Skip to main content

Full text of "Historya powstania listopadowego"

See other formats


Google 



This Js a digilal copy of a book thal was preserved for generalions on library shelves before ii was carefuUy scanned by GoogJe as part of a project 
lo make Ihe woild"s books discovefaNe online. 

[I has sui'vived lon" enoiigh Ibr Ihe copyrighl to espire and Ihe booklo enier the public domain. A pubJic domain book Jsone Ihal was iiever siibjecT 
lo copyright orwhose legał copyrighl lenn has expired. Whelhera book is in The piibUc domain may vary counlry locouniry, Public domain books 
are our galeways to Ihe pasł, represenling a weallh oF bisiory, cullure and knowledge thars often diFficult lo discover. 

Maiks, nolalions and other marginalia present in Ibe original volume will appear in Ihis file - a reminder oF Ihis book's long joumey from Ihe 
publisher lo a Iibrai7 aiid finally lo you. 

Usage gtiidelities 

Google is proud lo partner wilh libraiies lo digilize public domain malerials and make them widely accessible. Public domain books belong lo Ihe 
public and we are merely Iheir cuslodians. Neverlheless. Ihis work is expensive. so in order lo keep providing Ihis resource. we have laken sleps to 
prevenl abuse by commercial parlies, including placing lechnical resliiclions on aulonialcd quefyiiig. 
We aiso ask (hal you: 

+ Make non-commenia! iise of tha jiies We designed Google Book Search for us^ by individuals, and we reguesl Ihal you use Ihese files for 
personal, non-commerc ial purposes. 

+ Refrainfiom auTornated ątte/ying Do not send aulomaled queiies of any sort lo Googlc's system: If you are conducling research on machinę 
Iranslation, oplical characTer recognilion orolher areas where access lo a large araouut of tex( is helpfuL please conlacl us. We encourage Ihe 
use of public domain malerials for Ihese pur|X}ses and may be able lo he[p. 

+ Maitnain atliiburion The Google "walermark" you see on each file is essenlial for informing people aboul Ihis projecl and helping Ihem find 
addilional malerials ihrough Google Book Search. Please do nol remove ii. 

+ Keep jT legał Whalever your use, remember that you are responsiblc for ensuring Ihal whal you are doing is legał. Do nol assume Ihal jusl 
because we believe a book is in Ihe public domain for users in Ihe Uniied Slales, Ihat Ihe work is also in Ihe public domain for users in olher 
counlries. Whelher a book is slill in copyrighl varies fi^om counlry lo counlry. and we caji*l offer guidance on wheiher any specific use of 
any specific book is allowed. Please do nol assume thal a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhcre in Ihe World- Copyright infringemenl liabilily can be ąuite sevcre. 

Aboul Google Book Search 

Google\ mission is lo organize the world's informalion and lo make ii universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover ihe world\ books while helping aulhors and publishers reach new audiences. You can search Ihrough Ihe fuLI lext of ihis book on Ihe web 



al http : / /books ■ google , com/ 



Google 



Jest to cyfrowa wei^sja książki, która przez pokolenia przechowywana była na bibliotecznych pólkach, zanim, została troskliwie ze&kor 
nowalia przea Google w^ raniju^h i>rojektii fswiattłwej bibUoteki siecitłwej. 

Prawa autorskie do niej zdążyły już wygasnąć i ksii^żka stalą się c/^ścią powszechnego dzietlzictwa. Książka należąca do powszechnego 
d/vied/ictwa to książki, nigdy nie objęta prawami autorskimi hib do której prawa te wygasły. Zaliczenie książki do powszechnego 
dziedzictwa zależy od lo^ajn. Książki należące do powszechnego dziedzictwa to nasze wrota do przeszlonści. Stanowią nieoceniony 
dorobek łiiatorycKny i kulturowy oraił iźródlo cennej wied^^y, 

Uwagh notatki i inne -/aplsy na marginesach, obecne w oryginalnym wolumenie, znajdują się również w tym pliku - przypommając 
długą podróż tej książki ad wyd.awi-y do bibhfłteki, a wreszcie do Ciebie. 

Zasady użytkowania 

Google szczyci się współpraca z bibłiotelcanii w ramach projektu digitalizacji materiałów będących powszechnym dziedzictwem oraz ich 
upubliczniania. Ksiąiki będące takim dziedzictwem sl anowią wlayno^^^ publiczną, a my po prostu staramy się je zachować dla przyszłych 
Ijokoleri, Niemniej jednak, prace takie są kosztowne. W związku z tym^ aby nadal móc dostarczać re materiały, podjęliśmy środki, 
takie jak np, ograniczenia techniczne zapobiegające antomatyzarji zapytań po to, aby zapobiegać nadużyciom ze strony podmiotów 
komercyjnych. 

Prosimy rówjiioż o: 

• Wykorz\'^st;\T4"anie tych plików jedynie w telarli niekoniercyjnycli 

Google Book Search to usługa przeznaczona dla osób prywatnycłi, prosimy o korzystanie z tych plików jedyuie w niekomercyjnych 
celach prywatnych, 

• Nieautoma.tyzowanie zapytań 

Prosimy o iiiewysyłaiiie zautoiuatyzowaiiycłi zajłytaii j akiegcik^łl wiek rodzaju do systemu G<łO(?;łe. W przypadku prowadzenia 
badań nad thnnaczeniami maszynowymi, optycznym i^ozpoznawanicm znaków lub innymi dziedzinami, w których przydatny jest 
dostęp do dużych ilości tekstu, prosimy o kontakt z nami. Zachęcamy do korzystania z materiałów będących powszecluiym 
dziedzictwem do takich eełów. Możemy być w tym ]>omociii. 

• Zachowywanie przypisań 

Znak wodny'"Google w Imżdym pliku jest niezbędny do informowania o tym projekcie i ułatwiania znajdowania dodatłiowycli 
materiałów za iłośreduict.wem Google Book Seardi. Prosimy go nie usuwać. 

• Przestn^eganie prawa 

W Iwżdym przypadku użytkownik ponosi odpowiedzialność za zgodność swoich działań z prawem. Nic wolno przyjmować, że 
skoro dana książka została uznana za część powszeclmego dziedzictwa w Stanach Zjednoczouydi, to dzieło to jest w len sam 
spo,'^ób tralttowane w^ innych lo^ajach. Ochrona praw autorskich do danej książki zależy od przepisów poszczególnych krajów^ a 
my nic inożerny i^cczyć. czy dany sponsób użytkowania którojlrolwick książki jest. dozwolony Prosimy nie prz>'jmować, że dostępność 
jakiejkolwiek książki w Google Book Semch oznacza, że można, jej używać w dowolny sposób, w każdym miejscu śwuata. Kaiy za 
naruszenie praw autor^kidi mogą być bardzo dotkliwe- 

Informacje o usłudze Google Book Searcli 

Misją Google jest uporządkowanie światowych zasobów informacji, aby stały się powszechnie dostępne i użyteczne. Google Book 
Search ułatwia czytelnikom znajdowanie książek z całego świala. a autorom i wydawcom dotarcie do nowych czytelników. Cały tekst 
tej ksif^ki można przeszukiwać w iuteruecie pod adresem [http : //books . google . com/ 



J^ - * J_Ł 



1 



/ 



■ MISTORYA ] ■ 



POWSTANIA LISTOPADOWEGO. 



TOM V. 



. t V? «.,L ^C .^^Vi K . ^ 



HISTORIA 



POWSTANIA LISTOPADOWEGO 



SPISANA FBZEZ 



po$LA oStrolęcktegd, c^^nka rządu narodov/ego. 

KAWALERA KR2YŻA VIRTUTI MILITART. 



DO DRQKU FBZYOOTOWjiŁ 1 KILKU UWl^AUl OBJAŚ^TŁ 



Rr. 



TOM V. 



POZHAŃ. 
HAKŁADEU KaiĘaABCn JAKA KONSTANTEGO ŻUPAŃSEIEOO. 

1884. 



I 




/=t/^LL^c>6c> 



'/ 



n 



t 



I drnkuil J. I. Eninnililt(g (Dt. w. fcikl4>lil) w Poiuiiii. 



ROZDZIAŁ XXXV1IL 






Puiijrtlxmv Itrac tłum- tŁillcft a c-ityimoJctioh Sejiuii. Sejm ni 

>gonr4nu «ic nau;i:j epni^ir, jiutoLraEvc£3y jrgo chninktCT uirn- 
elat NŃ! [toc^oJiIIo lo z innydi tffgUfl^m jak iialryoiyciD^cK 
al« Sejm nic E*irK« ^imiał się uinymnć na irjwkolci sircgo tni 
nift, rik an^ic jofco ewoje poloicnio ifidiutt. ft smuiac ckoItcaFnoJi 

«nc (lobrjdi chfci, al« t powołaniem sirojam nio obcinanych, 3\v 
fig J(-#7cce poni^kfzylo n I iitpowbienlc fliollcy, nnnft1ft&o4c> przeje 
klub vryno-tjrnAnn v|tływ il»ń wywitrflłr i I^jfjni Hudncnm awoj^mil 
]ioHii1«r»lu v)i1o4a^ nte iniSgt. O wezyMkicli czynno^'Łnc1i inidiin 
timni muwi^ i IjHiu tri^y glunnt pr£ytuL<z) i)iv. Jnliu z im<li mlo- 
\^rt,\ux }ak MJm icu^jętriAj^m ju£ wi^ymom ulcg&l, Jrug« jak iniiito 
i E'^'jt:h ci^ prMX metrftfsif atawiooc kioki, niewlA^iwic ujE^ic 
niinikit iletiiu oic Mimliil ol^ o^^coi je pogar*u). 

Byl V MCnrgacli n«67jcb woj«kowycb niajnki T«dcuex Krctm- 
|>Qwtcki, oficer irlyleryi i urazem gorliwy cdoiu^c łown«y«wa j>il' 
trjolyc^negc; C)toviek wtcW nictpokojncgo umyflu, a mnłtfgo »c^!fi< 
Pulkrtnoik Ucm, itówc^aB ilowinhc^k OTiylcrji, o nim jnko o twoim 



j 



— J — 



podkomen^Djm liki rmkfl;i tlfieim^ irycUny . 7«wiuy«ikich pUmicI 
|iuljlii:x!ii,'cli catnicid^ polce il- 

DtteinkliktfU uGccrtJu trl/lcr^i. Vti |Kin rucie ib Wui^zuwy |ii 
luanoiiy lo^tal na IJtwę, nic na iwŁTuktcrB, jA mo^ri, ale nn Hq* 
wiiUicę <lnOcb Oiinl lam ^ ;'kcm«uUero«aci>ck Tego ró<Uniu ki 
nifikily (!) naJEU7£cx\ii;kjfte to oicbczpkcmo K-njaiifOnKki nu 
wiiiiiSst ftig ilo irywokoia ikincgo priCAtioctcniii, bo chocttA idrótf^ 
pot]Al >ic £A cli<irrj{o, kioJy c-ililziiit v')'i:Wil/iL WuOc nncaulny, 
pu$oJc w niefraiuiird tuk wicikio ucitybicnic n-o|ikatTO|CL>, |iO(U6 i 
bfku^ć KrtmpoA ickicmu igładtió cift^ci^ ha nim En^oif* priczi 
go powtórnk do innfgi> oOdiltfu n-^cbudr^icego n* lMv^. Witlmi 
UieflOuiB Krcti^pOkiickitrga cupelcie tUrjvrc^ cit^r^i ^ eg<t, fetę urizi- 
julm poiUl »^ ikj ilyiuiev't, tlbi tUbości zdrowia, i takowa oiu 
Tc «9 DiKltt klóf« uum ttArit ta obo^ti^zck poiUf do publioaojj 
Yiidonioici. U^^^t*-) Ud>-^ 

B«£ W2g]cdu na lakio twiadcctwor Krem|iowicki Mai il^ ^^i 
esrcJrcgvln^j opickł Sc)mu, bobotCTCtii iłzien^yDi, prco£ logowany lu, 
ktor«|£0 f^Ti^ jujt topór haU^ min) ^at^iMi^^. KTCQk|>o«icki, ibubm 
dymtłyi, w mundur^] po iai«><La cLoJjuł fEicx(kal |^Liuum |v braki 
Warłiawy, olkieni toI^ odgrywał 1 wielo o wojnie i wodiu w kłuł 
roKpranlal Ib^d vyilał rcskni gubcriiatomvrt aby nkiyntkittb w ii 
^»u puebywaj^cjch oBceTuw do władnych pulkuu cJc»lal. Cifl- 
bctnator, uie utedc^c o dymi^p, kaul takJb^ Kre:niw«ickie(im ui^ali 
oj>uk:ić, Zdan-aloby »ic naOirwliiJ^ rr.ccin, Ic |io odebraniu rotkaai 
poivimcn on byl uduć >)<; do k:kQC«]«rji jj^bciDiiUfra, oknnić «noj^ 
dymitfy^ i od flpetmeoui fiakotu 4iif uivolnI^. On jtdaafe W ^yi 
niegriGcinyah gab«f tiaioro^ i ^Jpo^^iAdd. t^knlti, it jcj^o i^^zkazn 
Clio ittiticha i ctolicy tie 0]>UfiGi. Gubernator uitAporowal to tU m^^hą 
gld«ocgo> W »tabie, 3&pDWQD w ikutuk nieWd Inieie^n i 
tmdnii^u vi]p4>in;łinno, £« Krcimfo^^kkicitiu dyini^ia byln luhiclotii 
k w inikriiu uutlia tozkai w^duTio, uby j^u uit?yto«u^' I [loJ f^i) ^o< 
jttuiy inlda^t cu lutycImnoNt gubernator tukutiasjiil, 

AJuukut Ktcmpowickicgo udał h^ do lU^du protc«im]|C 
riir mcHlflAciwoici ijOAl^-pouaniu i ikiRiaj^al d^, aby jako dymi^yost 
vniiego z pod a^du wojskoAcyo go ubudicIo. Hcod rwpoŁnn) n 
>n;ik):rl itluflzCiCm flodi^Dia adwokata i gubernatorowi poJecU i 
Ktuniponk-ki na wolouttć no^ta) nypu^^^ionJ. KicOy j^nak kort< 
•poadeii<-y3 proi^nd^Iln h^ ml^fby Ex^dtiii, gubcniAtOŁ^di u a«UuW 






A no^J db ETobienU mielkieip «ku<it!ii1u, gdjł o to im chodillo. 
Dft g«a!l pntdiTko KłłJztwi i Rrarlcwl fjfkr/yli, dcffOdl^C, le pr»« 
ubyt«4UltkiŁjli nic ta£HŁ)ujj), ie nujr^tko guulr^ i dc*j<^. Ni«pQ|jrie- 
«uti aa kreykti vi ijiii^nmknch i i tf^Łan;, alo udali tig ^eucie do 
ScJMu. W Stjwłc IjrliJ du^ |tr£Cciniiiku«Y Skr/^ueckl^gii i ni |ir2y* 
tulił klubijtoiii imcrpdai^yc vyiroi»ć. Nicwojowikir ri/:cz niqxtjgLn, 
gdyi tv kildyMi rttit anarcbutt^ ok byl, lalcrcd Krtimi>ovnL-kicgo 
^ it pTiyrackl, Otcimieki j^ [>ujiit-ral, a za nimi i inni 
EttLA, , — l:, h\ lem polu jio|łLkvfii>icJ «xKikiill 0^koilADi> vmJui 
« pogtrtlcctuc prn^ i>h> wat ełcki eh, Kt-^d, io iw w#«yetko cOKtraln, 
potem 2icjl;'o iDt^rpelirmf mialtlTuw. Napriód od ii^inuira wojny 
■ tjvraiv v'c»C|*iniQych nyjaim^ń t^ibso. Ci ftiwudcJijlI, U ok 
ule wiedr^ Lo H^djr do nicli nio Diilcfg, a C2ytitvb&c\ uodjiu kontrct* 
Inwa^ uiir Ntn^, Znrr'ifHKiu u^ więc du luinintn HptuwiciltiuinIrS, 
l«j byt ujcuLfCctty. pntyclimk^t liięc b|iiowudiJU'fr/y go. uetiu mŁei- 
f'ilLijiv. On ruvotel tlumacty «lc< Jte ni« wie^ bo A%dy tvoje1iow< nic 
? I'^J J<Q^ xiiicncbnori:;!a. « cywilnych t4# rpmu^n caka niicj- 
;^.e miała. Tttl-iDui^ecaiu tcj^ iatcrpclwid fii« pnf)jrauj^. Pan 
\t4 minUirem frpmwiuOLi^to^fcit inowi|, l««ted «trui<;fn f>raw oby- 
tfUlicfa, 'j Wpłwlkt^jtu wigc wivdficć [Mjumieruił. MiuUi^r lał 
i<Ui tiia mu gł> m« daju, lylko na ^ftAy^ikU «fr>ny nrzCMC:]: ^Jul' 
KriTm[>Łiv»)<rkt moic nic 4yj«, jii£ iiwie ^unft uicwlnati^ ni rujtllo* 
wnikiu *ic połłK^ijlaż" MinteTer udy biegnie na *t*ft''i **tarły wc na 
|.iBlr}ruaunie Scjiim i utdafiiu »l^ }ir^o iqda. LCtfd w najniukmcm 
|)od/iiiict)iu doukdtjjc «^ o podobm-j iiiicr|)clacyf, do której nn^YCt 
It^KE^rii nit bybi Uxz żeby £ !S^Jilkui v cj>^r nic nrtbodiiić i 
ukulfia^. upo^iiiniu niinutra, aby Si^jmoAi i^wudc2>l, to rzaez)eti' 
Jiupdaio ukodciona i KrcniiKin-iclii na wolności pozoclAio. MinUtci* 
wTacu i Ufwiudc£«m« il^ądu Sejtiio^i z cidu »oU0n4>JGł^ powiarin. 
I liiULU witfFiy^ t'vv «hc^ ^Aku, dowody knyc^, gdy je |>neciy- 
lamy mody uter?)^ b^dkwin.*' [)Mny minUlcr tuiuijit vi^ {lo akia 
mn na K^^d dpieizyl^, nie ponif^^taft K^nd ukoiWicyl »wo)e poito- 
raic i nujŁtcdI lii;, |)trctg akui nydaui? mu być nic mt-gly. Z ni< 
czem l«dy itmca i ytticie \iifk»<7& burfa g^ tjiotyka, kiedy tyincMi*' 
f-< iLJ ^^(oryc gcxtai% oklaskatid. Nakutiiec Sejm, Bóg nic na mocy 
j^Kiuj }iiX uLiiixy i jakiego ptahh, wydaje od ciebie nż2k4X, ic Kititu- 
fiowicki oia być na iiolno^c puiEcsony* Kiedy to w^eiy«lk<» «f; 
cliblo, Ric^ti i łowicki luj^iyokojnićj obok ««^U wjcuowcj u roBCauroklt 



^ 1 — 



S«jm pfiy lem zajtóti nic lylko io png»'olcU prŁvrA i forirty, 
bietjlko Ao «aiA suł M^ a«3y«ikiotn, n^cm, 8^<l4m i w!a<1i^ wyko- 
oancz^. ule CA K^i^ji uUiityl ^loJiowi, ji;l i ul! tia n-siglo^ct upn- 
dłomi), K7Q<1oni (łnWian oitaEnia ujm^ firijoiótl, y^Uilzę gal>criia- 
lora, kloty jtJynic tpokojnoi^ fttclicy T^ipo^nul, eponicwternh «Bm 
uJ anarchia uiŁtri«;Cftl i na HoriorAtk; -u^ 7jł mieniu). O^i^tl ilk 
ADnrrIiii, dln klEit>U:óiv drJ^ni Moj^ oiirorc-m. orliai i'>iv kliih ink |«o* 
lulity i imoiliuy, leraz sli>viu poiliiitsiif, Hiaiilu biy ^niidlym i kroki 
sarJiwftłu filonU^ atc^oic; bo na Hrjm liczyć tiętliłc. Za pnrc ilni 
ZaUv^i Ttkt]iĄTty do toffariy#c<«'n piLiryoiyczDcgo uoilia naczelnego 
O KilriuŁf dokonana i kary na nic^ i^do^ b(<iiic, a (orrartyelwo 
poda do Sejmu fap^tAni^, db c^ego i jakim prawem Skrzynecki ji-^t 
nodtem, & k«. Ciariory^ki pz^Ecacii) KxQda? Tnk lo siybko nnar- 
e)iia rai odudi^ oirjyriiawMEy, po«ifpova6 £ivylclA. 

Pc4i^pcvftnio to Sffjmti na Kfidtic lujwyliic 4/burzci>i« iTy«vo> 
kilo ) ptcru*P£y AViiK«niy Niemojr^Wflki, clioruł brfti j^go ten ialcm 
wiia»it lin nieŁTx»mvni fnonit^bcniu Kz|du uprawię l^ }ioTlmó>1 t za* 
toiyl protcnUcT) przci^iwko cxjanocIri S(;jinQ. KoAdEyU nc orn 
oinbdcteaicin. 2t Ua)d aiiychmi:tiL nladfc siro;^ xtul>ć i o uwohif 
nic pmoi^ ponintcn. Nlemojoir^ki należał do tycli co slon-a umii^j^ 
mAy^ a jcdnnk ptotc^tacya (a> mimo cal<^ umiarkowania t (nkiem 
byb |]ai>3taDa, w ;;Tundo była cierpka i o^lra. bo eama naiura nccty 
jn laką czyniU. Hzijd (^Tiyjal ja i Sejmowi na rero niaNinlUa prze- 
thl Maivxnłck odrjiyintf jćj nic poleci), Uci lylko vr ogólnych vry- 
rnidoli o j<*j Ere^ci doai«tlenie ticryniL By^ ino^i le ch^ć rinikaicnta 
datuKych ntrpurojniintri^ mii^Jzy Sejmi^o a It^i^drni s^iuwfidon^Hlu \ifi 
do tego kroku, ntc i to moMmc, Ze ucincio i^Uai^t^j niny j>ct<irn 
wpływ mryiTarło, bof do mars^atka n-yl^cxmo oalelido cxuvyuć mid 
godtiD^cja Izby poKhkMj i nnd tem, aby a wla^ciwycli eob^c atry* 
bucyi aic n^bicgiila. 

Druida ciynnotó Sejmu dotyctyU eic nuaiiii Warsaawy, l'o- 
u^wai kitfdy ttidzialf it \tnz )o# poi^^fama i PoUhi no Warmaurto 
lóiraic polega, io na \^j wetach, a motd na jtj bruku wojna CMta- 
ieciido xi>iXTjy^6 t\^ b^diiej ptł«tc obrcna iiiia«f& kofdcgo rnjmo- 
WBÓ luu^iala i S«jm na nttj obojęlciym by^ nic ziLi^gl. B^Lnwriilura 
Nirtiiojc*n»ki» M^ry (tioamkicni jtncrahi Skriyncckifgo nic b)1, dnia 
SUrpaia uciyuJl w bblc jTunebki^j nnit^nki aby Scjui ograniczył 
ro^t czynD(>f^' do na^lycłi t>lko przcdBiiotóir i zaj^l eii^ Min obrona 
Eolicy. Ż^dal. aby członkowie tczdzi^lili nii^diy ticbit ulkc lui^uia 
fcnij)y w iwoim okręgu zajaWi^ pognaniem ludooćtit poiyfkamDm 



^ s — 



Efuifiitiia i lirsy^otowAtiicm ws^lkioJi «ro()k^ obrony, £ii]icwam*- 
»c, i« w tniie puireoby aa i^\ głoe wevj»llco |>o<l bronie «tii* 
'nic. lVnio*ok ten bvl bi'x faftrKCCttntLio pairjotycioy, ftlc jvrnkty- 
tym rtaswflĆ go troćtio^ LudnoAft Warfonny Jol byU an B^io^ób 
^fijfcko^y lorganin^HAfo^ jui byU im ^"^rtly^ nart<t&w^ itint hex* 
pirr]rc^»lfftt ptyWtflonn, jxłi) pravft nojpkowe por!ofgni{lii, pod roi- 
katj giił^crtinfcjrA o<!ił»nn. CóJt rnid in Icjwzpgo, <Hl|kowic<!&lej»tifgo 
ku obructr alnlicy EtnMonem by^ moglci? Fcmłoirie mokt byli trIaJ 
icŁHi do nittioiUola sn InwacU «i^iiiovrycH i do rwUfmin ailnbni pu- 
Uiciocta. ale co do eluibt wjjfkowuj, mogli aa n^j 01^ m« eaać. 
Mwllo tnkic wdanie ai{ rcprcjEnntacri mogło mie^ nicdobrr wpływ 
lu Huibf i mbordyT-aCYf wojfkow^ i cij^glc kolieyc EAC^odnć mogty. 
l'od wc;;lsd<;ni obrony mililłimi^j, j^ubcrnalcr, |jrH«'u w*>J4kowo i bę- 
ben tą iinj]Tip<^£« limdki i, j«Łc]i w Ofitatnit^j «hwilr, pny ^sturmio to 
fiit dopl«7^» to nio dh or^^nTiiJrACjł, nie dla ic^, t«by eily nie bjloj 
ale te woli lubnklo, ło uiy^ l^kiioo ni^ \^ i ni« cbL-Uac. Rjr«d byl 
pm^iwny wnWknwi Nii^m^jowkirgo, W Strjroiit prnjc^Łt icn do^iuil 
tak^ iym'j opoiyryi t odrzucony ^^oeinl, nio jednmk gbWnji niyił, 
pomlni^wó 5łj:i^citt pra« Sejm uiUilUu w Jrpdkńcli obrony Wunuwy 
|K>7ui(Ak i SeJDi |Ki»{iiww'd, lo je^iu stiulor i du'ócb czWk&ir liby 
p(>j<trUki<5j do jikladu mdy wojecot^j przy gub^rnuorte ^toltoy uile* 

UJ Rttj) 

Tnocis nynito&ć S«jaiti joM nnjwałiiKyiA, Joet to sj^sd boli- 
mowtki, fcjcnik obocowy. Zunim do iffpj opowbdania prEy^tapitny, 
nrprłód muiimy wUł li^ do głównej kwalor)- i do CJtynnofci Kitjdii 
narodoncgo oa diwllg wr^i^, bo on jett J«go nyplywem I na*^' 

Rv^i| narado wy j niespokojny x powód 1; rioTJtynnoJiS w od ta ^ 
t % luololr/ymiinia jirjEejEini ubictiUi^y. |iTJ[y [luumui] mu Onne idciwo- 
i <Wtu«l u duchu, JAki v riolicy pAnujc. Jenerał Skrtynccki w od- 
poirit^iki prj!y*Uł prolukó!y rad nojcnnycb t dnia ^, 4 1 ^ .Sierpnia, 
a dniu 7 w wiccti^r jcntrnU Luliciicskicgo na BCey^ Eudu wydc- 

Jcn«r»{ Lub«cd«k] vf imieniu irodiA odicfadccyl. £e 8t^ovnia 
do dc{y}i dcpiiiMryi Fcjtnowrj nbcttt 0x1 > nicprxyj«ci«lGm tnie<- ita^ 
00H'Ci9 ipotkflfiie, lcox lam, gdiio łoi ojc^ynny rniai być na kaHę, 
1 vt jf^go |irwkonanlu nn niepeirn^ kartę aliwkiny, me mógł braj 
nn *iebin mlif^ Eidpnnifitimlnriirir lirirz lyo^yl w*j:iM?Wmut]i-p; ilwla- 
ibiii by^- iMociony. W tyn> ochi rady wojenne twolywat i jci^le do 
Jh nich :«( lailf^Młniir Bady te, juk ieb protokuly poiwiadcnijf, 



— 8 — 



nic^rtn Uk Ei;vcn^ JHi]i)vyc TraJRiujc, £g wsH-lhio iłdi*rj:iTnic tiio Ijflko 
[Uti ]irj:ulMuMVia ai^iitaictjtfzjrtib konijEL-i, lecz iki ii»jni^'ltiiju? nteliuK' 
pi^ccii^two niu vy«i4wi^ cntU3. I>U te^ do dzij tlnia £il(]dc «pot* 
kocic t)iici»c& Riic*! nic mogło i y/ó^t »%*\xk i« £*l>l>y o^twci piD|>T£>-- 
jftoid LoiArici opuócii, jui vr otwortcm pola nic tno<ic l>y«J npo«obaoici 
|iOlr^^"^i^ ''t ' '^■■■^ * kony^i^. 0x14 ma ntcpiJijjaGiol bliałco TO,0(A>, 
A rikUłu;;o doń j«ezcxo Kreutz > Kydy^r prcybętl^, Wydicpowt^ 
pncru w 40,000 prfC<ciiv 90,OU0, ii^wcdoby sif Min)obiV;«lwu- l*o- 
nieirnf >il4 bitw/ moczyŁ mc molot, nic poioitaj^ wjęc nic, jak ivr&* 
H^ ilu {JifruoUiego jego pJuiiu odpomfi^^a, na Wanł^uwtc ^[uirti^go. 
IjTihiPi^łihi jcut przyitUny, mhy Kuflowi o ictn tkrnirść i snŁ44ji^ od 
uiv^u ps-£ygut«»siiKu irojcclkicL ^lodkaw, jaki« bciL} putrŁołniCp iiilfj 
Dowicic: 

I) Ab>' dolica ir jak uojvri{ku4 iloii lywooJci CA>|>ftlraont 

S) Aby ttraA ogmoffA organisacy^ noj^ikoi^a otnymnU, 

3) Aby eimf bctpicczorutniL AioUi^y, pod prawjŁ woJcoihj poO- 
dagnk^la^ x gwnrdya onrcdow^ ;r!ucxoii[i, po<l rozkuty n^oO^ji ad- 
ilAtin było. 

4) Aby jeDeral Dembiński gubonutorcm Bioli^ tswiaii<itviiDy 

nmie b^), iiAleDCcud WarMAw^ grobem dU nieprzyjacielu alA^ 
fiic inu«i, 

lif^d ok it^ogl xat«ić cwoj^^ p<»dxiwiGRM» £o vróde tlccyjtyt dfi- 
pur&eyi »cJfnovrój, tok trijuiowcfo wyTf«ctoQijj, u (ak lolcanie pnsOE 
oicgo prtyJC^^Jt AłC i4ykoDiil, tcm bnrdiiiJ;, it Łowicz, który djii^iiLJ 
tak mocof pOJtycy^ dU ni«pnyJEicic1ii mia! fiUno^Ti■^ jttdynie t uiny 
noiTi!) w jego pomdaiuu M|£ inajdoural t zararctn criwhdcfyl, t4» ciio 
tylko mo ctnjc »I^ być mocnym d{> dimn upun^^^nwtitn wotUoi^t 
iblć imlung w tlccysyi, lecz owfitcni uwn^ la oboui^sek o^irceiłi 

}, fM ttpnfrtłji^f: bi^ na u«puw>bIcniQ um}tl6w ir stulii^y, tłu ducbu, 
jaki wjri>0 icji^mj^cycb paaujc jcAli bet Jbtdnfgo spoikflDin £ nic- 
pnyjactctcm wiłdi loralc eic na wały i okoj>y łlolicy, i>ntCf^CJa« tłuu- 
inc Kcay ibJ#£ mog^ t plan iadcn pRCi]>Towo<l£i<^ ai^ nie tla. XAkoń* 
esyl r«t Mpewnionicro. Ic lo #HOJćj «irociy w*iy«tko ucKT^i, cio^ 
wódz U'la» prfcd laOiiom poówi^nlcin krokq nte cofnie. <bi £ eio- 
I>rzykUdt |<MTwaiy w r»io pglracbj «laiic m wdlaob, a oitatni 

fnidi £o}dj3t. 




tfft 



^ 






w skutek (i-j nar^Jy B^^il narotlowY winu uorjpiuicowjł rlni£ 
boaftitrcuiMiwn, «in)d ugniotifij, j«kt> tcjt w#cj'«tbl« ^riMlki prrcdfic- 
Wth^lf nly tto\K^ Vf ti%ti\o obrony iiwiuwif. 

Co ^ oumioACji DeiubiniLtuga n^ gubtrrnalonŁ, inStHoj^j iro- 

nywł»io t>>lo isUii^ Bet u^rgl^u ha tryumf, jnkl go apotknt, »- 

[Ki-n-j^/lul fjii Klavno, ie rywalem jenernfn Sknynockifgri hy6 nio 

f;»iu^^lLk I jitraii ii» drugi lUM |h) |>r/)~b^ciu uOal hi^ do ^luwiiej 

kKai^r; UU iloj^catn wimIłoitI airijjvgr> uo^nnownnia. Dyl inm bnnlxi> 

tlobne prcyjfljr* 1;o I rU>riu pi^r^jaja iirL łąrzyln > pn^r£ Itgo tuk chin* 

biiiu ji[iolnionf oiUru( ^<f iiu£cx>'cal- Wuiii jedoftk pr^iko «at»iju!cjjl, 

li ebcc, ahj Dcnibibaki gubcrnulorcm WoraiKwy co*uL UcrubiiUki 

K^nifll i uprotfKA), aby na linii bo>*n'J mógt dńak^. \*xz wy- 

-i>f nit Du^l, JSknyuecki bon-iem aflkgal i priodaf ftn iul. ho 

\%go nowGgo poćiticcciiiu »]>rawa publtesnA irymagn i tloijal, i< wteiw 

^txM dApiofo, Jak en giilwrnaror^ui roHljniif, o Wurriutr^ b-^ihj^ 

[«|M)koJny. Nie jnnicniy attinoncf'! ^^dii-^ Jeby Jeti^rnl Skrzynecki 

nmyitlnie go x linu bojowej itsuitml, «) anwei Dembińaki w <wf cb 

1 . ' I T imujua*'. *!c j:iUj(!, ata na pcitno |>owiwUlt4 mo- 

^i»y vf wojcwó<Iłtwc) krnkonAkic lab ^aodouiicr- 

9k%o, jak Ufąd pTXGdBtai»bl, ety doffods|cy w gtuifDuj arniu, m^g] 

' V II Idać. L'rM<iiiDic, KO«iftj%o k<ub«rckai(c»rcin, nm£łl 

' ^ 1^ o jakidh >td|>oinił)clieuij wy^jj i ;ikic jcMoae 

»jbac3>in i »niin«t w£DOi>d ńc, owudib rnalal i tipoiUt 

Nio wiomy, ciy \i\an Skiiyneckiugo c|łarctit n^ aA W&rEunie byl 
Jut ffiipełnie «y|''racowauy, ow»iern |)iTypiiaic7fl4^ należy, le opróei 
nyili pomifU^i nti^ vr>^j nic byUi. WuMlaku to, coJiny p nim Jj> 
[shU, tnuj jiodajomy. Nkrówno?!i^ fi\ ra»xych cbcni Sknynecki nia- 
ftt^ p(jfy<y*^ tifft^fńć i tao*'-) jcj o»4aluic £w>c>^xtffo podobuem uczy- 
nić. Paukiciu ftiuiegicmym dla niego miała być Won^fawa. bo 
chooiAl aUbo ninoctii^int mcgla onA mi{>± xA»gby, jakie do pTOwodM- 
tia wojny byJy [lOtrKfjlnc, Jod. Skrzynecki t>bUc»al swoje »!y£za- 
h>g% Wi^nuwy DA dO.UOO a a dodnuium guardyi onrodowi^ t Miodly 
b^ipicc/cuthT* >>L^glj do iiO,tJ00 »ynoett\ W tcm laajłlo^łio ti^ 
i»Tf''*ji[*j li*,* i>i jaidy. !Vmtfwui niłpfiyjaoicl po l(!«X'j »ironi« Wiłly 
rHjgn^l i z Uv^j «lrony gl6iK nio alnkoniL^ i fihhjÓ. Wnrwun^ juimi«- 
TTył, wli[v." iubwu była więcej oiunna. a fbcł (irŁe^idywoE^ tiu|pżat'j, 
ta i ria i^ra^ij Jimnii} jakir* otldriBly unJAku na nti-mly po^<i«[nv«i, 
pricEo Jcoitrdil Sk»jintrcki prtetoacsal korpu» jajcJyr ktf>ry mu d^ 
v»Smny Warpxnwy by] mniej ptKncbay, zlpiony x ^ ^v«Jcoy i |)aru 
Utikiob bafcrji nityicryi dla udania lig w wojcw^ditwo podlA«ki« 



I 



^ 



i ijloGhic. KomciiUA tego lci>rpu*u uibU b^^ i[fljcxvflDicjt£cinu i ^14- 
ktim ieocntowi poitwnoDa i Ucmbli^aki Ijł au to w^hs^ywany. 
Pncinftcicaioaa. tego korpuiu miftlo b)-6 lucpokoif, nflpbditS i bAKO* 
•mU ile moJtuoi^ pozncli z pn^u i z tjlu, ir nocy 1 w diień kor- 
pusy Dicjłnyjndelo, któro ku Pzadzo zbłitft^ «>] mitly i łom Bam&ni 
:tblvi«Di« DKpodobuefD ucjjmó. Pcditaw^ icb oporncyi nmU być 
PfA^ I ^lodliiL Povtiiien byl dn^j n^GJOny jcneml nicpnryjnac- 
lowi wajtclWiłi Icomtjriihhcyc pTxccirfl6 Ł «iftr&ć «łc jnk najwicr*^] kraju 
iKiii>r:iy^ i z i^iejkrsyJLCieU (łciyaoi^, ahy unulkie dcuiiiwy ilu atull^jr 
■lAly ti^ latYiicjwc Jcutr&l SkrtyDccki z^ ca ciclc pri^flo &0 ly* 
»»t;cy ipial ku obronie w WArfunie |łOEusf>6. 

MarduiIkoAi Pft;ttkjen'ic£Oni priyptiy«^&ao d«rA ptany: albo ^ 
bcdiic Worfuir^ oblogAir obiacsal i camjka^ aby ja £^o(kin i nicdo- 
etutkiccn do iioddaDta m^ irnwićt albo hi Mturm pr^ypuki i t^obji 
J4 fodicc, Ficrn^- nwaiaay był ta wi^^j dla hłi nitbeipuc^ny 
i Skraynooki oćwwIckoI, to w razie przedAi^wsi^cu ją^o, i odpor- 
nego laecepDy się tcanlo, wie1ki« wjrdcc^tki cxyai^ b(<Jzio, a połote- 
nio mitjeca mialo mu )c iikuwiad i kortyid za|>oirtt>6. Pontuirat 
War^fawa jdM loii^iij gołota i obu^rn^ pnMincA zajniuje, aby przelo 
j) juunkp^^ i Meiixj nieprzyjaciel mminiby akoJc iuijvka rotnucśf 
i itać »c fłabjiu. Jeżeliby ^ai nicpiK^jnck'! Warf£^vTf ^euinucin 
sdubyf z&nuercytt TiatCDCcaa j^ticruł Skrzynocki by! prawic ponny, 
ic priy dobrio prowadzonej obronie, eulo^cc trupem Motkiili urUnc 
eotrian^i eit im zabrnkalo i, wiolk^ k!t«k% ^mlniM cwoj^ zcpłaciwaay, 
coFo^ć ai^ b^<lq muucłi. Móirit oa; ^koro mr oliayDie f^fochowakii^jp 
na btoTUDch oftrotci'ki2b pnecinko Lmlytn wojakom rit^prtyjnricbkim 
kroku doiriymalow, tccii bardŁJifj u naUcti Wertiuwy bf*d^ niepo- 
koiiaD}riii i ona tiiaii grobent iiiej>rTyjueie]ii pu^udU^." W tłulMcm 
rotiriJADiu itnoj«go ^luttu oiwiiidrznl, iv gdyby niixMn pr/^ypUBci^, i£ 
Warjittivy titcuiuć uie tyd^k ujuIuh t upuicić jj| bgil^ie Irz^ba. ta 
V kaldyni mnc tmy dni ojcŁuimu i ataku ai; wytrzyma, a te cie- 
priyjacid oajmuit^j Uijdn«»tu tyei^cuaii opladd bgddc niuna). W ty 
dajo vri^c martiaUk Paa^kicwicjE do WaratAwy na ctclo M) ly8i)C£D<5j 
armii, cgołocon^j ac w^yatkich *ftłob4>ir i lapa^w żyivnoJcś vrAród 
grui^w i pogorjrdtsk i ludności meDaniJoi^ i tom^tjj dy^a^crj, Oii 
zai ja opiiHCi prawie w równych aiUcb, bo uad ^ iyin^-iy na watack 
nio fflraci, pójdrie na Prsgf , mott epali, do Modlina »ip mla i przez 
MJ^^oic t(j poiycyi fliaole cac panen^ i**£«lkich nirtiów i d^iabi^. 
W MuiUinW, mówi) <Uti!j, par^ dni w)poc-/ynkvi wyntarczy* a jioUrm 
nicU ku Wartrzawie, po l€vi<j alrome Wi&ly eii; roipoczoic i wicn- 



-, 5 - 



Ciy w Waf^/uiftle T»n>nt^ sig b^^cjo, łab cxjr vryjdii« ra «{jrjik»nlu 

tuioiikańctin, jhaei^id t pitryot/cinu* picoYfiy dach lapjilony będm 
faLSaUm do wjrtDiędfl Miwkwy, a wo)»ko rctcty tlckońcij. Jeili bi- 
tttę W5<U, cbctnk ja prityjmiooiyt bo b^dmmy stinicjai od nkpnj' 
JftCaeU, cdy^ on et^k^ wojikfl ku kiTTfitenru \Var«^wj poaoeiawii 
tim«i i Ritz £ołaicr£ ku oflvrobodxa»iu z tapoltia cioj^d^ć bcJiic. 
ZTrjci^lwii wi^c tii\ią\ bji 1UI nft*u!j stronic, tcm Mmcm WifiuLfltA 
Btonk Bif ^lodkwy grobem. 

Taki niut być pkn j^neniła Skr£yr«?lcEegu, Ala on nieuwo* 
iloie *vnjc flabe strorj, tle moic hjć, lo w lUjdacH nii#jyf<h o Skray- 
Deckim jcitriSmy zn ondtu Mimwi. Pniirib, te oo xli*. j»kic nu» uli** 
cnie tni|>ilD, giWnic ii|x;WOLtovrnb mimo to jcilmik jvgo pUa wyilnjc 
I1B4Q aig możljwyiti i rACjo^iulajBj, ^V>TfiMt)«A, juk to [rjiit£<^j eoUa- 
ctym, ni« mi«l« ws^^yitkicb woj^k ku oo^ojcj obronie i tiajciicdoJ^tiu^J 
bylft ttouioos, bo iiAVTCt wodti, rork^ieu nic minln, a jednak wifcój 
jik ira tyvi^ Mo4kftli prty dlvj kf^lo i jtszctc m t4obyi4^ iic td- 
ómną 90i4«łt. Zo Skraynockim inncz^j bj^tob)*, UankWor oo v iJKiAln- 
siucb, alf lew w boju- V\nrt odporny byl )<*go dti«ck^coi i mfthiy lo 
pnckonunic, te i>rte|>rowiijJyitby go x Oat| enorjji^ i apTa^idEJI, ±t 
WmntnMH byłaby ^rubcm i]lu Phlcukny-, 

Skoro lAtailonio^ o stuiionciym tbiiiiarze ooriiiJgda ii^ Skrsy- 
fi«9?kirgr} iIq War^jcnwy bcx bilwy pn niłi^^^le ri^ n^ct-Rrlur natycH- 
puWl plukfity IW ro^A^rh ulic «i{ akaztly, wzyw^^cc do buntu dlu 
obaleoia KzaiIu, dU pcricaiDOu woda, L«cx tłe nk kończyło ei^ 
im tlulLCy, nk jioturło dnlój, d{» nrinii, do wojdko^ WDJtko tuLS^e mo 
tylko, to byto pa(ryolycxn« i waleczne, ak roiiuminło dyscyplinę 
i <v burdy nacyę, AJc pnd CMopickim c cuł^ auruwoJoji^ ouei prtO' 
ttTTOganii pc<! Skrzyntckitii ^^ roiliitnlnU- Po«i^p ku ^*orjxciim co- 
rai wyr^^nicJGiym #ij iiftwul, w miar^ (©go, jak 4Urcgo £ołni«rxn 
xa»4fpo«vfll (Ułwy, a kleOy od tai^^i^ca LipcA wyr&£ „tdradu^ [lo 
^faodff ołJTiirłUony rnaliil, kii;t1y ui^f xnnrxiiic i>a lanfatiiu iTTacit, 
^My K(j;fcKo» « WanŁtinifi ńcdxi|Ct ł ftnaicłiieUiiii ladawa^ «ig po- 
ci^lot Mp(»irLegać pic lac^^ły mi^d^y jtoliiicr/Jiiui (icimdiki, narady^ 
a nn^^l tajuc £viiqEki, Obrado^AOo rft nlck tiod ap^a^va vrojcnnji, nnd 
0p&«Ljb«nł provradxcnia irojny; »(Jrc»a i podani* ukłfldjino. o tmiiicę 
wódz*, o o^ldalonic jenerałów t armii uprA^^.nnOt ałowcm d« 5i( wima* 
jpilo. Jenerał CbmiłOw«ki jak nnjurocfyt«kJ naa Eapcwiiial. le w jcfo 
obecnoMtji pułkownik Znmuji^lti xijX^\ jvn«rBlovi Skrxynvoki«niu adrM 



od «>4iccTów korfiufiu j«^ncTuU Knniorino, kiórt-ga k}\ klifem sitnbii, 
■ tfJaniem, nity oti tr^^Ut Ait" irotlror^iwu i kilku jf>ncrnltr t woj- 
nka, pumiijilry kiórymi lijl i jmiltjiI Chr^nnoirskt, ojilnluiiyi^li Iłjrti*. 
Słcr^ynocki, jnk jiowInilA, był ju£ l»k u[iiu1ljr nn <1iicliH, ic nic tylko 
ZftDKiftkti^o fn Łuk iiiclkiu ucbylWuw [loil ei|il ikv oJJhI, ule nincl 
nagany Joć nic amia) i tylko Ulir£anoir»ki inaTifikl: ^^hMi^it^icucu, 
anm aic Triest, co ciyniti, w trj chwili tnojo dało poviitkno być krót* 
AM o cal» gknrc.** 

K Hildy tf al óv na uoilx6w oic brakło. Dofyi pon^icdiicO, te !>od- 
|iQtko«nik ^Altwftki, o kióryai wicie iW;^, a nic ilo^roj^o poxvioilK)OĆ 
t\^ fii« lin, kiiry łw^j oOJainl po-l Sokulkn tnk lianiebnb f^orzu[;i] 
i (■jrnin^cT uan wyjccht), który ^ t'4>wi<-f^ tta, **nio [inkEUDnii.< fi^ 
cie|irTyJHC)eUi We »y«tn&1u uciekł, terai juko knndyilAl n« wodia 
bj! pru-z klutńititir furyiontiy i ir wojnku ["irty^ ilU ni-^go nłbWo 

Taki flUn ^rnita fiiił^it |»od liorunowcni |krxcii»[ax^ ii^U. Ntctjkon- 
tentoir«[iio i rot])Uf^oie ttixM ni^] duldto f)Oftuiii|te. ełi;«ift^ nie- 
*|>okojiiOr^nĄ bjic£iii«j»j«b i tlfibrych finlryotów nnbAwiuf mogło. 
Sejm, kt<~T)- niijwy±42a -aMz^, nx}nyttty kicninok q>rftmj sam lo- 
Uo |iot04U;iil, J«£4li kJodj, tft W pDtkbnL^ diwtU powinien uioM 
uiy£ ttj wlftdir, jonim^ ttnn^d ku ntunk^jwi i tncba mu udiW 
lc sprawicdlin^łjć, ic obo^i^ik^t ewtgo dopełnił, tylko iroJków w)ft- 
deivrjeh uybra6 ni« umUł. 

WwliicliJ^my pdurrei^j, te w ukutek uuiitku NiFMir»j<^WHktPgo, 
pofila warukii^go, OejiiitacyA ^cJmiowli fia jf-ncr^la Skr/yneckk^^c wy* 
znicxDnA £U4iAłii. Jćj itfiotny cci rie był inny. juk zli^iyć go i vnt* 

deila, łt cci ten otr^ymn^y nic zoaUL Ł'icryre£c ac^iiy diamniu i^cc 
odegrano, aUt rctwiftaoia jcaiozfi nlo było. .Mu»iaio joilaak i to 
nAMfpi^t i>lko ntc»tcty ic daleko mniej konyatniej^a^iu ^olerm, 
ftiiileli w ciwe depuiacyi, 

Jenenl Skrtyn^cki prEyrxekl itoczyt^ bitv9, a Nietnojoiffki ilft 
Ai(<ti-T^T W7i[i1 1^ obipinir^ i pilnie ilnlńl wotlna, WisdoiBOJci <^C* 
kładiiycli inti nie brakownlo^ mlal jo cd łimili. bo ihiii byl Uiiudiki, 
rr%dxyń>k! I innit khVniy ł uim nr •tó^utiknch loMamili; niinl Jo 
z Rz^lu, boi brol Jc^o Um ri^iadai Jnk tyłko jiowiifl utiitlomor^^, 
ło Skrjsyuccki nio lylko Ihity nic «racu, ale wiwci łrocł:yć j*^j iii^ 
nyiit, pt>»taQo«;il itokoiuszy^ co uce|1. Zn6vc na eckadzkaeli w zaniku 
u Ciehow^kief;o rieca la ei^ roapoc^ĘU, tcbnnU t>yw*ly licine i nft* 
Tirt Ix4ewct on nie nofcr«0£Al- Kiemojowftoy, byli to ltidxic bardzo 
|ttrUm«nlariit, umifU c^jmiko^fLC i ci^mowi^, nio moj-li wiyo nio 



— 1! — 



łlbn ofłitrat^ rc t^'Jn. PU lKTwnipj»?c;;o *icc prt^|>tvwEu]>voia 

me wjftifpuurii^, lecz itinc iMoliy Jo oJegrinift roli vryflufi«^.* On mul 
hy^ aiLlorcni, mmrt nktoTMtnl. Sw»g<''lni<^j In lemu 011j^*n» utyli 
OliiAFi cliciwy tftfrt^£)luni ku'ir/i pnjjc bi^ curaiE itjfćj, kn«x(c1an«in' 
jut 3coHi>t, rK^tDfc K pomotlti «ia^j dumy poi1cjnBoiv«1 «ij i»K^y«i kiego, 
we «F£}f(kiGiit L»nil udtiał, do wpiyftlkifjo ii»łeJEitK Fropo«)rc>c tłi 
Ni^DaŁjjo^tdki^lto eknApHwie ptzjjil t u nie^ dA]dXc niuucljr otlby- 
WAna £'nx^ lUoio pcnr««ó«UiL OliMrowk, iratyecy ])OłlonłO mi 
nukicti otl nuu byli f«xy»kAiiL 

OitAlni* DarftiU i&iaU mi«J4co dnia S Sicr^um pod poioreni 
w^lojrcli wiotei, od«brtnych % obozu* 2 Królonwa «oo.jdowidl «!( 
laioroi^k! O»troupłki i Naknntki, x |>Ofl(ló»r- Ni^n^ojotri^i, M 
■Wiki, Bicr&ncki, Zicm^cki, Śninki, ZMrierkonski, S^ramucki, Trxcia< 
ski i wielu Dowu o1>TMn^c1r Worcel mJat sprawę z obcau rzjr- 
lu^ «l« nie tiiiil iTyobmicniu <i wojakomtik^i i jako no^Aci prryl^yl/. 
iiie po2Avi igfv u jd Łidiijch slóiunkón £ wojskowymi Hyźactiiłi. fjcc2 
b^il^L^ potłuffzn^ fisun) OJifam. rtitti co tćti mu kjizni, a pn>ci k*;^ 
todiilo tM w-i^c*.^) o fortnę, jak o rf«ci tant^. 

iibwE)^ oiiif raportu Worcdn byJo, io jc&nal Skraynooki jott 

ttkcpu«tiU£E»y S<ijn»vi, bitwy eto»y6 aie cfic« i i« nojeko o fOgo 

il«tiic wola. Lud'JTQ f^f *łowa ikotlczyl, gt\y xcir«»d xaivo1aQ(»! 

,^Vifc SknyDDckipgo i wodu3«ewa zloty^." Decyaya bjU aiybk^'^ 

• 1«T wykocanie irndHieJAie. Uwa apoi^oby ku temu zapropciiowmi»x 

■rw«r.y^ aby jnUn z czinnkaw .Scjinu wniósł <?o f r.by nkl oAknrjriiia 

imiU Skayucckiego ta lo, fc dccy^yi Sejotu nie wykuual: dru^i, 

)ij * Srjmu delegacja (lir obom zrotiiU ivy«Una x whilti^ tiimgra* 

1^ i ir^y^lko, co na micJKU cIJa opniwj pubUcctićj » dobre 

^, zrobTln. rUr^Tota uiy«li aauia w aobio waii>ia, była daleko trL^- 

kic^D, b« t cia źurtftC lucbc^pkcTćiUtwa 4|trowy oic wynUn-iaiu t od 

ktti mcŁ roiirTygnla. Nio dawalu wrzakac pownoĆca, aby vt Sq'^ 

lic złoicnie j«iL^nb Sknyncckicf^ pn^pro-tadaić zdolifio. Nomi* 

wodva <\o pcUr^onyrK ItU oalc^nln, a wl^ i ilaJItnie tylko 

^rtOf>ych wyr7łCTi>[w by# mogło. Wpra^łUic ir l»hif> powl- 

ignutoarhrnic (>liiarowi<kin na wif^k^Wc^ firłEypa^f-^/Aluie Ik^yó 

lo, ate £ MiaMcm inarjci'j było. Tti Skreyncrkt in!«l wici*KoiA 

liriawcJi:^. Vr6c^ lego w E^ametu jfiunis Ollaarowakicm nic było 

ly co do na»Tcpcy Skntyooekicgo i jrdaiiia dticlily *ic uiiędzy Pr^- 

lyiukicgOj UuiiE^^kicgOf Kruków i cek iogQ» a nawet CMJdovnIi h^ 



— 1« — 



BfiebA liyTu i <JU lęgu pkrAti^ myH mUtucnnu, u ilriJgf in^jj^it]- 

nikoDiCKlowftiiU vr wojf^bu, k^ily eu^jci^jruacyii Ink iti«Ic<! byta rox- 
pupjTcioni. kif^y pclno fiŁJtiicwhiiriłr«ych prcici^^yi w>'rit#Uto w obo- 
lOMt irinkj tnuii poil bTOTiijj, cHca^^i^ PA<]y, ^pjmiht [>Ticproih'a'3Ea£, ob 
miko hj\o £B dmlok, ule iiix%«-ei kUkumyrluc. 

I Skr^ro mji\ pnyj^to, anniJ wóiowny projfikt do ac^^aly u!g- 

hory ro^-iat- Podług n\tQO delcgACya iniata fnU4 wtadię nleogrunl* 

reco«i|, wMtiiiko mogki irobić i poulAocwi^, co lylko vr obcrnein 

polołcniu r« dobre i poirrebne kLvnft. Nswei irtoianie wodsn i mu- 

X Jirńcii c^loakńw Ui^ilu I v' projc^^c poiliino; k^li^cia Ci«rlory^ 
ftkifc^o I WinccniFgc Ni«m(»jow»lii«^. t dirćck «cotii>n&Hr, pric« prt- 
tjrdtJJuc«^o w Aenncie nr/^iiacionydi, i pii^dii cxłoiik<łir z Izbj po<^ 
ftcbtkićj, prKCc miir>2Alkn irybranj^h, !?wirilEi« po^t hmbłC«20W»kt»1 
byl pnaotnactDOy pnedsiawić pitrjoht S^jmcwri, a bji lo wybór dobry* 
ŚwIMi buu-i4iD iniol KiiftCK&W u Sejmu i t»yt uwitżAny » rcpi^on- 
tanta nirpadlrgk-gi) jnlnnio. 

'Aim DA (IrugI diieA projekt do iichwnly tia Kojm pny drztrIficB 
xnmknif-tyir]i nni»i<)tin i p<> bnrdiro innli^J dyskurtyl go ptiyji^to. Wi- 
dn^^ £ft utii)>ly MJmujijcycb dawco juŁ do lugo p n/gccowmiu były. 
JtfóU ji! Jtiuk nie n icle :raazczyŁu projekt igruinudKiiiu Oliiaro^iAkiewU 
pii^ynołU, 10 »ama jego ucbwoU }C9tcxc tnni*Sj Sojmoi^i. JL-stclL igro* 
nriŁdtcińe Ipkkooij^Jnic dmłałOf lem baidłićj EScjni za to rgtniotiy 
być rou»i, 

L Na członków dokgacyi z AGnEitu prxcinnc»iii roiilali: wojo* 
BrodA OAPowcki i kftrj!ro!an W^fyk; i liby potffókk^: Toodor ^^Inaki^ 
Teodor Montwtki, Ignacy Dembow-ki, Jł^iff ^Świnki I Wln«^eiiiy 
Ty*xkTcwiot WybofT do komi*yi, wyj^ws^y mołc jcdnr^go cłlunkn, 
były doić in,fae, 

KioJy więc aicprjiyj&cicl nua luokolo okriiaJ, ^d^kjd \ uniy- 
kftl, kiedy DAin jul tylko piędl ticail soMr^wnlat my, zftniiaM d(d 
boju stiiwoć. w najlci^i^ic rt^dy i e«jmikl prowadzimy i i^uwcl ii^ródl 
obocLi i voi>kA »jnukovrai mamy. Dciadc lo sapruwdię pajccio rM 
lUDkUt a jednak w gruncie ipny powód l^ wacłtinacją oio kiorotriil, 
I jcMI kiedy, co luiftj rroo iuo2na: ^Tow^oj br*ylwy ń^ chwyta.- 
Mr. którty to opowiudłcny, k« «£C«erodd^ wy^DUjecay. £Q do sekretu 
»%r^Ą u Oliznra pr^TptinzrTcoi nic bylifiny, nic o nieb tuo irt^dtio- 
lUtuy i dopi<^ru dmii 3 SttTpnin kbi^f^' 4.>nTCory«kl poniodsial n>m. 



— 13 — 



tlck!"* i ctzlmj no^sego idanU mc itnicnium)', Żlc cjej' ilobr^u n obo- 

5(0[m'ift 4w{>ja uicciyituoffcią i^cczy (lo|m>vaiUiJ, ^<; jego xV?jŁcdi4* 
B iroilcMttitft koiiitcz«okiQ lic tCdło i pkoro S«jm lo clicial epelnia^, 
ii&t(DVEa4 ju£ dadn^eU wyinAmuii, ^tcdtfiy. dowodów ku icnm &ie |io* 
ln*bvvnLt R«rty a* nt^ito były wyjninionc, bo po dwoikroć wy- 
uteuna dclffgacy* HurtenUily vr«iy£ikie preiensye. Znnab^t r-i^ 
iUdilwA ro2{kocxynn<' na tioitoj |?owiniOD byt Sejm na twoick kiwnoli 
i «T tiriłji7j iaifiyni, jiko «»i4^Uvflnday it^rtikk npmwy nrin^lovit'j, 
wyrok wyth^i a uienoiuts ten wyrok tiilal |»riwo^, urok \ |)owi 
1 rlych i»Vuikóvv l^lsf łit^ j«i iilm nie inrbii b^lu. Sejm bylhy do- 
|>dnil Hno/g jK>vk innojci w »|>u»ó6 nRJtunt-żj vWbcEpi<cz(iy i axko- 
illiny, Wyrok, praez ink%A iIclcgBcyc nyriouofiyr nifljeal irol^ oa- 
fodu, a woi«ku da;e di^ ftcijfutAUicjs^y przykUd i indowiako 

Uctcgacy* Mjinonn dnte V wiccfcrcDi ndala si^ do UoIiEAOwfti' 

90 f^Ł6vpa kinftten» «ic uiajdo^ttli. JcDernl Skrtyiaccki t«nkd4i< 

miooy o stn|>»d!tjj S«;nm uchuftj^ i o uyjcjtdsrio Jokgftcyi, nu dmii V 

rnBO nBkusI cgo^cia wyi^r^pieut^ i jiticglj^d nojika. l'rrejC<^bal lini^'^ 

ft (koleni d«l rotk!» turini^^ kotumny i ce^orobok umOTiy^, Z«iiidl 

I kitnin, n>£cd1 n ^iTHlrk^ /jurnma) ofircriiw uticllnrgn kIojhuo, ahy 

EłC fUU^h i iłoDUi^iiym głof^m iratK^^bl: ^l.T[xtuRlDmm knidcgo z pa* 

\iv do TobienU mnie xapylaa, u nantl xiiTxmavr jokia lylko ui jio- 

Incbtic u«Dacic> \Vvxyfiko poKt^aljiin »r>bjc i>i>nicO»of, ja juU Da 

ire£y«tko wam odpowicu^ £C wv£)«tkte^o itóniuc^jć się b^dc.^ iCa- 

ttflo vri{0 tnrai pylftii ezcoiu tak dlu^ bjl niMsynciy; CECaiu 

lltwy nic HaciiJ; cx«mu niefnyjncicln przez WUIq LtrKCpueciK' luiti 

lii do prywulyp do oaotHitoAci, do audneón' lub kr^yiuw iiio* 

irtymAnycli. JuacroJ Skrzynecki na nt^yitko odpowiaJul. k wayti* 

>ff> lic n^pTnTiif^tlliuttl. Mi^dry Innrnii rrpki: ^ri1>SiTny inrjruE 

rnkie moi* Itm bjlwy nie *łorayh Biiwy wlgc 1^0a»*ie? od JUJ- 

Błtrru cblubiiy lo «ynul- Ale i ja jćj cHc^< tylko ja jako wódz 

ikScc^ {jtk UliAy poirjcbiijifi luaitr je«^c£e priiu'Jo|)odiibicLJ^tw-ai ot* 

luci 2w>xicit*«a potrzeba. Zginnc dta ojcxyxiiy wiciu jtc umiecie^ 

ałe i J4 iwKTCi h^ oic Ifkafiii >pL>OxicMara »ic. £c mi ic fprawicUK* 

no'^ oddociCi Ale dla <iyrxyiuy nio doji iiutifirj finkro. ona źyi- 

|Mf2cbtij<, A ^<ic lufEC i)'lko ffwycirsFtwo duA :iioir Prrepu^cjl&ia 

i\i«pn}jftci«<la prata '\Vittc i poi! War^znw^ abliiyó «ig mu poitfroti* 

Itfui, pniyjEtinjc, W to tK£yDj1eiu i r(»iiiiyBkm, bo fnyl Wamcnw^ 

|>od j<;j ual^mi (ibfnicin pole do m^dIuój Imtalii i loiii jetin u pcimj 



— 14 — 



tnyci^Klnfi. Niech «i{ niepn^Jnci#l poiu>i< merli nas Kaczepi, n ucvu}o 
co iufx or^Jt inoie. Okopjr War#7awv bf<l^ groLctii jego lucli^ule^i 
vzy \t^\iKtu\yi\ncg<} kioku i ju ^nojcj^ j««tcm ^KAik/. CM vnu lalj 
jcdDf^j ulko r£cc/jr ibiUnni: w^lrn«lo»cL WtcO}' gjc2>£ua CKiyTobu* 

Zalcdine joncrAł Sknynccki bkoiSci^l ewe btoirit, nlii«i oIacm'. 
j^ce go kola knjktiiflu; ,,Ni(fch tyje u^di!** n m gfioirAnji cole woj«lt4^ 
po btoDi roylocionc utykrzyk ton |>ofti6t3ylo. 

JoB^ Skffyiv«ł;i n-lge ]iicr^v'»fy Af^Jmlkouranto roi|kOGi;£l. W6i):e 
paJ bronie uojiLo grditirnUi i jło^wnU mu sicrojiT riynnoid [>r>«ln^- 
»a^, za|iyunia eiynii^ i n» ur«jt/Mku odpouUilod pruyntelca^ T^źni^j 
nH'£yniŃi^ie iloiunciy ;*ic i ti;<pmwi<HUi«vii^iiU t1ujv, ('licialic jciumi 
SkncyDtchi woj*ko poiy^kaA, stby »cjiiionl j jego iJcłcgHcyi op4i 
uctjiu^?... Nie Biyftttipy Ic^o ani nu cIuyjI^. bo wsc&k pujEjiii^j zw 
pcłnA ulc£ii>:^ okasul. Zdaje bic, 1« tym okrxykicni: ^nlcch lyji 
ia^k!'* ckcial qd iMprsód dck^ncyt iruiiLi]ionovva^, dać odpowicJi nft' 
««kurti!oiu bruku Wftruawy, Łe jakoby nufaui^ wojdkft utracił. 
Hyc lAoic. dtf iak£o <lumAca«nic«n ewojom cbciiU iuindccivn f>odki>- 
lucndiiych 1 prxyc1iyluoj£ icb posytko^, lob krotki k(.i|»tć. i teriiia- 
mcni daUjG dEieri^niu bulauy iK)tie zapewDić. Krok j^Jank 3eii«raU 
Skny8^:ViPgo pul knłdym mgl^ilrm bv4 nicivhii<riwy. OtoliUrk 
tnuie Diiu dciwiiMlI bniklo^ci, bu mcbe/piecEeuain u i aniagoikUrom 
oko w ukfl injrtalr ale wlud^ bctinańiky nu poalf^ni? punxc2nl i >ub* 
utOyuacyt roapr^fgui Skoro duvtvJ£ca pr£cd luti/icnctii u^- llóma- 
czy, lam jui oo roikatywuć nic moŁt^ 

WAród voaJegajftccga «g okrzyku: ^niech iyjc wódtl" dcUga^ 
cya abltź^tU t\^ Oi^ BcUtn^itft, Spkblcn siat tif; jój koainaT^ nam^l 
I aalii aud^cacyi, Skrtyn«^ki po pcnayui upłynie eianu |>rzytz«dl 
JQ odwiodri^. ronilacłie b>1o niicbc t tiniao i oau-ot lij ^ap^nat 
I jteun.^ iroDi^; ^czy prKybywaj^ nyflnni du|iomiSclT flo pobirin »ie- 
pTryjaei^jla ? " Tak, odpon»cd}iatio nm, ole wpniłłil cJjL-^my uieJjiit*^ 
cx/ JGiior»t bić eig b^dm^A?" Tc saiiiicriBuc pierwsze lUUtly da* 
nfily Jo uufi^aiksiji^ ie vf ^'luaic dde^acjri ta^iadjH oakur^ytkle 
i fędziowio woilu- Kiedy yryluacczuDO cel pixybyda do obozu» wódi 
lapcwoil o wnclkWj iiltgl<Mci i pottu«uh«iu ic dU 5<jtov, 

WtadceioM pr»>bycia dckgflcj* ecjiuon^j juk błyskanieo po 
Cfllyni oloKit olicgta i miclkic nraieni« zrobilu, W^iyslko było ua 
pceh, ttfi^id tnortyly lif kok, grupy, tchadaki; wii^diio roe- 
iniano, »di(^tio. tfejmikouauo, I saraz podcial na dw« airoockttra 
wyrAdoU. Jcilut aniiigoitUd, drttO^ry KlroDtiicy Skr^yncckkgo; 



- u - 



joint go o^kiirluli, driai]xv broi^ill ) m Icui celu poMUtua t)o dde- 
^aoiri wja^Juno. 2ile brakowul^ i lihielh, eo o toUic nir^lulif co a|>a- 
Uck )>(» Skrtypcckipi iJU hfUo p04yi5Ć i>rigtł^li, u idu o buLiuie 
iHa»jr1v, I tŁCy l}Vt ciŁJC2VDJiiu)4j, b<j tito uinlu^Ami, Iec3 ljlkv in- 
tryg) iłoj^ do «icxytii ti»og1t^ 

CtariLiry^kl jii^^łluAiLt^ Mt^riiwuki mynul |ri6rt>i Uj m faljrni cktur' 
fiuc iMi jdlrn bjl do frgo nnjtJoltiicju^r, Zani-jinftmi «rfiilxii, <NlGxr> 

A jenerał K>krjc>'uccU };x«jcc/^ t«j[ puuiufijl jftko Tolak i loliilcri 
•vcijf dU »«jiiiu ulfgloiii }«a»lg|inic cdorikonit ilclcgacyi wodiowi 
ti^lDfl ttif^riaaU dawali. Glói^^nc » Dick bjlj: dU cxf£o tuk tllu^ 
i)}] tvk*C2>tiDV] cscmu bit^iirij-JMCicla \>nxiŁ \Vi>l^' pncpuicih Ola 
cicgts it^owikic ilo ]vrxyrtocaon)A ticz)tłionrg(^ nnlDk-j bitiry aio «lo- 
etyl: lukoot^o oo d^l^^j C2yui4 mybU* i«k>« ft^ jf|;i> |i)iitiy cc do do]- 
9iych e|łerftcyi? 

•lakii. Iłyty SkrijDLTku*i;o [ir/^konnain I mcyo juf. lo pokilkftkrod 
I' ■ -riiy, to Xvi t lił iik iłowi-j^o nlu |>ołi<Hlzi[il S pir^ tyUt> 

^! iL X naiury nonyrh |^frjyu>cxainy. C^ do iticAlo^r^amik Ui- 

iwj poU łiowicfcui ftluiyl pruLokuly riwl w^jcuuycli i doO«l. U z nidi 
kgncyu tircckt^nt^ ^i^ mojto. it stocie^ic bituy ta niepodobna 
rftIaitOr JCdftaic 10 raJy IrA^afi) do jego j>rcGkona(iiu, i dla Ir^j jo 
ta oto wistują (.'0 uwfti^t Co do dnlai^ch o|>Gncyi woj«iinycli, co glo-* 
Vtiy |tn:cOiiiiL>t łtacowilo, vryuiać ]>o(r£cba, ie jciicial ^^kriynccki 
b}l nicjitTiy, tkryiy, lAJeninkr^yi StonA f^ly na jego tiruch, & oboA 
nlfl t4|irxcc:Fiil, it twiihcja xagra»icinj^j iDUrw^ficyi v|>lyira1ji nu jcj^ 
ihisUniA i nittrore opóźnienia i oJaloki ppowodmijtłn, nic twicrditil, 
ttj stoDLnciiycb ^kuik6u fudo)<.k nie Hj«aH»i. Nusl^jinid u^niail* 
nfjt Ii: ptjiolcniti yM jr*st^3t inktc, hi a uprawie narodowej ro£pn- 
u«£ pic mu£<iii i nit* puirji«^u. It on ji;h1 |ienny, ił pod War«MW^ 
t^dfou^ uiuiujc, lecz xumia(( rozuioi^if: idao, na ktOiynj nUunuk 
i osUKcmo inycituno ojmoniI, raptem obrociJ aS^ do cslotika H^dia 
^ieitiojow«kifi£;o i t cortkitn w>rai«m na twardy go sapylat: ^A ety 
i^WDoW w itoUcy pi: pny* porobi on n, czy giód nic wytrąci ^nie* 
no^i orcta £ dtotii?'* Ni^mojoweki odpowicdiial: „HiaJ zaopilrzyt 
■lolii'^ M fywno^ o ilo mój^l, z^iLupiliatny £ pocif^lku ooJiny mogli, 
lit^j jtuiimlifciiy wttyBiko, co Sejm p^zir^ili), a co kraj poiindnl; 
laiiptliimy nkb x t^go »poAy^t bo^ wtNixQ. prfuJE d^iet^i^ć ink- 
i'C^y no}4(o lu juliicMi tnHjRirii |>od ^Viur>A«u2 LrJyri»aU'ś o trcM(|» 
jtrJtcIi s-j juLk' iiAiIoKhŁliioMJ, lub Iniki, n^/.u). iJiltudcjU jeiuniliiy 



— 16 - 



X t«oj«j T^ki, irbrcw woli Kzijilu, tia twoje domD^atue nnomiii^ 
vaDy sottiiŁ" 

Na tijm to2nAo«a <lol«gnc^i t wodten z«nraU eic i tkoAcs^bL 
Zbocz^DLO SkreyaeckI«go b^to Di«wtiiciwe jnko pricpctniorc go* 
ryc2ft prxcdw Kaliuanom, kti'-rry ghWnlc F«n ^j&tj wyircbli. Kio 
uiniKi b}'ć (Ili]£*'j pnnero Heble, tll& cjEcgo laJ u- tiitejsee niepo- 

nic TOfwinijl? Rtecc tn slokio^ wła»oiwazA i poir^ebnicjsiab^r b^la. 

!k>l tic, lub mniamcł, is ^pzelkic £ jego utronj pnEcO^tAwtcniA *^ 
jut bftdArcntcic i ic jego Hotcak naprzód ro^lŁ'J!j'gD3^lc xofialo? 
Juku bi|<Ji pr2>ctyna bvU, mvłńzt ubolowaA trseba nad lem lainiU 
CłOoiciD, bo pTrad«tiiwiOiiie picmu JnUxt*j wojny kwoMyf jiura i?£/-, 
oilo Ł oate ror«iriygo!^ia nio tin 8knt)-nerkiin, aI« ha d^legaej 
'UAij t|H>C£ywato. Zaiiiiict^nte ^ap i^£E^r "& eE^m wódz ralucel 
"Wpruwy naroiloipj opicnit, up^łtraftiinlo di>1i-giifiy^ il» pr/rdiii^vrvigriH^ 
innycU ^rodkuw 1 do ^lif^t^ma Skrtviiakicgo t wiAiwwa. Wpru- 
md/.ro /-ita£ d(i tucgu delcgacya nie pr^ysupaU, cbciuU bciiricm 
wprcod formy dopdfLbf, legalny pojtór iT«ey#Łk[cmii na*-Ui6t a |>otcrii 
wyrok e|iclnił?, Tals^ forwij miała być opinm woj»kn. W j*ki 
ob ntnngoicci^ udania nirato łif odby^^ dtu^ d«lt berów ftoo, 
'irkcńcu pnyj^iOt to knitdy t cslooków dcl«gacyi ma podoć i podyktc^ 
va6 lych wojskowych, w ht<3iycti najwigkMC laufADJe pofjndn i ci 
do objnnictiifl adniua inu'CriTftm by6 micti Spotób bordio mowluici- 
IKYt bo on J,Lv1n'J pc7i>n^ri niir dnwal i don:oln0al^ tndynidiifllDA 
moglu t^cbi* kuler>jnoflci iio»'n'. 

f*]#t^' Inkle tiron&owaou i Avd£om-i j« pneslniio, itby Kiav\b£ mjj 
wojskowym nahuab Jcntral Skrzynecki oćwifHk-fyl, io zadość ^vcKwft- 
nhi nctynili Icck dodjil, to vr jc^go mniemaniu najwlajcin^zy *roJ?k 
do poinania opinii wojflia b>)by »v7cxttiLĆ jenerałów, pułkowników 
i Oowódici^w oddaicloych komend* bo wtcncine i blerarebia wojłokowa 
po^^anoi^ann xc«lfinio, i Icj^lnnić cftcbowana bijJjrio, Dflegncya iirsy- 
cft^yliU aic do tyczenia wodj:^, pod nłi^ciór prrybjli xawo:fwnni icoj- 
»kowi, u do nieb widn intiyeli alc pr»y)j5Ciy!o, podn^fxe napeluilo 
ai{, 1 r^ln9 zdnnin, ^''^^^t ^ i^i^^i^t tprMtrrki i njiory «)yiixe6 9t^ w^ród 
citby dawały. 

l>elegiicja pr^yar^ptlu tnnu do dciela. Naal^puj^ce ^upyfanin 
uloiono: 

1) Ciy irydaaio Winy pod bowicecni olccntc oUrctijc korzy- 
ści nad nieprjtyjacldcni '' 



— 17 — 



i) Jtlu pUa lUikl uw&ftu »i^< xa ujlcpzjr? 
H) Ctj jcAcrtl Skn^ncckt ikuio^a muTaiiiG woj»ki» I juŁoU 
lakofrc utracił, koj^o n ]c^ imejice notumotfaA tn(>ljia? 

?4thy otrzymAĆ McKcrc i nic|X)dkigW odpowi^ci, ilotogKjFA m 

kotifidcocj-onblnc, tlU ^ffieceniA tdanin i iUiukniA ttlonków ilck* 

£ Lmii«nd«nE6n pr^icsluchfitio. ViĆ<^ tego LaAdy i j^of^rnluiF xk»Jt]rt 
04 piśmie iiroje u^^li wzglądem olccnego f>otoJ«n»a, sinuu ^nnił i mo- 
tfiiTTcłi dnlmych opcncj*' wojoonj^ch. W xc2&ftnitj;h iy^h jt^dnn 
1113*), jpilitD ivi%nikieBle było wi«lce p4jcae8£»j)c«, u* jen joilnoigo- 
dnc ^flponuicnie. te imln nrinki, i**x}'Mlk(> wojsko <]u uutLiiku 3n oj* 
ctyiof wuW^Ć jest gMout 1 Ic kaidenitt vo^owtniii, którego iii^6 
\nh Stjtn Du cxcr1e |io>ifAui (o^luaine lH^xie. PI^ht (o pomnik Qi^u^ 
ewczCtfDtgo fTCciftwa! l'ouUccn •Łoti, n^sjaikic inne odp^wicdij 
Mr V >rumn>cb kclaracli fincd^tauionc. 

Cu ilo |i4erfTS7«^ a|:]VtaD]D, vsaxy»cy tff>i^Hi «if, Je poJ Lc- 
«rict«iu bi:nn micjtcft miiró nio muu, bo tiic tylko Łjidiivclł kcnjtci 
mt pricdMairU, ale oni^em bol«io« kl^Bki tprck^aJn^ avoi«. Jedeo 
Ijrlbi Kyttntki o»«i&dcxyt *^ vr «tftDDA'i»kti, jnUic narze irojiko 
mjfiłujr titna pod li^aiczem mole byi^ wjkonnnii, nnw^E c]o<!flł, U 
1 kMTZj^pL^U na fx)iEicz mocny tka|iii\i3 m<i±v byi^ wykonany; lakoi^- 
ttfl JMi HiTojc uJwU<l;?xefłm »łovnimi: f,tskia 0^ losy nrojny il no- 
dtoffl uigdy iim gotUi ^c ro^tmcia^, bo iui> ma poloitenU, cbo^bjr 
wm\gor¥tx było, ktouby tfldnych tpo^obAir reluokii nic iiticdalnn^lilo. 
Kt^tyi > vothów <ridnal eic ir wi^keftOm ai^bCEpioczcństwio jnk Fry- 
deryk pnj*ki pncd bit^vq pciJ KcjbocU?'* 

Co do planu Jalrzycb cpcrAcyi if«^y»ikic *ol)po^V)odxi niftiy 
c^clif en^mof i pofifpna, i jasoo ^ynialy fw^tpienio. Surantite 
«ykaxynAiM oirrówno^ć >Ur tCfn iamccn nieróircojć walki, a vi\^r- 
akr^miołi^ fnycif2iwo. Wielu wojskowych zal^ciylo ubolcirAnic 
IkaJ wit»agaJEjr^ ii{ mc^nbarilynK^y^ w voł>ku, a nawL*t okfl:rujacviti 

r?rni«w, *kinkirm Ulórych. żn^Jne liminh nicby i opcrarjc 

I- ■ \ie 1>y£ ni? (zi^fa'4' ('O 'i^^ Jo (1uWyf:li t>|>tiit£yi, pmui** 

wujicy iif Egndiali, Jte nic poautnje nic, jnk cofn^^ '■C ^ okopy 
AVftT«j«iiy, bronić icb i Cz«kft^, ciyli ^am nifprtyjickl nic pod* 9fQ- 
KibooM d<} korzystnych dittUi^ Tu łhóit jeden Jen. Ul.rfauomftki byl 
iDorgo t^UoM i tak «iQ wymlnl; ^DcUgACya wyalana do Iłotiroowo, 
liyl 10 ikADdul oboion-y i on indjil oMaini cjoe jui i lak tMłnbktnój 



- 18 — 



I 



iiliinc [Jowłci)xiu1o, ho '^raju, ktiWa ot.KcxjiU iiiieJKfiu |tii*iiiilxeń ksż- 
dcfnu ^micrcif groiiU* klobj' układy profłonowAl. Od j^oce^Lku 
povr»lfttiu b^lem ta uojd; ictCKepną, laki pinu (I>kutoro^i |n-xed* 
eUwilcm, icUiitcm na kcipua litcncki uiIctkj^J, a on mule ^a to vr Mo* 
dlioid oeadriL PO£<iićj T^tiy^tkio inojo rody xa inczipnem cUiołftnkm 
b^ljf bo tylko vr dmiii!fcli 0f«nLC^'ach widitsłem nUunck no^iój 
uprftiTj. Ttraz widię, U ju* canft min^ł pop4«rAnJft wst^pnj^m bojom 
nosi^go pou-arnnia; zmienił «if nipetnk iiin rztczy, *iriiclliJui^ 
imytikie konyMni^ ^pnMibnojIri , jukic rnrn 1n« ivojny nnbtrrfvnl, 
tL prcy^il; kuli^jo pr/«ciMuei uŁtlHtrzjtttii?. Niuin/yjni-ii::! j«*t b1ixko 
diT& ntzj od ro) 9iliiicj)i2Vp fzCECgt^lfiićj lun «Uregn, iaI; arian ancgo 
toMcrta, zaj%\ moCn^ po£;(-cyc, utuuu nns I zamyku. My co Oo ell 
tlaleko t\ithti jcMt^iny, a co gorziij, na>z jtotnicrz prawic ^uyatck 
jot nowy, idomotdkliirownny aiepou-odEcniGm, E»u£oDy cia^gtcmi nmt- 
BZAmr \ hei Udućj «uborJyniicyL Miuny ludzi fwd brooUi nie tile 
AolTibi-i:u Sn-wgolnii^j jaidii nui^iL jo&! monionii i jui dg wojny ■! 
nieidotno. Gdybyśmy bltirf wygTfill, ouA plon^ £ wygranej nie ^| 
prxyniKłłc. VVygnwi>ł? jł^dmj batnlii nie licd^rii; nii-xu»n lunem jak 4nU ^n 
it Wleniem n&ecc^u uj^dku. Nam riitjiiimćj ti/flm iiygiaf tr/.y ba- 
talie, aby by^ wi BugiciUp Um, gdiic t poct^tkiem wnjny by- 
lijiuy, a 10 ju£ jefrt |]icpodobiel^«l^tem, Pouieirn^ ijikic jc^Ł nAMfC 
polofcnic', ni^o dopóki jc^iczc C2a0, powinntSmy z iiit^j^o kcriy^tn^ 
i vffyci4jgiiiLĆ ulytck jak Dajnich»y» Licuba naszego ioltiicnu <bLJ« 
netu AlnnouJako i>owu*n€, ma^a naaza Jeel je»cae imponujnii^n, inpro- 
]>oiiujmy uklndy, mnlt-niy jcaiczo korzyMno xrarunkl otriyuin^. Je* 
teliby laŚ kondycTp poniMjnc^ pCKlnae był mUly, rint<rnes:a< UUva 
i JmiorA lylLa |łoxrHlajjj i imi: poifiniiy by^ kiijkutii puwaUiiiu* 
Wiem. co mnie czeka za luojg oiuarto^r, mole )Kit f.n progirni pod 
sztylcltm padnc, ale oaniejstii o Jedoc ofiarę, inń^ mato umie m- 
atrastn, co dzini na nią i^arafann ei^ i jcidi przyjdzie do bitwy 
z nic przyjąć id cm cb^ttiic ca aiij p^fjdę, al« |>rzeOcvssyeikiom un«- 
lAm ta pcincbno moje sdanic a ot^rartodoia objawić i o^moduzyd, 
te jcfoli ^tanowie pójdziecie za niein, urauijocie ojcfyin^ al ni^po- 
^OtonsDycb kl^*fc, które j% ocrzekujii-" 

ZdflDit 10 Jenerał Chrijmoimki jut po raz trzeci urrędon-nic 
odMi]kdc7}t fl czyli z MoAwi; iikJody były nicilifte?— My Dig<hie 
nic podv)bii«gn nic wid/iiiij'. 

Co do Infciegu Hipyiuiiitt. -"WyKj bez wyjłjlku oddalali spra- 
wiedliwość (złorbętnoioi dułzyjcncrnin Skrzy ncckirgo^jc^i pntryniyi- 



i 



mówi, la^wu, t aftvct łalcutam nojgk&wjoi, 4l« ttnnnioiwUtiaalli 

jKwtnf poKinicn, bo pod niia irojtko jozctc cwjoh^iniifj w^lcijA b^ 
diic, dru(lxjr poilAWAli Łto£«ni6 jego xa kouieczDc, %U pnymiLipU, 

Tadiip rciuliAt krc4ok potiamy, wprtćd mntimjr dorknąi jodnój 
otolinnok^i, którft pdimt^j loaoziiirjfo roifit^^ iwbmln, a kióra dfl* 
Wcrt JHi (^ i>Taw4T i cij lego. co nicnruf miejw^e minia Potyisry 
ii; lo jiailpiiikairmka /nliwftkkgo. Podług protokółów dt^lrgnc}'! fo- 
dftoio |)odpułkoi^fiikft 'AahmAiie^o rim kKnOvdaca nie inlutu u' wbie 
Ic M'34|Cznrgo. juic^rgiJnc^, oimem byl on jnk inni i pr/oi irnj»kn- 
wyoli piup«Dvt"Aci>. TyuiciaMDi winM pielgfi>iiiWi DHtzćj, u^ pu- 
delka jł?i wTSilo plicmko po4 tjiulclli; „łita<i^K^ p^tką 2'J łj/r<h 
pw*^*. pr:r£ Z^fw-i^i^,^, V»tjt, IMS,"* w kti>rctn fakui rcccionc 
nipclAJt tanciOj vą (ir£«d»cn»toDe. Zal)iiT»ki iKriorJti. io oajOncmŁa 
SkrKTneckicgo ^rted dclcg^^^ft o idrAtł^ cni^oric) i tnk to oponimla; 
ti^iAdom^tit o kpujn=ój ei{ tJmdaii? |>i>^v2h1o[n ir czadao moj^j wj- 
p«irr QA Litwę I korc^pond^DCyi przejętej, tui^iUy j^erolem Skrty- 
Beckim n jenerałem Orii>w*tn pronadroiuj • Żyd i 0*rnDlcki prutiio* 
w ra:«i-iini^ kore>{)(ir,df^acy^ i ol j*n«r&la Zitliiskk^o mtnl rozknz, aby 
l^rtcz wojtkrt poUkii- wjiK^dsur hyl j>rxi<p|]KXrxnny lOMiiI. Konnpon* 
Bincy& minia byi « j^tyku fniiiGuikini. J^^^^kft tego pudpiilkounik 
'^nvt«ki alt puMaJuJ. ftl« vr furgonie niiuim KJimludt ^Łinutiicyt lAońl 
^'^^tiik Trojrin. Za pomoce jego jrdoUł ja pncdóiiiftc^yĆ i irDiu- 
"^*** ^W likio do jtocmlA UH<»wa pieunyin, m^vst auior bro«ziiryt 
*^ łgft^fl wTC/yUlcrw ploiTfi ttn<l^pii|jicc: ^do ukladów (Skriyncoki 
^^*t^, roipocJF^Eych pizĘE jcnciakk CHratancwekicgo^ pncyslępiiję, 7a 
**Mileciny won^nuk ktudf zaplnccrie mnie »,iKJO,UOO Jtip. w IloUndyi 
' *nclv>wflru« tytultt irodsa »acwlncgo»"* Byb lo tlnia 15 C^orwon, 
^y<U hikifitem niby do jeneratn Giełguda odprowadzić, Uioiiil^ xni 
**^\nin raikiu mojemu pouirmikowt, aby ga w lianie lalńl, bo bal^m 
*^V* a1)/ iiie ucwkl i dic dal o w»£y«tktc(ii tnaf: jcncraloi^i Clirapi^ 
'tijiciay, kliiry mugi kum^ tnnta iógiit^." Tukli! niijŁinł podume, 
.**kit wielkie o«kArJ!cric przez podpulkcnnikn Zoluiłkicgo niictirio 
* *^z^ue£oiie toetoJo. 

Zobiiy chbrtktor, prawo^^ ji^nerjik Ski^fyuet^ki^^u, EtUj^i^Ic, dQ 

'*<'Hatr«ev-, łby ^tk In poilnnlc xa titxfrf.n'ty iahz ^uiJić i pr?.yi^f, 

^*t lny futkalcmy, ^llIii po iiiih nit; b^d^ic* n pl^uiu [^UMMilnDii i uu- 



— » — 



cpcT 7 nich E)iiftvl£ niog^* pn«to nalciy Uiłi^ ntrlof^ i pra^ 
vo«i! ivgc> pod^oiLt ocenili 

Pnez je^^o (irldainł muł by^ oJV*> ^/<3» kl^r)' niij^ujt^tigiiie uM^iie 
pa|»)cry, Iw papiery zdrftJy i zbri^lni pru^foiil. Jakie «^ w Inkini 
rauc obowi^zKi ^nodtcj oddtialu? Kucać iyda nci^if <lo proio- 
kiłi^. pnceliLcIiB^ ^{>. a potcts albo do wy^fccgo iJc>ir^fcj- oJerła^ 
albo «^ wyinacEjri i wyrok vjiboy n:yko<i&^ IWpulkonnik ZaU< 
weki nic podobacgo m« irobil, owpiurm rołk&ut Łyda oRoefOwi pol-^ 
«ki«n)U(?) w loibc b« t^^u jak p4a xabl6 Lcce idimy Jal^j. Cz).^ 
tca miał być *palniooy, jak poiviAi1:k, IT) CfcrkTU. 0| lo w lodii clijmy 
aypratn^f GIHgmlii 1 nldiicliimy. ie vUdnie kola 15 Cietfrcfi GIH*^ 
giid, CbUpowftki I Dcmbiótki pud Wilnn ci^^^ll, Wilnrk idobyć 
chcieli, /aUw»kI iaJ iiod^iulkouTłik w ryhicb ic^h nu prnt^ciu ^knyille 
»i^ xiiAJdo\Tmt Cbn|]u«K'kt wŁeiii:j:iu [> JtudriycU pugunlr^^i nie iuy-i 
i]ii\ i nij.ilc^ nic mogl, oirsictn, oj [^r^d^'.^ i uybcit^ ibieral i gro*' 
madril w^cyEtkio eiły^ aby Wilno m<P^ obronić, opór «UvriJ, bo tmj 
tcoi loe LiŁfry i jc^ pote^l. Ak gdyby Ufirapowicki loe Wilnd 
i tAixfj po^fri^ciłi aby Zalin«kicg>> ^tgoi^, lo wprsud murmiby Ko4 
landu i CblupoiTikiG]a;i> roztr^cif i pobić, zncim oddzid poilfujko-l 
irniba /nliwnki^go mr^ dofli^gn^^. ObanEi ttifc była oif^poirzebna 
I zbyteczna, Leci co ezczególal^j j€?t imaj ciekftire, (o it doTrodem:. 
CftUj tł^j nłmtłJy jłst llnl Skrzy nrckipgo do Ortowa pi»noy, n wypływaj' 
ma OR te Kjatdu CKr^anon-iikicgo z Timnnem i z Ufnoi^y tniędzy DimU 
Ettwzrt^j. K^eo^my Hat* juk lul.i( ZciłiAsLi pirdaje, miat min^ dAtę 
dnia 4 Czcrwco, a 15 tcgoj( niic«i:(ra bjl i>'wji;iy. 

Tyinczuem zjazd Cfarztnowakifgo i Tin^atieuK jak opoutcdzio-j 
lijmy, koto środka Lipca mini miejsce, a wl^c liai SKayocckicgtu 
bylbj niicci^c wprzód pitany, Mic«i)C wprzód ^aiiwski koTespon-j 
dCDCyc przcjmowa), łyda zabijać kacał, zanim czyn byl dokonany^, 
^K Alg oprócz tego wiizy«iki<go Znli^fki ani do protokólił dckga^ 
^^H nic takiego nie podali uu na pl^mto Dta stotyl, a pnckooaó aigi 
^Kura Łiiwo- I 

^^ Po powrocie dol^^głcyi z Bolimowa, w aanacia i^ojo^oda Ojiro*. 
wtki, w Izbie ]>oicUkidj Teoilor Morawski CEynllt apmn^ z ezynmMSiTifl 
V oboiw odbytej, Raport Morawakifgo był ulolony z nicrUf AimĄ 
yulau-^osct^ fuklóu i zurazeiu z umiarkouctiiami Jukic przv«tub> i dtii 
tmjwylAZi^i vUdiy i db dcUgacyi, oo Uk wywka mUy^ pclaiła. Jak 
jul powicdiklieB>y» Sejm v cyeh ciaaacb nie byl zupctalo irolny cii 
irplywów zcwiicfrtnycK prócz itgo w lzbi« poecUkii^j Skrzynecki 



— «l - 



I ittkl and^ljrch «otii;p)Awtów» tak wjród Ua^mych pi»luWi «c£e^^nii^ 
I tych co wiccL-j kloUu pttryotjciacgo dolyluli, jako td( wir6<l d»wv 
I nlinnjrcU, klón^, iDoićj HirUdotni nnay piib1iOiui}j, sa pli;riit«xym 
I pOTieKetn itktm gooijt, popd&rnoiei MukalL DU i<;go cpriit^o^Jo- 
I D&e iiuiiArkovrafM» po«)ii MoravrikIcgQ kit cic rjt«iM>hoil& Cbdano 

Ofigui inici^ t |Kriliiio*Iy Mj* g'o*Jt te report j«t DiedokUJny, la- 
. flodlu ugodowy, Ic r^yDfKMCj wimI^s ntc h^ auixeg»\aivo pudntio i wy» 
I jaIbIooCi a Urn aaiucui. 1« Ubu nie mole swojego tila&ia efuniiukiwA^ 
I i ani oo^tay, jiqi kury wyriokn^f, W tym duchu ni(JVfili; Do- 
F tlcUkit WoKel, oiłodci Platerowic, Nak^a^ki, Clłclmickt. Zwicrku- 

vffki i inni< 

W ckulirk lyuh gtrM&iir i wrea^y p04.1iłiumom:j lxba [K>«eUkA 
I ul«gla inrctii nlalnj, V{itiy wini icuł^i^J I wyi&aceyU nornic kontU 
I ijrf ŁC anfg^i griitja, i kioićjt nu wulo^ck \iwAn VMauMcgp, yttzjK.y 
1 cdottko-%iD (Jclcgaeyi d^-oboia vyt|c^Qi io«tnli. Ta miaU aku do- 
I Irgacyi |tr£«jnu:£ i X(1a^ S«jmowt iłOvy tapon. 

Ixba poaclaka vi lyiu kroku artolo •bbo»ci i luckontgkwencyl 
I (oprlnila, nl&aoifj boulpiii ilclp^acyi [UtdowiarMwo ohatałtL, utliiyU 
I Jej xn. t^ Uudn^ jćj prtioc- 

I Ur^doirali ińfj nctdgoatki SkT2ynccktjfgo i takiego iwyci^nwaf 

I b» ^aiThlo Hi£ ioi, te w akt&eU Iłog ^m j^ikie <IovfCMly i>»<civ wo- 
dzowi Koajdn, £c potępić go b^^ie taiwa Notca komi^ya prze^ nata 
Oi;<letj«ki«^ ukf mpoft aitoiylft: 

.KoaiUy« ira«£« pneyalfpity £ cał) gurUwodcii ilo procy^ i b«* 
[taicnną ckrtipulaŁiio^ii priojnaty i odL^^ylały ^t|ay«(kJO pi«mu, tkta- 
kl«ij%ce akia JeUgacyi i«Jiuov'^j, po«tfpo\taly, u tuk |iov\»E?f]iy, krok 
pv krok la n^, nic opti^cily jednego wynuu, nie iratniD^ly najmniej* 
Kc»go Takio, mogącego JakI«kolwiek światło rsuci^ na ogóloy i ticie- 
K^SŁny itnii *pniwy, DAirj ma! Imufo ur^iyń oioitutły, doftojrii tił)£o> 
ffvit,a jar^-e^enie lakle byłoby vry«i^'piicn)i gdyby «q fałaty woni, gdyby 
n^ y^oclicm okaalo* io vr (ycli waiyMktcb Mznaaucli, muet w ta* 
lcS«fti CO ttida^, ii jc i)wti£c podyktonalo uczucie, dIc toale^li^iiiy 
po ln eg o jawnego dowodu. pc6^>i tającego o sle famlary lub uwlacia- 
P%«go boooroni oa<2elnegO wodsii' 

I Tak druga kofnisya MJnowa po najftkriipuUtniejȣe(ii aklAw 

I ^**R*cji pnejnretiiu wyrx«kłd, ("ayJŁ wi(;c w ołiwr tego, uiknrlenia 

I «L«Nkii;gg mogl nuici Jftkg WAltOJd? 

I Pbeniko Zfl1ivr«kkgo wywoUło i inne arykuty i lotprawy, 

I * tAlnych jiJałiiAcb wówcuu vr Parytu wycbodi|eyeb [łublikoiraae. 




ss — 



c*yriiy Adnm (.ii]ron«Vi i w parnie fiofl ijlukni: ,7^ Cobiuet tff t^C" 

PimH Teodor MotbuhIci na len artj^kul {id[>owiedEiHl i w ten ^pcaub 
Bit viyt\aiU p?fiii jt»L wi^cr pmwdi^, dcl>)- jiniSpulkciu^nilc ZidiwHki' 
miał jtciDAÓ przcdcuiD^r £c ź^da areAiiowaDia jeueiuJa Skr^yncdiJcgi 
i kilku ionjrcl) jenerałów; ole jcM tcm wigccj pniwdj|, Icljy wod; 
DCgo MknriAt pr^,(7c]c(Tłn^' o xdrful(-." ') 

Uel«(zicyaaejmowft po *ko:'icfODeni pritpłocłiaahi uwetwnaycl 
nojakowych kroaki obliczfhi i diswnj rcatilcot oię ok^snl: aft 6{f vro< 
luj^Cfch Skrsyaacki miftt 22 ł^^oeyi po^osl&ło Ia^ 41^1 między innych 
«oj«kovryoh wi^ fiodzidito. B5g wie, kto iah nie inUt. MyHmy »ic.' 
Krukowiocki oni jotłciago nio omyical. Po Skrzynockim Pr^dzyd- 
Bki MJwiccL^ ioL otMjniflL 

Pu1od«iiiv d:ikgiicv) wjmotfrój wiutri! klo|>ot1iwi! t\^ ttftlo, gdyj 
po przetlucłiuoitj <1ohoiifttiein I krcakach obllcfouycU iflU>tnia ładnej 
peHticgn rr^ullntu [ilr hy\(t. YAtKirtiK Skrzyneckiego z woeIjcobIwj 
jii£ pranie raprzj^i) było riutnygnion^, alo cli^iano mieć da tego ]k 
wody, uprftirnicDie, tymczuMm po oLUuenm Icrenćk oUł on viyŁ&j 
innych woj»kołłycK Nic było więc racyi do jego Elot^nint t^łMcczi 
ic wybór Dual^pcy josica* irudnioj*iy wij fltawaL DoleipicyŁ waródll 
podobnego poloJEcftin muaiata wezyMko uu tvc6'} karb piiyJĄĆ, tam\ 
vrdcy&tko ros»lnygv%Ć I pMUDowila, ił knldy i ]i\ cilonkc^w ma oj 
pumie pcKlaA: ety Skrzynecki iiift |ioxoatn^ uodzcm lub ciy być do< 
tooym. Solenna to była rhAiln^ tio<^ ulu ci \o% ojniyzny, o imi^i 
o cbnulc nojownlkti^ kiAry biiliwę prf^j: Ink dlugi 07^1*^ diitriy! 
SMni xdarS ozwuto Mif zu jugu iluJ^i^nJ^tEt, a ilnn: Kn-ixK'1uiin Wr;jyki 
i połlii Haftkiego ii jego iiUiAyEikamurM I-ołi J^kr^yncc kiego ftięc ra*- 
»:nygiiii;ty został, bułaun mu ;>dGbraa;i, uyrok. ^yby uuwet by| 

awiodtiwy, Eawazc oatry i bgtcFny. 

Sama dde^cya ctula ostrość e«cgo poel^picnia i pro«iła kA^- 
Cia CrarŁorypkiego i ka>z(elana Ważyka, ab^' Skrijncokiogo do it\ 
przygotować lochcisti. Skrzynecki x godnoKia od przybyłych eonni 
torów pnyj^l wbacbmodć 14} decyiyi. W odpowiedzi między innoi 

Ht pMojc przckon^Lnic j«l, te dozyiyc dokgacyi nic ilobro kraji 



■J JUnai ii n'ńśt paa ttu quo le liinAawiiŁ ookmal Zaliwikl ił^t 
elar4 4«vaQE i&ol qtl'i] damendait l'arr«iUtioit dn g^atoi SfcrqRaMU«(i 
qQ«lqu<a actn» gitiirmoL-, H a^cai p^a uott plos VTai qu^ aii devA«l 
mtcnśĄ lo g4fi4nli««Ii]i« do h«u1« trahtjion-" 



- w - 



pgwwluwnlok t boJaj oJgitiua lego mc i^łowula." W jtar^ goJ^ip 

Fd uftiifiił ii)jaJnicniU iIcjmiImiji wiEytfŁkiCgc, ^'o «ic iloŁyclt- 
ctiAOWfgo |>Mt;fon&ciiu tat)j«go i prejrCK/n oicMalcowunift nicprry- 
jn^eti iyt^J, niiiieci«ro Mm Mitie, wintODCRi i tro»k1iwo^i o Joa 

mitttie mo)*. i ii«wncirzn«» cd wcsclkich Oftob4f<>c1i wsgl^d^^ir wolmi 
j>r'«konnar« irikftialo, że dobro kroju wyni&gn, A)>ym w inne rgoa 
wlniljc n»d iiYijfikieni rloiył, bjlhynn, nłłH CT^ksJac (JcfUifttTji t na 
nic t^uU UKT vwa£»j.u\ biuii xW.jł i]uwijd/Uvii Alu gloA sLitineiiia 
ka»ł mi do końctt dAJcIió mcbei;|f)0C£(Ta#turA i di> k«>ńcft «ły moje 
1* ejjrjAtt' t>jCŁytny na cule Aoj»lia pijdttt<-r:u£; dla tcgc to i jod/-. 
nic dU Ic^ aic fłoiylcm i nb :<I[łiKlafu fiam ^odnoioi Rociclocgo 
vrodia. Wwakie, ponaimo DoJMjfctóijch oh^ci myliło »ic "logę. Wiy- 
mtn «vi(C doptttacy(, nbj, jeżeli po rozvk^uleiuu ncwnęirtncgo i eo* 
wn^lnftttgd OA»icgo »uaUp obraoie nowogo wodia w cidtnk&l^iek 
|M>!n^bu«in dU krAjia Eaujdde, odebr&fck lui do^^Miiwo, a dul«ki b^d^ 
wl JAJ:ir^ko1wirk «|ir7rriumn]n fic Ti\i woli. Pirrws^y rtnm irnjitkH 
: fiel>w iirij^kluJ |io41uf<£^(mIwji i |iu^ vi leceniu. 

W kwiiŁcrcc gbWni^j pod Boliinoucm, dnia 10 Sierpnia Itilll. 

(podp) Skrzynecki.'' 

Pumo SkrJ^jaec^kieęo nic jc#t lupHnic wUkiwc, me jc«it wolno 
od ilcgi> buiłKiru* Wyratcfiici „Wjłjwuiii dt^iłutucję do odcbruniii 
doiróilxt«a,* Dic jotft oni dtótowoo, ant prawno. SkrEyoccki nio 
lul jtmua do ni^Jugo d<^paui^yi wjywai?, ona byb od niogo wy*- 
Au, ODS roikaiy wutLi, a cju ałucluó by] obo^iji^iaay. Lec:; pomimo 
logo uchybieniu, w tiAfiuni mniemaniu pinitio to było widnym obra* 
icni jego i]#pi>»obieikiaj jego duszy. Skrzyftecki, ^lyby iiiifil {irzeko- 
UBUiCt le mórud wojdlca inAJdujc nig Jenerał, od ulrgo na wodził 
uWtDitjaEjt byłby nie ocitkiwal iłj buuy, kiór» nad aim alg zebrała, 
bjlby upnodKil i eom nacjtcloict^io i\otyV Lcc£ £c tego nic był(X 
cbcialt aby to inni ^pctniji^ aby aehoda, «pravic tJarodowćj irobionat 
nic na jf^f^o, Uoi na innycb fimuicniu ćpoosywalo. 

Po odebmuiu (cgci pi#iua, delcgacya przy^l^piła do drugiej C£yii- 
noict, 10 jcat do wyboru taeicpcy wodia. Jak widzielUm/. cdania 
vojakoiv)xb podiiclocie, nit dawały źndn^j ir tym wtgifdde iraka*-^ 
2Ówki, ProuoaOj Uby k«i^ Ctartoryski aapnód awojo adauU obja- 
wiŁ Forna to aiewb^ciwo, boć pretyduj|ey nigdy stołowania nie 



— M — 



roip^AtyniŁ, \t3Ct Uoo^ty iakowc, JcJnak jotl vr tcm dowód, ile do 
Jego gło4U, do jego sdaniA vr«gt |irxyvrinxyvftna lC«i^tg pouicdMAl: 
,Detiil>iń«kl/ a m nim wnyścy cdonkowiet wyjąn-iiy Niemojo- 
wnkk^, kiory dh Mftbinliowikifigo głoaowiil, poa^ij, Donbińiikl by\ 

F(j rpeluiKttm U'go, dclfgMTjA dopjcru vled}r do Skiz^neckicgo 
pffcelala pi^nio aut^puj^cćj osno^: 

pDe1egft«x4 apjmoif&i uchwalf Izh pol^Cfonycb z d&ly 9 b. m. 

:do pdooiaocctcgo dtiftl»nift w oboxi<; «'OJKk narotlosrycK upowa* 

:iAioii>« Dift booor ocaajtui6 wodaoui oMCidnctim eilv tibrojiiój, io po 

ieifltetn rOEW[x£cciu od«Ewy jf^t k daij utC2onkJB«ć)i |iDflCaQOvila po- 

ytUtnyi j^aerftłoiti dywUyi Dembińskie mu tymcia«o«o donudiiwo 

iroJ»k oŁrodoffycb. 

Milo b^lo ddfgncyi do^beduci^ n^ x ti-jte odcK^ty^ 4!a PolnkiL 
ale ftimci mima lego uaług )DJii«gr> i doiwiadcKociych A\vulch wojo- 
wmkÓA'. Ojtli^kl, mijiriH JcniTiilL*, od JnkiFgii bi^di npticehwiatun i!^ 
woli iiarodLi, pierwflfy trojaku dajiz i aicbic pTiyklad po«tu«£ońatv»Bi 
i |>o«ni^ccpi4, ojc^yina k vrd£ifC£tio£cią pr^yjmujo usługi Iwoje^ 
a Ufic)c podddtf tvc cnotUi^c imię pcEomtioid. l'rejjinij .. . 

W iflówD^J kwtttcrzc pod Bolim<rvhCin, doltt U ^icrpm 1^31. 
(pod|t.) Frezyduj^cy: K^ip^Ic CzftTtor/Hkt. 

Trsymnj^cy pióro: Teodor Mornwiki, 
d«putowai3y kalukt," 

Tuk TrięG doU U Sierpnia Skrzyneckie mu bula;va ottnlcciaw 
udrbntn^ fnaiala. Hliiko inci^ mlf^i^t-y, od ilnin S8 T.uto^o do dnift 
11 Sieipnia jt£ d^tcrtyl. W kryiy(^j:rieiii połoł«mu brul jii dii ręki, 
vr kryt^c^ncm tnhJiG nklftiJjiL Pulktiwrikien KisLalo go {lO^^Maitic, 
Dobre dało luu ieoumUcHŁi, olbryu;^ i^rocbuwKkh bulau^. Olbuymie 
więc kroki •Uvri«l. W trty mictiJjcc iotin\ hcimnorm i pr/ciDnctc 
luc Foldti, a mole i cjLraiu Mo»kwy v fCj£i> r^ku apucxyiiaio. Imi^ 
j^go afcroko po kwiecie aic roscffto, bo nicrównon^ nalki dwitt w »• 
dfiwicoic itpraniain, n in^t^tiki ludów oOgadY^At^ ^ wojna l'ohki 
j«it wojrjf n^lnoflci i cywiLidtcj^ Fortaaa mu Mprz/jubi, po dwakro^ 
loi knkju w jogo ręku »pocxyvrii1 i mógł by^ vfybnvc^ ojciyiny- 
Lccz gwlfttdy w^rów pr^y je^o urodnerin me było i pr7(*rnact«niii 
■irema odpo«iedT.icć mc umii). Nlo łtronnictn'* pnx-io» mi* intryg 
tylj o»uiectr»g pnycsyn^ J^go xlołenla, on sam iu9bi« tlołyl, bo mk 
wodta »jg nic unrlzjl. 5krxyii«>oki nie j«>t jnluak bez isiiług Błu* 
nia Dobrego, oluyna grochowska, ufnoić m »pr4LVfc t i>r2)Jccic dnia 



— tó — 




i 
i 



X6 Lutego btitavy, twjtd^tvo DoBib«go, bołiaUrrakio m^itwo poĄ 
OitToł^^ *Q 30»c3ytiic jcgn n-A^romnicorn, chltibiw lUłlugt, fliljliy 
Skneynerkj byt pod Oifrołęk^ iiniet<^ miUil, kt^rttj nk mierno f>xu* 
kttl, I&uc j(*gu byluby iiuutmniyd poiŁAae i w ngoatr bubalcirów pol- 
skich hy\by zaplnny. 

Międjiy (riilriptckim, RaJzinittem > S-knyneokjm irielkft róAaica 
ucbodiL Chlopicki przcft^tł b^ć naciclnikicoi» bo nim byf Ai« chciał, 
KwbiwHł. iTÓdt s tytułu nl^ z rccccy, wodzostwa an av6j karb [ue 
proKp«l£il. nicicm go nte Ukjrooczyl, ale co prin^rtclEłt tlotmymal. 
^rsycccki nUtkuikum nioo^lpotiicdjtcnift s^ojoam poKritlatiiu, ^kut* 
tiiua utraconego zaufania Daiodu i wojska, z mocy woU najwyd^ł^j 
mhdzy ftan}clow^'j ilolony xo«uL Naród vjtgl^m oścgo na iłorxo- 
emui&cte nEo 3a4tugj}«, bo w(!>dx zmuniow^ ucs^JUwe okcUctoo^l 
i t bl^li^w nicpriy^CkcU ni^ nmUl korxyMa(. 

Ddejacya sejmowa ilo ^.łoArtiU irodra ininla prikwo, T«ck rjiy 

wlaieiwie pniiE^jTiti — ioix« 1u pyUmcr, Wcześniej xlołyć gi> aule* 

lalo^ bit itmi, kiedy tylko WaMiawn i yl^óŁ iJcnii kolo ai^j poso* 

łUirtaEd, już Jnuałe lucłiy tit^ koitC£yty. odpurcoi^, obrana zacina 

Kawały, u wtojnic Skr^yt^ccki do tcigo by) DAJcdalnicjsej. 

Wtiu1oino<d^ o flo£com ^knyiicck^j^ Hijbko jak lly«lcawicxi cały 
tihirz obiegła i «sybko roziiuulo mamfc^.acyc z tego powtKlu ncuil^- 
|iiły. Uyli tocyi oo to ta dobro usnali, łocx vrdród riantytny, w^rvd 
4loitód£o&ir iwikdw bca myli pucoijFala. Chciaao nuwcŁ nie «luclu6 
(łdcgicyi i pn«i okrtyk woj«kft wodzem Skriynccklejto utntycna^. 
Folk S p. 1. po4łał depuiacy^ do detegecyl >cjinowc^. ^radajjc titny- 
nwpia Skr^yncckir^i, u ojwiki i^go byty i inne mftaifc«CRcyc. Je- 
dnak w iiiosle woj«ka uczufie po^uflxet^»twa dla iiajwyJLairej n-to' 
dsy natTtrlon^j prxcmoglo i zacthowDtńr tit^ Sknynci^kwgo vTicti;n lt» 
dUtwilu. 

Kooftclin Wc£yk i poftcl bwirrki wybrani xoala1i, aby Dftin* 
bUekicgo o wyborze »wtndomi^, olc iwoi^ drogf dtlcgo^ryn nic cko* 
kaitt aa jcjo pnybyoic, tylko rnz 'Kz\t^vfizy ei^ do zar/^du aTinii}i 
dalćj goapodarowihA cbcioło. Nio Joać, £e ztojtyła wodza i zjut^pcg 
jtfgo wybrała, a1« j^zcze bez inieeienia eic z przyezlyru wodzeio, 
a2cfa •£iabu i k^-iEermiatrEa armii lanominowolA* Piemizyai na- 
SCiM^fono Lubieńskiego, drugim Prqdiyń«kiego. 

Chociał uoHwału wyrednle mówiła: „łt co do oŁrybucyt ^odsa 
uchwala z dnia $4 .Siyrinia okroiionych, łych xmieriUkS v niC!V?ero 
d^legacya nie niołe, tylko ma zaii^o^^ idanta rady Hojenn^j co do 
smiaa potraebnych i te pod dccysy^ Sejmu odtłic^'' box wzglądu 



— 2i; ^ 



tiA tu nohkiDUcyc Mnh *ffaUi i kwnt^miiBim armii wihImai odtlAlu. 
Prfclcrocz>ln ni^ pwojc airybticy^, ft iloprjiwd/ oic tiittm, dU tzjcgo. 
Nic ucjc>uib t4-^'ii nm x ^adojcU urlilukijw Luter vjpycb, am usubt- 
rtjch. mlcied)i;ic i (iT/ckoairu o poiljtku ricc^j publicziK^j. 

WiciBf j^lt po bitwie oeirol^kig Pr^di^^i u»li>ie i tu |^- 
dtutc etcroko obnoail prieciwko Shniriieckicmu caikarieiiiar jcffi 
bt^y i aicidiUDoU roi pOK»«o liniał. W>hutck tego, robiona mu u* 
rsut, te » pólao| s o^kui^aianu pnyb>vfl. P)tADOt ccoinn i«;;o 
tftrus |>o [)^biKii mcuorjnił, wt«iU!za« i kl^<ki bjrlyby niM 016 ipo* 
tknij* 1 mnidnni* Uiiric-Jtjc byb. 

i tiipnvir01iuid «i^ «luni1. Wt^y^tkini ni^ ciilpnuiudjil, tr. nicucsy- 
fiil i^cb doiiicAird bo &i« hy\ k^iiiurinletrieiii aciuii pr/te U«^d, Iccf 
pruJi huiIka ouiuWwunr. Sktitktui tc^ uicbyl oaub% mcpi>iJlGgl§a 
ale od nodta ca«i>U, jc^'0 Tri^ lylkc »)ucka£ hy\ oho-nit^ny. <idy 
jedisak iitUrfL »ic itKobraU, podał ac do d}*!!!!^/! i uMa ot<vOTijl> 
i dodafful, )i i^óij nl^będuc dobr^^, pitki 4Z«f Ktabti i kwatermietn 
Bnv;ii jak mazdzie iif iliicjf przez najt^j^tm vla6i; nic b^dą umaoo 
SikuL M}ili te o|;b»») iMkic tiu pifiintu i powm^cbnie je koiic^ył: 
^róbcie kogo chceds Kodi^nit tjriko mnie k^rat^rniiatrzcni armii za* 
Dominujci?, a Poltka 7bfln-ionn hcdjip/ Ponicwnf rrndKyf^ski byl 
iwpularny, witrrcno vt'i^c w jej^a ui^ilro^ć 1 zdanie, krór«gtómiie ku 
sKojej obrunio i iif>prairLcdliwLCQiu njiitj^jlil i niodliigo iv opinii puUi- 
cTznrj zitaUHo omi prc>jycif. w/ro^ło i mało ai^ uL-uluioj^ prundi, 7Aii* 
£onie tri^ 8kuyncckicgc i oominowanic kiTaLcrini^^trzcm arroii Pr^u 
dxjrń4kici[0, za dwie koniccxaodci nioroi^czno uwaiace były. ^ 

Denabiiiiki, zawtadcmtonj przez czlonkóo' di-lcgccTl ozn^zczy*' 
likyiu «'yborze, Tak «va|c wrażenie x togo povtodu opowi-ada; ^Nio 
Uiuifin opi^aó i^rzykro^l, jitka oa mnU ta wiadofnoM <|miwi)a, jki- 
tn^lo mi cię *erec lak ni<renoy le nióirić nicmogłcnj, Nnjni^i^j oliragi 
mi dodat Turno, m^j ezMagier, który wicoczab v: Waraiawie chory 
lelał, ni^Hi^' : ^nie unatuj irgu m ink widk^ irudno^^, jeaiel czynny 
i pricMiuj', n ynrcc/jń "log^ **- WRjjRf^y ijkgn:}, hw mcgli *ic prze- 
kona-, ic zaw«zfl pro»ti( diugi^ Hzedlcóp' ruiii«Mui Skr^j/nrcki faufiiiio 
w KojJiku ftirncil^ rorbieraj^c więc tta perawazyc, i Knracaj^c niyil na 
tiptyaione lycie, ufiio^t nabierać xace%lcm do sicz^^da, które lunie 
taiTKC towarsyMylo, a prucz tej^ Aamienie nic mi mc ityrzucało. 
FfaycHodzila mi władza kit^dym Icroku dla j^j Ofiagniccia nic zrobit- 

Fow<raDte liMopadowo netalo Dembidakiogo kapiunom dyrai- 
cyooowan^in, a goipodantwo było jego satrudDidmeni. Pod Wiel* 



^ S7 ^ 



ki«ito Dębem picm^SEy ru dobył orclu i vt boju go uJt}), a ctttry 
inio«i|oo ulcdwio npljngła jftk jut buUw^ OoaIaI, 

ricr«rM% ttyuDowA Doinbiddkiego bjtc miejsce jcutcrcAion 
•tcltcy obttihi^, ft Krukoivi«ckiogo kti Kmti u^flitl u p^jwi^c^j d<3- 
powi«^QK^^. Zftueiwfll irico go do Młbie i itipro pono wal, aby za- 
ftlfpitwo gtiUernalora ur tnirji>re JL^go prrjjijć le^hciilf (SoJaji^c, 
il prickonjin. ii dla ojcrycny ?apomnu7i^ jfchr^ o wszelkiołi oiobl< 
tjcłi urBiorli i lu Uik je ufuiiU', u fintyjniiu vUDL>u'<flcii^ ^]iic rkw 
tkiem doćwittlctrniA nabyirgo tak iiJrjkr^nym «U£ »ic mo£e. ^Lecz 
c |H>dn«»ci]i£ra> jak wynJta »£ jeiMrul Dembiiiekl, apoMn^^^leiu, ta 
Ita człowiek tolucgo inocgo ucxucu aie ti» }«k tylko cgoi^nn. 0«\i iaJ- 
cryl mi, ic xo«tal ^bnionji Łe tncba aby Utąd uMl mu rcparocyc i»ii- 
ilicjo%. Pricłoł^lofti rott jedeCAu t«x ^*>iaD^ć chwili, £c j» noty cli luiiuL 
rjeidlai maftf, bo biiv<i co gwinnft jSMt ipodtUnano.'* Naron- 
i« >!o"ra do nic^o rzekłem: .JcDerale, aie Ja c«ebi« [>raat^ ale 
Eijc^yuia ciebie |)oin«buj«, jalcte niot«iz oilmi^wii!?*' ^limo lo był 
nicKtriinooy i octdftilt »ic. Morn^Ttkl, minuirr wojny, przyromny 
poblickirn gabinecie* igrufij przeji^ty. z pognrOu zanolnlt ^^Nik* 
smtiik" (un Ifcjhc). 

Jciictul Dctiibiiittkk nic znal Kruko^^icckle^. Krukowieckl jut 
EcnczAfl aa »M^6j Tocbuo^k ricczy pronudzil, n dzido jego dojrzc* 
A^ C>4>by byt pr'7Jfł gDb<irnAtont^to Btolicy, toworzyalwo pA- 
rotycsoe DiOfiłojłob)- zabuntci^ta zrobi-, oocy p^^thAAtego wynoUó 
prcscM«lv6 Bzfdu oicbyłoby w }og9 r^k^ prtozło. 

Fo odDi^yiieoiu Krukowieoki«;^, zAvtezuAl D^mbiA^ki jcncralft 
rfgiorakifj[a i ten iA»icp«ivro co prz>'juL Udzielił tnu in>lrukcyf^ 
\bf Aftczcgólftićj cwr^i) owAgę ca lonarzyttwo pairyotyczn^, da przy- 
AoU, ]>kic ono czyni do zroblenm w miecie uilurzeDiA i xr«kA* 
Arudhi Cłtro£cośct, JAkie pizc? nii^go kn upnmlilonnitia ich prncy 
titnEynuuuti pont^lku przcdfiifwjicle i |JTzyguruHanB zusiuly. 



W)7M\M XXXIX. 



i« E 2«k!8Bcyą I Pn|dia3-&]ikini. ^ NiowlB±dve iMAtmudm 
^nyn^kitgo t>A ob&MUiOr ^M^ra ill& deUjcft-^yi- j««xci9 wiifcAj nii/i 

hEAikifrnc — f>«tnliiA4ki«^ ^Up ^Ijtttr^^go iltialuii* — wa^ I sali 
j«K^- — lo^lti KaIwehcAwp ftfrby DeishbUkŃw^' ^ D««ftdaktWK nie 
puArif, — Mianonhnie woda poleca nŁi- Kaąilowi, — OloMOWude i 

ifdnk OD noninacyi pnyj|£ oie dico. Ba^ wyayU Jt^ i^mcIuhi 

Jcncrat DtmbiMkt udjit lif zarai do Bolimowa i dnia 11 Sieif* 

lia BD linit^m n ^o^ihi} kwot^rid itso%K Jak widsidUmj, me 

bnrilio nuJoHi^m <«rf«in do obom •ic udawał, Pruci ttgo delfgn* 

<^-B 9ojmovra IV oboiic, wj mikowa nio iroJMka, kitdy tiieprxyJAdc1 prwi 

fro&ieiii sl; 2tinJ<lDtta^ b^l xo uietki akandul, w>e1kl» roipri^Łeuie 

łiiboriljDDCji I DA każdym dobrjEU nojiicowyin umiiutc wmiecuo etxj* 

bi£ luufliato. Jitkbv na domiar moascsg^U, |rienr»f^ ó«ob)» kiur^ 

||li tt|iolkjLł, byt wojcvo<lti Odtmv'Kki. ^0«trov«ki| kiórjr, jik jenerał 

'coibiAtki tmfnic tt^ isyr^iat niial tlabo^ w«i(dxie sif niic!£AĆt 

W4x^d£k rolę odgrywaj a kióry nio był vcald luiły wojekowym, bo 

OgtonibO «il>ry joiłcmUkie, kt6ro noiil, ni^dzio procbcn okadiono 

lift b^rl^t <vlko w fkurck inirygi «j^ tii^ftkaly(?)*' Ostro^tki taras &a 

iTftif^le l>oiEibtn«kio0iu odtvUdcxyt; ^Jon<ra1e, obralSfoiy ci^bfie w^o- 

Iznn, a ł^dzioa: mUl Liit»cń«kiogo n;«feiii i^tabu^ a Pr^dipUkiago 

twaiertińffirzem sriniu^ Detnibar^»ki, iDpHnte do lego nie pny^lo* 

ranjr, £arax z ^ywoJcsf cd|K>v]e[Utal: ^Jeteli niam bji^ tiodjusm, lo 

lc miał kolo flicblo Ijrrk, kiiSrycb Aain powotam> Nie dlu it£v \n 

fiijft abym tiiiid co pricclirku tym dirom joMraŁoiu, lecz rtiłrc- 



— w — 



I 



ygfltacyj i ojKnycjt obok siclito ctorpi«^ itir rio^, fldybym fcli prty- 

jfl, jut icni •anitBi uiiilui ncidiu tjbby |>odii«1oni, t En im tetltrn 

«poM^b utitjłCA mic£ nac mole' Poicm jcncrtł Dcmliiiiiki ahUmI 

&kr£ypeckiegi> t Lubicńakifgu, & cl pk DajuMloit^j (zo mniawuili. ieby 

dU ilobra iprawr wojoDn^j nic t alryUicyi i^^e^, uck^to)^ >Scjnitt 

pnupunns^cfi, nie u^flępowal. Z Iftkitm ui^iio^ubicnkiu i fH> Ukich 

vTaioDinch }e:tonil Dcmbińaki zo*tol przcr ildcjcncyc na j^ poeie- 

d»ikto acnpTotiony. NapnóO oiI<*-f>lAbi> mu nonilnn^a tift uivhjp<?f u'o* 

dla, niiicpoi^ nirybccye, pod kTÓTemi wtnd^rn irrocl» mi eię t |imwO' 

9b6, nrmicntono. Wodiowt lylko ilo iiopmn knprinnci aiviii\*owam<» 

xr nmiii i!oKnf>loiii>m zo^alo^ a Gif^r »2inbii i kirftr<TrnkUir£ armW 

X. urtfdu cIoeIalI byli. Te ogmain^tnU wywoUly ty^y ^pur piiydiy 

min^u: nml£c(u a ilclcgicy^. Jtfncml DcmUruki dnwodiil, ta ni<t 

UU iadaych wMlok->vr oeobtMyc^i, Uci vr ekuUk pr^ekoc^inU, Je lego 

dobro Pprmtt-y wojennej nyning&t J^a tokićj wlodzyt jfiką jcj^o po- 

|inc^mcy poHutUli i ot f obywAŁcUi iwkrilttl. loitaj^c loIoierEsin 

i «o(beDV. iuti«i mice wUl1eq ob^icrn^. aby tnćgl potuoowaaie uibii- 

diić i Mjborcjypiicyc ulrcymOK'. W nWnie trudnym poło^tiiu, jflk 

dsififjs^e, w)A<Uft nia itex<Txupkinat nia p<inick«jEn&ft by^ potrinio, 

Sm«g^ni^j tu^ prz«ciuko DomiuLcri »se& ettabu i kwaiermUlnEft 

pov«uvTal i ilodnl, to b» loMA^ionici jooau l«go prJ:y^ihj(i, nie ui- 

ibi ani molno^d utriyniaDia *«bonlyottc^i w wojaku, oni mołnoitri 

oclwiTaniB ji^tlnrjiri ir opcrarynck^ iiii) i^włui^bu. Członkowie iMo- 

g&cyi zooiitj doModfiIi potrzeby EinUn i ogranicieij; ttLrijjnyt4'flli, 

ie 0D« i £ poloienift rzeczy ataly mc koniecine i pmz d«>Jwiadcfe- 

tne 9% wikn»ao. Sicicgótnićj Wincenty NkmojcT»ki najuporciy* 

wioj pny teni obsUwiiL UtrtytnyiRfl), ie £ kAJdcm o^rniiiczeaicin 

tbdta inocnicjiu iic iCfljc, łC Bóg «ani dU tego j<M Bogiem, ie 

lvvncc DoCiirę, saiaactyt jfj iiitimictiiiy bieg, którym t^ranice Bv^j 

f1idxy okrciliL Spór ccrfl;c ataun) ttię Jyir«z)' i osirzejity. ToAet 

Univfk] tila zblitenb zdań, u^^ynil wnii>iek, nby rf i>ominac!\iich 

^UeiUklCfjo I Pr^dryńsktfgo dodnno, te one la porozumieniem «!{ 

< jtneralrin Di-mbiiuikim iiutfpily, ra zam du innych utryłiuryi wo- 

w t^ddt oby one DitrimicuDC po^oituly ai do oslalfiCEnego wyrie* 

A<tia SejuiD. Jertral UcmbiiLAi pr£vc1iyUI $\ do nrio^kti. x £a> 

^ncitAicm. ic JoicócUt^o nnd wopkicn^ i^lko na GOgodiin obcjmiijCt 

^ * prKci^gu tego esami woki Sejmu luk co do jogo Domioacju 

l^^<> lei 00 do fttrybneyi ma być viyneoxona. 

Sfć^ mi^d^y d^l^^bcy^ a jencratora UentbiiUktin byl tiicpoirte- 
**J i ukodJiwy. Delegieya pi« mi^U iadnef^ |>rrtvra vt otrybocyach 



— JO - 





yatępogMk hjUbf trabe, dnbn |— "^■'■* u nia ■■jfce i dn 
cek mof^Utby^ doftńwUif, 

tffftMTi ir vcrj«Jra, Nijnńkoraucn }Mxcic faardiićj rop iaf g wętg^ 
fiotrtcboit^ «tsdtj «Bo^ sly isógl ««ipitBia po^-oŁ u wa 0d p o m'm 
4iM: J«CE povioieo hji ukte i«r6ci6 ^^^^ffi ^ Mcpeji polsdA- 
&ic, ak tnMla0 pn^iBAcztou, jftkit ocui iniałł do •t>diunM» ZcMKta 
ib fit»go jn. n«BUŚiU tak btfdtt 14 Ifkai mt^ ntate i limur. 
■»><iij annij? Ntarspneonńe Mn to dwucli |enml6« Dajsdatnief- 
njdi X ftui^ ftrm% m iri^c icb |iAa i isutło oic bjl^ do pog«rdi«- 
iM. Dalej, ujlii Lul>icó«ki I Prfdcjń^lu bjrlr ro (im4}v uciegfAlaqgp 
ImiIu. tiUncj no\'w t ŁcUift okuci, iebv Ich upora l^ka^ i»f ItsAtt 
było? 0«»uai, jftkby % «o*ka uleptcai, mifkcx i gibcr, wrijMko 
E njnu xroŁ>^ b^-lo -m^** Kto laKŚe ro£kai*«4r« tm tAtmc jc«l 
•hicbiiiym, « kto «riofteui swyciftiwo dalby, tta w^KTitki^ai auć 
i^ i»6^ Gdrbr |eoenl Dtfubioftki. z^mimAi tpora ■ dcteguj%, byl 
unir irii^l 11^ do diMi I dał ocin^ na karkieb aWprKjadtia awoic 
rtk{, wtrncm* fli# tjlko «t«fft vst^ia i kwattroutraa armii in^ 
oddal>f i iiviievi>^, tle vnjftiki«^ ^atfd*^ i itnjtiko ocnjaia/, ^p6r 
2 drlrgic^B Bic m d|i«^, nuiirin, brt bicpoliiynnr^ a SMtrttfitldA 
fjt (>lko na 00 ifoOjiiU władu; woda uiujiuuje* pni«*tf joi rtta- 
Łnjrgala. ie ta ^UJza dluJtćj w jego ręku nic pouotatiic. 

ih icgo*epofti ł*")bjl jcezG^ dnigi, którtgo doprawdy inuti* 
oiiof tnidno, Mi^dty je&eroleiD Deiubtaakim a ddfgiKja Dmowio- 
OCB iMtalo, i« puy aocaiaao)! ttcfa tcfabu i km^ucmHeim amiU 
dodaDcm bfdiit: „za i^oroiumietiictn »>s i x«#4(pct Toduu' Tysi- 
efli*«tn V tamym akoi« dodatek i«o uoiie^icconym aia byt i*o«e1 
Morawski tak ten trypadi-k of-owbds: «Na iniiuicJe epitfaii^j fr^cta 
panina «lowa te: ^la pomtimleiiieTii ti« z ta«i{pc« wodza/ ca cay- 
al^ pnluiri« przy wUylaczn dodaiw były. Hr7^pi»«>)Gy Ksnńajt po* 
lolyt^ JO s odii^pom przed dwoma artykulanut, umMcil b«z itd^r^pu, 
^^ikt ie ren^y^i^e fdana^ <>V ^o^S^*^- >^ ^C ^i^S^il ^^ anykuln, 



• SI ^ 



[■I dcl, doljci^cy iionuDucyi Pr^OijilakicgOi uaal||))t bet [rortkAii- 
nlicDift ti^ Kjcwrftictu Dcmbińtkim. Ouirtku ta IihtiIio bjłu \a\nu 
w kincclar)!, w kEÓrój ha kolanie ck«pcclyckwuito rcfcnityi n kaoccli«C) 
byl kai<1yt koco z amatcTów iwcrbowskć moZna bjlo." WyjaśuicDio 

Mgo KofeiP wytłoTtiBCiyd ni* iłił>i*my, dla cicgo j^^^j nie fi:iprawioni>? 
JtB. I>en3bii^*kl Jan^swmny^gdy iim anykul 3-cl odć^yiniio, ilu4i»«gt, 
fft w Bim niema »)ow uni^trionyr-h. xii\ro4al vsire jjirttzi JTo jeni 
puJelfp" i nony ei^ar i #jł6r |n>łł*iaL Jcdjnic kn^ic Ciurlorynkił 
\dago^Łi^ ^o Kilolo), i jcncrata DeinbSii^kicgo do prjiyjncia wod^oslwa 
oakiottiL Tflk to Mm l)ctiibiń»kl opowiada: h^^^^^^i^ C/arlory^kicgo 
nhekctac^o obftrftktcru i paświ^ooaU eig tuj>elt^«j;j, nigdy znpotiimcfi 
ntft poiralic, i jego w mojom »ercu wyjmuje od w^zyfikicb vpyrEU- 
l6w, kt<^rc d«l«ga^y] czynię.** lt;reci iiic ink Jnk umówiono, leei jfik 
była pnepitaDn poio*ta)u; tylko jcncral Deoibińfki Jo oboci:iVgo 
Pr^dryńflkif^go nekł: J/jOfdań pon jonoml kn-aTermisirz«in nrmii, 
a)« CA mn*t^ pou icdsieOi it u\c ]io!it^[jIlt^^ ntiLiit? jak ai<* niili*2y, J«^ 
itvni1 liubieńtki Mun iiC£ul, ie nicpnyiit oiciejcM , uby itinlc b^J u»<- 
narrony, n pun poistarałeń 51^ o ca inntgo Lrc/ ^[HKhio^nm fic, ±e 
bpIneM p^t^ti^toł co tubord^nacya po nim nzgl^dcm ninjc ivyiitagR, 
jeicli rM^ D^^ to ja to praypotnniof pciiraĆc." 

l'o Ićj x|;odt]C oiczyiiiHo ncbtfaljr oniit£pfi^; 
pDelei^cya eejnno^^a 
ucbnnlf lib łeJNionyc^h z daty 9go b- m. do peloomocnego lUia- 
laoin w ob07ip rarodowym u|iovnf nicnn , pofiitinowiia i finuo^i co 
najtt^-łuje: 

An. L Jeiwril dywieyi Denibińi^ki llcnrkk obejmuje cytncca* 
Ki>re dowtJthtiro tłily ibrojUL-j aarodonij, 

Ayti \l. Wskutek poroiuinicniA tic z jenerntem UeiribiiiAiTn, 
jtfltral dywityi Toroait Lubiciitki poiOJtujo vr obwiaikocb iKcfa 
nUbu głównego. 

Art. UL Jcucrftl Pr|ilxyń«ki Ignncy iTetwaDy jett na kn-nt^r- 
mUtnn j^«ro1n<'go noj«k nATodnuyck. 

Art- IV, SC(iit^|H'a woUj^i; rujriulHegii mchowa ntrybucyc do- 
lychcNUJOwc do tvj dotiojno^ci pr^y^ig^anc je mocy ticbwolyj »cjmi>- 
v^j I ditty $4 Styczuia. ai do nonćj uchvra)y eejmui w najkrólMym 
ujuic iuUuiovri(^ ri^ mającej, 

Uan w knatcntc gtirwnój pod LkiHmot>reni dniA 1 1 Sierpnia 1931 r. 
(Niw(cpi;jn podpisy.) 



— 32 — 

DcE względu nft chwilową igodę, do ołCpoTOiumicoift priybyU 

ki>w dcUgacyt, a domyi<]a^ ti; Ulno, ie bardio wcsołjjti Ofi bj£ 
oio niójft- W TxiKi»ovfio vr ostrych ryratacli praccinko Scjniowi 
pofrflawft^ ucut, por6«Dy«id go do tovrftny«iffft ^iryWfctt^ffif 
i Qak<*ni«c oWncnjac ii^ do wojewody Ofromkiogo, lawolal : ^Alo 
Uni j«iieni Apobojny. Zoom chtrakier irodra, Ittór^goAct^ wybmll 
i wiem, U nicpOKwoli >ic *ł na< |imwad2i^ i, źc |ir^<Ju^ /robi 18 

'Ze Shrzyn«i?ki od bitv'y ottrolfcki^j coi podobncfC'^ manjt, to 
rCfforuŁiL r^tlouit pr2«i nugo vpfil«aio»ft witkiŁiuj«, rotmocry jęj^ 
t Cbrtanowihlni to stwierdraji^, DerablMiego zAd la zUolciej- 
SfCgo do uykonntnU ti-j my»1i uwftla^, a ii*ta jvgo »«krN zilntil^Uy. 
Ciy DeniltT^fiiki ini^l my>\ |iodobnf^> twieriliiA nie mof^iiiy: ale dU 
jfgo pn.eńttoth(iw Oaiyt^ byłu lycU vłuw, nbj cjbuwy ivx^!cdem nlrgn 
wcniccii^. OdŁad 3<^^' OcmbiuAki ró^ioLc u Kali^iani^iT, Jak iutEroii- 
niclwa vricbrt4ceg& «ial tt^ cikwkkiciu oi(^bc£|kiccEiiTiii i vre£y»tk<» 
robiono, nby mu wodto^iwo powKncooo oie £04taIo« 

IWgaciyn wyilfiln odr^iyc do iioj*ka, d'>noł7flr. ff jmerniowi 
Dnubi/iakteum xttiii^|itiwi) dokiódzŁnii |ionjeTx<iiici. Kii» mm i]:nt)M« 
koloryt wyjindków, i niolc ^wUcla na óworc^nc położenie rzuca. 
Bnrui lai lak; 

„Żobl^net Nioi najwyłfia woh tuiro^lown po wyrozumieniu 
adiiA ilowi^dinin wiijriydi nAlaici-inic pcutnnowi niirKrlnihA nly iWoj- 
oi^j BaiWoHĆJ, jciicral dyKtt;yl Henryk DorubiiWki iibejuiujc dowódK- 
Łvo wojtfka. Znacie jej^ in^iay odwru4 x Liiwy, Ani tij^.«7<it^ »i| 
tiiepriyjaciclo, ooi brak itoiiobów irojcnnych, ani wrcft^clc #n>motnjt 
podłość kilku tonany^zy broni nie przywiodły go do iwatpicnia 
o lofucli oj»y£ny: tizcbai wiecuj chwały i chwolcbiUDi^cycb ta^lug 
do pozyskania wa$x<ij ufności? Wódz wam dotychczasowy, teo, co 
pod Dobrem, Grochowem, D^bdio i Oiirol^ka prtenodniuyl huf[H>ru 
tfuizytn, nie opuucza «prnwy oaroJoWj, alo waloiy^ b^zie w ^kA' 
regacli wnwrych. Pragniecie bojii» iolnUrre! 2iiwił.'r;!cio tn^jtQvam 
Dcndńi^akWii). 1 on jak wy utn vi prniro4£ na#3Ój iprawy, nlo 
.^iy broui, pOki kilka diiclnycb bagnetów na*£ycb zm^Uniu^ ti^dzio 



n^l Ml <kor ifiufi voit4 t-niL-r do chi>itir, ii na bo Uiauprn pai rocner p&r 
Tonu, ii fcm plalfil im 18 Bnonaire.*' 



Bi 



- 33 — 



I 



i^Teiniic, ilopóki góralka x;fiEni da fnAtyci^ wAnjrdi popiołi^n' pOEO* 
ftmnio. Niech żvjo Oj<a/iiUłl' 

Petem Jdi« U Skorpnift zwokoo nuJę wojemi^ i U jtibe- 

lub poJ roiWzaml Ri^du loMawtiĆ? 

3) Ciy ntimtnacyzt w^o^bn mu hyfi. oil Rojniu 1u1> od Kz^itu 

3) Jakrc j«nt i;<UoE€ oo ilo itominnryi oficcr&ir, ! e^jtj w tein 

4) Jak maja l>jf^ Kic^Uiraiie najpratij'^ 

5) Civ prano fti«igranic^(Mic unitmnia uinoiry atanioaccnSa 
bfoni pny irodiu poioftawioiic hyt ijowitino? 

Na dirle pitr^itt^tc knrcolyc ikno oJpowiud^ liticTiJiJjf^ jcdeioigo- 
dnMit t njjaikku: jenerała ZatiMkiagc, kióry o^^itb^lciyl : 

„2e ui^lz nie |tovipieo b)^ i^jrlookkiii K^^<}tlJ \eet nu by/ j^niu 
ulf*gły i od niPgu uwitly. 

^Ze taui |irzc^ Sejm, Ircz przejt lEr^d nominowany byi^ poninlen.'' 

Nin muj^cm vrojika\rym, oa uit^ nulłf /.^Tuam^lŁanym, 010 aililaf 
tfpm^hiul)]i«oJd t nic ^njioni wywkidj ufzuć pair>ot;c^nych i bce- 
iii<rt«on Doid. Nic «£ukbH puri^k^tfaiua DlT>bucyi fwojęgo wojfn. 
eo ii>|ióliK)^ć ibtfTUM i r£Cin>04la inrAkaiytfaf mogły, ale cw^ictn to 
ilorwlali, ncgo w ich prackoatniu dobro publitznc f^-ymagalo, 

Nut^piil« dokpa^ya lai^daU oJ igronnadiODyoh wo)»kovrydi, 
aby poJ^Ii kanil)'4któxr nu wodza; kiiJy inUI dw^ch przediiawió. 
DmocI) i ol)Ł'CTiych jt^ncrid^w ładnycli knndyilui^w nic podbiło. Jc- 
Jrn rUih ł»i)cj'yl, ie tii« ttSd*! niktigo, coby byl wJolny na woiłwi, 
tliu^L, iv paJubni? iiuiUtramif ku[idv<UliW- prxcx vhoJHki>, unaiii al^ zu 
pmi:ivtnc »ubontynaC|i wojtkowrj, ^luJ.ljic i taruc; sprjtnic. Innycli 
glcMy hy]v rni^dxy Dembińskiego. Lubicuskicjo t Pri^dEyuakic^o po- 
(Uicłonc. V'ićtyi»zy miai niijni^c^]. 04ta(ni najmniej kredek. 

Na i«m ikoc^oyla się cxynro#ć dcIcgncTi acjmoffćj w oboiic. 

l'(r u-j cxj'Qn6łiVi jeoorai) D^mbińdkl usilnie proeil dalegacy), aby 
ud|0ch4ib, bu Ifkaoc tiy* czy irojtko dfuidx^ (iróbi^ »'yirxyiua. Wo< 
ja«oda O*1rovrbhi ugo rnk natumliiogo ^diniu nie iiinin) nnwti \\\tt^ 
^nie oc^nK\ W raporcie wnajowi zJiiwnnym x tęsknota u^łh: 
^rocral DcmUmki ukazy^Jtł UL«Likrn(cniov\nijie, tt Lllugti iti^ZŁuta* 
nali^my m obooJe i ilocnsgni fic nalega mkUknin, luknl/^c, ic uk 
błuki etu^uuck łeb 9tjnivi^ydi x i^ojakttin inoi^ l»;ć ackodliwy.' 



— M — 



DdegscTft Jnk Ił vi«onT«n 8U«b% k«mleit apmic^ Foie- 

aae bgrlo bftrdso cKutr, i ow«ai ŁiutM| cier|>ko^ Dowło* a LclcvcU 
o wijałko ^ot%iaj%c, nekl on c pntkfaeni: .PnMTc pum L«lc- 

Zftk4i«ii ddeeacj* odjcdwlit gil/ mlbał:^ kurytr i wIpowM* 
drif k». >lciicmiclM na tbi precz Sknjocdń^o P***>^7* ^ oJp6- 
wMsi Uj Uaeltn |M&łivft ■lutiyacki^o ptnrtirta i#>, co ksifcia 
Cttrtorjr^ki^ma po d«»kfo6 o^wudu;!, ł« od j«^ n%do ^wiśnia 
I Jobki H6nvj po«»ocy, «u vr4ftm ńf tpoiUWwa.^ d»c moi«, i le 
nawti pn«ft d^re tfcttuh u«»te <a obo«t|f«k ostradi. ±b mu 
Fnocjtt, uu Angtb Uklr mi* nic wiUdtf. RaiUi wifc R/ąiluai pi>- 
v»UnuK ftb; &*ród |ioliki do poiire|p> mimirclij o »f>rmiiicdliwoM 
• vip«&»luai]rAcukU odiroUmie tusysH. 

JdWiJowi SknjDcckicniu cdawaJo aif, Łe oo kpitym od kt, 
Uiaftory«kk^ tJ^pUnnAif b^dm i »« •trój ntckus^k kTok6«r pro* 
bon&t Od«bnd Mtik^ eMłona t oct^v mo epftdb, Łeet Ba niestcat- 
iót u póioo i dU niego i 4Ia apr&wj iurodo«i*j. PodAoo adjuE«Qtaf 
Mhy uwr^k kfl. C»noryftk>ego dla udmknb tnu t<^ odpowit 
Wródl k«aai(, lecz odvifldctil, i« odpowiedź k^fda 3i«tteml 
« iiic7eni po«UDO«ned delegacji i^Jmowej rroictti^ ni* tnoic, 

Jenenit Skrz^^^^^^ki dnU 13 uriU rozkit diaeii&j- Jo no^ka, 
doooaz^, it delegacja jcjmowA vi inn* igcc buława povierzjł&. 
Rozkaz ica jt godDoici^ bjl napitanj'. Oi«iadciA| w uim. i£ kwdy 
bjl oa vodza povoUay. pneiridjwal w«zjAfki« trudfio^ci i prfcń- 
vsoMi z }%krtmi będeie mia] do nlczcoia, i tcrat oit prtc^ niemi 
kfok cofa i dowódit«^o iklada, <jivtn^m, p'€rwttj cboial dać przjkiad 
wylrirtłoM, która w nau^m poloieniu pnoddKftzjatkieiu jcot polne- 
bna, lecz ulega oajajt^ićj n^^U narodu, ki^m w Sejmie ipoczjflra. 
Kiuicpnie oddnjc podiinlj vroj>ka, dzi^koje la okazane mu aeanfii- 
itłc I wzjwN, nljv i J«gG iuMfp04^ EeznJ^e zatifeatem oroczjli. a on ich 
tlo clivr«l/ pop<i>viadi)£ l>^dtjc umiiiL Sxcxogi>1nii!J tmi beiwgl^fbO 
po«liuzcA4tvo polccn i do niego trtjna, i lapewniB* ie on zawsM 
pierwszy |>rxjk1nd jego dava£ b^zk. Koócaj zai w »1ova na^t^;* 
pnj^cor „ioloicTze, do nacitwa i lapolu li)C2cjc ci^gk jcdnoJ^ i |x»* 
rituzcDitwo, a prtr pomocf Ucga, l'ol»ka z ^^ruE^Jw powMaole.* 

Jenerał Dombińekl tegoi data Uki« rockaz do wojaka wjdał, 
donon^, te dowddzliro obejmuje. Bozkaa teu p^cn ncztić pntryo- 
lycznjcli i u|)««Ditt*, to do otiaioićj kropli kmi waŁkf z niepcrj* 
jictrl«m |irovAdzi6 b^zio- W ro^kezie praol>ij«ja jut pofnj*}j M>- 



— as — 



» 



W9go trodia, co do datejx^j «rcjny> „Nn^KifTCJtnjnc okoticipoi^, [>m 

«;«ikA. ftuctiom, jakio ir)kDQ>wać l>]^£ieinyt jtdnft ijlko myli 
pnc<fo«lnicfy^ l^]zi«: \ryrzooObtie Ai^ witxyMkicgo, co liidsw » noj- 

N*A (U106 13 ulelkic wy«t[£p»eDi« wojakn hyto wikAwie. \VU\i 
ila«ny mini je nofttMna nlatri'^. M)>l lo ni rfJ^r.^ Mitra z tfgo n^gl^dii, 
i< SKr3>ii^:ł(i uiitiiu vtfr;cv]klili Łr£>kó^' utial w wujtlk;! iitulr uników, 
A jcntrtł Dembiitaki pntŁ ortiiic ftrft\iic I>>1 ntr. znanym, \\6ine ria* 
ikifcłticyc i o£nAki mialy iic więc obJEkut^, a unikLk^ kh Ir/cbi było. 

Obydwaj jenenlouit, lIcTDym aJtirtb^iu olocjcoir udali oic do 

w<>jikn, M^ Tm Qb4icfnyc)i blooiftch «zcn>ko lotwioiglo była Zn- 

»>1ci f>y i<Utt^BDto (ŁoutHlBiu-A od kor;>U4u rtz«rwowcf;o. SkUdiil dif.j 

«D * dywixyi piechoty jcntrab MatiLcko^fkirgo i jwHy jcocr«U Jm 

piiifij. W dywi^i [iiecboty inajdowal s\^ ptilk 9-niy \u\., kcćron 

Skrtyn^kl pned w-ojn^ bj! imlkow^nikił-m, były to in«juko diieci 

do nirgo jirzywimtJiK; do dywuyi xaft jnidy nnluiul 4-iy pułk liU- 

p6«», klory ir eprnwie pod KcHi^now «ig jEnajdowat i cłilubnie fi^ 

hdAiuirzyl, d ndjd prttfiuiyi^ <kł jencrtla Dernblankiego, fe <id w lu^J 

forcie 1I0 nnUa lOaoym, niedo^ mu t|>nxuii<dliiAofci i pocUwftt od^ 

M. ^(i iblilcnictii łic wodr6vf dyfriEyt w cEworubołt «i{ iwmęly 

R Sknjacchi w ten ^potób cnóvil: ^Wura! woIą mirodu do ł>ri^ 

^rodnictCTiiA ^adi [•oicolnny, dowodiilcio n^nii iłoląd. Tui coma wol^ 

o*rodn pn«3i&(iofa wana dtieUj Bft irodfii wnkcinej^o jeiierulA Dcm- 

ł ktcr(gi> tutflj widiicio. Po*)uiznt oiijvryź<j;vj \Tkdxyr któm 

11 :_.^ ^^;^ Bf^ociyM^d, (vMm, 3U t UBfti&owanifm i ufno^icin noircitiu 

^rodicniri ule^^ bcijflecje. Ale rlmjc iiŁ>y ufnuŁf ru i ftoaluiitiUtwOł 

hkkołnick mir idc-po»ii by^ poitiiiny^ luiiad^Kło m^ :m vrettii^tr£aiTt» 

)• tr«ru<ńci MybcEU pirckoauiiu, \iriy[iomnt)ae więc aobic, £c jcuc* 

ml Dciiibiiinki. fiiAJ^i: uraz £ innymi trodjCHDii proi«ad£Ciiic woj^k 

n2»£ycb ni IhIa^ cobjc [>oruc£(hnc, jtsi rycerz, który snm i<]deit 

|Ł pcmii^diy mcłi w uttjuudokjfiycb okołiccnoścUch i m^jja do «nł- 

PscnJA z dticni^ kro^ pr^ciiyiAiijaoc eiła, F>otralit wróoić nnrodo^^i, 

hory mu jo był poiticr;:}! i :horngnic namo noncml okrył luumiiti. 

'Uo bei niuunicji, bez iynnoici, bet ineni^jday, t gnrtAkf walcGzeiych 

pnyb^l pomnolyf »OTegi dm7c i tutaj mów dokupyuoć st^ bgdm 

kniitj Vi|i»i»j uolnciM ojrj:y3rny. Tnkim jr*t inn#, który wami ikI- 

•ftd doitndrić Jif-ilzir. Ti>, to d.^lydK■i!l^ arobłl, niccłi dla tr ar bidzie 

^^l^ijmi) tcgU) c^rgo po rim ^podtlciTiLĆ «i^ mcrJ^c^ Pu?łu9irciJ9tira 

jio^wifccnia fic, kłorc^^o^id, winrttt mnie ciągło dunali dowoity, ja 



fj 



— 3G — 



lila nlrgo loraz <m1 (Vh» TCjwDgam. Pn<>«tnj^i^ iloiiotUii^ wami. wnl- 
txyi X w&Pii nie |iTj(EiiUti^, ju iiiij[iicrvk:i2j rojtkaK uowcgci uroJm jak 
tiDJj>VLnipij|ii(ni^j tvj^|jcli>inć b^c; moj^ iiccia b^<ld<; da^ n-im pny* 
ktad lycli ^nnijrcli cno<> ktćrjch od -acf dawniej f-^datcni, 1o jc«t 
ifryHrwuuia, jcUm^kL i eubordyntcyi- Wy l^£ earnę pogrupujcie droff^. 
A lorftK pQ\vtór£[?io src mnii i poutónECie z tum «aiti«m nsEucicm 
iiwiclbipitin i ufności, które mnio prcojmcijo ^ „Ni«c1i Ijrjc toisy wotU, 
iiiecb łyje wakctny DcuiMfUkl !" 

DmgA tKygndiŁ piccWj^, w kión,^ bj^l tt p. |t, 1. i 4 p, iitan^it', 
irykrzjku^ta: .oiiic-h *)je Skrajnecki!" Trzykroć SkriEynccki |K)- 
wlurnh ^inecb ijjc Dniibit^fki! '' (r£>krui^ udjKJuirJrluiiu; ^mt-L-li 
^jc Sk»i^ntcki!^ JciicnL Dembiński nic ^iricrwnl lój manifc»ra*x<, 
ket gdv okvc}ki ucichł}', w imię fluibj- nakuoLt cnilcicnic i ^ te 
nlona )łr£Cmówił: 

,j2oliiicrxc 1 NicipotMc^anymi wyiuiilkAmi ilo utrmytu irta- 
v(Klnicxeiiin \vam poi\'olany, wimonetn o^wiAjccyć, io ceuję, ii narośl 
ibji ttaojc rnrlugi nynu^rodfił. Ja boniem to tylko trąbiłem, tern 
pojft ducha iolftifria poUlcugo, i to w cbuiti, kicily miii«'J ufni 
w aiebie ^otUo^^ie, fjcilnieriy Mtbie powicnonycli n hanit^bn^ pri>vja- 
itiili mi^wolr, jn ji^tkił, mi? 'JiJJ)^ tmijrnui wiijriku iiitbi-ji^iiL^trjd-ńMns, 
li» które liAratali^niy eic. otfAlcin <Irog9, kliSra miftia jim do ^;incrd 
1wpn>ivAi3xi^ dIc kt6m mmn jutfiia b^h tylko dro(;^ boiioru. fofcii 
stn n-aa ufni i m^fni, i Hóg nam poblugoilawil. Znam rak IrudaoU 
ItowdaaiA mojrgo, fwbzcia kiedy douóJj^oro tifid nami obejmuję 
po Tuciii, który na Vkae£em ci«l« tAk cblubii^ dU ciebie i wojsktt 
sjcdnal «Un^', l^i^koy unm dujo en przyktud po«łu*2C('u[wu UŁn woli 
tiflrwlUi PofIu>xcri£Lwo 10 dla mnie trDdni«j«i«m było jnk dln tiirgo, 
& iUTOt OopitTii, gdy uui^ vi(l7^\ H^rce iiwj^ nupelniu 4]^' «1odk^ 01'^ 
ił}c<yx0y tittilfUj^, P()Maua niin^u, diicb ktiiry wn* tiJtyuJn, i;i]>c< 
vimajf muio o oiiiymaniu bytu itaroilu. Z lakiem uojpkiem ntoinai 
1Br^£yeeko pri«iilaicAtti^£, byle je lylko u£yuiaf ducU j«<lnoBci. xttuU- 
nm, karno^i i pravkdiivrćj miWci ojciyiny, nio tćj, którą nickt^r^y 
na bUliych krzykach ^Atadiaj^, lcc« t<'j, k^^ra uwatc aa wielkie |H)- 
Siri^eCfiie jeel gotowa, Źoluicr^cl jeieli od naa iądaiu po«)u»«/i«(tta, 
lie eiyaii* lego dju iiebi<'p idu, dln ti-go, iti ze ma^ »prii\\'& ojozyzny 
II poinczcna, Wymmloii^ tut* zbawi hAint oniy prcy^najc luiin 
'PijnilnrheFDiejt^.e cnoiy, wytrwntoJci j«i1yni^ iinm oJmawia; jiokatniy 
uii^c ifuiiLtu, K* doirtjudcictiie uickiiw me hy\<t dla tin^ iHimrTjnriii, 
ie teraz i njlruatymi by^ umlciny. Ufnjcie mnie n kardem sdłi* 
ricitiu. Gdyby lo^y »viifiiic ii&tiet %y Irudacia jKiIoieniLi na* i^atn* 



-* a? — 



wiły i ^Mku* JMKOCO zołnicmrowt poUkioinu o lodft ojcey«»y ro«- 
jHipoać tile w(j|ftOi i nrtcocfiu }u«nc w pro^ailfooiu iwojctii xim\* 
iJiiccitf Tuiuntk: paioii^dijcic l}lku, iu ^)ul>i |t(tjiHlj »[,'/ls ranem Filiii 
Je»lcdiiiy, J0ołfikrz«1 lotrle \ eeal^ uniieck mcj^o |iopr£nlnika; lil^c 
Ul JDjjo pn!}'klDiIvrii, |iiUnŁfłC ua nfnutó wami; aatliil^r^^ Obym, jjily tfj^ 

iyjt wi^c ten taat cootHity, )na£ b«x Irwogi \ zmaiv: niwb iyi« 

1*0 (om pretmówiDAiti j«ncraU DeinbićilGio£:o drugio okrzyki 
ilaly «Q tty0xc6; poiooh £>jo jonenl D«inbtiUkil niccb żyje i^kny- 
nKiii! nt^h tjja ubyJi^a wo4lxvwicT'' 

ZJank koinenJy Innjch korpiui^w odbjffalo »i), }ak |cii«ru1 
D4:cubitJ*ki kię uyroiu: ,,j)ik tylko iiobte fycjyf luolna.'' Wprftwiljio 
itul*(^ b)to II mtk(«*)rb wyraAnij ^^^<*^'^^t^ ^^ i*'"'^^'^^^ ^^^''yii^^I^JS^** 
a ilttigicb xa^ uaittleuUt nizj.AbC^j i pr«;jni^£ui^iii do Dtcgu: ^icnUtt luu 
l}tko ptpftdf lub paliuxctii zlutowali, drudzy, wybiegając z Aicrc- 
j»uw, [kN klęcfkucij jcgri*li dennego ^yc^£A> W og<jiuo^i:i jciliłak. 
jak rufcrl urx^iJi>T^y móvi: ^dlti^jo okrzyki clowodcity, i« irojnko 
« ocbolf prtyjmnjc nowego wodin, ale umiem czuje, ilo daurncmu 
jtttl winac^ Obyd^^a jen^mtowio ini bftjntoctiiuj itnrali 01^ ciucha po- 
.iT^dlcu i ^ody w wcj«ku utnłftrdiić, przeto onjwi^kiiy przyktml 
|c<liłoM mi^ilsy «oIja {Uwali/ 

Siud iinnii, kiedy nenibii^^ki vodf04e*vo obejmował, by) ;>mwEC 
len Miin, pk WT;ody, kirdy ona potl Luwjn: cii^^ii^ln. Xii-i/ły lylko 
nivkture iiieMiifjIrzEic imiany. Armia ^otf^Ula na li^y kor|LU»y [>o- 
iliitluniB. rieruBzrui jcncrat Uudńftki do^odziK Ten rkludul pI^ 
I Ittej i ^gi^y dywiryi ptccboly i bryfftdj jaxdy liliukicgo. Diugim 
dovodiU jcocial J<AmCTino> Ma i <5la dywivva ptccboty i bryi^uda ja< 
tdy jenerała Sm^ijdego do ciogo naletaly, Nakoniec liie«ci korpui 
fJic/TOwy p^d Chriaiiotr^kiiiif loniK pod Skrzyneckiego prtoj«Ó ma- 
r, tkUdal tif i 3a^ dywi^yi piccWr i itziĄ, 3j;ićj i 3ciuj dy- 
mijryi jaidy. 

E^) pr7rgl^d:ic T.nłnirdtki i Pnidvynvki inras do nauTgo wodiEd 
ftl^ udali, pr?yna^£%c £ 0obi^ wykazy Munu uniiii, yj nr/tutcnie, jako 
Ir/ plimy 1 iimpy do dali^zycli o|»cruc)i, Joncnit Pr^djrynfki, idficmy 
£U|>vlnic 2a opUciu IJcfal/tŃi^kic-gc, e [roi^fanjj, pe1iu| u^iuiioh miliu 
w i^tyliU rrAitCuxki«i 1% tcii fpotob p^«omó^%iI: i^-lunerole^ nim pcey 
I4|^y do |^ervM<-j \irnay, x kićr% do cictic prtybyiracny, t«lu:ee£ 
poKHolić wpriódy pr34iuotvi^ kilka ał^w o rtcciy, kióm v^pr«- 



4 



4 



J 



— 38 — 



m^ńt wproil iW alallty nic nakty, jejoakto jM w ieutfM cwUieIiu 
« poloił«<uea tMttMi i Icnjo.' N« odpom-Ut .oów jcBcralc/ Uk 
dtJ^ n«cs prowadził: ^KicOf j«Mnl Sterayiitlii p« W«Łu gr»* 
«ko«>fcirj 9bcjiD09«t wodio$%w% poŁotfoic awTt bj4o poiłobas d« 
Ui^ n jmkktm li^ lenj mjdnjfmy, kitdjr Tobw )«t po«i«nooe. Oft 
rozpoczął ■^"jc f^i^jmtt'^ prsef TtobieBi« propot/ejl pokajtt mir- 

wWd«e i •tij«o«ti« poilotKićj dro^ uf tnymać i takie marpulkoni 
'■JiŁkwksowi propozycje ukbiAv ucfjok?' Na tttn skoiccyl 

ilci>crri Ucntiófki odpofricdriah ^/oa|du^ wklk^ róltiot v po- 
kieiiu )en«r^ Sknyiie«ki«(o i dUnio ntczy kmjowycli, kJcdy oa 
wodzem zotU), k gdy ja o* fticgo jc«Ł«ua povoko?, Joacrol Skny- 
DCcki odbi«ral wodzoeifro po morderczo) UuJli grochowskiej. Sity 
^woj«k& ttuzcgo ccACibte «ę iinoi«jixyly, al« ujoby ktujn były 
l«p»zym *fnnir. Jt nslt^ knj nifeo wy^bicmay, kn^y ihtjWJ 
toe, kcx itly n&cr^ ito)«ka 9% naaiopie j-ontln^j, ł'rń(-z lego 
'Je«t i««zc2c inn« rciJDicA. On wschodził z nzcritguw mj^a, mint 
przelu AiG>aki> jirauo w jcjfu miieaiu przcttuwiAĆ, laojc inno jesl \m* 
iDic Panonie ioŁc^ic z Ikzby tych, co zrobUi pcwtionic, ja do 
"iiiego nie nalet^km, de pr/yet^pilcm don s Cftlym lapAUon patryo- 
iyzmn t przez to muoo J€«Łein dziaUj ioloicrzem*|iowAU»eeaa i jako 
Uki broni ekUdae nie mog^ i idc my^l^t dopólii nieprzyjaciel po* 
koo&DyoD nie l^dtie-*' 

Obfldftaj jcntnkłwie «pojr2c]i 04 iSebie z wyrazem wujem' 
ntgo jinaiku, bo nx»vft jodnego wyrflfalji m}i\ drligirgc, t notlfpij 
lilnenle. 

Cd prr]|>n£yryft Pr^d/.yiUkiitgo zaaczylu, jaki j^j byl cel S 
nioflotó? Ji*^!! nyil uWladi^w v ianyek jenerałów przcbaczyd inoiiia, 
to X Pr^dzyń^kiiD jeaŁ zupeinte cq lEinega On inny kierunek przed* 
atawUJ i ffliMe to j<^ odctiflanic «ig do DcoiUłukicgo inidnc do 
odgadnięcia eic otaje. Opnkz tcgo> le Pr^iyńskt byl can-aio ukła- 
dom przeciwny, bjl on jcazcze konapiratorem. do wnyatkieb tajnych 
»wi»zkóv Daloxat> powstanie wywoływał. Popalamy w opinii pu- 
blicznej i poptiUniy władnie dla tego* t% walki i bitwy i^dftł i pa* 
l»ezmo je xa Łonioc^no poJaw^L denenJ D<mbid*ki tak to oefdza: 
,Uy#1 układów bj^U dla mnie zhwu» obca, nigdy mnie pr^est glowg 
le przf^nla; propoaycya w tyra wfgicilrie priez Prądfyńsfciego aciy* 
niona jeizcie mnie dah^ym od n>i:j zrobili, bo bylom prcokonany. 



— so — 



iv od mc-^v w>Mb otu Sf JciuiiUrM intrygi, w clicci citeix)|mUtyto* 
wadU mmii u nci^kiL, u narcjdu," i ilodtjo: „UbolomLOi, U bylcm 
tuuHto ax£i«ry I oio itoaIjiui »i^ n* j^f^o oliytroJ^^ij l>o inactćj povri> 
trioucm hyt od iii«go on pijmi« aai^dAĆ pocienia my«ti ukiftiiuw i va- 
rttok-Jtr, pod JAkliuI iiH)g4 byó ooo »M-artCr & |>olGn du Wu-cfEau-y 
do Sfjinu i Kładli je odcda^, bby tjroi apoAobtfm wykuaó jego cha- 
rnkliT i ni3 tiK u^u« drogę do wMjctkicii intryg fAmkoij^.'' Mk- 
U>iljy b|£ łi> tiŁicrdc^nie Dcf]ibiAiikU*^j jirundiiirc? Nic ^mifiin^ tnk 
ZA wy inko KUĆ I itdiniy 1^ rcMlf unaJtm^ jftko nkukk Ickknniy^lnodcLr 
iJAko tkutcJ( ]cgo D«dtL> ruchliwej imngtnaey) i ubiboicj cbarAklcnu 
PPr^JjyiłAi nic b}t fiigd^ kuntfekvcntrłv w potflc|3CVTQtLiu» chnilowi; 
44Łcbczno«c] itAJwtęcćj da fikgo w|ifyna)y i nim k)cn>vAty, Foloiooio 
luUAO ł>)'lo kntycani- pod kifdym >Łrglfdojn i ])oC. uhm oo tik|:1t 
mJaU, upAdl aa dauzy i ukUdy isk jedyny środek przyjmounć u* 
ctĄ\^ A praynnjmnićj lo foU pcwDc, l« odtąd emianft w Vr^syA' 
Akim rA4ilH. Gorli«*'y ]>«iryou, JniUwy wojownik, sŁnl ei^ lerti £vo* 
Icnnikii^ru ImkUiifAu I me gn iiiLnel w i>tpjx iiui-tkicwjiki p()|>Tuwiiid7i^ 
i tini slftboJ^i i EijKnucLctiin pat^ pnyjd^ 

Joacnd DoaibJńaki piMniaJ milcE«DŁC i taJ^dul, uby lau ttecjy 
Aliiiby pTXcd9Uiiior^> (fdy te faUlwionOt Pr^d^yiulii. jako kwatcr- 
mitfirr AfoiiJ, prtcilituwił plan ractiów i daUcych opcracyi wojeuDjcb, 
IM Ui plon, <i którym jiU powyicj iii<SvriU£(ny, dcbuieowAai* pnct 
So-.'tuicxc<4 i AłMkowiŁoiA I pra^t^j mr^ny, od WiHy, Lo^icu. Twior- 
dxil odt ie podctDym TU(;bem tac^T^icno bgdi^ kcmunikftoyfi nio- 
pnyjAdels 1 KksuuwA, >k^d 2vPin<>i^ I omuDicy^ dc»iAJ«, j^iko \vt 
cd0iai« mu »if niolQo4£ pr^ybycin ixwi1kóvrr które pod jcnerAteiu 
Krcuttem jioil^jtij), b lem tAUł«iii iilepnyjudel xniii*zooy bidzie dgrl 
pnyji^ciA nilni^j bltuy, kŁ«'im ir cib^rnrm polotrniu jcdynio n»rn po- 
iMlAJc, Nie Eapr/cCict, £g pbnov^i temu wi(J« juiuucić motuu, io 
tu <>Q frlabe Mroiiy, sicje^iu^j. Łt bilwA mual byA yrydAOA tupcł- 
&TC V oCWKrien) poJu* a ^'t^ poloicaic miejsca w iadn^ potnw nio 
I'r£:jd2»e i i««sy4lko jodynio c& naJccEno^oi ioloierSA poleg*^ bf* 
iUkl Lcci mnizcm doda«Alj Je obocoio len plao ts, jodyny uwaia, 
innego ti'K ma, a biin-c atociyć poiri«bat bo iroJAko joet DiMpokojno, 
Mrba, boju domaga si^, pncio dla titriymania eubordynacyi i po- 
nE^dkn lAcrepno^^ Mata «)^ konioczn^. ■ 

Jrocrsl r>cmbiAłki plar. ttn odrzucił, bo n«przjf-d nie pnyjnio- 
■mlf Aby dU tfgo. iAs LAnurt aAika^ bitun wydana by^^ miAla, a |)nirx 
tego mu plaa u^oial ia bl^^diiy % niedobry* Pr6&£ teff) Dooibiri«ki 
oiat w gtovio iwoj^j wla«By plan oboiyjtonyp w któryia ratunek 



— 40 — 



^a^aytny Jako nwtBmy n^tirymt Są pósartc* klóm czv fniiifU* 
lU tego pUna CM drini 19 Serpnn saznacnjf, twii^li^c, ie po- 
rx*tt7 BcnU) xu ndcic wojcati^), pod prerr^Jeac^r) Krukovi<cki^;o 

ik»«gi> u«fcpc^ wodta., a «i^ Joia 13 Skfpaift, Kuza tirtenbeok 
[^ApkTERij n% pmi^(aik«ch L)«Kibtft«fc)«go, jtko lał da ko mp oad w * 
cyi, jtkfl V lych dnUeb n^tjr nim a kti^eian C2«nofr»lc{m ri( t»< 
tti|rat». ZajniwgCTfc my jf , bo pod kalcljoi mgł{d<m y^ banko 
ciekawa i v&ina. Zalnlnie jen«nt DetnbiAfekl «Ddi«iii cotfal, k«i)f{ 
Ctatturj-tki Ucrte pi6n> do r^ki i najitępuj^c^ li*i do lucgD ]ń«2c: 
.Mam Itonor prtcdić ci, jeocrak, kilka iu^«li i kiJka pjiaii. 
klvCQ lukrcilika Da pod«taii>c ieg^ oo loamy r^bU ir połotCDHl 
diuMJ«xcii», Od cicbk t^itif gloa euflowctj w tjcb inidn}xli oko- 
ticsiioiciftcb, ja a^ jc»iem gotdw »bff«£ wai^rilkie wftkaió«kt, k(v 
r7<Ji d b^i« potncba* aby trohkb pMtaaowMaic m anajoibo^cli 

Ponlewaf bjł«J la»kitv da^ cm tjowód <woj^[0 ziufnnia, po- 
■walan wi|c pobk ukłipać df^ thjŁ pono^Utl uiir«u ifiokojof, abyi 
zacWwat z^kwue lamn) krtv wirględ^ii tiau/cb panÓA, bo ig CK 
ta|tt-«ni imyfjo^M I nic da im prijrciejiki, 

Clfcitij pnjjł^,,, (po^P-) Ctarloryłki. 

U^erpDia 13dL«') 

Do t^go dołączone takie wayiltz Co jott do zrabkpitt, poleli aio- 
pMdoboa bciluc ypotko^ pi^ korry^mic a fLtcpnyjftcickiii prr«d co* 
ra]^«m «i{ pod Warsiawę? 

L) Cay poirieba w okopanych obosia^ [>ozo«tać t cakiu woj* 
•kleń, a tylko o^jdonemi ^kep^ycjarni »czOfinw dsinla^ po obu 
•iroDacK Wiely, dla oapodtii^a na Ofobnt korpoty j poM«ninki 



■) vJ'ai rboatMiir ik voiae taóe parwur. moagMrali qMli|Qo« pon> 
M j|ii0lqBi» qn«atli>n« ^ti* j'at tnote rar m i)tw nom aYOna & f>Iri) 
a4rlto *ili»li»ii I1ctbtll^. C*»4b rH>iu qcj aw U voU d£c«>iT« duu 
SCUft icra^e cirwimlaacr. jn mb prM da rtiiair Łoun Ih rDaniicuwcjcuta, 
dotrt vocj aYw bo««in p«ir pKttdra rolro dAt^rahiaiioo avac «OQnai«««nca 
do oauffc 

ruUqou vciit av<i im U bonu^ d« rm l4niol(nM- dff U cooOaao^t Ja 
^me p«n»ciff4i d« ton* <^aiiari(3r de re«t«r toqj«iirs oaloacs da Karder lou- 
vf>Łrti HajDg J>nb) atmc rac nfutof^tirji, c^lfl v^n* iu»UT«Ta de U RupA* 
iarJU •! b« laur tkna«Ta pae do prvOi 

Vcailln aar^t... SiititA: Cxartory»kl 

to Ift AuOi UBL** 



~ i\ ~ 



i^prijjftCBeUf Oln otwoT7<?ntii komualkat^i z Kurap^, Ala Hprowa- 
diOMft i^wncUiei, lort mw-jeit w (^Iii |KjAiutu ilu Wsnzawy i |>oru* 
•Unia (fotl jćj italnmi x calem wojskiem. 

2) Cijr lo|ikjt lOffUwiwtfijr wickuzj} ct^ n^ijfku pud War* 
tffaKD, £ wyborowym k^ri^uKin vryj&Ć, nlo lAOJ^c ika cela pr^kt«gv 
pgwroint oapoilft^ po drodifi im korpusy nic|>rx3'jiiciclft« iii«£Oły&]cgo 

i^gtiyny, odci^gud ci{i6 jego tU e |)od WurłUiry, rftjfn^zii wtiir- 
li^icm xa Dug i i. d. 

3) AIIm) toitawić lylko garnitoa ilo obrony WortMwy pny- 
Ininji^j pmK kilkncnilm dni, a z ro»r^ wojaku wyj4ó dU irot^aniu 

iWj OyMPfsyi i fiukania jrooctnycU konj^l naJ n le przyj ud «leui, 
War>fawa pnyottjiuai^j pn«c niejuki rŁijt prsiy pcil^irunii^j obronlo 
wyirxyiHikby. \tjJtcby mo|vr2yjactol z cz^d^ pitAcil «tg icn w^^liw 
ofm korpusem i ołDii-j byl n atonie Cornuduy ttiak utilif na sii^licc. 
l'oM«iaty giLTniMn w oMaUciaoici kipitulonsilby nn litu rui c, nic wJa* 
j^O AiC it fadnc polity^ne kwcalyc. Tli Dnlciy twa^y^. Jaka »\Ia 
njj;ufairiui X |>otnocq mictskańców może bronić sic w ncurn^tnnycii 
Maucucb pr2y&ajmm«j pr£«c dni kUkanoJcio. 

i) Akbo loA DArtAJcio «irakaowA£ lupetoifl Wamnir^ i z en* 
}tm irojfkiem gdale IndiiJ^J idair vojny pneuSoJi War«xawa no- 
'tfoo^ae lobit arooiawhm, poddsbby 9ic [tr^cz komctidania t;iran1yl, 
nie wilaj^ ni^ w kuesiye po!iiy(^DO. 

Jeden i: tych ^iroj{;ki6w musi byA jfnoŁUicwCLflym, a prtyjijiyiii 
[ir^ez wodu; Rit|d lub |jfv«e0 jc^u ^lOMiiiioL by£ aauttmluułioiiyuk, 
jy ii«zc1ktc !-fmIL[ ftilmiDiitTacyjnc ]x>dlug vrx)ctcgo planu in'>gly 
1^ tuilycbnLia^Ł p»ygcj(i:»niLnc. W odtamiem prsypu»cxcj)iu ticjiLi 
I Uitd do o4)UEu pr^cnk^ć tic powtcmy; naWy HTiodiif^, jakt« dy- 
kaFlcrjo wtii)^, oo t bnnkicni xrobic. 

l^jwaw woincio, a mofto najvftŁnieji24ni j^it ir« o rgan i lO w Jtnia 
obrony woj«vr<^iJzivia krukomkiego, gd«i« czynny orgaulzAtor nloba' 
n*m ntwo Mly do4Ć icuczno CTy<tawii^ maJb-\ W n?j tniŁ^rio Iti^il oJ 
flwoirh |i^'ltujiiK)on1k6vr odbi^nt uJndonioUci, ob>r<:uj^rc dutrc Rkufkt. 
Jcnftol WciucnlmfT wxii^l hi^ x »iijivj^hti£i^ j{Orliwv»iu^ Uu poatanle- 
J»» mojcn^ftna krakov«>kirgr' w obionnym utanic* Jenerał Sj^«rtibflk 
kCJarujf Bffoje uHu^' ^% latti VŁB£}Btkie iiouc połłci; pułk krnkoweki 
prunie ^iDwy, •cwadrony i oinchy gnlicyjwyt teztfyty kuwalcryi, 
koDt noliM do«lAĆ i broi'! po tro«x< z Gnlicyi praychoili). Ituiyrki, 
iU windooio, t kony^ct^ wutasy w ^undommflki^Wp Naktaloby ju- 
kłOOKi j«n«ratowi ogót i nacieloc dowodiitiTO (ych sil pawicrzy^, aby 
[irfdko jo torgflniiowftl i «kontbinov<aDc driiUnlc pncciviko nicprTy- 



— 42 — 



ckM^o. Jc;UU nl^ jemu, to cr.^-by nia inuAns WLiurnlioATowi IC|^ 
dovr^alinu |iQti>crz>i, k dodaniem tlobrcgo »fcr» siUibu, n±i[iT«7ktftd 
joDcruta SierakowAir^? Uij^-^ie SitmWka xaVU m uljlccziubjrm 
uwoU, tJo łic Ijcsy Kruktłwicclticgo, Jcoiucndi^ odoictjch wojo- 
wAUs lab gubornatorsi »o \Vara2avfy (innOj iowiom poeady t)ta ni(£0 
oto widEc) (rteba jomu {>owicnEf ć* UiyŁy poditig airoioh Edo)ii<»£«i, 
b^iic ntftDeiDym, wcutc ob uiyiy, moi« być rzkodlikrym.... 

Dalifj fr c^tn piJmia jeal itiowa o kohiiiiEiAcli ruciiomjch, pk 
nnj^ być Drgnni^i^w^uif: doliL trzony uyd^g mporm iuieudei^in tmiii 
O 3C]i|)JiMr-l) iyvt nohi; nakcłnii.v pricz k#i^tun (^znrlrrytkingo ulaKno- 
r^csiiie Ic alowo ŁlcipWne: „Nii»LC]vuj%cc Jiioje myiJt uiaiu boDor prze- 
•b£ naczeluciuu wc<Jzovii, c proaŁ^j. aby mciyl mniu upne-dttć^ Jote* 
liby cawiAdooiiGÓ lub objaśnień potrtcboisal do utwicnlicniA daluycli 
Bwoich (lianów, klórym pooaogA^ jc«t looj^ iiajtzcx«r»x^ ch^cif. J^ 
Joli uirzyma »<* {jIou [>rzeoioaitma ivoj«ka w bety kiuj, tcm bartliklj 
obTonit WiŁ»ziłuy powioan być glu^DO upowiodiUna dlA ibicia do- 
luyal^Hr j tacbovjiniii tnJeniiiŁey.'* 

Hirno to 7 itnuiry uwoj^j jcit arciycickuwe 1 din ksi^iA Czat* 
lory^ki^go t^iojako pomoik MonouL MjJt nic wojoy, «tiuyiiU, ^ j^1ii«k 
juk światłe mOy vr rxecxach ^^ojenuycb umit. Wojrelktu m obu- 
cncm |>olo£ciiiu molliAc 1 poJobnc rucliy 1 opcrAcyc nojcunc f Uk^ 
£aujutuok-ij| uywotujCi oblicuh i ^oi\ x«luai» woJf^ [loddAJe. ^Hr*^^ 
rady WQ]<ninfi jottcco igroniAcluiD^ i lobaciymy. S£ dIc aow<^ do 
UgOk co kt^i^J^ podowftti dodanego nic bfdoc, aIo tnfillt prtci niego 
prziMianwionOi powtórsono zoatan^. Dowód wi^o, ie pnedmiut ]>tecz 
otogo wycierpany lottaL Proce togo, pi«mo nficion^ atwierdu jftk 
ksim ctynny bral ttdmi wa nny«fki«m, co sprawy pnblicui^J do- 
tyeeyło, wyti«g«l te afery Mflud^y, jikf um ucbuula Sejmu auiiift* 
cuda, aby tylko jituiyf 1 mro^iflĆ ojcxyxxi^. A jcdiuk len makoDUtjr 
tn^f, ten farfiwy palryoia, la pnr^ dni ficlin>u1enia i boi|>tecreAMvra 
IV obode fuiiLnA b^dtic idupioI- 

Jencnd DctiibiiUki tak odpowicdnał; 

„Odpowtadajic na podane tiń fiunkta, mam bo»or o^ntadcryć, 
io Tiio inogf rob^ć odviadccc» pi&micnnic co do dKintań, >akio zamjp- 
ihmt gdyJby 10 »ainyni d^ioUttiom fiekoillmc by^ tnogły* Wogólo 
iriiiieneni tylko oimadciyŁ^ £e iriyiuame War^iawy jak najdloii-j 
nie je*t nicim Bai&taretri, nnniam jn jednak za punkt |>o(r£ebnj 
t lubo mote tak prędko jfj nic opue^cf^, iyc^lbym, aby Kt%fi 
ii|>nM<diU Sejm, dyka«tevyet kt^reby X4 Darni i&fi miały, Jako to: 



— 43 — 



I 
I 



I 



pooElc, cilonk&tr kouiufi akarboTtcj, Łiiak, ntiy <:l \ijM ^owi iln 
iuar«m jttk urkjpf^ilttj. Nabity fundiuiCr jaklo tylko aą gdzifikol- 
ifiek w tlepoiylucb, mU^tArh. s^OAch. potabkrk^. Uujc at^ mnie, 
^ rcprcirontocyn i bnnk wógłby Uo ft>nccy 41^ iiJoć^ do ktdon.^ — >s4 
lulttic iHłiriciD. Ue^tU dyha«t«ryi, nie oirohoj^o na Uecysjf, snrns. 
^o Jhto<IlJaft tmi «if uOflÓ. Co <Ło obrony vroj«u(SJz1w» kr«kow«kifga 
i ct^tó «aodoDiłor43ci«^, l^m u^ ujicC' ^<-'^ ^^^ vnif^'ju ilooytyi mu* 

DiiJ fm«d«>gbuirc mchi Eblil«j;|Gy miiic do Wuru^wy, dU 

4(!gci, ic X )H^xyryi, jakf lojiuujc. nic jcblem ir bUdio C£>uić oWu- 

tÓMf kiurcby jukikolicick «kutek mM mogij, Skor>GcDETO>«nn/ pod 

«ia4»ci. toogf j) trxyuMĆ > dŁmla^; nrcMCic tu podtug n|>orlów ilu* 

^ródcoótf dla koni furaiu brakuje. Bitwy vha1nćj aiocsyć trudno, 

kwOy iiie|>r>>jncicl z vrftro»nój potycyi ryj«< nic cict, lom b^nlcićj, 

M« uiA eob«€ aif aLOŁoo, la j«do& |frie(>raaa w poijcyi, ^ue go ula* 

liować m^io^i, rtccs olu la diiMifi dui tkcńc^y, Przechodii tfi^ 

^o i inoj^ lynicsMO^A \ilidrg i nic irofiB do mojego pn«konania, 

Kibj lo* ojciT^ny itez wynuF^ej w tem objnwiucił^J mi iruji IC^Uu na 

jadgp rat uyjitiniB^ ni kartę. B^d^'- Mili-j WiirAmwy^ b^dc iiiA^^ 

ttak W, K«. MofCJ, jdk Il£|do^i» iialoio przeloty^* co uy»)c w obc- 

«n>t^ ukolksoMO, diU nic |fuj:oal>jo mt, j&k nryiniL...'* 

L'»iua [<rxyli>C£onf] uyniaic okazują, n* jakim C£xmc plan przcj^ 
J}cwbiń*kiego |N>Kł>t[ly jEoatftt, A\t ptc^dioiy do «atncgo [danu, 

Jpccral UciEibińikt tnial priokonaric, Ac ani wftln<;j bitwy prted 
^'nr«Uvr% wytUi nto sioioa, ani £0 Wart^fti^u długo brontć eic nio 
3doU i, j«llil>y wojcko w ni<^j pozoAlaio, mL«i ii^ atoć koiiccm wojny^ 
^Tobtm ojctytay. Poakw&i tych On^ćch pUn^w rie pnyjmowaJ, 
jincco iDaiial trzeci nowy obmydli^. Zaiad^ plniiuJ«go byto opu^Sć 
^Wartfawę i w innycb Mronacb kmju dalitcgo lam wojny prObo^n^, 
Stfjm I inuc iaImIeo, jako Ul Xyvriioi6t waielkio ncbrojeme i amu- 
^cya miały być do Modlina pri^uiMlonei Garniuin ii^ twierdzy 
^lo 10 lyti^cy iołoicria podniesiony, aby obrona doftUtccxiiic lape- 
'^ntocif by^iL. 

„UJft t^ykonania tego. mówi op^ cbciulcni sbUiyć aig do W«r- 
^Mifry« aby by^' tylko o jcdca ^hrt tnanau od aićj oddalonymi tak 
^ki loptacfto dotlił n[>v' Ania o^^akuacyi, jak i dla icpazcj^ pn«cifcia 
Xf*£«lki<^i korEiuiakcŁcyi mi^liy \Vumu\ru n nicprsiyjaciiflein, króftflt}^ 
ftłowfom okr^ ^^P^^J dopilnow«ó nMloa byto. L?C£ sicteg^lnii^, pa- 
SticMai Tamyilnlctu uduncyj nu Ro«cnn w 30 'yu^^^' wojaka, chcia- 



— 41 — 



lem (ircoli^ tKtii^ iirmii liik Mi^lco pofo»Łnwi^. Wnn»xnw}\ mbj lA, 
w niło zbtiŻL-nia eaij iMCprx,vj uciuła, ii)ii^'la joJriyiii inflrtficm cofiifó 
«ic ir okojijf W]ir«ui\vy i tom Enin^m Tłic|>rxyjiidL-k u-£trzviiLii^ ; rcv£i^ 
6TVHkii:\cyi uekutecxi^i<^. Oli Oopl^ck tycli c^*Uv poi^cya Oiarow^i 
dU kwatery gUnn^j, a liiiin rzecikt Utruty JU foT|HMKŁ &nsjFyc1i 
Irylji nfjj^1o^i)JricjA7.4- Us/ tigil^c w tcm pi>tatonłU» elinalcm m»iy6 
nu Uutfcou, tiiK. Uhy vojtko, ni Itf uyprunc prceeottcionC w tiocy 
|»rtco]i(jdzBC ^Va^Evxll^r^, n^woic k <tnitini KAJraotrało Mitij«nc; w miej* 
Kti mnciiriiik, £ jalficm korpus Knmonna ebliiliLl s\^ <Jo iioecoft. był- 
bym wyruti^yl na nit;;o w 20 tyriocy |łiechoty, 10 ij-aiooy jas^ty 
i 40 diiolaiiii artjlcryi konr^j, oraji 3 ryiiBcami piechoty kcnn^j. 
ZmiiB^nlbym ^o do ^^^g1<^j obrnny Ij nic^ |ior%iuTnj^c mn srobić jo* 
diK^ ki^iku vt lyt, tlii^^al^tn ^'ziu tlo tlTialuniu razicie koir|>ii»ti, lo 
jcfli n tysięcy pledioty. Zwydijjiiiio dałI lyoj korpusem 1>y!ol>y la* 
Łwfi, bo tam, g[)xie prztulo ttwc^b luiki utakujc Jedcc^i), znyci^^tiii) 
jcft Itoniccinc, BrzcA6 Litoiraklt óiv od pocf^ikn nojny wielki »kUii 
wftclkich rua^Aiynów i prccOuk'ioto^v do x^'ojny putucbnych, wptiiifil, 
po pobiciu Ko^eon. i\' natio r^c«. Ki«;rtQ armii cliciukm fioeoit^ 
wit jiod kc mend -i Skryty ncckic' go, kióry tyl« dn) cUiiratKw diitlnośd 
w obronie. Warswiw.i poi:! ^n^łuniL armii Skrzyneckiej* o bj-hby 9pic- 
ssfttc i ilo mo^troici okrycie mio i^niikudMak,,,, W tytn fiumym t^zo- 
ftio clitTiutem^ ikby jcncrwl llolycki w4j;y8iko, ou lylko przjdiid Mg 
mogło, prtcpmwU n ^ujci^ódi^ino lubrleikic, w ciem, uycilany kor- 
pUBik kj ł'iii«ccf^pu, {jfoer^^cy ^ idriG aukoufli^ Kyi^ygtfA, byłby 
mu ])oinu£ut iJylby Lckźc oifcbrul rlccciiiu 13 ^>»)tcv nionolot- 
kon-f bi^ducych w Krtikowtikicni, uprou'fldii6. Ł^OALini^eic się inojo 
do Urao^cift ciyciło pochóJ Kóiyckiflgo be^ptccinym, prócz lego vry- 
ilłuio 3 lub 4 EyriT^ee kti Itółyckletnu, roagtaajinlyby, te inin z cdJ| 
criiim TuiiniiK Fudobnii ptigło-tkLi po dokonnncm iwyci^^t^Kic Utiro 
iDajdiiji; wiar^. Toby Kaj^mroun wszelkie ]kO]:uHxeiłie ^^ »t rr^uiy wal<i 
i korpUB Uóiycklfgo tym epofubrm byłby Jcujj^L Lublin, ł'o lubni- 
oiu lAmtc ^»£y«tkicgo, cpby tylko w ludnoch i koniucb do tomiacyi 
toulcKĆ było mo^At, około 1 lub 6 Wrcoania nużyłby ku ^todlcofu 
i Węgrowowi, Riłyi j^rfCcDacccult} temu korpusowi da6 chcintcni, aby 
zajmujnc środkowy punkt miedzy korpusem mi>iin, w gl^b Liiwy ifi 
przeznncfonyiA^ n korpii4eiii irmiAjacyin pod kontend^ -SkriyDeckiegOy 
był nit^Jnko głównym punkfc^m tipiimu lak jego koi'pUHii Jiik me^ 
Tiuii udiriiiiM(rui.'}'H^ wbŁd£4.\ lam labory, ln;eur4!ty, fy^iiio^ć, dlowenn 
WBsyatko mioć chciJiłcm. . . . Todług wsiclklcgo pod»bicmŁna dnj« 
Si Wrst^uia ujmowałem Ur£C«f, gdm t^ypociynck koii>UM i urx%* 



4 



I 



— « — 



I 



n 



i 



£ 1'aiilcicriiikA uj^i niŁ^glcm SŁonini, gcliicbriii f*tóh»^ knutcrg 

f»n:> najmniej nu ctUfry ixgiy]n\t tA'uymal, wysybi^a o;Ubiii]y to na 

^j«Aic Witup, io na nucenie popłochu w gtibcrni^ inti^hf , 10 nft, 

•if-iAjcank koni, luiii^ jako lei na HAOiciiic Ayitnodci j funtów nod^ 

JSzCT.-irę, gOf£ lił;jj oc^okioiAif clK^ialfou do Skrzyneckiej i nrinig 

stiftr*zAlhfl Put\titViCio.... Wrtjfmy tiMui tlo Skriynocklcg^, ti #xcso- 

fiSlnlt^j fnarwalkft f*ałi^k»cirirTMi. Ten. |niy <lobl€J filłnojfi iiiiBxy(>h 

tfcir|MC£i, tnoliw Ł pewno^i^ tirknln^, l« |>rryniijinnu'j <lu ciiotj 70- 

^cciu BrzT^u, nie bjlby j^ailnrj wiailonw^i « jiravfgo brzegu Wt^ly 

^^kIcWaI. 1'<i odLljiftnia wiłil;>ttiL>ftci 1 iluKiL-tlfCiiiu «i^ u u'^}Jl-iu c\'- 

i^cl EuuMgo wojaku X Wur^/any* ł>ytby otok i tbliŁinie n^ tnoje 

^M>0 atolicę pnrytf.ieswyŁ Wii^fic \Vftr«»wy było ilU ronie w wy- 

34Dti«niu iikcgo |4anu ncoi^ D^jl^AnJak-} ilo iyc<«ma, a io t |>owocMir 

'^niulig-puj%cych: ramiarum ntolfii, i>rjtcflo»29C vroJD^ nft prAiry brtcfc 

^Viłiy było, atij utiiknjijc glównyci, le ciniogo to1ni«ria iłoiZoEiych 

^11 I£cMiy», zo»tija>:|oli j^icd nuirsj^ilkicn I Kydygcretn, lapobiettir, 

^[%by ■]{ I roEnnwoaych korpusów drobnych nn pmwym bnegn nr* 

Mi3i« i^tlDB ulAorzyć nic jnogla.... Drugi cf-1 byl lypkonip rott^i;* 

mx tu ilU ulnorie:im t. ptinftuuiu ^>u1^l<£uiic^[] z uriijijj fiily. któruby 

mttnte wyŹAcli nutnciycmą itaź^ naJ tniir«jtnlkicin dala. Im bliJJij 

"^więc PapikicnKM b^ł U'ar»aviry, ttni dalej iiiial do pr£cj»em Wiily, 

^bowiooi War«;&iwLi ^lonr^doifi on*kuovfaLna, ainiki M'^£yritkio ua 

^nuy bncg ^bratw, dncwo xt cikWów do Modliiu p|iti«EcionOt to 

"^ę^yttko ni« dozwoHkby [iittrt^lko^Ai nni mv'^l«6 o mojnoi^oi nucema 

^losui i*4>l1 \Vttr^xauq, lub xt j^j biukodci, kbdy ii^Jto i3o priesiko- 

-^i(,*iita Icmti mullbjr pncciuko »ubie Skrzyneckiego 1 priodo 30,000 

:^<tlnirr^.ft i mnj^e*^ dzlaU S4-riii>loni^' Nie nio^nji wi^*^ jinypudcif 

Snaejfii raiiiu dU armii n»u'kiewjikiij, juk jitepys/uy udnr^i du Nic- 

^łftyy dln pri:c]ifcui lutu moalu i sMlJcnin »lc do lunic i do zftgro* 

-^unrgo padttuL l'r*et len rucli bet tadni^j bitwy ty«Ki"roliiniy wic- 

<^c^j, uUby lum krwaua bitna EJ^dinić mogła.,.. Locje iimn jods^fo 

%EOTicytf« l^ymkaU dla Aprarry nA»Evj i togo nonogo poloAccia r^cc^yi 

Mi<,TTtji^, która nam Di4lGrya)aie aape^vt)iahi dfoJki trt^ania..., 1*0- 

""^(ir tarłam, nit. pozoflan-alo dla mar»2(dku n'^boru itni inii<^ ruchiip 

.SjUc wrócić do Nic«iLiv-y dU cijgricnia ku umie wt^lłtiJt granicy pru* 

■'^J. <0 jeai, te iiiedy, kiedy^ioy t runiej^fjf pof'>v\i} «ii na^zydi wtrii- 

Kiali ^n^(r2iMHi'i Hfloyl, /.igt^liiijtL* lU; nu WM.'}tf'id, miiby i>ml-jł dni 

3ur*\-ć |iirxynnjniiiii.'j Kniu»£onyiu byl wr^ii^^t^ bc£ b(»j» tlyrekcy^ t^ 

-bodai^ dla dojikHa l^u iiic:rw-^£c^ inoiLal Nigdy |(rjiyjtttQC uieba 



^ 16 - 



^^Nun ivi^nioJKf^go i tatniej»xe^ twyci^ttiAik nie ^waly, bo tci tti- 
gily due}e ewiaift t opUy s^ojta nic ffupominajn n»ni o tfifk«jym 
UfOzlo jak len, który rrobil mnitn^tolt, prEctiot^^c «^ojo lity li« 
lewy bricg Wi«]/-,.. Gt]ravkuL^^1uk ud^iluli^ %'t^ urniiu moukicw^kii, 
cay liti PuU^vDni dlii płj^itMj tam Wi4y, czy ku KtCfunira miałby 
3EftWftc Skrjijticcklc^u, C£uir4jac^^o nad jego p<^itfi«[tiaiui i -^Urjj^- 
cip> aig Q\>itiM i iiirtKlaić jcga pr;ecpmwy i ciarwc, loHrukcya 
Skriyneckicfca bylftt>y «i^ laeoJiaU aa icin; 

1) Knrn śmierci, ji-ioli joil^n «tr«a1 armatni da po I Wrcc- 
«Dk ku obronie Wat-f^any, lub trJa Mg ■ nicpnyjaciclom w jakie- 
kohviek v t^j mierze ko»rs[^n<leccyf». 

i) Uiruflnimir |M)t:liuilu \ivt namZ-ciiiii bi^ na inilra) Ińtir^. 

Uirutlnieaic g>ochoi1u armii nłojikicwakirj b/Ig lalwc > [»r£yr«yny 
OWL^ wielkiej liczby unuot I yiotiiw, klurc > «obQ pron^ditla. Di>i1a- 
j^C do t«£j dlugoi^ci k<rlai&ti{ v^oj»ka» lo jcsl piccKoty i jaidy i pncy 
]>ulvmu prarcil lam oJuiiiy i furaiów ^fsclliicb, tciajo eif , to wkrótccby 
•ic ta nittea Ink zjjlck^U loiiić* jatc »{ lojiiŁy ni)jlitnJoi«20 nauc woj- 
fka ff njku ISla!. Lc(^ ittotno jpnccff skody, titoino nioMCcz^kiii esc- 
koiyby były amiic roijyłkfl, akorcby UmiIa oad Nar«vr. Kad i^ 
raek^ nalcfcilo jh d1ii*i*j itatrityiimć, jiiA fc tradnipjrtft od Innych rf^fc 
do pTicjiina, dn\iBLltv ujkW be^pitcinyi jii£ dii tegu, uly A'[»r<>u:adviA 
ikieprjiyjadclA w nmkciaaiiic, ^ cbccmy Moi:^^'^^ iritlni biiw^ i przeto 
iinuni: go do eku|tleLta «v«oicli ttiK akulkicm cicgo ogtodzenic byt- 
loby iaUT icjflw- Od Natwi £iL-t do Sj<a*iry jut ^oiucEenic kraju ta- 
C£cloby fi^t »y«iciiiAlycmto. Knj nyliidoittny >v acciMkitg pnt^irECoii 
tiie^YiaMy i dtkci itprowadione, ^««io puGioiono s dym«m, to vr»yiilEo 
przy *|ióinion^J purarc ruku, u wt^itcins kflJtJy pn^yzna^ że armia nn- 
pjŁn, mnj^cn pmgolonarw okopy nnd Src/nrrt, opnrin t prflwi-j sfrony 
u Nkinen, x Iciitj o Uloia piuakie, najełone imii^-zimmini, poruno- 
iooa pracz t^jbrai^f^go rekniin, bc-/.|iicc^iiii\ spokojnie iia spotkanie 
«ic z eilauii u]ar«£4ilka po lylu trudacb octekinułiby niogb,... Ikcł 
prcypiiaiczam, co Kclajc mnie eic nicpodob&cm, io tu jc«£C£0 £iry-> 
ci^itwo iłiL«£C b>1o Dicliomplctnc, natcoonei tci t&doij eŁnity CEUti, 
palilibyśmy magazyny pnyapojobioiio i rzucalibyśmy się przez Mozyr 
w tyn\i! prowJueyc poladaiowc: Wohń, Ł^odolł^ Ukrnia*>> Tam, po- 
mno^^yn-§xy »ily nofize wyborna iai^^i po kilku tygodniach nrmia 
noflKu ptiŁwida ^ maiaoi^^i ^nUnnm inrprjiyjacicla wiri^diic, gdzicby 
»i^ znajdoi%n)-.,. Do lycU kor^yrci dlit itaM, korzy- z nrzeesego 
obrania acanoti i«ka pochod£ic>-cht dg tycli w.-^EyF^tkicl] Eradnojcj, klure 
KT kitka lygcdai za ntin^i pnyby^raj^ca armię ino«k>cvr«kc ppotkaiby 



i 



— 47 - 



» 



lanmly, ntc iree^A B^Mt<mil % uwagi bIoŁ i Atń }cticnn}v)L Nam 
|jrz>'L,Miiiili:< luJ«i uk kfllAljriu krukiem, mj-, nclMilf^ w kraj rorui 

l^ód I tpuitMKAic ei%^Ql. <j<lyby mnie m&fftttlok icjichn^l i>0 nftd 
Sac£«ri;, bylobj w mooy nioj^j inwru j^ £diir«ymać w pncj^u on 
MoiyT, po giDbloch wąikkb, kiórctni bflgr.i«t« to okolico pi^b}-va£ 
(>f mail. Tjf&cfa«om orgitoit<»vi«tby 9\% Wołyń, gdzi^ obiłicol^ koni 
|o2uaUU m C3,\ą pitee^icfc na kooit n&«<!vić. Wicdy > Ukk^ nr* 
mi^, pn«4i)o lOU-tyM^cjrna, rnógtbyni »)^ c>t1cxvrA^ Ao woliK)4('i pri* 
giu^c^rb ]to«j>n i lapjflfcć Alę, czy chr^ bi£ qa(u braćmi I pod 
iHiwf uoliiycb Stvvvkaii jL'ł]tif; t n&mi inorty^ rodiiuf;?. . 1 gdyby 
pu roka italki nuw^j n «uo]Ui ttKl»JKi, iloch nicwołoiccy był prco* 
t»ig\ i pic byt vr caIćJ i>b«ecri>o«ci Itotyj inaUił ai^ cdowick. kló- 
ijby niEue byl p^j^ti gitybym widciaf, tt jul dU mj» iadaćj nic 
■•ste)0 pa licpii ^lowifln nudaici} nicfly riucaj^c łi^ te ibrojn^, do 
nity^ikkli pcnidłń nawyklit marf, v^r»id idiinion^j Europy, pro- 
lUbrym Aiutryt \trttz »to tyjti^cy poibmukun' o pomoc. Gdyby t^j 
sic OtaOf ^tomtoiTuy ti&xv{ trojuka poUkicgc, oglotilbym oiute woj- 
iko j*kc nmiic Holiiaści i nuoilljym *i^ mt^dzy (lTubn« pnAilwii Rt^ 
tiy nivnucc^i'-j. .,- MtiJ^n bylibyśmy upndli, Iri? prJEynnjiTini(!j Upad- 
kiem iiii»i:yiik godtiiu odpoAkdzkK ^nicto&mu powr^taniu naM«niu. 
Pti&tno te ofltAtni) i^rzrb^ t«aii miiwidi ilotry, j;tk tu j^ pouia* 
nam, pr^scd^Ui^bkoi na radm 11) i^crpniA. ^'a podoboc pouyłly 
^ttcbeoii jtił były tierca, tępent ucsuciai** 

Taki byl jdan dal«tiS) neojny prw2 jcncmła DcmbLiiiki^go po- 
Kzi^y. Podmie 9|du o nim ma wicl« Łnidoo^ci, bo tv ciya oci pio 
pn^twdlj wykoaatua v\t miał, aa piJmia lylko poioital Twćrca 
jfKO ^ par§ dni prto«ul być wod£«ni. Na Tndtto xad wojennej potl 
prc/yJcDc\a Krukowi«:kicgo pricd^tawlony, rn«ci poitui?l^\uU nie 
iy»ka1< A wnyfiko co wykoDanin nic niinlo, otiiticTu obuerne pole 
pny|iti«icz«iiioia, którycti ci^lc pod ^cial) lachabg i occaiento bra£ 
p»c podobiu. 

Plan ten ntcmpriccicnK jcit genialny i niclcc śmiały, a ny* 
kotiaay, m^l mtt Łcgau ^kuilti, cała aifC nccs na Um «poc£ywft, 
ciy nykonaait je^go było rnoiliwe? 

Trwlao^i v aim pa dar4vjakkgo roibnju: moralne i »Łra!i^gU 
cinomiłitonif. Mydl glówiM plADii, Łe War«aiva miała by^ dobro- 
noJriits bc£ bitwy opitnciOTia i uojna pod katdym wigl^^ern na 
laM P>l«:jf4^, na inny trair prz^icfiionn, pnrdftawiAla tticłkie ini- 
dpo4Cit Opuiicienio Wnn-zawy W boju, bez komecfrioz^cl, prawio 



^ 48 — 



nicjiko lo* iwiriuniA prayuki^^wuno- (^ft i>y1a kolobk^ pow^uain, 
^OgnLflciem cIucW n^roAon^f^o, nwgntyncit) uibrojenin i podtcaw^ 

r^relkicb opuiw^f wojł-uuycli, tlołrem. ftwjstkiem. Tew^niiWBi w tuy* 
Mi ADTDilow^jf vf r>}4nii i>(ib1>cjiti>j nagi Dkbntla, lak dnUt^e, fe jak 
jut nrWttmy, ilo rtirj ]vs powMAiik przy u i) Kjnnnci i «k»lktcm (rgo 
usposubaeaU u/.nuno ui pctr/cbne »(;inii:Di« ^ ufortyfikcirrAĆ t we 
irfzyfikich o|>crD<rich pr9n]«i(br«ct>-cli naglówn^ bAciDoiciJ^tnmao. 
N»c bjU lo i»o£c cftKCt oiy^l Eupcłnio nowa, ow^scm tradycyjnie 
V to wivfX0T«0. KodciUEirko jiiu»iu) Wanfatry bronk i z jij U|>a4ł- 
liiem wizyitko ^i^ «koi)c«ylo. Kn&^.^ JóstcU tnąt lak wyioko kanro- 
|ar»ki i koohony od Wir*>awyt po cklubnie Mooioni^j bltirb opu^KMiiI 
'aruawę I o(>ti<tc£>l aby ojcxtid^ rototraó^ iij«<1iiak vryr«i zJnttlA 
po ulicuch obicgtt. Hknynocki cbocifil priyra^knl, *c \V«r«owa bc- 
dxk grfłbcni »icpn.yjiti«-1n, te 1>it«y prz«d jv\ bmiiianii hie cbciiit 
iioc:tyć, buliin^ KlntcitH T«iJi wii;cćj totnirliMTiii li^ Bta^falo, £e arinr- 
chia njtoko głovc podnotila, dnik »wuvoliL klab miut roignlf^iioDia, 
wichnyt i wpływy iiywicriil, pr^relo finiloboy krok auiiuicr<oi»jr mu- 
fialby wiclkdj nrca^re vryiro!ać. Hłota pińskie nic byty pon^toCt Ic* 
pićj iu bruku War«2Awy bykj mchów udanA^, i pncd i^ vr£av\^ 
nic opoct^ H^. nic o^ui «i( ni«A byto idoln?. D«iubii^aki u prokln- 
tnacye vr gniriv:v nic ntu aniiciąc^, «to J:c z nićj brou tikuf zdoluno, 
buUwy mc ilotlntr « temtinTtlxi<;j, gdyby Warmiwę hex boju chciał 
opii^i-\ oułtneby m^ nir ^iłolcl, x ^(ii\vxii-t\\a\iy jLi*ji^. rniiKiat, 0<lzio 
bjl <^GJiii> Ui%d pięciu- główny, klub ifticlir^^cy, diuk nJzkiHiiinnjr, 
[tiia piao tuk jmialy i tak ^tidkti-j^ pońwigccnia polncbuj^cy, w |>rJE«* 
provradccEiiu j spełnieniu stawał %t^ pmwic mfpodobnyiu* 

Druga Erudnotć fiftmcgo imrodu t wcjfkji dotyczy. Czyli£ nfiróił 
i utkjsko ujiidu do^ó «i1y tuoralaó) i ^yc^nij^ tUrit hartu i tt%ocy du 
łp«lni«nift tak trudnego dzkhi? Wo^ólnoiici w«aył-tki« wojaka wśród 
]>ovrodzie^ i swycigitna wznwiajij. locz Ar ród niopowodjco^^ nika^ 
S topDiejf. U nad iuo£j.> jedKcce Lurdztój juk w innych krajach tog^ 
obawiać %i^ irztlra. My JKvicłnny narodem znpalu, raiurynimtit he* 
rouiuur ult ui« »n^ezc banu i Mylrwaniłi, Dlu u:ł« niemu nkbezpio- 
cjtiisiwn, ca kaid« ^lito ei^ rtucamy i cudiL >p«hijć zduhit j»iG«iny ; 
uporu» vtytrwaniu, Malo^n o^to nam brakuje. Trufnic jenerał 
EnyAOcki |>ovicdztal: ^T^bami irzyinnć riy nie umtctny.* i'otv«tA- 

m ntiMC było piękno, sle dutyfhc«a« daiva]o tylko ctyny boju, w^-. 

^wit, «ntuiyjumu i boliatGr«iwa; lecz do vojtty JAky jencnd lJQm> 

biii<ki pTotvndiIć znmifrzAL nie doi^ było lurtu, wyirwama i cibn^gnoyL 



— 49 — 



Opotó^ Wsn»vc, \ió}i6 fr btota ptA^kic, gdiie d«bo nuab by^ 

a woda poj ftlopuuii; gdzie loi kc*& chleba, a&i burka nie iionma, 
m walkn ci^gln iE]ii;dxv ^tnk-rdjf od mqłncyjiidcla, ił rfnucrcl^ od dlo- 
Wfgody i głodu: ci:)'lJibj-Hmy lahJOj wojdIo tlomiert/f zd<»bli, czyli* 
b^imy D» ilucbti Di« upftdli i «ur«^ atiste przerwlcofby uc ai« 
aao^y^ Jffocrul Dembiiiiki nu^rzył plnn po>i2i^y podług ftwojój 
don/, k^ Dic WBcytcy joata rownitf »ig ino^i* Ale f^dyb^ ^^ 
iret imrpttAd^, łe n«r<!>0 i woj»ko pod wiglt^ćtos moiulnjoi byłjrb^^ 
odpowiedziały pclrwbic, to }i»ictw jc«t knaijn fJ-ylihy pwl vKgl(- 
dcm li£jrccii}uj mir wytitmcsyty. Cłiolen i ijfo& '}\il jjfiiuinat/, 
& E ołłoiowAnicin koniccime połic^ne ob nowo odczwnlybjr »q i «tc- 
n>ko ugnuovrafr, i trnia nao^^aby »i{ etopić i imko^ć, Armi& oio- 
tkiow«k> miaU kpne cimowc Icłe, a widticliJuiy jftki na ivio«D{ 
byl j6i ei4n» jakie ubytki i>oDioflU. 

OpróoE tycH $% tubie intdaośc-i tutlitarae. 

fkn D4rai1»a*kiego p:>d vtzglcd<!m *trnt«^ccoyni da trzy od- 
(hidtic op^nrye podzielony by6 mote- 
ty Na tttfiUtuteyc Wuniuvy i przeproś udcenie wojdk uaitzych 
tu. prowy brzrg Widy. 

i) Na maiez ku Szczane. 

3) N« d%\tjjc prowidcDDiD ^ojny, 

l>ctt]lii&eki (irzjpuaBCZU, *« cwakuncyi; Warwawy bytbysdoUI 
bez doetrzetcnU pieprzy jaciela oikutocznid. Cbcicliby^jaiy to przy- 
jąć, ale wyzoftjemy, io byłoby ło zti Injdtic d^ido. Wielo tzeczy 
tiprowftdnf nde^lop a nieprzyjnciel byl blisko, prawie nae dotykał 
i mial czynnytrh Hzpiegńw. ITkryrie wii^c ottJ butre viQ ittnwiib^ 
a prócz i^go whfriie pi»iJia iia»ie piry tćj ewawcii, jaka była poepo- 
ItiD, byłyby lu azciuko rozgkwlj i obuiotly. 

Jeicli mottKii o^rakuowauia W&r«ta«y bc£ do«lrzcicaia nie- 
przyjaciela przyjmiemy, to iv wl^kez^ iu»« «%tpUwo4Ć wprcwada^^ 
tpełaiciiLe czynoodci, jakie podług pla&u jenoralowi Rt^iydcioniu mioly 
t^£ fOiri»Tzon«, Miał on pnejM W»łf, laj^ć Lublin, upronadzii 
iffwyetkie nddody. ^paj»y> jftkDt«£ li tyii^y wo«kiewak»ego niewol- 
nika, da 4 lub iKgo Wm^iiniii w Lublinie ]iozo>(iiwa£| a polem ku 
SMIcooi poci%gc^^, aby jrodkowy korpuM nojek tworzyć Jakiego! 
iii^prfyjWtela midby przeciw eobie i jakie mógł cnteó eiły ku wyko- 
peuiTi swojego przez n»czc ni* '' 8ily JŁoiyckiego zaledwie l> tyii^cf 
ilocboJiity, bo pułkownik Kalluowski był juA wtoaoae roilneony, 
pra«ie zaieiiouy, i to trojaku Ńiffiei^go, aowego, taledwie w ezcr^g 



ft |io pm^vi^j utronie Kajkaroan 6,D0O U(^jr^c}'ctL Kajmtow bowiem tAń I 
por) ^at:iUF!£rlv>Łii Pti^ iuaJiIowhI, leci littMtn 7mjiTK>val i czaty ftwojc 
Uik dU nliiffticgo b(!X|))ecj!«:uMwu jak I dU Uydygeru ul ku WJcj>r£Ovi 
i \Vi4U wytnwaL A ni^ łUy rtaszc b^Jy >Karupłc, T»itc<łpoiri«dnici ' 
oitprEj-jncUl tnrj racy DŁa prłcwyiarntr i w^rdJ tok nicri^waych mI\ 
jcrcTnI pnUki mbl mo*t nitcif, AYl^Ii^ praroclju<lxJĆ, tabory i Łi* 
cnego niewolnik* upronikJ«nć ) Lul>Lin Kajmontć. ^^K •■(, io < 
łądaoio to moiut>Łf: przeohodfl. Podług weeelbkh ro^hTib, jOD«nt 
RydygCTj którego pn«xaacxcfliG bjto d^tc jencnla Rotyclcicgo 
mW na oku» mtj^itilhj; go. Qi\yhy totv ruch Apdmt , do WiMy prjjr-- 
przuf i IV Wti^ij wnucic% a Knjmron' uchodzi^ Azci^tkt Jo nie* 
v<)U arabrni:. W|>rawd£Le Deiiibmjiki ill& uIuakuiji ruclm iUtly* j 
ckicmu miał \to^U oddiUl oJ 3-cii do 4-cti Lysi^cy moeny hal 
na«cC2nti L ita miał głMić. £« przeciwko Kytlygeron i d4gnk; dru^ 
podobny ku Wicpncwii prtcdn-ko Ksjicroicowi pn^Eiiaciyć . %hy 
icli tiwofi^ i ilziabnic w icn^ «tronc zwiódł, IjOCe pow^lpiewamjt , 
dcby wyrluDC oilJziniy mogły nielkit^ utlugi joticnlowi K4>tyckicioa 
oddai^. OJdsiod ku rinscc^ny nndlo rii«hGXf >ecmo prsosoiLczODlfl Oo-| 
tlAttflł, bo vrcboilrU w 4rocl«k wojftk ot€pr2y;|acielikicb , miula] iri{el 
o Koblc myJM, ni« m^g) diLlckTc^go ngcTiti erynii i trm »amfin nie-| 
Bpokoj»0!?ci^ Itydyg^m nie nulawiiiL Zuii KAJiaro^i, b^l^c ui Wie-i 
prxein, ztL lOHlon^ luj rrcki niiwt-t tniHEoryć %i^ nic potrj^ebciwiil. 

PomcTT*A H^£ycKi mc mćigl tta^ m|; irodkowym korpu0cai> , 
» więc poe':i*tawttJ t;lko kc-rpus Skriyncckiłgu, ktJty gUmii^j i^rmiil 
nitprayjacieleltit^j roiAl oxoło stawić i j(fj poc1>6d wsirsyDiywn^t jaki 
Tównici kcTpiiJi jcricmlA Dembińskiego, który miał pr^otlkowa^, do^ 
Sipsary drogg iębifi i w^yetko prE>';:otonyłifni co <io dnlsjit^j twardćj 
wojny potriebncm być miuto. Zacznijmy od ruchów, jakicj^ncmtl 
DcmbiiUki »in lamficaa). Jakie były wJy pr»dw niemu? Wci-llug' 
Scikutiitu Uoten lajmoual Siedlce i iwoje CJsaiy ku l^nidie wynunriU, , 
liyl mocay t5,00% r. nim Sarniny nic po^ray! i kolo Sicdloc lft,0001 
wDj«lta j:iiujdoiva£ slig riiialo, r^^zTn iiii^J/y Brre&^teni, Blidy MiUoki«ni j 
i Uifitlncnn była rozlotono* DaUj na LiŁi^ic lai^Aiy Groduccn, Wi)-{ 
n^m, Mińskiem, rófne oddiialy ]>od roikacanii feldoiarłulkft Ti^{ 
Plojn io»tawa1y. które po odcjficiu Kreutza do gUwncj tivmn ie*zrx<i 
ZO tyfli^cy wynoaily. Nakoni«c mictUy |^łUnekicm, OMrotfk^ i i-om- 
t^t jcncmloirjo I>okiorów i Piller s 7, do JJ ty^i^oami wojaka iiiiJ 
«trnfy ^g zoiydownll. Jtneml DombiiUki im ciele 30 iyn^^y mMi 



^ SI — 



korpu» niopnjjaoielBki uderijć I piewfny jeadral liotea muJ jego 
Ti^f l^octuć. Jeictitjy jenerał Roion t)c<itncg1 iucbc3rpii>ctcd«lvo 
i tumz do BrmcM tj^ cofc^l, rnuocKAS pJan j^nomla Dombińeki^go 
ndgl bj j ai^nililowftoy, ho w Bri«^ŁU| et CEel« 25 t)'ti^«y ttUnic* 
niir opurti poilolmi: było, \trj, \my iiiitiu!J ener^i i cijrnnooki Honi- 
btiSfkicgo, i b^i i^wno^d JBki| Rofcn i pó^iij prMrjwko liniiioHitie 

podchnjcil, napadł, pobił i nnvct Brrct-r opanownł. Leci dnheo 
opencjo DicpcirciM^ w d»« wibuJiajc. i'cdłaf placui jenerał Ueiii- 
biiWkt X Bn:ci<in mini do Sluniriu puciagfk[|^, tftm priez c^lery ty- 
gccłaio goepołiarowtić, m Urniy Irajninć Niemen i Nttew i vygylafi 
nkl^inty dla lajt^ia Wiłna i Mińska i oc>yMCC«nia z t^teprayjaeicła 
tyeJi okolic. Ctyłi kor|>u« jpg(> do ipehiicfiin tjtk łioinjcb przniruu 
ewń I cperacyi łjył doł* silnym? Niebylicby j^woicb lił nadto roa- 
nncil, a uiitg irłibyrh MTon nie paikl i anm na mt.'beKpiecKcri>tvo 
eif nio vy«laviUV Gdyłiy nn)]iicxf|Aliwn<r imil Ko!«ciicii) by! oJiiiófll 
£«yd^ctwi>, Łn jcucic prz€citvko iiiciau poiofllnnnl Sayoiny, SiliUyn« 
tllJer, SAd&en i wojaka |>od roEkuami marBCAlbi Tolfioja. SIlj Ee 
raccm iTticto jync«do -tO iy«i^cy wynotily^ n nicc wvEcłkie rucliy 
n»e tałt lalwe fltaivały eic, xvydf2Eiwo cio lak pewne byto- Wilno 
tdobyć I zajfć lanuensal — ało maitzakk Ti^etoj m6^\ dnadiic^OA 
kitka tyM^-?y wojska ku obronie jego sgromadiif. Cxylii ku i^oby- 
ciu odpowiednie *«iły ix>rfane by4 mogły? Ttnibudii^jp iejen, Deia- 
tTĆiUki inu«tjit by^ izntit gotńyi ku pornocy t n^psirciu jencnJa 
Skriyreckifgo, który główna anni) niepr^yJncieUki^ nUAt na awo»cli 
tyłach tr^yiDui^ 

ŁecK jeAcli jenerał Dcmbinnki trudne »obic przcniac^enie i opc- 
racyc louijtcftal. to jcoeraJowi Skrtyueckteniu jaticzt irudaieja^o 
rt podiiak zotlawiał, L«ć oa z gtónną armi) nieprzyjacicltk^ tninl 
Ducd do oyniettia. jij ctolo £(awia(» j) w poat^pic nitrsymywaó. 
AVprairdi30 I>embi&«ki epcłiiicnie tejfo przeznaczania, inarftE Skrey- 
neokiogo ku Szezaric jako t&tiry utraia, bo pogoii raarsKalka Panskio* 
Wtcia dopiero po mokie pod Nieazair^ przypuazeza, lecz le nrezyM* 
kicłi prtyptiizezeń w planie pi^yj^tyclif to wUfinie nujwi^ct^j dowolnem 
by^ nic iiłin tfdaje. Mar^znłck rnj^Jtkiewici minł ibleko hłiiwr punkta 
do Wisły. Jenenk) Rydyger dwa moety na Wiiie, jeden pod dCfd- 
fcmetn, drugi nieolałckc Kotienic triymal i nWaie (in, jak Kayza* 
ro« na kli siraiy byli. AYi^c inarA^ałak uio jtotrzcbowal do M<«uiwy 
^08*%^ 'łlc tnógl po niokłc pod Kocncnicami prztj^ i od razu 



- 5i — 



mógł racit rzucik 



wojfikn polukicgo aic snąjdomf. 



mcLforvAlovi' bowiem nic 






licmo pontODy. gftitir;, n i drzewa, Ut^ro DembaMki do Modlitwa chcial^ri 
•pławiąc, byltjby tikio oi« labrahlo. Śpicblerw t domy nad Wi-^^ 
al) z drzoi^a ną zbutlonnne i iyclibv wyatorciylo. Jtaeral Skrzy- 
necki tiiimo 34-fimto^jch d^nl, ctawiania motm fiia mćgl mu ivxbro- 
iłić, bo ivigÓT7a Winiany ule dominujjj nikd Prog^, te do oiuinlego 
kfinonli?rn nrrylery:^ wj*:t7c1ii^ mcJnn i DbnjhA tiie-iit)dotKin ng iiiajo. 
Mumfulelc PaHihitwiojr \Vi«1g jiod Wnrseawi^ prieei^dtitijr. ftgo lub 
7gi> ónln mógt h)-^ n> Skrzyocckifgo tylncb, ii ten po odniiUniu 
b lyisi^y wojeKft do Tklodlinn, miednic S2 tyfii^cc licijL Uktcanie 
lic Pft0£ki«wiczu DJi pra^rym brzegu Wiely Eini<nifl WMyatkic prcy- 
pu0iC£cnU, Nic trzeba icb wjrbicntćt bu je kntdy roz^nlny cij'tcl* 
nik d<»trzoic» i zAgoc ku Sscsane koAozy »if, bo broctió £if, b*ć „ 
f ic potnAba. ^1 

O didgiig cxc*d plunu, o protrodz^Tiiii wojny nsid S^einra,^^ 
o przejściu prze?: MoxyT i dńUał^j wojnie w poliulrioirydi i tyanjcb 
DAMiych prowiucjudi nówl^ nie myfiliiiijT ^ " ^^^^ ^^^ ^ pcwnoJci^ 
jKiniodiict^ nic mi^^na. Wvxy»tko cd okolirzno^, uypfldk^ir i po- 
wodz^f^ je*l lawifrlc. a łiczególnioj od lego, klirj z wod^uw, uiu- 
ekicw»ki. cxy pobki, oka^lby wii^ccj takniu Tfoj^kowćgo* vicoi 
«(iergu i ciyDnoici, Kto tak ^ntialo i gicniAlnic, jak wódz poUki 
utniul pomyśleć, loa mciło ininf w piersiach ćoiti «iły i ognui do w; 
fcORftnin 1 ffpulmcnin wiclkiOK^ dzieta. Kto utnie cbcieff ten wicie 
i ipelnió moCc. DU tego mimo dov;olnycb pnryptuiczed, jaki« w fpl^- 
Die 1% przyjęte, m]tao irudncdcl, imdno gleuialnoód luu odmówić ^ 
i iicierzo wyznajemy, ic we wiihnzywftnlii tycłi *<rOD sbbyeb nierM^H 
ptdro Z!itr7y mywaliśmy, bo ni^łowie wy^i dnlł-j i jaiinićj wldzf, jifc^^ 
jcuykty ^miezleloik^ lUin-u zupeluic pobiły t tmeimayr Brie^ć ojm>> 
Domny, j«kiei U) ziimicuAbic. postrAoh i oiepcwnot^ wir^d cd^j 
anuii Bic przyj ACLcUkii-j rzucik iau«inlo? PAazkiewicz odcifty od awo- 
ji) podfttAwy, DA powietrzu zo^tAwiony, kmj £&x»£CZOCty i ^poJony* 
vojpkft poJjikio nad granica camtitf liniA wojcnaA od Warty ai do I 
Diwioy nncń^g&i^u, a w^ród ukifigo poloKroiA kto skutki i Aaal^p- 
eiwA I p«wii«ioJ% pnejrsed i obliczyć moie? Leoz i gt^i wolnoi^i 
n»o taia\t€by n^ cht^ o picrii Koitynn? Cxyli4 nio było jenzczo tftm 
potomków MurawicwH, EieMi]£«wn i i^^mlA? W kA^dym razie, b^di 
O) bfdAby nic nUto, pr/y upadku iiawcfr bylibyi^niy wielkt^ cliuuli| , 
SAJaJjiicli, bytibyiiiŁy do grobu wAl^powali jnk oa fncJtów irtclkioga i 
CAueia, Ilonom i tUnćj pi^yei(*gi pnysioi. 








— 58 - 



Kiedy jcncrct Dctnbid»ki gloivc Kibic 8ii»yi i obn^fld, jalc 
M^ ytcjii^ prontaJiiÓ, w ^Var»cawi« i w SujmM klopoUno m^, j&k 
DembiiUkiego od w<:Uzo«tva CMltlali^. 

Z ai«cicipIiwokta WarczAnm i Sejm ocKtklorAly powTOtn d«l6- 
gacyi seJRMjfti^j z obo7u, bo WttinodA wiłrlhc du jtj misvi prE/wiijiy- 
waoD, bo wjróil Dic|)owoil«cń w knlilćj tmtiLiii^ finducjc miULiku 
TirykMmy npalr/itfftd. Detekcja dnia U póiso v nocj do cioliey 
prsjbjrta; dmA l'ó Sejm licznie eig igromadsil, aby wy^tuchnć r^- 
porlu. Przybyli niektórzy cilonkowic dcicgacyi, leaz OE^ffi^dcsyJi, te 
■pmro>d4iu« nie j«4t joeaott go\i>^e. Nie prsyJS^o le^o Łt(>i»»c<eti» 
i iywo nftIegMDO o liożcnie, tvicrdxi^c, lu przedmiot zAnaJto joit 
w«jUi^, ftbjr go w jakakolwiek iwlokg piiftKuf. Wojewoda Ofiro- 
w#kii dobn« fty ile, aU tk^taie do wBzyAtki<>gQ guroHy. jii£ chciał 
lutnic Rprawf r*yni^, )tc* na sew^^cic łłłzcdl dufuiowany MorAWłki 
i oiffiadcajU ie r«port ]tBl Hjkodczony, Ici:^ tylko dlft tpó^ioi^) por^ 
nie m&g] oztonk^w Jdcgncyi zgromtdtić dla odccjtftuia go i podpiao- 
nio. JcAcli jcdmk Isba l|Jai DD gotóir n »wDJCcn imieniu go xłolj6 
i odcsyla^ C1i«itiie fECEwoioao, gdyi podpUy były <!zcz% formalncdcic. 

Ra[>0Tt .MorAW«kicgo by) biirdzo lcr6tUi» główno iaktu t usyn- 
no«ci zawierał i do knld^j czyonot^ci dowody dol^czoEie zo^ialy. O woj- 
aku narodowcm tjtk iii^ wyrałnl: „Wojsko pała []fljte|uzym duohem, 
wro w oicin jiriigriionJo do łoju, k&ldy, kto Je w ogień poprowodn* 
kU) pud Mdtoacm z ^cłoicrzcin czomtj zupy ko«ztowa£ b^dziei mole 
być pewnym jego milo^, pewnym zwycigztiTJt. Nic roa |irzce>kódt 
lue ma> eity, J4ki<^jby z mcm wódz dcicriniaowoDy »io przcmijgŁ 
Przede w«zy3Ł ki cm iv woy»ku gurujo aieogroniczCDa miłość ojoyzay 
i to obynalobkia uczLci<t, któro natn najcnol U wu^ objawiło w atom 
Kgode on uiiKyiiko, CJ> utrodfłwa zwiiTzcbroió poatanottl.*' NaM^- 
pnie &io*ri, te dL^lcgucyA obi«cn!iL jcncmlowi Ucmbińikioniu w 60 go* 
dziD <iMaleC£o^ Sojtaii decyzy^ przeelaó i kończy: ^tidy i&i przed 
Ostateczuieia pueUt;ovrieiiicin pq>trzcbna bf^d^ic toztr^^śoteDio dziuł^ŁU 
[dcl(^|acyi, aby zbyLcc^uym puepicchcm ^pratrie pablicsnćj nie za- 
^-ttkodzł^* niAB) zaszczyt, lue jot w imicaiu dolegacyi, ale we wła- 
sncm upruzaA połączone iKbj, uby wyyrody słowne, lu akŁodajace tii^f 
pod rozŁrt%iaivie polt<iionycłi koniiayi poddały wraz z przvd»iawia* 
j|cym m% prejekieni do prawa o airybacyacli nac^z^laik^ tlly zbrojnej 
narodowej.** 

KomUja wyałucbawazy, zobowiązała u^ aa dticń jutrzejszy 
o godzince d raoo raporl awÓj do oatutcczucgo poolanowieuiA >ej* 
BMiri prtodaUwić. 



4 



4 



4 



— M — 






Projekt do prawa hj\ TiasŁfpqJQCjr: 

„Uba KiutorclUt Jiba postflakft, na pn^UfrUwienid komisji te/ 
aowych i po wyriachaniu ŁycHŁ«, uctiralH; i uckirafeji) co aa- 
Blfpuje: 

Art 1. Nominoirioio itcdza Dacwtoogo iodwokm* jtg«aal< 
odt^ ma do atr>'bucfi Uigdu oarodow*^. 

ArL U. WódE iiict«lD)F prie«taje bjć c^nlckm Rząpia m 
owogo. 

An. III. Waielkic inoe airylmc;^e vodxa Moseloego u«b«ał|] 
f^jokOiT) z daia 24 Styc^ccm r. b. uciwwuji *i^ w nwojijj nicuari 
ooadj mocy* o He przc£ [unicJAi^ ucbwaSy lub oaM^pne prawa 
tnoire smicmoao nic soetODa. 

Wykocauic i u i" 

Po odcacytaniu raportu i projektu do uohmilfi mar«ialek 
pjŁoI się, ciy Uba do ^nio^ltu cleputoivait<^ Morawskiego ptzyeliylft 
«%? Po<ł«l Świdii^ki podaió^l (i^ \ oAniadcijl, ie w ob«coftai po- 
loieoiu za aajpt«Tirtta Ł nftjgwaliowuiGjftz^ ctjaotM uwata wjbur 
wodia ittci«li>ogOi projekt uU do ttchwal/ o nowych atrybticyach 
wodiH dluŁizego ctmu wym*^ bo musi i pri^z komUyc «ejinowf 
pnctbodiić i w btiJrj Izbie cdr^boi« by^^ dynkutot^nnyiu. Pm-io 
prDpOiat]jcv uby laby farajt pnytt^pily do trybom wodia, m potem 
dopiero ucbwalf ^ag jujiuowaly. Poael SwtduD*ki dobrze odgadywuł 
samiar wDie«toaego projektu do uchwały, chdid irifc go pncz na- 
głos 1 poitx«bc wyboru nodio, przynajunićj oa Loo nuc oo do Dem- 
biiUkłcgOt «paraliiowd< i mcpodobnym uczynić. Deputoirany Mo- 
rawski odpowicdiia) bffidau^ekicmu, £c dclogticya Kjaicwa ina wii 
wutne powody do :ta4Unu, aby dwie uciyuoo^ci rozł^ejtacM nio był] 
ii je kotiuayom Mjmowym pr>ed<i(awi i jcfiE pewny, te kh tntvru 
drenie lytkajj. Nale^^ł prTC(o» nby jego wniosek pnyj^ly eoau 
a dla unikni^da w(.zclkiig przewt^^ki znpro|ionowd, aby kociiitye iaji 
mowa zaraz zebrany b\^ i na wleczorni5J 9B»y\ Izby cafq iŁfci przed*- 
atuifiWy. McrawHki wracał c uboj:u, przelu mu wiarg dano^ Izby 
przychyliły *]i; do jego waioB^u i na godzin- 7 wieczorem poaiedfcc - j 
njo wyzoaczono zo«taiou ^Hj 

Cala nagłos i piboJć, podluj* »Atf. miula za powód, aby jeacr^^^ 
Dombaóski wodsooa »ty rbrojtićj rdt xo*-iaA. t'cbvi&la miała ku totuti 
bj^ iro<lkie«u. Brzcia Niemojcwacy, a wioo i koterya kalinka, 
Sejmu 1S25 roku byU ile z UombituTdm, Kiedy je*zcre Winconij 
Niemojowski na Scjoi juko po^d minJ przybyć, Kaliacjinio przy ro< 
gaikach war»xawakieb cbdtli ilb niego pewn^ manife«iaeyg zrobi-* 




i 



— 56 — 



i n Krakowskiem n)ACxcnia uiyvaU, tahy do tćj m»nif<cMac>i i:ialc- 
ttlL Ci cdwóntit, Ł eicKgóluił^J do odcnćvieaia jeceml «if l^"^- 
ozynil. Był (O poC£it«k niMocuok. W ciA^ie Sejmu z porodu ró- 
taoM:t opinii i idn/i, n «J:cxogólT)i<^j 2 povrodu poprawek ircbtonycli 
«r uwigut^ti Sejmu tiud rajM>rieia r^y atanii, pi£jr»ło nn^aj Kali- 
•Łaaiuiii a nim do £yw«£ircii tmjM: i wl^krir.c jcA£r-£c ni cpoTozii mienie 
i ro£dvrojtini« ondiąpilo. Wpr»w'date kictl? Doinbiu*ki t. Liivr^ wro- 
col, WinccDij Niciuojowaki w imieniu K/^u »c2jtDic go powita!, 
%ć moic, Ic na^ct pewne [wrcaucnicnic mi^ry nimi put^pić mogło, 
ticć Kjbli^zanoiu pitryotyimit oduKiwić oio molna; ulo z obydwóch 
»irołi tr]fiyba było wifc^j w^ rojumieniu i umkTkowftQi& i Ugo na 
ni«tx<?jcicio brnkow&lo. JcdopaI Dembiński by) tfw)-; KAlistanio 
uA [>ctni £aroztitLiia1uAn, obmilittl, abm^y nieluŁno lapouiiudi. JliJ 
aceni. Jtik^ Ocfintji['t«ki 11& Ui^iUlo urobił 1 t pcwncui j:A[iociiTiictiicra 
LcJcweło^i |H>^ro2ii, xnixIU K&lle^ftnów. D^wiie iide tdg pr£ypi>iDi- 
naljr 1 pan ^YiaccIlty jiiA go Herodem przcznaL W BoUtnowk r/c- 
eiy jCAtCłC dalćj poudy. /^ariy ^ywo epory o wladzsc, o jćj obeecr- 
no^t A jcficrol Skrzynecki publicznie o^windi^zyl, i« Domliiittki 
tit &ntm^iir€ cpcłoić ido^n. ^lochnocki powicdtiAit „DziRiuj jouctio 
ni4 nicm dokUdoie, co wi^-j Kulldianlo lamiloMalJ w Pol»cc po- 
w>Uj(C<^j, eey fiewi^, czy Tntnmrchic konKtyiucypi^'* Jcit w tenk 
Irocbg pr£<-«»ily^ ak- jest i wlctc prawdy. Wierne d»cci oMycli c»u 
•uw umysłuitycti i leoryi politycmyclii formy i gwarftBOyc konMy* 
lucyjntr dftd w^Atyslko conili. Oiwindc^enic pntio Bknyticckicgo był 
lo dJa okb groiu, piorun. Gdyby Sejm by) wodKA jftk dol^d otie- 
mli Dembiński byłby Diecawodoie nim zoetał, aby wi^o ujd6 togOi 
tr^bb było amicntfi ipok^^b wyboru, % Sejmu do Kiftdu gc pncni^ść^ 
W Ki^dzia ir^y krctki, ćwócb Kftliiinnów i Lek-ireln były mu 
eiwuc; ■ więc wodzem foaiuć nJe ind^l. I>ofw!ailei«nt« pouczyło, tt 
wjbór wodm prxc£ H«jm czynił go Łiie£&i«Mym od Rz^du 1 elflvnW, 
Mł^doi obok wljbJiy. Ula ciynncgo wojownika moAc mogło to by< 
uiytecxnciUi pcd niccsyuoyui zai, jjtk Skrzynecki, stało <ic ixkodU* 
ircm i zmiana talia sa poiizcbn^ w opinii pub]ic£Q(^j uinawan| bylu, 
Jemerabottic zunczwam pr^et delej^acyg »ejniowQ, ofliriadczyłi, ie do 
Usfdu nalcłcć to pouinoo. Przeciwnicy Dembińikiago pofttanowiłi 
X xi\ dobri^j sposobności korzyeinć I cho£ isioŁnio do delega?yi boli> 
mewftkii^J nniL-jnło tyłko idLintu rapurltj z czynnutłci, depmtiu'unjr 
Morawski dal«j poaicdł^ bo do raportu dotyczył projekt do uebwalj 
pod tyUiłem: „u alrybucyjicli wodza,'' lit^cz do delegacyi aejmow^j 



— je- 



nie Ijrlko etc nAlel^CA, ala QAivct z jćj poirołuiieni nipclnie »pr2C* 
CXAA| bo Sejm naprtod potncbov&l wyrecko^ć o j^j eijDfioicłacli 
i potrxcbft[?hf pr«o< oic n-ekuywADyelif a |>otem di>|)4en> Bii^owne 
vrni09iki i proj«k:A czynioDO hji mogły. L«ct co bardtićj, projekt 
ten aai tlowa o airybncyacb tu^ m^wil i j^ynie nomiaftcy^ irodiA 
X Sejmu do Rz|t]u prtenQ&il> I)owóil to. ic tylko iwiu>uncy|^ nud 
nft oelu. LecK nie tloih wnirjaonrgo projnkta bylo^ imcba Jefj:cz« 
by)i> w SujiBue vei^ktfW&^ kresek £ape^vnk^ i ku ieawt uiliiegl cxjr> 
nlona Wiemy i unt dcpulDwancgo Wolonaktcgo. który vr ScjmLo 
inacecuui uiyiral i Uru prcCE komtay^ u rtfcrentA rMctOTWgo pro- 
jokttt ■vjbrAay zoAltł, ykle <lo niego krokj t prośby czyniono, nby 
£* projektem dal swojo tdanie. Kiedy »j o^wijiiczył, io ha pny- 
»t)o46 j€«i ID tom, aby przO£ Hz^ ooiuioftcyt wod^ nnatępoimlm 
l^ez tym mem, ponieważ wtzyttko i ciynooiei Sejmu ayptyf^nto, 
incbA, nby S^jta wodta ncznatcistl, otiro wyrsuiy udy^zol. Oairiut- 
CEODO mu DHnet, ił zgubi ipmw^ narodcwi^ I te o& n&m pnckleA* 
siwo Ppociywa^. hg<lxi«. 

Sejm zgronifidxil »ic n^ irJeczorne puatedzeDb. Deputoimaj 
Wołowski Vi- tinleolu komit»yi wnoaił projekt ilo ucliwnty i vr yj 
iimeum oafat^pujijcc powody in projcklcm przylocs)!: źc naz^dzie, 
we wftiydtkkh krajactk iiominacya wodtA do rii^tlu aalefy. pneto 
projekt wniesiony nraea tylko do zwykłej porxndku politycjnogo; 
tio jaoGrnlovi(t o tdnnio uipyt^oi oj^niadczyli, ic tksro iiomiiła<Lya 
wod^a prtos Sejm mn miejaee, aatenczod i odwolunie tylko prsciE 
Sejm nftiti)pt6 moio, it ku lAkicmu cdwclnnm wiel« czueu uplywnć 
mufli, co Jmc nAjiikodliwfzo dla -prawy wojekoir^j* Te powody, 
rzeki, komiftyn in prtijeklein ijodije, lecz i^ do pi^go OMibUdo^ Id* 
nrgo on j^jit zdania. On mnienm, ta ponicwni jut dc]rgiu^'H do o1iOXU 
wyaUmi bytu, jjoaicwai idaob wojskowych jui ai) wlaJcjiiie. w któ* 
rycb JROcriklueh c&iwjęccj zaafjimu pokladaji^, pncto ><tdxi, te na tco 
jeueze jcdco rȣ noininncya wodza przez Sejm dokonAOi^ hyi po< 
winoa. Naat^p^a dy«kuey&i £ywa i upurczy^ft. '^ projoktcfu md* 
witi: BicrniLcki, Morawski, Niemojowslci, Nnkwoaki, Chctcni[;ki, Jo* 
łowicki, Kocakoi^fki; pncciwko projektowi, a nlcL^ciwio, aby tylko 
ton nLi uomioAcya irodaa przez 5«jm naet^pik; Swidiiiinki, Wieh^ 
poleki, ?k1oroiewicZr Ro«lworowfki i inni. Nskonicc pizytlj^piono do 
kreikowanift i proj<;kt '»B glofnmi pr^rln SS tiiriymany zoMal, 8«* 
nxX gil zalwierdci) i uehwaU raraz Rxj£(!oivi przrKlmu^ iiwlaln. OJ* 
t^ iiiDn]inflc;y& viodza mIj £broj(M;j do IŁz%dti unlełeć b^ue. Czy to 
byto de» czy dobre, innu skutek okatc. 



— 57 — 



jik vśr6<l Muajoh voi*kowycłi sdania byty poddclom^. Opinia pu- 
bLicsoa nio byU ii<i«1crminoir*nłv, nio micli^mj Ukiogo wojskowcipii 
ktdr^-by yridoczuie lyl od driij^ich wy(lalniejsf:}iii, wyźnzym i kdo 
którego w4sytoy gromfldtifby «if clidelif nic było narci mc podo- 
bnego juk Cłifopkk! ita pcc2^tko powalenia. UGnrykowMkl rnuHia) 
vre wliLjincai mlcHtiit-aiu i |irxekoiiuDm kuadydalóiir i^ukn^ i njuit^- 
paj^cych podał: plcciruy jcacrul Dcmbiiiski, drugi jcotrnl Lubiuri- 
abi, inta pułkownik Bem, Suiu rej«>tr k4tikdyda1ów, ich odmionooAĆ 
Mflug i sdolaoAoi dowodzi}, Jak trudny byl wytitir. Do pułkownika 
jud £«lcpowAĆ irtoba było. Jcdnakto byli to nojekowi, kti^ny naj- 
wi^cój id^d m ich^ iniell. 

S% |>i»arzr, a (ijy;Eog<^lniei lek komy il Iny Microi1aw«ki, ki6ry po- 
d»jer ie kandydaci na vroih& bylj w^n>d kaiuaryli arydEokratycin^J 

rybrnni i }r: DciiibiiisJci b j 1 dla tego papientay i ^syiioujanj^ hs kon- 
'tytiitowaiue ayMcmu Skrsyncchicgo pizyrickal i iia uUady s Mi- 
kołajem A4c tgad^nK Jak stc Dcmbit^aki na ukUdy xap(Urytra1, do* 

rodu lomiowa jego z f r^d^y^ekim wyićj wopomniuaa, lierobiń»fci 
rrtem Skrryaockicgo kontynuować pr£yr£0ka1? C^y^ plan dald£Ój 

rojay, pric^ ntego pow;^|^iy> nie jc6t («go najwyitfietn zapriecso- 
Diem? Więcej nanct poiticmy. Mi^d/y jcncrdtRi D«ii)biń«kim a ku, 
C£4rtory»kirn i Bunykondlcim, d^yoiiiu, klt^rzy go najwii^cifj aa wo- 
dva wyituwflii, mało KljCJinojtcl i z[ujonioini było. Wwak aatn Dutn- 
bti']0ki Uk (j stuauut^acb x mmi ui^oniuda: ,ICi»ir;cia Ciartorytiki^u 
i paD« Utr^ykoifskicgo, mówi on, wcale mo ^anlcna, lub tc£ i panem 
lkkrfykoa'«kiift |>r^dei5j il«, jak dobrio byŁcEjn, kcz ci dwaj cdonko- 
vie llxadu, nio mając żiitltycłi oftobiełyi^h widoków ani prawincyo-* 
nnlUniu, wotowali aa calowicka, IcL^ry ixodł podobnie do ich po4tQ- 
po^^Aaifl proal^ dio^:!." Jenerał D^iiibitUlci lupełn:^ prawcie podat. 
Ki, C»rtoryaki dauait^j DeiiibiiUkiB^J nit; 7uał, u' erimtt j>ow*!ftnm 
podobno picrwAsy nu z ninj rozm&wiat n oucm fl|icŁkaaiu w drodio 
do Tykix:inar u ktOtciu ponyif^J uiówlli^uiy. Z Banykowskim aa 
hwach ffcjtnowych w r, 192^ jic pocnAli, locz rontania aic ith było 
wi^ćj ilOt jak dobrcr. Jctlcn n wojcwódilwio krakowukicm, drugi 
w pdookicro roli i p)u;;a pUuottjill. PowtUnie obyd^rócłi oa widowai^ 
wywołało. DcmbiiUki, jako dawny wojskowy, uj^ł sa broii i w •te* 
TCgacb obrońców oj^yzay *lan|l; Banykowaki jako poaci na ]avrach 
•ojmowyob a potem oa kradJa rz^dowem ra:«Udł I ludiu^j milczy 

ńmi fllycADo^') dio było. Tu buwio pod Wiclkiom Denibcm wódz 



-- ^3 — 



Bdrxyko«iiki dal opinię, Ar jiuaii^irst wiiOe iiatriclay w raporcio 
btiMK (Hfd Dembeio ulaaym me vr«pumin& pulkiiutnihu Dumbiń' 
'Wgo. pncto ule iiin poiroJu, aby mu runga juacrnld jiii udnclona 
tyh, Ui^d ratAl jc«£CŁC vLUncxaa odno^oit io \iodxA ivjccej wull 
i tiecy^yl, prsjohylił «ic tedy ilo opiaii Banykowttkiego i nomiDftoyi 
odni6iviono. Pl> «pollcftiiiu ynod Kuł?cvctn, gdw Oombiiuki lak 
chlubnie ei^ ojzfiikcsyt ł wyłue £dcli>0^ okw^ Ka%j|, uio oieka* 
J|o DA pnedtlftnieiue wodsi, na wiiiotck tSftnykcwi kiego, nomiaacyi; 
mu im jrnrnita po^Ut Od huf!en«k]L^i sprawy ink ks. Uwriory- 
tiki jA Bui/^kundki mieli Dembid»kif!gu, róurnie jak Prędcy uakii^u 
I Chrz^iDow^klrgo la ed&lnicJNiych wojskowycli. Kiedy Giełgud po- 
CJ^D^l Dft Literę, Iti^d Urdfo ci«My1 eie, Ic jeaorat D«ntbii^«ki 
w jcjfo korpu<»io oic tnojiSonrAł, bo wiele oa jtgo cDcrgif i cijaitodó 
rachował i nieraz było lo przedmiotom rofin<5n- da uArn<lach nmlo- 
wycK i'o odębnmiu doDJcHcń, 1« Giel^^ud ukudolnio ra^ca wypraw; 
ifflediie, Rt^d npropotonni wodconi, uby Dembiil^kie^ i;a Ji 
ininjjirci przi*2narjiył, ]acx SkT^iynocki był la Chbpow&kim i jamvi po- 
wkrjŁyL^ JowńdKŁwti lumtdreiiL 3\iwrtjt Dt;iul)ii'»lti(.'|{u x LUwy, p«- 
Un Gb>vnly, rciity dckonal i odi^il kiu C^itrtorytfki j IłArzykowaki 
Dcaibui«kicsc w aiicjsce Skujuackiego ua woda ^rieza^tiAi, 

Po przcJr^UHieniu priei EWiykowtfkiugo kmidyd»i6w na wo- 
dzui Nicuujo^^akl rzckh; „A]<; vHr<Vl kandydutiW nii^ »u)j( IVi^* 
djtyiipkicgo.'' ]iariyko>vski ud|'Ov\i«:«J£i]d; „UJjby iiauku^^ość i^^lukl 
ifTOJCDDcj miałA jcdynio woduów «tanonif^, uatcacasua jccieruJu Pru- 
dijilłkicgo bytbym piervr*it^ poloJtył; aU- ha wod^Wf irjscba jccickc 
iDOjcb pTsymŁotów, a «icx«gólaifj wmdomcm jc«t lak dobrze friano- 
fraemu kol^^t^, jak ni&k^ to w irojaku dakoid HubordynacyA je«t 
roJipTi^donA, *1ct:tbA wie!o d«rpa, nli^porrtiiU-k ait; t^ukn^U, prrriTo na 
wodfu tn4'1)4 nifte eiln^J rgki i woli, k(óryf>y rijxkiL«jij\tLĆ uiiLial. 
Prqdxy»aLi mnt nt« jc»t, jui^kkiego, ałube^ cbamkitrui rorkuzy^-uć 
uis uiaSc, a IcEii bardtirj wykonania roskAsu dopilno^raf nic JcAt 
zJclny i X tyoh poiiod^^w go waród kaiidyd4i(>vv ua nt>d» Di« utuit:- 
jcilcm/ — 4^*^ JB proASg o uimicaccKenic,' móniŁ Nicaiojow^kl 
i dftUJ Jodnl: ,xO wulnym pr^edimocid dtuuowić nmmy, upTuszain 
prsoŁo kei^eii prt^c^A, Aby Vp-oŁo»'Auio podług iitai^r, z kolei, od naj- 
inlodif£«ga olk/ukA KAC^DAJĄC, ttiiaJo miojtcoL'* 

Tuto) AACcyiuL ai^ «ccaft, powicdAiałbyra, wietcc kouicioii, gdyby 
ur uk wAtnycli prŁedfoiotAcb utioj^ca nio uiiatA- K^i^if prcto* ica- 



I 



- yj - 



iTttwtl Lolairttat abjdft) »wojo «ro4U(n. O JpowioUiitt krótko: „Nia] 
DOg^ iu« dasL* NftlegftDj, powt^sj] : ^0)0 dom* 1 mil^eiij co kiiUś,' 
miaat inrUo. Wunci^a UAnylGOir«ki imIcI; KCViwiŁe «) ludtwy- 
oaj YftiDD, olcpirrfjaci«l radiy iTjk<wjva4 uoiyot, ibUtA »)c ku 
tnU«lu. tjtDcnACm wojsko ninc JMC b«i wodtft. \V obotk i v eio- 
licf wsm^gft t£c iiws|fokoJDodf, minuty t£««u ftimcU iii« wuloc\ (!o- 
liro publkmiUr numiemc na to cii« puxwaU;^. Skori> |mn Ticlcwel 
fiło cbc« ik^ swojego i-oCum, lutui^ ^ lue mn-mj nty: ni^ '^S l*^ 
nitu A koŁei« n wifc ibjr oie mtof ootŃfl nk do wjrtuceaU, dnj^ mój 
g\09,'* \ vtyTick\imi^: „Dcmbii^aki.'* Mor^iriki joTac p;> niinr rtckl: 
,fr|dxvńftki'*; Nłcmojowftki : ^rf^dcyEUki" ; Kci^lgprcfU: ,l>eQ:i- 
binaki^. Równoic wi^ stiwfla — dwa gfo*y pricciwko dwom była 
l«el«ir«l, klófjr >^f;dy twojego tdtnift w vft£njcfi pr2<4ai>otach obja- 
wiać oie chcbat, luiahil ^% lerii je«tc£e w goru^n pcdoł^oiu, bo 
wCwtxM glott6w rojurl&iui^ l»«bA była Fo obwili iiAmT«łu nok!; 
^cryliby pnnoww nif^ 7giidxi1i ag na j#ii«ra!a Małacbowakifgo J^ko 
wodwi?" — .MalacijLłłłHki? pranie vi»xyMy cxlunk<iviić jcduoigudnie 
cawolali, ^ g^Ijby pra^-ocid i patryMyim irodsów siwanały, on nini 
liy& powinien, ato. . - i dalej EantlLklii lapowiiie pr£0£ wjcoki fl£ACU-> 
ftck dla jego prawodci i fOfłlugL «Ach! m6wtl dali:j Lclowol« uniO 
paoowio uir»£« w oaobUv«cctA po!<^t«iiiu ataniaoic*' — .Moioi Lo- 
lewtlu. odpowiedział NioinojoirBki s poirc) ijwoćciąt nikt j«j;o w la- 
da^ra poŁożoaiu oie tttairta. Wafpaa dobrodii^j tom «icbic w Diem 
atawius, bo proita drcg^ cbodiić aio lubitt." — i^Tok, odpowkdtiaj 
Lelewe), pacom Ijmo twoje xdanio objawke, 1ec2 moje ifin« polo- 
icsic^ ntnii: mc iawvjw nwlna to uciynić, bu Akompromitowaf ilc 
iiK>£(.~ — „Skomproiuilowafi mq? Cót ten wyrat laaccy sawt^a) 
Barfykuwiiki, nkicb pan Lelewel mc^y tiiini Ło wytloiuafijłf. l'iiło* 
i«]i!o JMŁ nadinyc£BJ nalciooc, chwile wai^ic poti^powanic noa^c 
powioao być ;a»a«, Iricba aby IŁz^d wicdcia) cx<£0 ina ti^ Incymft^ 
podwdJEiych ubowiuaków mieć dio nio;!ciuy.'* — ^Nic fcaioirajcio u^ 
paaowio, nic gz;icvAjck, r£Dkł Lelewel, xorai wodta arobi^."^ Udaicra 
lody dwa kftwatbi pupieru, na jednym pUae D«inb)u«ki, na drugim 
1' i t Kwija jo, ktadiie na kraw^dii «tolu, popycha i cnówii^ 

„i.-.j -U j poleci ICO bcdiie wodxcra,'* Na ten widok K»i^£Q odttedl 
doo&oa, aN)enio)owaki»wolal: ^Ach dla Bog&, Lelł-^clu, eorobUi?^ 
Banykowiki ^ifTpo^J! „Wirmy lobic/ Mi>rnvjiki wUipil nr nipgo 
«c£y, jakby wzioktciu od {KKiobocgu czynu cłidal go utli^yEiiaó* 
•Sowcoir actaa b)bi pajctycxua, Lelewel z^ jakby tego ale widiial, 
potywji ta kartkę, klóra dulćj polccUlai rozwija j) i a aatlai&tkiiD 



- 60 •• 



u<ii)E«ebem, Joiou wtfl&ciwym, «oln; „Mtmj wodJt: Frtdij 
Pr^dijń«ki, nlo to nic ju, rtiu jii go obrfitota," 

Wicrnitt »lova nio imticDinjfC tę gor»e)C4t a i^iojFc i bet prsy* 
kładu gdiidndtió) sctn^ opowiedzieli ńmy. Od vTMtlkioh uwDg i 8Q^u 
witrzymujcmy Aifi toć tama om xjl «iobio juno mówi. 

Pr^dsyAfki pretto tiioo^ irucli gIcAow zo^mł nod^em ttly cbroj- 
n^jp W obecnej chirtli najmniej ku temu b}~F odpowiedni Czl:>utk 
>icmojoir«l(i YrnióiJ, ab; Łknj^kowBki udał 41^ do oboiu i PrftJijrń- 
»ki«j£0 wudjtcm o^łojsil. Wjnmnjul alc oi te^ Ba»ykaw«ki, iwior* 
^Ł%c, dc ponioi^ai n^miniLeya jeat firiociwna je^o woli, leiu «ittuem 
i ogto*£4iu« priez ui^^ b^toby niawk^dwe; lecz pTi«s nsiy^tkieli 
n]oDk6vr iysro naglonj, te^wolić inutiul. Wi«nrrx>i cttocek Nie- 
ntojo^fllii nokh „Dla do^Utiin oglotioniu nowego wodzA vi^kix^ 
wilgi pnponijjc, aby citcnek Rrydii Uirzykcwahi byl jm«z miuiMra 
wojny aiiyiiliiwaity.'' Zdaje *i^ nnm, ia w ti*j projwł/yryi uie nzlu tyło 
o Dfidanio znaczcaia i jjowagir JaIl bardzlt^j o lo» ±0 Kaliazanie mc* 
doić Bar£ykowekiemu wierzyli, t^koM frię, ta nie biedzie doAA aft Pr^ 
dzyńskicgo nale^^l, aby pob do wyboru IJcinbińflkicmii pozoilavńf, 

W nocy Ifirzykoweki i tuiniftlcr wojny puścili •){ do glibivii«if 
kwnt«ry do wsi Biniuwa. Moglu by^ 5-Ea godzina z runa gdy do 
nił-j przybyli. W&zyłiko w głębokim ^nio spoczywało; iŁit^f^y wo- 
dza nie było, przy lyliiych bowi«tu «<ra±aob, kc6ro od«rói zn^luoiAly 
pojfOAłat, ) |>óźni^j dopiero przybył &imykow«ki udał «^ do Modolj 
gdiic i'rjLdKyi^j(ki wypocJ^ywnl, niiniitcr iiojny toA do uzufu dzliibu. 
W yWUit ibinui vnfxyttcy i^^l^^r^j «ic zauleHi ha podwilrziit I nby od 
iiiko]£o i^odpluckuiyint nie być, udnli *ic nu bliski inłuŁck puza folwu^ 
kicm rotci^gnigty. Tatu dorfi^enie nomtuacyl, taiu nanda inlala 
niicjiicop lłarcyko\teki oćwiudc^y! Priid^yi^^kiemu W0I9 Uz^du, Oor^- 
cx>) mu uomiiu&pny^ i obTACaj^ tf)^ do jcocrAła I^ubkii^kicgo »ckh 
„Jencraict. sockcofii o tcm ^tawiudomić joncrulo Dembiuakiogo i na- 
kazać v-y«tfpionic Wojtka, aby ujminacya nowc^ wodza donieuoiui 
luu być moglu. 

^Nio prtyjmf , nU pnyjmg, zawołał Pr^dzyA^kl, bo pT^yj^^ nio 
luogę. Obecne [io1t>l£riG aprawy nnaz^j 1 eitin armii jeat laki, ie Ja 
Iwod^m być D1C mogg." ^lizi^d, odrccki BLircykowski, ot nadto ilo* 
brz« aua i oceaia trudiiu^ uu2zc|;u poloiwum 1 dlu te^ wtu^e 
Ewrócal ku tobie awoje oczy, ciebie nn wodzik powdnl, bo -w tu-oach 
Uleuiacb wo5«kowydi, w paŁryotyuuio i poświeceniu nadziejo i xtt- 
ufauiu pokładu." 



- ei - 



„Gdyt); uloopojififoeiii^tytko, mÓKil Prfdfjdilci, uii vahit- 
b^m fj^ pi«rii8zjbym »TM^. lo ojorym^ pn«6«wBiy«lcleai Itliilcp 
i nmiemiin, te w ijciii mojeni <Ukm te^ doirotlj'. Ijrtc tutaj me 
iiluc o poJnicccAic. Ani i> p«tr;oly£rn, ale o «livi^n« liroillii, nhy 
fttim tKojity iw^g) by^ zimGDk»uv, a nU^oie n t^m tfAtile tt^xy Jtk 
tcnu jcftcimjr, Dw cjrojf lig bu temu idolnym i oc|powb<Iiiito, i p> 
wian E cnf| o4(vartokiA i PZC»ro»ci% poi^otly. JencrAl tiknynccki 

iyl«<n i mam byt wo'Attm'7 Priykłftd to rkaj0giił>D)C)*xy. OikariaĆ 
•tanii^h, ftby i^ nii«j«c« ujmować, bjloby to otnicmi^ wrora do 
vtxjilkic)i intryg, kWtoi, inJ«czem» waffelkiój »uboTi)ynncji i po- 
n|dt;ii wojskowego. Pi>wtiVTi*, jn jcilitin jnikn £ mloilitc^-cb jeneni- 
1A« BrmiL (lOybyro loottl wo^i^iri^ natcocxnR fitar^^l jcDcmlowio 
mogliby Hif uDun^^i podać do dyiuieji, i araua irieleby vii l«m slr&- 
cib. 8jccxcg6liiii5j oddUIlby m*^ Skreynccki, o]ei:dolDy da iroilsn, ak 
oiole ikajidoliiicjMy jcocmi <!ywiKyi w olIuJ Luropic; jtn^^nLt l>cno- 
bińiki, a odo fisvrei i tuta; obecay j^ueml l^ubieiUkr ScrAij uic- 
po«tito«Bn<, bo fiam ticicgólni^j on jcccnJach ibywi. L«ck gt<j- 
«iij« i «fox«gi51nii^J pTiyj^ć nie mof^g illa i^go, Co m&iti «iobio do- 
bne. Ja Cfuję w »obSo tdolnolft f^J^^ > ulotyć plon, gtlyby n^iret 
dłft łloty^iiycsrnńj nrinii, ciQJ^ rnwct idolowló w ogiirii jjj popriowa- 
lUi^ i u^ ^1owodiii5, ftl« Eno«u wtem, te atu totnlcrEoni rofkazywnć 
nie po<ni%- Nima armia zaĄ ma Jut tarodjr roxpr£(i«nia i niifAub* 
OidycB^ya jiU ric lakradła, trccba wifc na wodta m^4 cilnq woli, 
banoitfiej r^ki. a ic ja Dira b»e jc0t«iQ, m^c wodzetn byf iii« luogi^. 
Oto «a powody, dla kt^rycU dwtojoo^oii któm moio Rt^d otUnuOi 
nic pnyjiB^" 

I laiuilkl l^n^dcyiWki wl^c byt aicwry, oidwil co było w jego 
daaxy, ale Eanircm trudno nic dodo^, ic w tmjwyiH£tfj npr^ccKnońci 
Ktobf somym rtawoJ. Ze wa/t^lkicb ^cd7:i>vr nickontcnt, funt cbcial 
by& fMcrwntm światłem i ni{diX)Aclf, nic pod ptueu:t^ni dm^icgo^ 
Fienrttyin uwIaA nic mia,\ acrcn, cdp^mied^ialnojot lękiił 01^ i tym 
trybtfm laminst dopoina;;n^ ^prctwio narodo^ićj, puFtctal ja aa roz- 
terki \ nienotęricia. Banykowfki nucłl aic w rtimiona rri^dirAfkiego 
i zawołał: 

generale, wy^najf^r ko r»a R^adtk nic dabm ktcnki na ci«b'to, 
ale t lyok famycb powodów, które ty prtyloczylci^, t^i^c ci^ ^natcfn- 
SEcww j«ttud tyn minyin Pr^dtyńnkim, jukitn w naaxyeb tajnych 
uriftk^b byW, który ojt^/yanc po naO mbia kocbal." 



^ «« — 



Cftl€T«j ol>ernt róvFn]vA ±yvio TOJtcsuleni bjrli. Potem odwrucit 

Ponieuikjt jnncml Prijiliji^ki wodcoatna przyi^t aio clico, prztlo 
Z vtA'i Ht^iM irtjwAni cicbio jcrcralc, ftbyi do dobsych Kt^u roi- 
kflt^w aaiyclimmeft jako «»*f e<tabft Jowódstwo ttoA armif nnrDtlo- 
wa objął, '^ 

qjn? sa^otal Lubicnaki, &ni Dft cUwilj t<>^ Db ucKyni^ ja inani 
•tebie i wiem do crego )e«iem idoTnj'. Wodzem ni« tirodHTcm «if 
i nbj TiTnt KO*ta^, itiulnycli xabic^w, iadn}'i:li krok6vii ni« i!£fml(Tm. 
a l<*m burdiierj po tak lA^zti^yiatm przjkUdm |itiC£ jen. Pr^zjrit* 
ffkitgo dnnYm. (kromciod^ jedynie jc«t przyslujoa i buO«j ona do nt- 
C^h w«y<lkich woj*ki>wjch priciif chcinio- A prócz lego nn co 
J£e^ gtow{2 £cbie Uiuio w urjaiukiwamu nowego woden- Ju2 go 
iMmy, jcoenł Deo)biA«kŁ cim jeit, a dobry to wjbór Oktul tda- 
UnoU, mft cnorgt^ armin do niogo pr^y^nyciajać »i) caa^iia, poio- 
BlA^ urftc nim poviaicn' Knidn iiułarn bt^dtle tzkodliwfl.^ 

Mieiyu ni^c Banty kfiirakii^^ nu nirTrm ftpirUłn, l>ii i>lKuhvfg 
jcricrnk>iA ic nomioacyi pr/yj^ć mo rhcjcli. C^loii^k Uz^dii ^.nwczwal 
ikby naJ&cUlcjuy Mkrot ^Achp^inno i imtn udał ni^ t^tni do War* 
tiair^ dU tdAOM Itudoni mporto. MiitisUr wojny icetnl vr oboxie 
do ^lesych roskutunr. 

Raport 2d&ny irobił da HzndEie ^nradcnic. lC«iatQ CtArtoryikt 
ruwolal: ^ILeft cnót cbyivfttcl«kioh, i nyli/ Uki tiuj^ upoIĆ po- 
wlaien?" Ale w ammki«m wyinńć timyiTuy, ii un prteciuiiikflch 
jencnln Dmidiińnkirgo iikuiku poA^iInnrgo nic wyivar1. Ohydanj leb 
kandydaci LuLmy prjiyjui^ uie ckeicli, Bar^ykt^waki pontur;iy] bo- 
wiem co Lubitaaki id^o £u ^ło>cm armii pinricd^ml, te Dcmbm^ki 
m>dEcm lotto^ powinien. To icb jcdnftk nic prtcbłii^lo. Dcml^ń- 
eki Dic tniał być wcd^cnt i wejry^tkic lunc konibinucyc cUctnilJj 
pnyjmowoli, & ciźeli i^. klOin impauirutnicjtia »ic xdrtv^ftla. 

Rzf d, po wyfthicH&niu raportu osłonka Bunykowckicf^, BiUBijtł 
gntychmiaet pnysi^pi^ do obmy4]eDia nouego uodfA, boć to ipniva 
bybi rajgnidEDwniejełKu. Smutofio Kofilc glo^y, nie nnpróftno, bo kan- 
dydata nic była Wybór jedyny byl tylko aiii;dcy Pr^d^y^skim 
n Dc mbi letkim, »koro £ai [iierirfzy me cbda!, x drugiego nio rbriano, 
jui wi^^ct^j nikogo nic bylo< Po dbgich obmy^bniAck, nic ptmic- 
titaiy iiuetc, kio podnt my^l* ^ Pr^dtydeki nlo cbce wodtoetwa prty- 
1^6, bo l^kft fiig odpowiediinlDoJci jakA oa nim «|»oc;iytvcć bcdtic. Lecz 
jcdjjć jij X nicgOr A DAtcnraaA poloAonio ti; ^inknia. Środkiem ku 
trmu mUlo byi^, nby tamifleT nominai^yi na wodtn, poi1u<5 mu prosty 




— 63 — 

rozkaz objęcia natychmiast dowództwa nad wojskiem narodowcm pod 
kar% mepoaluszepatwa. Sofizraat to bez wartoćcl, lecz wńród kłnpotu 
przez stronDików Pr^dzyi^akiego chętnie przyjęty został. Natychmiast 
podobny rozkaz wygotowano, ale zawsze nie miano pewnoicir czy 
Pr^dzyńaki rozkazu usłucha. Dta tego obok Ićj my^li przyjęto druga, 
równa co do wartości pierwszej. Aby prucz i^izkazu dla Pr^dzyń^ 
ekiego, wydać nominację, z tak nazwana kratka, wolncm miejscem, 
gdzie w razie odmówienia Pr^dzyńskiego, imię jenerała Małacho- 
wskiego wpisane być miało. Nizko więc spadliśmy, wszystko blizkio 
rozprzężenie i upadek zapowiadało. 

Deputowany Zwicrkoweki, który przyjaźnił się z jenerałom Ma- 
łachowskim miał (ło obozu z tymi rozkazami się udaÓ i wraz z mi- 
Tiislrem wojny tam pozostałym doręczenie uskutecznić. 



liOZDZIAT, XL 



Koc Uł >^iorpiun. — Powody, k!ó»t ją UTWoUly. — Towfcrtjrtwo pd^TO- 
lycno imt j«j 1jvxpo4tt<liuą f>njncij«ą. a jonenii Krukoiinpcki oUą. ktAm 

tlWA um fopohik«» ^ t yrtewU nf mta lu dom pf^tntlnL — Kniki> 
dn d^-ifii»j-i — opinie o lou inankojowildsffo. 

FnTatfpujeoiy lem do opoiriodi«nta fakm, któr>' ir dnejftcl 
tMtfzcgo poniiaeiia najbrudnicjUA kmrtfi tit^owi, n Łeby od kiu «Łi 

glówn^o ntjlora t aklora l^j liaTiitfbnL'j awantury TofntrifUir» 

rru^ ii^AJUim}'. Oq» z (Inirm x;itoJtt;nU, titnnrfralft ftit«^. taki 
lay^l pomięło, o tAi} pnex cal^ cua i*tuicub iniimK 1119 Cjrlo 
1 ku temu ff»y»lki« luilon-ADUi mrftCiiło. Noc 15 Skrpnia sŁuIa dIj* 
ftpclnicniciD i ukoTonowaniciu jego lvcf cń. L<c« chocint mowinir, Ło 
klub byl gl6iniji& aktorcn nocj 13 ^icrpoii, jednak umucoi clo<U£ 
kurioiy, it hyiy to tylko ręce t nuiiiooa, które dEidc wjkonjwalyt 
lo glona, glt^wnr kierunek byl po xa gtAnicn ^^g^*^ ton-nrirMwa. 
DU irozumienU, jftk w Duodiio •dacWojcb ucn6, v niro- 
jdzic dulckim od imelkich obyduyob i krvavycb cijnoir, wirod po* 
rtiflnta nAJcsyMipjręgo i pc-1n«go rycenbich ucau^, g<1m na irn^a 
naiTM ia kny«dy umaly nie tpdnioao, coi po(k»tnegi\ Jftk ooc 
15 SićrpDia, wylęgn^f aig mogło. muMi&y wpnód do4kii^f nickló- 
wyptdków, klórc lo niepojęte ijawuko wyjoiaiaj^ i ttócoftat^. 
Od poex%tku tiMiixsQ powfeUBia, sf«ra tmtztgo iycja^ d^iabmiA, 
ŁWtt vojay ua nial>;j pTTOtftrcoui o^aniczaU »»( i umknicta b^ln. 
licdlugo la prTO«lrjicQ }ot2030 cif aiiiDicjaaylA, bo nawet pobojoit^kA 



- 8S - 



itnji jKilt^glngn, nift hjlv juJŁ ehmiit. Obi^ Ijlko i Alolica tiam poco^ 
ftl«Jj> Kie fylidmy Vfi^i: jui t/ciein niiroOoHcin, ftlir ijciem brnku, 
rjmiloku, n Palika tam nie }cM, aU tut w«i — initi ona lj}r, 

Jaki hy\ Alan t ilu«li iioj«k& DarcKiovDgi>. powiiTdsUUifii/ My 
tij^ Povrici]ikliJmv takie, te I^eucti. nCE nml^OEnj, jako iwiety 
i uikiil^ nie ift«) (lot>r«c Kibonl^iucpr a blijrkoió w4ireLo16w ntit- 

bjrl 5kr75 nocki, jtki Inki rygor «i^ utttywjWAl, mlo kiady go itew 
toDo i mlryg»aci o itowódstffo ubłcgfl^ iif »cfciit do oorai §1^ po- 
gomalo, 

W «toliry byto jeJiECie gorer^j. Sisjm, ktdrjr jak Bt« rmz Tyku* 
•■lUmy, byl wladrc^ jrilynie pr&WJ^t loial JHk ntjU^jKce cb|^i, nic mis 
hji iftwaee nc^^lr^y tf krokadt. jakie ctymi, iiiu dovrió<ll r^ki b!e- 
głc^i) 1 iloainjulcxoncgo mUtru. giaacb ji^o by) vr^lly i •laby i burt 
i- ! wyUsyciw!. W dnóch Ubacb, iwicloglowy, pny Untwueh 

cboioł o wvayeikiO€i) radiU i byl rządem, ft nie dotyA 
mu lego było i atal lif jomcxg wlodi^ nykoeatrcau. SJcutkItiu ugo 
aiitfdnl vcJ)£ umodoi i obradoirai^ i apa;4ć w ko^cn do spoiiSw 
p«ibI)cxtjTeli, póddai 1*9 pod »^d i^nli, uledi i\rJIiiym vpłyvhom 
i by^ wyjilfiviooyKn na igininkc miniaiiyrli naniictitciici. /(i|<l fia- 
■mńtj tinji]ie}toUjtcbAieJit/c iiitj:i]t«Iary« nijaislrdw, iv których Holi- 
ryk Nakvfii:iki luku roJ^ oil^irywjit; Et:|d poulo, ie gdda karuć mu- 
rowo (ncbn było, jak Dvrcruickiogo* Um alrgajfc, pocHwoiy o^nil 
i fTłJaual ti^ w lAktc »kandalet (ak apratra KrcmpoYfIckUgo. Taktem 
pattfpofrnnicm tuAywal «»{, trAcil na Jiiiacicniu i uroku, ['rzybr^itic 
nowych potłL>«irt jak da awojcfo miojaeu okoMliioiy, nio |>Ddikiofll9 
go, \tct cimiciii jcnUylo, Skutkiem tego klub pntryotycrjny pie (ylko 
w gronu j«go RLiul swoich eiłonkifir, alo «xovoko awój wpJyw rox- 
poJ<^crBj i u twojej trybuny rrucnl takie sloira: ^co my aj^Uimy, 
^ijiii rntwiftrdxi^ mniii,'' Nie bjł u»ce jo* Sł*jiii tyiu^ jikim go pu- 
^*';:<h»o lut4>pado«e ^(^IaId I nio ra^łko diw^iy tt^ r\y*xii- gloiy^ 
,^jm toxp(t1xi£ tr^Uu'* 

r ,> o RijjdjEic tr/cljki ix>u'!cs1ai«^, ic nie by] oa rx^dMii, 

bo t-. j < aie ti:ugi> oadt*:! >v ekuick »labo^i a org^niucyi po- 
chada^oćjf hy\ npnxxaoic\ą lant w sobie. B^ad a naany inooarcbi- 
< w tkutku był rcfitibljkaópkini, bo i pięciu uób floiooy, i Id 
i>b róifiycb rAiod, r^jłnycb optbrT politycrnyffbi Innych d^tucki 
i «cl^. Z poczftku, p61ń byl nofij, nieau^ly, nto juieso jako 
tako, Ale kndy Iclub laci^l ei$ do wu^tna jogo doiiawfl^ i wpLyw 



I 



Rc^(3ti podkop^wA^, irychodiily jut viTo^ mogo nicnuftbi, roddt^ 

o jego BUbuM.'!, trhml go »lir£4-pif, Mxmocnt£ \ dU tego Erobil go 
gnbcrimtari^ui mnuAnijin. Atulicf ogłujU vr aituito oblcienio, n coly 
kntj w H^mc n-djny, WladEft gubcntnior* byh doii obflEcrDfi i on 
mój^t wlfiU prtyjSf w pomoc K«j^owi, oJc Ki^d eie by) 6£ct^ili- 
wjrm w vjpboTn«h da gubcntAloTÓw. Jctlnym z picrwnych l>v) Kni- 
ko^cckt Ten «ob^ ^j^<>'> r>^ ^1^ Ut^iIu pracowo), aU ow«i«iJi dla 
Hobic vabJ4>gi cxynil, partyc tworzy) i anuTcbif zAprowodatŁ Innt, 
kŁóny po nitn nul^pili, nic odpowiedzieli «wojomu poicobnlu* Ikni- 
bliWIrl tylko klłka dni nim loMa^nt) t do obo2u pnoi ^«kf «<^;^ po* 
volADy, Mtun Oli vict>ie rbnilnwd raci^^iAtAa W^i«niki«iiiil poniciyt^ 
Jenerał Wfgior«tti, nie b/l Oo cego zdolny, nie miał nawcu cza^iu 
jce pwulm ijLiittiijjikJcriu ■»( oWjuial^ i <i9n(ii>£, km\y Uinui ug iblU 
fab i Ola tego raoioa patv)cd<iei. Ic noc 15 Sierpnia gubcfuitoni 
WatMAwy nic »i4Łn)n. 

Ubok tych ivłAd£ bjta policyn* Polica vt wpjtyMkicb krajach 
nie jcol lubiono, bo jó-j raturo, jój prte2nac£Ot)io tao f kulek epronn- 
dsa. Tam bard^itj u nu^, z esaadw W. Ka. KoMlant^o »muino 
aDCMvi)a Indyczyć. MotkicnnkA policy^ imi i j^j nioo-pr«syfl«Q- 
Icm roip(d£ono, fik no^a frfoTTnoiv^ai* nie było Itt^a JoklJ traf tnio^ 
chciał, te najwyftuy kiurauek cutfZf-j poH(?yi diMtawal k^ w T^ce 
0!6b| kiórc z itoKRcI Kiroit?}] pnlilyoinyrh nAJpr£ccmm4>juo hyly vix«U 
ktm Uguyai pulIcyoJfi i ii'L Kkretuyui JziiiImLtutEi. W Rz^diti? czlo* 
tiek Ni^utojoi^fki nailaoroHiLł i ki^ro^al nyd^iaiciii wcwoflr^nyiiit 
a «icc i policyjnym. Mioielrftnii epraif* vtxvrnc Innych i policyi by) 
naprs6d BonawenUiru Niamojowokit a polem senator Ulinfc^yii^ki, 
vaxyffcy inój «ci&li kon^tytucyontAcit zirolcnnitry BcpjamiaA Con- 
etaiit, prfcciwuicy i^eiclkii^j policyi {»olilycxBdj. Po ta mmi dy 
fcktor jeDCrnlny policyi w miniilcryum t wicc^prtiyiknt miaita, do 
ku^rycb tica«g<AtiiAj kierunek too ntlc-Jał^ inoSc nie były to oeoby 
mato energietne^ nio brakoaitlo Em odn-ng) cywilnej, btz klunfj tia 
Łatdcm HtuDowUWu pu1ity<jxD«tn junt ni^ itkbym, n bitrd^i^j w poli- 
Cjjnym coTT^iiiir. Policyo, aby i») po n ic działa Hnojeiuu potiobaio, 
potruliuje nide pnymloiów* po*t3ccbujo tvi<le byilroici. prz«£Ofao* 
^Gi> roK>^dka I (aktu, a aicic^lnicj wlcIc cocrgii i odiragj cywilnej. 
PrE>tiłiotŁ>iT tydi e oatiiry nic poniadamyt a iri^c policyi w C£a»ie 
noAz^o powtfŁaaia prawicdmy nie mieli. Kiedy dyrektor jcnomlay 
policyi DA Ktid przybywał, czloack Ni«mojowski, pod którt^ 93t^i^ 



i 



ai^dfi^^ 



^67 — 



cuiym u^rtitocłicm, jak Mobę Lci ivntto«ct, » ^biK-c/n^ i iii«p4irut- 

pr>/()o tia Ki^Ayc priyiThoOtTl, nnlchr»H dyrektor jsilan-ił K;ii1oVp-) hl- 
|ion z iijnrgii ujilfjalu, a nrc^f^ł^lnirj iv,)'riił i]uiii«Mkhl[i o klubie, 
jfgu cfjsDotSciadi t apiaktcH knownaj^trK itx:x ikoro v*0ic«ll LdU- 
TicK u«U jego «ii^ /«i]>^ka1jr 1 chyba »£eptcin kd^rciiiu celunkowi noi 
uitiiclil. i jcszcatc iłajc2c4(ii^j jakby » oadto (»ctjrni)i irjfjrofiadid «ic 
ji LclcTrtlem ^ drugk^^o aatonu i Um dltigić ftckrtiot loUc po-* 

I woj«Vik, O giTftrilji Dirodowćj jvii móoiLiJmy; luiotcYftliiniy, te 
byta nr jł-j »i«rfgac1i iroch^ cgoi«lńir, iroclin ciii!io£ki»Gd4\ irocbc 
ludEi iJiiłf^ f^rca, ]4^rx W Ogt^le dubry j^ iIul-Ii (rj)'nhl, wij^lti |Ui- 
tryoljiiniEi, ■ j^tviK itij^ci^j (fUyci iitmyinnnin p(irri|<lkLi 1 Mpnkojncł^r-i 
objaTtialu. Gdyby iiiUla dun^n^ zilolne-^u, oi1]h:ivi ieUoKigo anojemu 
powołsaitip iii(>iaft bjlo aa itij^ racho^nrftć i laogU wtde dobrego aro- 
b)(: !<<£ DA niciJtcac^ecic ukicgo koincDdAnU nic do»taJa, CiW;iix];a 
Diirodowft jC8t lo xftnn€ra obywftlcl i ^ItiKrs, dowódscn jC-j powtpicu 
prxcIo obydwft te dinraklcry ta?xyf. W^jlJ(^uJa 0»trt>wjiki 'Iitiekini 
byl od Ugo tt«jxiM>bi«»U i cboć dobry Pokk i ucxn«y czloi^iok, byl 
ftkty, luifkkt, het nolł* a prfcdoirtiyitktem me woj t ko wy 1 nk' po- 
iiodftj|cy ircaŁc instynktów woJ4]cowyołi. Zii %T7or wili^! urWit Lk- 
ftjrtUi, n I kopmuii n^j^^i^i^j i\Q m^ dirit^e. WM wi^c Lnfiiyciia 
ivaidy» >t:; mc uiuł jt^go cilet, u prjyiiujiiiiu^j nuJlaJouai^ idi me 
naiiit. GwdnIjB \w^ iiin^ byln iiojciwn, tpokojn^i, ule ^Uniiiiftrna, 
be£ ijda i ducłiii. 

Wojpku ir AVktr3xnwtc i da L'r*d£c było kilku trfiycy Na PrA- 
d£C po nftjwi^keri^j ci^^cl korpue Ucinbm^kicgOi któi> k Lilwy po* 
YfTóciłi olbo pow^tuiky lit6w«cj i trochę vrojrkA r^guJurncgo, W W«r« 
ttAfiio t>>l[j pnri^ pulkón* now^''j forinn^:,^ i i oiIiKhiuly rcsicrtry, ukWy 
4I0 ndn^ofł }ju1kóir Bnle/f^c^n W^sy^iko ńnicJ.Cf nowOt dobrać ftlalby 
^ojakow^j fiic :Kiuji^c«, ft <1o\Tódz:ry kh po iri^k*!'!^ ?zeAci n!e b>'li 
lu otł:vrcinic %f t\nt\f\c wyi^wkatni, do powinni^JH wojakowt-j przy- 
wykli, c«li| ?itii;10fif rozkazu czujj^cy, \u.i piienitfnic bubaiony 
bruku WATi£4Ky, a Dawct swoleiinicy klubu i Honorulkt. Wb^* 
nlc m« bjł to juicjic lolplcn^ alo rekrut n mundur ubruDy i He 
doirodcoDy. 

Zofancimy, jak *ic w cboc Kj H^bo^ Trl*dsy £iic)io^rft)y el<>- 
nctita Toiktiulo^t, Asarciiiczac 

4- 



bjłj lucciynnojci^ vrodia I p04tf|>«in yir^g^w. Do icęo ptzjbfiMkly 
j«»CU |)oglo«fci| krf^cc o juJitKliLoli, a nawet |a>« laiJ xiSr»joaioi 
iiarYn'iLiii: J^nkow^ki, ButcDwski i inoi, priobyn'^]! t? WArE£ati'i<f. 
Opinift pubticaiu gorąco ich poicpialik, o Uot^ woUb, (^d na nich 
wyziiuoioAD, ili' ot^ilietii był oic mogli, bo dowoiloit nie było. Dyli 

s^il idi b^il^ić takie Dic clidat. U>1> wi^c ciit^lo prccJ ot^^ynm 
prmlniioty Dtenairlici. x.tm»iy ounKloir^j i |>rxćcinko tytu łatwo ck** 
icA \>y\o Ttamict£]0»ci poiJburityć, ręce hn xcnUc4C ufbro»ć. 

l'róci (ego w tyia ctuic WuTstAWO była ptKcpclnioiut róin^ 
ludooJcif. Był lu ftbiór woj3kovyeli i C}iniło><cbt tointtrty \ po- 
vr«tań{;^Vvp, paitu^ i #lug, »lowcm sbitgonrijko le a«£yf:ktch jilrc>n 
PoUki 2 riJiTijcli kiaa i łtiinów. Ponion^al iii*priyji.:i(l Taihł mly 
kmj» ponlowai oie udniy flic poweiftcb Litwor | RuiŁ, iD^tytiko wlec 
llo \Vflr«ftwy urliLnUilo. NftJHii;kn/ii ttr^i^ ii^j pr]tyłiyt<fi Imłnnid 
byhk be/, zatruiiaifnijk> [)rt>/mAC2a, pi^du «3i> kawijirD) 0!^ (loczylu, 
bruk WuraiAwy sbijaJu i oa 4chadxkt «j^ ibiernła. Materj-itl wica d<i 
ve£o]kM j biiMy nlic^n-^j, jcAM ktc» jćj uJy^ KCchcG> byl gOEonyn 

War^^iJ lakicgo ua[X)eobieo» umydŁóir, w Jród podobn«£0 tbioru 
Otith intoinlo znano towQtzy<tTro lutUyotycfuc, dvr klub LcIcucU. 
Jui wy£i.-j oponiodmlij^my ;pgo eklaJ i cele* tutaj wi^ lylko po- 
trzebujemy sHnotoWftf^ pneniiany, juki« w olm fJL»£ly w (ym cjcoino. 
Fovt]C«lx]olidniy, £0 było to igromndx«ntc próŁniJik^w ulitcnycb i po- 
|ilykAv knwinrnUnyrk, g(!?ic j\y kn^ilr, lulwckni be-c gpnw, łir^c- 
dnik n) j>ł>ilłroEty, I^u1[kk*r2 n^ bruku woji.iJ'jcry, aipieg 1 d&wa<?gQ 
Be^Ju. okryd planzcKciii putiyolymu, obok ftit^bie KnnncTnli i «Uwali 
tłi^ lldiiiucffluii pra>v Boaluch, *iKiłGC£nyrh i iwicTEibrnkami kiu- 
lunku ]od6vr Polaki* W jfruadc był (o warfiUt pciŁnuriy 1 ftD«r* 
cUiłi a intcrc* wUtny, prywata nim k>Growoty< Towanyttffo roialo 
ewojo dui WCTwtii i fo^todt^nin, jak dni upA<H:u i upodl«Miix, d Wy 
jogo byty lupcłoio w odwTOtojm tli^fiuoWti x loenokt «prawy iuux>d«>- 
v^j. Kiody Kprawa poiAJtaoijL »la w g^rc, wtoocsiu towarty&iwo 
pairyotyotne maJnłc, roisypywnlo *i^, mklc; Icot kinly pr?y&i:ły 
chwile newDjirzuyłTłi nit po rozumień, wojounycb nic^nwodTcii, wffd- 
ccae towanysturo nink^lcb 1 wpływ wywieriŁlo. Chcfc czy oio cbc^c, 
robiło jcdtii; rzvc£ i oicprzyjacKlcni, i: j^lotkir^. i la napulucid^. juft 
jest doeiatcczoa do oocmcniA cał<^j jego wortotfd. 

Po bitwie grocbowTikićj, feiody twardo obwiło cmdcnly, pr€XiM 
kłubut a c^toDck ICE^du, wlr^ lycb uudtuycb poloteń i norod, csq- 



P _ 6? _ 

sio 1IA IŁz|dtle 3c^jk{i laponaiDAl. Ailnoi Gurow^ki, (eo glilwtiy «i- 
clmycid, iiiw-irniij »My ciinjchn^l i \Vmr#2Aivjr i uic 0|tttfł »ic al 
w pATY^tt. Mo<:hr:^^lit gluuA klubu, lakJEc o Parolu uua}'^U)i aIo 
tylku w KmkoAi€ sit; eatr/ytnal. lani lio kryyi^ek ajc i>oc)iow&U 
i 4IU nlychof o wU oic było. Po iwycic>tvrtwK Ucmbcg^i i IgoA 
vł«lt fic oni firzcdmwtcni polimt^tiAłkji i i^titi i upadU »mi ^ritt ei^ 
U> nikt nitf clurtiit lob nawet po;r%e]ć I roiArAciA* Popirdzcni wl 
«r«iy4iiicb. ucituli siroj^ nkoM i i^ni«'4U projtkc roiwi^^uiJA towa- 
nyitwa. -le^l^n Lc^lencl oparł »ia Icmu I ita punńe dotyl prot^iiacj^ 
X oiłiriKil:^K(^nieT(i3j ir^ i\\% dobni «prawy niir(xlow(^j lawartytino roE* 
ni^uić «i^ nic moJto i poJro«[a<^ |iowiroo. 

LfOż gily pr^ysily iJnI iiŁ-uyrti nł^wnęirairrli nitannack I uic- 
pOfOiuaiicdt dai Dicpo««Ojtcń ^M>jcnnyrb, ilni Ołtrolęlii i Lysobjki-w, 
-YiKftcuB LUb f&^Ł^I ri) w licebg jiouifkftf*^ i w|ilywa oabicmĆ. 
Dlu^ *kkiUl ni^ £ Mmycb cywilnych, bo woioboKt go unikali, ro* 
tamicjfc ic Qi« było kb rifof^ li-udntć aI^ giulubŁircm i potwftrcf. 
I^ec* po bitwjo ortrol^ckit^j, kiedy nnoia vc WaT«9:Avid I ca PruiU^ 
ffaoboi4>nfitn, kiedy 1 n/rótl nojiitft eiomninic Rlyj<xoć «f daurdo, cie- 
kawo^ iftcft^U kb proiraO^ić imi klub, ab>' ft^ doiriądiicć, co tam 
indiii^. Jik wodr-i kfdi^ CW nio byli jotfcsre cclonkamt klubu, 
■I0 kUnali ■!{ (■iu^hitc 7imi, nmnlommi Kfnb nn incn tynbiwal^ bo 
pofliciUenui jego «uvik)y ^\*^ !icKiiiej»c8 i BolenmoJAic. Ul^y wmIul 
i rtibrma Ke^da dotlsrculy przedmiotgw t\a łkznycb d«kUni:Łcyi 
i głoft^Wf i mć^cy pUirnnnic /tuialuli >v««y»EkiQ Imicck obotu i miA- 
Msi ftby j« DA pdiMff« utarcłii) nuctć inoina byto. 

Kiedy Sejm uadoI t» pottMbiic i liobro dla oprAwy pablieia^J 
oiot^iyo Skr/jar^ki-i^^g flOn^ci:i lAufamAm i (vyrxokl, *o oa dobrjro 
ojc7-y^Dio ai-i t^a\ni^\, klub pr^ii^ciwnii}, po((f>il go i aiarpo nieiuboT^ 
dyaacyt v^h1 irojtki kojnę r^k^ tsishl. W tym czaó<! klub ilU 
•infairr wstny /roHl nibyiek. Knikoitteckt t woJrom jiogninwiiny, 
S gulieni&ioibŁwa uiuiii^Ty, o wiuŁńc poiuyjiUl i du klubu aic ibli-^ 
lyt. Klub widfl na icni aiyftkiwiil, bo KiiLkomiccki nic tylko go pod*- 
DOflił. oJc »aru ciyiiny i j:uclivra]y, iitv^'ierul iiuwiA pole diiolaniA- 
^AidCMłn |>otvin niciici^^Uwa vryprnwa na Rydygcm. Bl^dy w tćj 
wyprawie były l«k rricllcic popclnkoc, te iirawic winy łięgaly. Tylko 
iki róioi-:>g ini^diy li^^dem u ^ivi^ do^Lncdz ino^i Uid tai 
.-:.: i-LO drugie Xh pkm^zo pnyjmojo i «a łdrail^ Je ogloHło, Lud 
nic rofumial icoryl epi^ee^rnycli, po^arUiEat mówcami, gdy o nieb pni- 
^«il<t ale 1 loncaój było i poj^om zdrady; to lywo czul 1 mociio bnl 
do tOK^, Nn dooaijir Di««xc>sfteiA oowft pogloikft o adrAdiifi i Gli- 



-^ 7fl - 



t ukiom raUt^i^. Wymieni „zŁlrtidn** klub od puc^aikn hojnid «ia- 
fawuV ^foc^ioncki ii^mJL!^ na?^«a1 Chtopicki«gi>, |x^;(Dńij klub ienf« 
«nTn pnyrIomrW ilul Skr/jiic-kifrinti, (*b7xnmkn-Akii?mii i innym. Jtttd 
temu nic wk^rz)!, It?c7 kif:Oy AolnicT7 w/rn^e ten pi>»laTJin1, tzbcł ei^ 
ztnlcniln. Wzii^to iti j:a pniiAi)^ i krtyk: „nlcucftć idrąjOŁJir" n^ rojc* 
legł. ZapcwcirciM wotl^a i lUadu chwilowo o^pokotl^ iimyalVi ale 
kti odetwy i £Apowmoatft uepo»obionift i ducłia ludu rmiciii^ nic xdi>* 
l&]y, t6iQ iordzitij. £c wa^jratkic koiuUyc jlcttcic mc nykry<5 nic mo- 
gły. Skuikkir itgo <3o Kn^da snbEanio irncic poczuto 1 w4r6d ludu 
kr^yć £4i--£Ha my^l, £o ou Iti^il tA«iqpi^ powinien, po\vint«a by£ 
0fclxi| i vykonawcA i^ juk «wcim językictn t\^ wy«Uwifih ^p^ubio- 
nSca mUETi b}ć m robocie," 

Tow»r7yBtwo polTyolyeiDC, które wci^* niJ rem znyiUło jftk 
zl>icgi)ii i»ko nywola<S laiticbrręnic zrobiif, ternie nio p^trrcbowolo juk 
i]olku^£ Bic it^j Mmuy liili (lrH^Lvt-(?j. u iiiD^lo hyó jrtwneiu, fv tku- 
tck cirzymA i n«J icm tci pracova{ xacxc-lo. Uw]cxicni w mftiku 
Aiali «ij wy!^xuyu] piicdmicŁcm wzbm^ccia namiciuoSci i zcnety. 

I'owyićj powiedzieliśmy, it to^an^yMwo patryocycznc £ po* 
G£%tku ^v grooic sirejem ;« djuko^rych nic liexyto, ia po bitwie o«tro- 
łcekirj luifilo s nich Hudmo^y i ciekan^ebr alo t«Tns t»iciy dalej 
pOfily, 1'riytylych do Woirmiry jLOWjioików z Lit^y i Itu«i, lu- 
dxl toku iniftr««ów krjtjonyeh nit J^iadoinyeh^ lo^ftr/ystwo ttariki 
■i« Jo gromi «wojego wciiignęć i jeJui pr«^ pt^jDolJ. dnulry prte* 
nmv [uil»mo«i^ uliili »i^ jcg<i r^loiiknmi Pr/ybyll inktc ołicrrowte 
B korpus jencraU Uweroifki«^. n ci duwnii^j dc llonomŁki tnAc 
1j^ teru do klubu, do lonurzyaiiiFA pAiryotyrjinrga jjik do daitnych 
SOAJomych wrAC^Ii* Mlodeici lilcvr«ka, kiórjt tji< ditrno hcleircU 
prekkcyi «tuckjiU i vr ]<£0 ui^roM Mcpo vricrEyU, loru widic^c fft 
nft ciclo towarxy)(tvr<i i>ciiryotyG3!D0)co s^diiła, i^ i>M cna nic lop«xogo 
jak podpkezy^ do tego igrotnadscnia, ^lio f^Uwd prosydujc Nftdto 
woj*kc» nnrodowe, nie daleko WftnwŁowy oboxiij%oe, pozwaUlo oa ino- 
tKciio ti^ 2 niem i któ«utik6w ieitu nifukai^ laeiflo. Uiiławauk ri^e 
były b?s «lrutkiL We wm~Mtkkli armiueU by^nj^j ^voj«kowi, kiór/y ^j 
n^ iriccrij Rtnatornuii itmAeli lolmoreanit i po^oUria. Wojflkoirt to ^M 
t uitinduni, ailc uk r. nnlury, hidiie Aicłkit^j gęby, *ziimbego iloKi, Ti 
hucxii«go puHztr^cku oMrugt i pf^loein, nic malej^o eercn, liobutercy 
w g«ivrcdxie oIkwow jj, & tchdno V boju* 1 u iu« Łnkidi nie braWlo, 
Cir1ii4ic«Ai io opinb wAty>tkicH do vrojdka pcbata i k^iicl byk na- 
grod| tychf ktonyby vr douiacb poiOBlaĆ cJ'Łcieli. Uo tukicb bobii- 



4 



m^ 



— 71 — 



tof&w Iclub Utw^ traGl, a >la lak d«fóko •!{ poiun^ło, io w amiij 
łajn* swt^KkŁ i ApUki knuf ntcs^io. Takim «biegiffm róArtyob okoli* 
cfDoioi I njpadki^w '.ctuttn^tzwo f^uirjouctac tifAłlo w liciSe 1 pny*, 
udo do pewnego' KDACJurm A. Kiedy wt»d/o publjc^no tUbłr, onc» byto 
H caljm Tozkwicw i irsraAde i tbliitT ti^ dmd Jego tryuiufu> 

TurtarzyaLno oJ pucz^iku diiclito *]g na og^nr igrt>nia[]xeii!u 
i nu nrditUt ujny, i len podiUl du koikai po£u«iaK ligrouiadcotta 
oc^łnc i>]y publicuic, było to oi«jako vi(lonir<koi teatr, na któt7ai! 
jówrki aktorowic iwojc role odgryitali, vf»y*cy ai raitm w chwili- 
tncby iukII sH^ (ijcyczoc «UDovrić, by^ gotowenu rękami dla 
wykonania te-gi^o, oo poBianowiooom Ki»tanio, Tam oni m«lcy tfaty* 
jca vyki»dnH luiloui praitn Lo»kio i (pokczn* ku jt^o ilja^icrmti 

1 u*iC2C^livicniu, czy]\ racEi'j pc<l i^tn pWicfem o«i«iłrblwo, mana- 
wtif i anareltii^ nunilt i xaixcicpiaH. Tam n-»:rc1ktc powitania, pra:y-> 
jęcia, otlrr^A, [tccliwaly i wjiolti uclL^iJilftne i ipplnU^ic bj'ły ft a!u- 
ctjMUun. pubi Wnoid pbktudk lub pDg%^ lid Btai^owi) nugrud^ lub 
karę, p'xyjgci« lub oJriUJrcnir. Djlo lo małpowanie, alo tylko mai- 
ponanio klubów jiaryekbh icuoUcyi pary^ki-y; y^aiTńlko malc, kar- 
loirate, jak to oo jc>E obce, co wlnancgo £ycia i istoty niu ma. Ldotrol 
był lego cgrocnad^nia n^t^ym i aiczrnicanyni preicfcm, Prócar 
pr«r<r«a b,ito kilku nicc-prescfón-, a róAnj t^ doslojnoBi^ pLaeloivalJ. 
W ootiŁlnieb c^uaoh pacntiaym nicC'pTOJic«em b^) PuU$ki, k^iais 

2 fomiy, z chirakteru. al« nie i ecroa i poifoiuaia. UbiOr fio«it irprn- 
wiliie kl»^y, •uunna dłcign, rowcrcnda c^ariu, alo 2v.v(Ate bk>tem 
oljry^gnnn, ]uorxpni oLTytn, nicnm)iy, nieogolony, br-idoy, opity, 
iz^Mby^ 1114? oJ iiliaria lub Woiifra^oiLułti, ule i ^zjoWowni* lub doinu 
nici-railu i^ycbcdjn. Nic bex nauki, oJe bo£ n^iBdonid-d, jnk Kityklo^ 
U fijar^nr byfalo, nan-et j^wiea dar wymony poMat.tal. Ale inił. 
nnwtŁ lekka Kgula zakonu kni^iy Pijarów il» gu^tu dio prxypadla 
i tdkon opu^cik Kicdj nodcaH^ naaic powstanie: «lnty«tn, polity- 
kieui, tr>biancm by^ toźfdal i w»cdł do klubu. Z pociotku pa- 
Dtijfuy na awu^ cbanktcr, byl <kf;>niny i potulny, elIg kie<1y zo*lal ka- 
polADuni tf korpułto jen. Dv>crałckie^ kiedy pom;*rkat na wojacak^i 
tyejjf oboioi^o i wiaru^amt do gitutu inu prxypaJ1o» i xdalo ai^ luu, te 
faokatcTcns fo«ta) i odiad aUł »i^ roipUBiny i ituch^mly, a ebaraktei 
kai^jca, wojaka i trybuna lc iri^jc^ trudnii do [iugod£eiii:i w awtijij oso- 
bie uiiaoctiii^ lai^Jał- NtiHuinorowD, ulr tald i »ir?^iUwie x wy|irjL- 
wy do WaniAwy wtóci) i lataj coras tryiuinićj £ace^) wya(^po»va£, 
KfTc^lLi i«tcc-prf <3n klubu ^aftiidl i byl wiernym obrarem zgromadzę* 
oiaf kluroaiu pr£Owodnicz>li Mowy jego J(yir«t ca^Mm kruebt^, c£Aaem 



— 7J — 



Iryboo) trfciłj. « ee^o do j(*jka ujakowni opadMy, aU te umiol 
ilo łlabo^ci tnfiatf, prreto I wni«ni« robń) Ł >owUo okb«ł:j oilbifrttł. 

KoniUt Uijny lonrarzpln^ byl Ucoin^rin >(erDikt«iił klubur jornu 
lylko wiadome b;ly cele i >4rodki. on kierował i ni]4UłK Uiotnj 
i oMlaiccTiiy cel byl^ imtcnioDid obf^ar^go j^irifdku necij, rotji^fb«* 
ule SeJniD, obalenie rr^du i opanoWBiiic nlsilr^j. Po pieTP'Ucgci 
kotnilcla naleci Li^ltncl, (luroweki, Mucbuacki. Ko^łuwki i toat, 
póioićj kklkft raty go KiaitnUDO. Po bitwie grocbowskicj, kicJy doi 
Di«b^fpt«ci«dU«a priysci/, koDiiici rofbiegl tif i pochoital. Kie<i> 
gorii^ iń£ rttoclo, snów komikt aic vU-on>l. ShbdAli go: Lclewd, 
Ctjńeki, Kozloniii, jADOWdki i Żnkowirki. Poiiicyjii nic b^io pr£0i1* 
inioia do oateserBtwft t kalufimii, tri^ uk komilot tnjnj ja.k i r^rocnm- 
dzcnic ogólne prKonbely ewo>e dekkisiacre i dikktb na •ocjalti«, 
politycine, lab eo(lxieiii» kvte»iyfi, RontnwAoo gninift, imfdiAao 
wynbowaniet koitl^ co i.yvinoAA Aa obozu woriły, pix1 opieka bralo^ 
ffloffcm, ba«ini»u ńc. Od biŁvvj o*lrot(i:k»^j klub it»ii?»ia awoJ*; i1ti«- 
laoie, I 10 jert inccU epoka jego di^GJ<>w. 

Kmkonkcki. jak nekliiiKj* ibltJtA Mg do ton«r2T>twa. N>o 
atąjo n$ iTpratTiŁi:ic javQjin jć^ cdonklem, ale jc«t itrot«jni jc^ 
nacteloikicm i on oadAJc mu wynuŁnicj^y charakter. l>ol)d klubu 
zntTudaieoiamt były utopie, nianeiiia, lub i^airęda; teras na pok 
ojnu pnecbodiić Komiena. WpTnwiUie t dawnirj mj^latw o roa- 
pędfeniii tejmii i obaleniu Kf^u, ale t^lko my^Uno. Mówi^, io rai 
w iBJnriii vryilrble [wd^fw pfojeki roipędienla Sejmu 1 Ri^da i uMa* 
nowiciłU tłowrgi), 7. ^J*riii ^if^ib do^iorgiŁ Ti«lewd projekt od^ryial, 
niekture injprawki w fedakcjti pi>ri>btl i lupbal: ^pnyj^.^ Wieni, 
któryi z citotikóm iawt>lu]: .Wii^c wykonajmy." Lelewel z Jywo- 
iat^ odnckl : „nicposwelam, ja poeel Łclrebow*ki, ja Cilonck Ki^du 
poEWolić oie mog^*^ ^a ibllJcnicm «if Kruków )ccl)C|;o waayetko 
iig imicnilo. Krukowiecki moo^ awojej^o cnacKCCtie, stanowiaka prze- 
wydetFol innych i «tawal n^ nnexclnikicm. On miał cd oanacJtony 
iwUki K»^dem piMraiaaia i narodu, a do Jr^jdków, które ^o do tego 
celu wiodły i klub xulit!zy1. Hjulcm j^o miata by(3 adnula i kam 
na idrajcdn-. Odiiul poKi^powanin klulni flic ini^ierb. Perory w na- 
radat^łi socyuliiych hi^ koiWij. a nniDinU«E o zdnuWli I nlrejcadi 
■>( mi^w], Atoby ni^/j popiiUrDoecI dodnj5, jcticco domiconu: „$m 
haidy, ca o układach z lueprtyjamleui iny^i, jedi :rdngc(, bo do- 
kąd picdi ucmi b^diic i ieden ;eolnxct7 poccetanic. walka trwn^ po- 
winnn." Od ciun do c^«u w^ród tych nów dodawano, te cn^iem, 
który Aycaenia itarodu ^pelaić woie, joat twydfica Bialolcki. Było to 



i 



— 73 — 



^Niertm uklottów, wojnit nu iinkrn*- p^^m*;*^ Kui^ powinić Jnn- 
kowsJcicgo i Uurfigu, ak ocł Sh rxyi>eckif go laceo^, bo on [it«pffzy- 
jACioU swTCpni-il prł«^ Wl^łe i (lod Wa»»vrc piitjji^ mu poiirołi), 

muj^. U) jft ijlko sprana narodowa umowni mogę ^To^ ca ini>< 
ttioir, 9twivfilift urz^Juwy ukolnik minUtra ftpmw ctgnnSrin/ch 

Twmitiacyi Krukonkckicgo do mUyi wydana. Tok oii brztui: „Uył 
«fti\>t1 iu< ortonicki kiójy ale *po(knl nu uIJcj iuloier^t* ieby go nie 
nK7q>il, I nic upcwaiL i^} oa jcUcn jc&t waUnic poprowĄtldi go um, 
$^M c2«ktt iiryeicilwo lub ćmitrć chWbnn; nioapo<kftl'>bywh(clji,ab7 
lnu ni« pr7)j>onimit, że ^TAielkie ukbdy k Mo»Itw^ tą pt^l&o i xbro^ 
(IdIci^ CMdaloaj' pTztx: (Uimego irodui, sOftwnl «i^ tccnsniu itJiA'tadi 
nowa r^kojm^ pn^iwko ttk1a<Iorn. Sieukonlow^nio jego i OłObiBl«| 
nmy uiri{fo m |mlfj'Otj;riD, arucliwałosć cbiinkfeni m encTg^, łdol* 
aaiŁ do kftlml ra ir^inoifi. OzIowlrLiciin i\m byl ICmkowMcki,^ 

Kiukowkcki oie pr^eaitt na i«in, co luu klub mógł iU>v>& 
Ntkt moia pn<] Diego li;pi<!} nio £(m1 «arlo»ci ii'j /bicmnifiy, któni 
£«A)ft M( „towerzT^incm pAlf^oItciocfn,'^ nikt mole wiccuj nmJ niego 
oioii oio pi^rdmL .UIozdj** olo prsyJoniekt który cIwad»c^cU tAty 
ótiCftOMC z tul ]cgQ «ljr«tcJiJi»y. Ł'r'JC£ tcgij Krukoirioclu zfulI watlOiili 
tych rxlif, któis! noiil, nadto iftcliowyvr4t )w3cczc wyołjro/caia Arj*lo- 
kr^i iŁu»tn a^kaćj , tibjr j klubirfanń ir bmt^rikło »'.otuiiki uitul 
wchodzić. Swojo |>l!ti»j i namiary po tn griniE:^ klubu ca iikkdnl 

1 prowiMi^n, crj^li itkUciurte ]ioui^1^xmvreTy, kon^pirowah Jednj c nnj>' 
WAiin«]?Mytb je^i ligur hyl nicciprjrifjitnrtj Moirb nurki. Miody i tii»- 
biloy« biiji^uj ifTUigmncyi, uyM)kii'j td^thuiKCi. tiilnc^ pióra^ tAc hri 
iloiwiadct^fiit, tiiiitiiny. D>c«ialy, bc£ kon^ckwciicyi, be^ chnrbkt«ni; 
oalowiek, ktiry pimad spratrc aun)cli>wj| trUsno irjnieiicDio po4Uwil, 
(Jdrby Moc^bnncki byl ubr*l dobn| dro^c, b^i upn^uzcc^iA pray ad»>l- 
D>>iAfb jukio potftidnt, byłby jtauiomiic iim^jkc znj^ł i ^altm rtilu^l 
uiIilnL LvcxiAiŁiu«pt potn?i'y6iic /^ dobrx<i mydlącymi putiyotniniT rzudl 
■ic dl] klubu. On Cblopiokłcgo zdrnjcn narwal, Da^iodl Ks^d lyinctA- 
«»«ry, Sejm jakfJ komuna Hłciil ?a*^pLC, rcirolut^yi^ fnuicuiikf mol- 
|mwat I tiawal w pO[irxek iS weselne tnu nntodo^vcinu uspotobioniu. 
Z«rdd1 fis licbio irpniM'dj:ie uwngfj, nie ja tm zly Hpi>iób Eurrikil, mIaI 
fll^ TnanyiD, ftlc rn»nyni wrfród pon-^jiif;naA- Prwjrrano kariy jrgo 
jurczd tak DdiKlti^u JŁjiri* i tn oie lupi^luin cryale siy iikuialu. Prty- 
pcjmiiiano jrgtr Mc^unck z NokoaiIcowcw i lUiikicAicecin; iilnn cdu- 
kacyi dU IMfki vt celu taproiTMluom obaknniDiyunu podany i ^4 



— 74 — 



Mroonika, a nnw^ in »]>tega Mo«kvry go uMrafcano- Kttrjcra jego 
w WAKzawte Die mMn widuktiif |Kifro^jrenui ; Moctinaclci ieJt o]*b- 
i^W to pri^Onj stolicę i n?/i:ilS ilu nfijtliB. Jjtci. i lutu) fitriutia nm 
nic a^ji))A)ju bo Rad poruczoikn wji^j nio poM«dl, Zawió<lWj eic, 
opu^ril wDJalco i do stolicy |>owr^ciL Nadto ai^ hy\ byaitrejio untyrlj, 
Ab>' nic niiiiiikl obccacgD położenia rzccary i KrukoivKVkic^ Hbtd* 
gÓT, AmbicjA go pcfanł^ fbliiył aic więc do niego, uwierzy! mm 
i i04ial j«g;o «lu)ca. Sam Mocbnocki \tn >taBU»k Uk opoirUtlai 
^cdon Knikowiockt laki jaki byl wówcsiu^, «]bo pr7.ynji|nani«; ut 
jakteifo^tny go {^c^zytyndi, lilawol n^ minio podc0ily<^U lal «vroiirh, 
ulolnym do olbr*yroicłi pr«tl»i(w»ic»f< Był nicw^tpliwio nr OoiyeH* 
G£aao^v^Ti> po^tępoiramLi fli^ojen, tr olnliwlcT^nlacUf w obirini^iarb 
niijvt]^c(-j rcvroluc!yjny. Kii^, mó^l pn:cwiilx:«^, iilbtj oilgniltiif^ eo na- 
otgpi ? KtfTily inni Eiipeu'niHli, 9.e me odniicnit^ tlotycłic^Juowc^go trybu 
pci?ti;p<in'iinm, ou ociywUcir i janmc j;ip«wnU1» ieobj^nfr/y wUdzigt 
DAlyclniiiut ^rnytlko odmieni, t gruolu zhnrtj budonc winiedoc^ 
pnci Skrtyoectcic^o, ,< . it «]C otoczy ludimi młodymi* ^wiiitynii, 
eocigicznyiui i nłirłiksc kotcryc i knlmly raocQ priyflanii. „Iib* 
nio potwoli jenerałowi vr tym duchu deiAbi,** m^nilonn mu lu kil* 
kiuiakiio dni przed nocę li Sierpnia. „Co innio Uni lxbft, odpo^rid- 
dxh!, nnni^ylbyin jo icli, g^/by «ic mi^an^ ehcitli <lo tnego Rn^u; 
dodć fii^ nflrtdiili, nid dam kraju ipiUć do r«»icy.'' 

Z l«kociiya1iioJciij, d» Ictón-j x rczE^ nani Mof^hniicki aij^ przy- 
innL uykrKykio-ftl on _Tdr.'łJ!>a ChłopickI,*" z rówti^ f^m* lckkoiTiy4l- 
oorjci^ KnikofliŁikk^o u^iiizil I vs mrgo uhticTzyk Słuun: ^uiuc^tc 
vic liidAcni mŁodymi ł ^iiriiilynLip* «U)y fiif dln Mochnackiego burol^ 
Moclirncki t«k£o dia Kiukowicckii^gu był ^^nyin nabytkiem, »iluo 
bowiem jef^o pi^ro mogłf> fr«:x druk wiele ^rplywa^. n in byl bnidio 
zbliżonym « Chł^dowekim, wprnwdaic urrcdnikicm wyd^inlii ^Agrftoi- 
otnc^o t redaktorem diifaDikn urt^ dotve;^, Icct człowiekiem ra dn-i]cli 
4lolktLe1i »icdxacym, Icmiutmcm miał powaJttty organ ku «woj«mu 
przcmmkniu. Członek klubu, wymowny, mógł ni^ i lam nucioy 
wplynr wywierali. I'r5c3 togo Moohuucki nnleiol do iwUrk^w pne^* 
rtwDlti<:yJnycli, liyl wiij^c w fliyi-irłojici a Wyiorkini, Szlr^lem, Zali- 
Wffkim i innymi wyji^kowymi; mó^ więc i do woj«k& w iDtercsic 
Krukcuieoklego pc«»y w>!fp ^yskiwiu^. 

WidzłcliMy, £c priy tylu nybor&cK Krakonkcki nigdy krc- 
JBCk nic mifti. Di^dy k&ndydntcm nic byl. dfiwna to an pozór rzooc. 
^Ih> on prftMic cało iycio w [ixcr<igach wojukn )pQdzit. w istocie loi 
maturalny (o ikutck charakteru Jtołoi<]rta, wojaku taszcgct ■ Kmko" 



^ 7,1 — 



vri«cki«go. Wojtko jAt nielkim tf^eia, jcill nio lancic x<IalnD4ci two- 
ich donóriiców, 10 nietauodnio ftkclmnych ich uciii^, charakteru 
i lionnni poirAS umie^eT&E^ oc^nUr. Krukowrloi^kl nio mit! chnmkforu 
jiiki io\u'tvrz tubi i pr/cto nni nzi^Ui^-i, Ani iniloJoi nic jw^ada). l*o- 
ni«itst inux o wyniMietiiu ;^go z^itiy^Uno, tneLu wi^i^ hy\a koiiiifTOiio 
no)»ko, ietffW »!« prijr;:hjlnu:i] ^Ua nie^^Op lo pr^yn^ijmnićj jKjbbiii)!* 
cero zrobiCr Abj gdy u Warfzawic ntburtcnto iłoht>uA;tc bi-dad ono fi^ 
nio i^paHo i kat^ oą wioDydi, na T^ichriycichclł baga«tem nt« wyniie- 
rej^lo. XXj tego Moctłfł^u ki £<uiut uiyty, Foglo^ka o idmjcach, o «tn>n- 
nikiKli ukUd6w b)U ll«m giówncm, a £ iikgo vryfDunab ei^ ito 
fioulauradt VizyMiy e^ xa nimii nie ina innogo ipotfob^ jnk ^wałio- 
woo środki rcił^oIucT^no, Kfukowiecki bgdfia >lriijflm IłonHi^arieiu. 

WnrijaAa tiiiulA być teatrem, gUtie o^e td Bmiuaird ep^lnić 
zdiiii^rtooD, n Ntrycrek i IiiiarniA miuty hyó j&roilkitTm, Klub był go- 
lów i\o H^y.ył-ikl^^go, a\e jooMl jogo bil iircliorny, i nie * wielkldi 
śmiałków m<] akluJut. Zurby w gębie do urr^awy i łiał»atf, ii\r. iditi* 
rtc do picAcir d« cEyna. trzeba wi^c było h]^ po xa klubem Aiukai^ 
i» ulicy jł xb»cr«£, l'«yj^to witfc luyil, io jrnbureeiiic, iJw ruuh 

iirolucyjoy ma b)A cmI Hindu narodoifcgo rotpoc^^ty. Na Ui^d 
uiiiino naprfód n«pnd ucrynió, rnt dla tego, Ło Hs.-jJ byt ^fb^jiij, 
klóra kiarowaU i ronktiyw&lo. a wi^cr tnstjbA było jfO »ic poibyó 

nii«j*c« j«^ '^jf^' ^ANtępnic ToaiemAno, ic tym Ppo»otjcm abic- 

kwUko, xgron»drome lit'Vii niajlcpi^-j i\yvTobtie hcdiie, 

l'oE)iei^:i^ K2^L^, mimo v\»ry3ikfcli potwirzy rozdiewarych, n\\tx\ 
pewna u^iil^DtiT, pomrMiLt irlmnmi w jogo ^nnty oliyirmrUkic, 
prrciOrnby xbtngcui«ko ^\^ uddo» lj&łłcin oajft^ia uw iiimło byi.^ wyriu- 
iwiio K<4 In. ]<<£ ij Iku piUTiitycKOEi cickaii oii^ cu n obotic iii^ Jit^jr, 
czy Skrcynccki i Dembiński tt^ ILt^łIowi poalo^fiDi. Jaki by\ los 
Ux)dowi nafnnCEOnyt C£jli i 3i^<"U laturalc były prxcztiacxonci lub 
tylko uauni^Gic i iM]daUni<v je pc^noitci^ povricd«ic£ nic mcicmy. 
Wpmrdjrio vm lilcio pTi>3UiypG)'ji}ćj, kturę w nocy 15 ^crpnia Kni- 
ko«iecki |»okaz>wiU, Kdju;{^ Cturioryiki i BariykowtfUi byli ze^iu\c»x- 

roni, \te2 my o pntwdiiiro^ci lakicgo znaitaru fiowsiipicwi^my. Kjt^d 
>yl niilto annny i 7 prii»odci i patryotyjFuiii, uby opravTt?£t> rijce imi) 
niem iFTit^a^ hi^ mogły, Zthj« n«m «if , #i! 1^- oprane poEOFtavFiono 
trafoirt i irypndkom fitiwownie do lego, juk famo eic YryiĄirjij. Sejm 
Die uotal Li^ raegt^cljrony, i owk^-ctiik mlul po^a^a^ dla uprawuittnia 
oiynu, tnnicmiiAo boui^ni, It gjTicfelrncU do w«iy«lkiego go ?niu«i. 

Gv(ardya aaro-Juwa i wojeko w War^jtawle Kiia;dujqGC vi{; sU- 
DOvrily Mt{, klórij K»d i gubcriuitor mogli uiyt do po«kromicuia 



— :« _ 



rcrrucbu i mmiaftw^ pon%dku. Clwjina* ponnd^k gimwljti ra. 
TOtlonn mogU, g*^}hy j% ii2yd umUiio, nie bronić n KilrtJ^ obniii]i>- 
tiycU riTc umnlaliy. ro«yvlcnnic ni^ komc^niUtii;! gwardyi byln ńj^irl* 
kieui oi^leptt£>iu do labe^iiieczdniu aig uje] ^Lmiiy, Ucł ik piftCA tjjla 
PAdaromaA i trzefaiL było innjr^ o^icetow ai^. Krtikowtecścu będj^ 
Eubcrniilorcin ffiia«U. mluł dobr^ epoMilaoJ^ ti«ej«tVicb iKtiniK^, wi^ 
l»nl jak do każdego trAil^t pncntówU, jak koid^-o tiiyć, «7c<lon 
hojrticUlin-^zych fiod tym iPigl<^cni byt nUJAkt kniwUA Montweki* 
lichy krav']cc, rictrod^iwio irM i HirduŁy fobiti mlo j^lona oic^^po- 
^kojna. raiizijEjcy fic i cht^ocy jaktcgo* >naca«niu. >1uł ^i cicfów 

)ór: & pod Konsraniym Ifi AmUłodd irobila mu ur^ród obyimic^iiwn 
'nncznwy |k«wiłi^ pu|iulHni<iAÓ i ina<i£«iu& Kiedy iiuwManit? rnM^- 
pilo I gwiitlja mirodown tiiAOTioita zostuU, sapiPAł fii^ do komimsii 
fkrlylcryjt kliir* [jiym wir^id gwardji iiiniOnwi^ protTuJ^iSa, ho6 
,1 morsułok OMron^ki do dicj jnkg pTO«iy nliykr^yda duIcźoI. Wy- 
iny tui oGc^rft i pr^oc Kz)|d /^Itticrdiony, rcutni ei^ a frnr^lft* 
im, pormcil roiyce t ig\^ \ uu jjdityka wc wykit>rovnL We/^dńc 
ll^ irtr^tii), do tr*£y«lkiogo mi^^sal, byt r^yonym, & nia (Io>A itiu 
>jlo *xl>r oficfirikicb, CMin^ wigcoj o^bcinl xosia(. 

Ki'ukc«rtcekE oncgo MorMn«kl«giii dobncc ocenił t \ityl {;» tji 
■wojego ngcjilfl do g\vftrdyl narodonój. Pan jcnerd ci^kio piinci 
kmwca odivJrdiat, i juk miSwioiio, calu^rft! rifczKi ^ni majMrowflj, 
iliid) mu MT ^tow^. £e je^i przczntL^jEi^ny juk draj^i Kilij^kl ud^grad 
"fratn^ r<»lc, a Dnnct dowod^it, ic w |>ifV0zIytn Tz^deic ziui^^ iivoi«. 
Moniwfbi wasyelkjcmu unieny) i dii»£i| i cioiluni odd»l «i; Kruko- 
|{VritckiCfim, i wAr^l girardyi x cnlij gorliwojcift propaguodg oa jc^ 

Nio roponiTuanc i o|>r/y«xlyni Rx^dti& ili^d itarcdowy tniiil 
r6 obalony, u wi^o projekt dU nowogo tikUduno. lxcz co do ifgt> 
;hodŁi fficiku rtiiniea mi^dty klubem i nuilyni jitgo |>ric3<#am l«tf- 
rdein, » Krukowiecrktin i jego etrannikanni. Lel«tte1 i klub, niby 
rcfHiblikiitiir, kUplogonu^ tutotmc; fatkt ]>DlityoxiiL\ podług «vToIcb ]Kij< 
rtcciy obiny&Uli. 1'odiag projektu w k^milccic khibu |>odnnfgo#^ 
r^ mul aklod^fr ei$ x IJ « uanet e 1-1 uióU Krukowieckt niKil 
yi prezesem, Obiar łficcprewłcm, cflonkAnń LdcwrcI, ^^^kfko* 
liki, kfrifds FuUw»kii ^ocbnocki, krAnicc Jklorkw^ki i ioni ri>i«m6 
jik et ni|drc glociy> Projekt t«n, jak v'KAi cioHa, miał być przez je- 
ditegoNcnAtorn podany, kt6ry niedawno krsesloiunaior^kic poHftdt Nic 
nmk«scfABAy jego ioilcnU, bo jmpdA^j poimodoi nio mamy, jedouk 



4 
I 



ninc^icmf 14 par^ dni potliiitirgo |tn>j«Mu ni Scjui, kiedy liz^d 

du6. imion k»*ccLi Czartoryskiego i inDTch ołób, K£%rl *kMij^- 

a VulB'Mkii'^u i knnn 3lomw0kkgo mUly być otl^-on usilniej r u*. 
l^loiYct tnUI V kAauto:'it t>iv;^t)(»nfi^, kiedy projrkt 1«ii byl Oyakn" 
tuwnuy, ['f^yjj^' gi^ ■ podpłanl. aU* n'ykoii»i^iu ni<* Jotwli*! i, *by |łd- 

uol. KTuko>M>rki, jak mówiono, iiih\ h\'''- iiilcFc ol>e^~i)jm i projekt 
prtyy%U ale pr«yj«l go, aby oie wykonaf, wyascdUjiy bowieru c tta< 
nidy. Ktzyatkicli fólglćfrkami naimiL 

Krtihoviic<kkgo i ^go ftronnikóyr inaa byU myjl, my^l wi^- 
ei^j pruhtyctan. Podluf; nieb Kząil miiŁt być w jcdotij oeoble i Km* 
koMiccI,! mini iijt \\tzrklkitn.. Pomocnicy jego, ktoryin »rO<rao im 
prttcD*ynch nti? ibyunlo, mi«li być lnkl« irTnngToJuni, aU mieli 
itft^ ftF|< tylko Jeji^o Mleliumi, dormlzmiui i nie wi^c^j, Mcchnudii 
KnłkowŁcrkiiiRin trińronnl i ti (.<ht{dou'«kicgo aa}(--?tffAL-i^j odby^nmly 
fti; Mirarly \ il^ielo dojmnalii. Trtebn Cakto pou'i«(l£ic6, ie Kru- 
kom ierkrj mu n^^yntki^ »prcyjuto dli npelmeiuiL zaminni knrlo^ancfjog 

Dii<su do tpdnicniji mburconU byt 14 Ć>iGrpm« naiifiilcioiid 
1 «r9£y»ikie naiłoitaoia mblj być u^biaoc. aby wlcccorcoi poticdcfla 
nk klubu jak oAJlicinfcjitEc b3'ć Tiy>j^k>. Ciłoakowjc mioU liyi ubTOal^ 
o Jlo moZiLa, w DłunJiiry rtoj#kowo lub gtforilyi naradow^rj, Ł'u!aw* 
«ki Biial inf^aić ponudienio lao^ra, pełaij naiuiflnoJci i lUohwaUlwa 
i ir kc^cD uwolafi: ^Na H»jd, na Ka^d!'* Cala Jgraja |>ovrifi(ia ti^ 
bvlfl 7»w: wyio-Tcyć, po dro^bo aablcra^ iriiyfkich, kogo napoikuj^, 
aby IŁcibę |KwJck«y4 I'rw<iqg«j^e kolo innikti, mloU m^ nmi nu- 
ń^. i tak natwanycb 7;drcij<4ivi wymordaiTEii^. a gdy juA r^tM: w krai 
iLiociijna L^d), vtcRCJiaa udar^ aig na lUjult bo »iai klobiJci cmii, 
ix nby na Ki^dclo gnali eptUM, trttba byU by± krni^ brniui^ 
opitjm. Kiedy na zamek oapad miul być robiouy, poninay były 
być race pa^fr^eonc, aby v cbotlo #pi^lcowi «\vojc ditcb roatpoct^li. 

Dla U4 u pełnieniu icj^o obrazu oaleiy pnytoceyć kilki «!ów 2 pi- 
ana Orodcckkjgo, członka itj^t Łorranrycttitra. Pćino oa nprayrdda 
t mm rmkkb do War^fa^ry przybył, nk mo tnicit c«a»u, czyume 
vni)1 «ic do prncy 1 pr^ko nie lylko iluei^^ł Hnokk kulegónt, a1 
nAv«i icli pT/pj^ignkł. Tak on inó^ii: «Zu**i^ia1ii m^ pTĆex luutnt 
no«D loiAarayBtiKo, £ bUkuaatlu do kilkud^icMJifciu oaób zloionc, kti 
r^cli triudk duma 1 cb^ć oiobidUgo zaacceaia, któie|£0 I0 aprayai^leaJa 
dtm^ byl Mocbnacki, a micjsco ocbadjcki u redaktora „Oziciiaika 



ii 



^ 7S — 



Poirrii^lim^o*, Chlc(lovr«k»cgo hjio nasnu^ioiK. Kruko^iecki byl 
cstonielkm. i» kt6r*co octy «pW5r*i<;i«iiyoh bilj- inrocołic. [»(iL»oba 
im bjto koDioc^uicf tia oidc poffburi^ a^cpr^yJKOicl* Skrirocoktcgo, 
Knfkovriccki m^c hy\ dla &ich cslowiekiefri wła^nwyni, PLb^rBlii pi>- 
piero] Knikowieokiejfo, jtk hyhm j«Diu pmciuny. ... Spr^yt^^łcnk 

nic Dielł^liipr-z^-iUnti i i*7t>nnret)ui pmcflirrhtirgn. . . . T^Uin x^1raJM*v 

tnntiowrik], NAUCZuJ^ca b^1nc la IaL£u auAgiL, kc lu trj *inwni^j lUdc 
uic tigurowni 8<jin 2 |>i:>vrodu religijnej Iradycyi, j^k^ luJowi |ioJaly 
wi«ki po?xiinov'aiiiii repTc»Dlantóiv naniJu> 2aUaL'go pmwk nie bjlo 
portA nft litcic prJiW4l£ti«<^). cltcciaź »« fAł<;:T^ćJ OIil po^Entchu lvni- 
ko^iecŚŁi Ean»ic*«Łal vfMyeikicij, kt*»rycli uwitini m elabycŁ d* dncltit. 
Krtłkowitcki ^wń i noc cstuwnl, groina<]xił nkclo ciebie xvro1cnmkówr 
iktopobainow-fin^ »vojiij dumy< Itń^h poAMAPki byl DatnacacoDj na 
diJeil Id Sierpda.- 

Tfti; opowiAiln irielce cstynuy klubUliL Poalnnic jtfgo vgoiln« 
jest z tent, co^mj poiriG>3eic]i, a wi^^c <i BlronDof^ pM^iIzciii t>y^ 
ntc motcmy. 

Póinićj ^włjyscy się lego wyparli, Ciryiuki picr»*»y to ncx%l 
i ZATAI na miejscu w kilka lici po cxynio »peltiioaym wydal ^pi#t 
w którym cntĄ ntccz w innyiu ko1urxc wyMawić ric tiAral l'^£nii;j 
irirtd aa>ii<.'j vck1r6wki inoi M jogo ]>n^l: Indom pc^di, escfcgólntcj 
lUocUuAcki. Zdujo rii^. £c tA nifCna epni^n nsi torcu iti) ciciyła* 

Txk fttaly rwciy prwJ nocę 15 Sierpnto, Dwó^łi więc ni«pwyja» 
ciól miffliimy, wfwn^iriacgo i Tcwn^ir^rncgo: MotkaU i icichrtycicli- 
Primnko Motikiluwi było jediote wojsko, klt^rc Oo walki ftUnii^ 
cIioIbIo, prxrrJwko wRWn^tr^iK^iitu nic mirlirtmy m^iji ^IIiktJ rgki, coby 

Ki4<l aarotluAj nie iiii>gt nie iAi«<l£icJp cc iiic kiiujć, co »ic 
dsiej>, bo gbt publiczny doM e^crokc po W<iri>j!unic to rgxDO«il, 
a próci Ugo odbtcml Bt^aowne cetrKiionia i Uonicdicuio* 

Na kilka dni pmed ncca \b Sierpnia pnybyl ca Ki^d pfcfca 
idy municypalni}) Gftrbtńflki wmi c Owoina cilonknmi (4^yto ^/<i 
J«v-el, Jak iu£ rzckliómyi »w«eo bardzo p^^ioo nu foiicdtttiiil 
Eadu przychmlzll, a c^onkoirii? mety iramcypnln^j przybyli wczo* 
lnie, Lpdn^ MTĄi\ 7iŁ!iadł, wprowadwni, rn irMgpU oA^iiadmll, łe 
prtybyu;ijij, «by Rt:jil(tivi donii^^^, ixi w iniEjcii; widkn nicjjnknj* 
d(m(ć punajc, źc wJrod tego sŁniia nceczy rada municrypjklra ni< iuoi« 
sa qirvyiaafiic spokojao&n i porz|dku urccij-£ i odpom^ai. Na 



- 7& — 



jcams i iblitoue h^ tuei>fv^jiidel> [»uc1 (ilŁO|iy Blolicj* Rijwwne iricle 

c1>ocU& te iłowotly dlDic w^ljmajit, icdnak, gAjby oqo nttŁurAlDomii 
tńcgowi Jtc«lnvr>&fkc byJr, to prcy wjrfokkK ucsumch pnli^oiytmti 
i frsy |>^i(i^Biu, jtkid niiiwikańc^if o£yirjii, prty u^j ^ni^ioAd 
»Ił»wy, ta juk^ nttoijiny, tulnycblj- Klycli »kulków klui^ «)f mo 

DntTiJjninMi l»h rc^pAF^zy do brorienln j^rvevIvrko iiicprxyJiici«loid 
»iiDJegt> uiicióu, swoich domf^w i ftv^oicb fjimiln> Ttocz ntcxy tu* 
pctiue inn^ jKwIaf pTiybieraj^i Sj^ Iwhie, si^ iianei loitareystwj 
i £WLi^£ki. co aauiHiat pncuua^ ilU ulir^munin T^ody i jciimoij 
>Tibudi4Ć KAufactc^ >ik na prawyclt obj^&tcli pTJij»loi, i»}Ą4flrinDii$ 
ii«luj^ ro»kn-Ad fala^ywc Vfi«doiDodcł, tvytroljnać t podburcw^ 
(ni^ln^ćci; oriabia^ eaufanic Uo nodciu (Jo Hs%du i <lo ^Scjmu. Skul 
ki«in ich L«ibirań I0D ttan ttioe pokój nc>Aai wiro<J mi««fkflT'tców powi^- 
kifft elf, Mirutii i ataje u^ luirwikiiijjjcym, i niainie to epowojowujo 
nd^ municypalna ndiić rij <]o K^rjidu, duniv*ć mu o lem i Ja<luL\ 
■by lirodki ku mrAdjwDiu prz^ niego pne*.UicwxictB roraty, 

Kjf^d nw iiuj^l juk pwJx]^|ŁOvi&i' mililc zu ^rliwuti^ okarnnj 
lvGi zAntc^n uuHgc iruUJI. Ic douitfsitiitu u<'x^'iiioiiCi jakkolwiek wa«: 
2oc> ») jeJuikie DiLcko o^ijW, ^by uiogly upi^bralnbó Rz^d Jo 
pficdjii£uzic<la >UuoxłCAycb i t^rlouycli krokijw. DUicga dtkgo*, 
mtni i4irt(£>vAui coeuli do ud^klcnin wiadi>iuoAc4 ici^ćj Mcecgoli 
itj«h, lak co Oo »pUkóvr knowuć »i^ mnjąejcU, iako iH co <io oeól 
do tiKh lulc^^A mogących. Ogólno prrod^lawicai^ii nawet otkarJ 
nift (-^ UlnirjjSOi bo 1 miui<j powtio^i tvyoła;;3ijfj i odpowiediisInoAt 
2a nio miiiujffa wynika. Le« tnncii^ *iif nis, gdy do poitciegAl* 
ntł-h riyiióir lub Moh pr^ytiiipi^^ wypada. Tuinj pcurnttki luprjn^j 
it/f]>a. bo bujiłii\ odpuwi^d^iiiEuoBci pr^yby^^n, a pritfd k'mi wiciu 
milcjty, n nuwirt cofiid m^ iwyklo. Taki byl |>rxy[iadck a dt:lugi>» 
«L ' nly luuninicrliRj, N^ Ltk fKnlMMtonc juipyuitla, Kaitito^l 

|i _ ^^ ,. ilo ubucr^icji^ych wyjniiiicń i pudaii, przc^iwiilt; aEuran- 
nićj jc»zccc w iig6lnycb OBAV)a<lciemacti n^ v:amykAli, twicrdt^ t« 
rasni Inkie donic«ionm otncyiimll i 1 UUicnii nu Uii^d prtybywAJf* 
(by &U1 ju udKicli^. Jcdnukić w odpowit:da^iLU<h du^sunycli ai nadto 
ridoć było, io luti łc1i oio brak ^viiiioiuc«d juimykajp locs inno po*- 
Vo<)y óv milotCDia >ua^laly, Ciloukowie łtx|da byli praeco więcej 



_ 80 ^ 



nalc^j^cy, odwołali ii^ <)« ich u^ u6 pftirjMj«cnycJi, ilo icłi urr^dOt 
ńa i^h obonif>l;óff> Na takk itAkiJ^Anto ddepoi^Dni oiniadcfjli, io 
VI doiiu^iii^DiiicK ognniojli ■!{ [)T3Cx «zAcun<lc dla uiitfgc Ri^dti, 
bo wnij-Ksko ilo od lUadti, od OMiby w RrLjdiU ss«bdajqci-j pocho- 
dni- Ona HA ci^lt «m, ona uff^yntkiem kienije t jeł*c« ter*x ni« 

£A^, bc£ ubliżenia Uz^dowi. Ctloukowic lU^u uciyińli nnj-t^knniej- 
tze aipcwnicnic, ic •% gcloni n-«^-«tł(o w^»ł^c1ui^, wpzyMko prxvji}^, 
ba GM €«oliy iilb<} jakickolnick itmc miiJuIu, Iccs dobro epraifj no- 
rodo^^j mflji^ nci celu > ku lomij ewu)« uiiiłonania £ivnicaju. D«lt< 
goirani pia rui ^powali iln c^yaUnk dal<xycti ^awindoiui^ń^ gdy w Ictn 
w»fdl r-ole^ftcl. U*ift ioli cd rn2u, jtikby jaka ftilii magicinn, inm- 
kiiiffe jortiily, *e rroknii-iny, śliw r.i|H]Uiiiii-li i iltipiera po aiejaki^j 
obwili, nn iruinanio powtórzono, ntxx duir'tj piowaduli. Ale jiiJt 
tridoceiHim tyło. io w innym duchu i tcattc recc£ wifdi^ionA było. 
U4wiiidC7y])i ±0 pcl plafŁ£C£tui to^anyiŁira pAiryotyciocgo liryje aig 
i*iclc agcm6vt mo8ki«wftk')cb> a natirct kU erpiogóif i Ac ci Qfljgor#sc 
iriAdomoAct roij*tu»aji| i oboołaij, i leui Miin^ii) ditoba pablio>Q^;;o 
pnmlilot^aA i p^uć ttiilujt. Zakońciyli 7^ oiwiadcTcniem, te Rji^d 
fia prawTL^łi obywaTeli rawsko liOJty^ mote 1 li! nn jego glos wjizelkitT 
po^H'i^Ly;pb iptlpió oni goroAi b^diL 

Delf^oM&nyi^h idu nicy palności (ki f zaprzeczenie patryoly/in w 
progi Hifdu pr£yp>X)ir>dziłi u jedniik ha tfumu w^c^cic; Ldcwda uatn 
ich umilUly. Oto poicga tcrorysiiiu anArcluit tnw^tt onn dnlclto fi^ff^t 
}6j wUdsa ukryta, btc fttrałzna Kaidy rr;^ nm gmnicc sivojcgo AitŁ^_ 
lauia; prawo, forma, in^iytnoyo Aruaoirm jo i ir nich eamykać d| 
mujri, i pod niemi obywatel sf^łlcojtioiici 1 boxpicctoń«tvTft uiywa^ 
ino£e, Lecr nonrclitn, kiedy Ja£ ruii cxoło poduleU idolA, «lryczki«iti 
1 lafarnii^ [>(>gri>u^ riiu£Ł\ ^sxy<ikic mbeipiccireDn nikiu, wny^rUo 
malciyt a pr/c^tridi tylko pAuujc. My ku itsum elnnowl iblitalipmy 
la^t i dU t«j{g oa pokazanie ti^ naczelniku usU uawet pranryiti pa* 
tryotoia 019 r^niykały. 

^ oboEU oicpmyjociolskicgo tak£o doni&jionia prsyaely. Na par^ 
rdni przed nooi^ 1^ Siorpoia, podjazd nast, z Pr<Lt(i wyebcy, oi do 
lajgenoiJci Nieporęt dotarł, VCitji gminy luiojioowy do prc(ok<^lu 
oficerowi podjAidem koniGnden^ifGCiitu podul, że dui^ł^izca rizwtdronu 
nxij«k moikicffikicbr ktatj- k 0-j gruinic komyitownl u c--ofEi[il ii; prty 
ukazaniu wopk polskich, w poiocznt.^j mzmoivia r robił n)u zwic> 
izcnin. ie Wantzawu uiezudlugo wzl^t^ b^^dziu, bo towarfy»tii'o pa- 
tryotycti&c dnia, kióry jut um^'i4»iy fioeUd, Erobi iriclkio ttburzcuic 



— 81 — 



I 



W nU^te i bunt v iroj^kn ntsi^pi, i l« iT|pncxa« aitarm iki War- 

tuUk, I onuKicDicm KAwtt dniA 18 Stcrpcifl. w klór^uo C2>D nu 
bjć «pcŁtiioEijr O^icu. k<óf}' jak wiemy, £ |i«>ecatku ]>nce£ tow^riy- 

Doni««ifiiU c«, od ni oprzyj a cic In pHKltodt^oe, oi oodio Btiri«r< 
ilzfljf, joiic oMiby do AkUdu lonnrzyftwa, ki^ro *iq i^aiTjotyczMm 
itujni^ Amiftloy natrlaly. Bjrli iiim mgcnn i f^picgi R&«3«£a nk- 
|inj>>H«lau Cl ilU lakrycU mojego uliroditkie^ |KwlQ|)Dwania tiAJ* 
tri^frj krTYm^li, dckUinnHali, tlowcrn ^ojczjiha" I „yolvit^i*vinif" 
MUuIt, I iym epotcbeut dmgicli lekkotn/iluych i nicT4>e0g4ln/oU uwc* 
diilv *by «rni£ niaii *piuiTc Moskwa' GxvEłi£. 

Riąd tuiroilo^y mul wj^c, jc'^i nic dokładna doaioicaia i do- 
Wffiy, którtby g^ jul Dft drodto praito^j nponmi^uly do dKUbaiA* 
to prtyDuJtamuj miol ootrecJ^Dui, fjt akbeipieeientliro groti, lo rie 
ta^ kouj*. Jak w tfikim niio toti^pH, co trobll, jakio Jrodkt pnod- 
tifwi^l? — opo^eUiieć wypada. Zatofykte r^ce & ipokojde ocioki- 
wtl vy|łfldkóir, których o<t«róa( ntc timial. 1iil> ki^ym rarndiit! nie 
n^t? lub («f, cij «j'petnlt airojf* powinnoi^ i uazy^iko uoJtynJI ku 

Hiłd zupełnie o«l wmy l<^j nocy ui««xc2^1tvr^j imoliucuiyn fcyfi 
oio moio, 60 u jego ^trA^y d^honanjf ona £o«kła, ale wlainie od otn«- 
dcnia «Fodkóir prKedfięwc^ftych. kn)k^w ociyaiooych a«i«t atoi^ioń 
wifiy t odpowkdiJalcwcit joka do aink cpociyinu Wymajemy, Ao 
otftoty arcytrudoy obovj%iok do aptlnicoM, jodnakflo b^dticmy rta* 
rali »»c być bcotronm i pra^dg poda^. 

lCa£dy, co bi^zitronnic do «lan obecny Ticciy tapatrzcJ ii^ xo- 
cImK, nic cnoi4] nio pr7j:trinj5» 4« ])o1otctii<r tUi^łu Inidne ) ntdtlAlD- 
ntne było. Kx^d miał ajKjkojauJć ntriyuiaó, pcnfduk uijiewDli^ la 
bytu jfj^ |>oui>l«niG I oboHi^Kck. T^noiatoiB jeden 3t cilonkiw 
Rz^u b>1 prcccicm tonartjtiwo. kl^re eobte toarcliic i ri>£4Uoje&ie 
pnbliciDC ca cci i lanuar uuoacido, a mcc w aarayn Ec^diio byk 
apncciDoi^, nr^cya «ir 1 duoJaoia, był r^d i aiot^d, nladaa i onar- 
cbia. Naji^paic w^z^fitkio oeŁnoteiia i dontoiwaiaf jakie Us^d odbie* 
r»l« wskiiay noly, 20 lowarayitwo ]:atryotycJiao jago ma oa nyś\i, a Lo* 
IftiaaL by) lowanyitwa proxee«m, a vi^ i apiahu Da«xolniki«fti, Byf 
mote, te tr tjdi dumciKniucli byk p^wtta iDylno^f, pevnn pncsada, 
by£ moU, 1« w t>viytn cstsio Krukoviccki ni^j jak Lelenrel aprawy 
lopopicnl I im prz4ivodnMzjl, lecą Knikoniecki tiniial lupii^j «iioj« 



- 32 — 



pOBtępowAnie oetaniać I ukrjma^ Jego anrolano zn mftltcoiitentA, 

Yfyhryk, burtJc [lopeliiić; ale n^dy nic itrEj^iiu^c^aiiu, ttb> n-r)jskovhv, 

w mlugach Ojczyiny pokrjly, luógl na nocnycłi echaJ^kacli l>>Ha<5, 
po tajnych kryjówkocl ucT^^ttcza^t i tam eic Emftwiać i koQapiri>- 
,iffii^, jEikby iprnw^ publtccna Otn nlmiicfp wyniuńenia no Fi^tnnk 
nittbc^picc3Ci^»>t»'o pujŁci^ Żo lał prj:ehił'gły iningnrt imiinl «ic płu- 
Btoem pftirjotyiniu o«1anln^ i otulaj, LeLewH wJ^o I nłnHDo i joga 
winy 1 grzechy ntm], i tu wiclkitgo kon^pirittoriL liyl uważny, za 
uaCŁeluikA wakAcywaiiy, 

J«i«1i Ki^d po cKl«brftiiłU takich domeaień i CBirztŁcń, muł 
pncdłicn-^i^f ^irodlu ku jam<l£«niii xłcimJ, od C£Cgc# pOHitiicn byl 
lOCKi^ć? Oli łicbio saiiiogo, od ewcgo cx3onkn KcUwola, — Jc^'<> kjLzu6 
ftrOftalowii^ I pod ud oddaf- Lect oxylli taki krok był podobny, c^ylit 
tu prawo ku tcnm flliiAylo, a nawet i^jpyta^ «i{ niolna, czy byłby n^iat 
^bII^ ku H-ykoiiikf>ui lakl^go kroku? Nie ^upominajmy bon-km, Je Lo- 
Ifitid liyl pupiilnruy i »oul ni^oictt »trouiiik<!i4r, Rlcdy go ChlnpK^ki 
«nL«2lu\v]ii^ ha£jił, mhito catrgt: uruku, jitki^go u£ja'»1. nid^it-liaiuy, 
U yfuhnriMiut umy«)«Sw byłu Hiclhlc I tr£t:tiv byto wyprowadzać £na- 
C£UO siły. aby apokojco^i^' ni^gU być utrzymitia. Ke^iI oarwlowy pod 
iftdnym wK^l^ili^m wli^dry juntralu CMoriickic;^ uie inioJ i jtamiuEit 
fjhLJtku, prawdopodobnie byłby tylko wiburicnio domowe wywołni 
i b<^jk^ nlican^ eprowadiiŁ Nadto w itUBzem mmennAoiu Eti^d nie 
mial Daw«t priiwiL podobnej tryiiu ^jh^Iuló, n co ulec^j apcTnić go 
nic mógł, nic miał mory. Jakie vnin nirbir, bt>^- «woJrgi> ^'^łonkji 
w awouu i^t\jn\'it uiOgł zn winntigu atuuwuć, uresj^tuwuć 1 pud ai^d 
oddcLvru6? Zrc.ix(c mitno donicAicu alki o takie knowaoic Lelewelu 
popfdxać nic mćgL Uwaćaao gci ca ideologa, la mariyci«Iłi, ale 
nigdy u abrodpiarjui. Ula ^twiord^oniii aaeuc^^o podauia prsyto- 
ctymy uttfp i pami^cuikgw jt^ncralu Dcoibińikiego, l'owyJ:ćj pO' 
dalidiiiy rozmowę, niejako raJAcip, jakie miedzy OcmbJnekitii, jako 
gubernatoTem Wortiuwy, a ^|dom, co do komeodnnla Pragi j«ne- 
ruin T)rirkoi^pkir'gr>, nnnło iniriMro; lutR} oit^jjLku thUzjf ei^ff ji^j 
pudaj'-'my : 

* dodnłcic, ^inicncm Rządowi doDif«^ 1 apyłoi n^, cxy 

;wie o lamiAffc, jaki Liekltjr^y ualci^cy do towonyilwa paŁrjoiycinCfio 

Inia wCKOTnjdCC)Co mieli, Jcby cabuucuic zrobić i luiiaii^ Itci^ii epro- 

imdiić, w nadiiei, jak rnnio doDO«jra, £u w mnictiianym komplecio 

Itiqdu xflajd) eankcy% an<'id) oynaoiciT f^mbard^i^j, £0 jak słychać, 



pa1rr|C cirtm na LeLcwda, jeden i i?z1on1<ń<v R7^<!u riftjwjJbs^ wln- 
dic mini \nm obj^^. Sleilzint Lctencl xa^nHt}ilzoTiy, ilo i:i1awa£ ta^ 
aoglo. kfcJl^ oibjr s Uff*gQ coi n>exftac£)ccgD cuchem [lu^rein ni 
papicnc; potem wyaeedt z 9u]l ohtt^, a fo^Cali t>lko MorAir^ki i Um 
rzjknTtki, którzy nicidaitftli ti^ bjr^ mckontcnci t frnwd do koU^H 
iTTwioTSOtiycb. Minicnom dod«A MtoĘJtgol, kiitry tryh«xujet jnk La- 
kwcJ tt Rządiic by) uirAfAny i juk uniial kol^ó^r co do somifuróffg 
■woicb irlud^ii^. Gdy wjntdl Lolcwd, ^ffcuujcc xa mm rękę po^ 
w»e<]ml^m: „Fanowi?, nio nioracie temu całoi^iekoi^i, bo wn« ouu- 
ku)e-' Monwiki (Klpo^fiedyint mi 7 uiinifcbcir: .Niccb pan JODO- 
tbI itft to bto x«Ain, to glii|»i CJ^io^ri^, on n nini^in podobocm ol^ 
luyilit da lego cd jefieral pnyputiEC/a^z., 00 gbwy oieum.' 

Fowlnriaiiiy wi<^<-\ Ao byli cilunkoitrie m^dur kŁńrxy w^selkini 
doDic^icoioDi o Ldcwclu odbiemnjin ffiary da^ nic cbd«lr. Vivny 
Lelewela it yriBDCgo, ca konipiratora mo prxyjnioirali, temiaiRCm 
i fdffnycK iJrodk(>w preociwko rticmu pri:cd«icii-icifti5 nic mogli. Na 
it^j drod^d zaradMaie lUmii, które grozito, o którem Htąd doaiu- 
licbia odbierał, ato podobooai 91^ nUwato. Mochnocki móiri: „to 
gilyby Kf^ prx«d nocij Ii»-go knial byt powiotć par^ idrftjców 
tt' 2atiiku o«adrooycb I kilku 4?|MegiStt diiu-r>pgo Iti^ilj, lo owa noc 
byłaby niH!J«i-ji nii? minia**. OrobliwAJto lo ntAmowuiiie. Ola lego, ia 
LKrnhowiccki koaspirotfal, Ijciowet wifbr:Ay1t n kUib obciul /iibar^n- 
Brie irobi^. lo Uz^d tiiial ka£U<f |»oiri»ić ijcli, o kiórycb euui Mo- 
cliiucki vr laiicm okicjocu móm: „nio tylko klębkn, nk nitki itiny 
odkryj ok inoźna byto,^ Uilwte KtU9it pojecie o obowiarjiocb Kxiida, 
który krciff nicninoycb iniut przetoczyć, uby tylko wiciirEyciclo ^i^k- 
«hrj ibnyJni nic popełnili, HsĄd Uk ntiko oio iłpadh i^nolo nau na 
aiwrgii aa eila^j uioU abywulo, ale nie nn godności, nie na wyrokiem 
pOffCia »iroich obowi^zk<in-. PosioMat Rz^d oie m6g\ cu unCTetnik^w 
aoarcbli 1 spifk^w udenyć, prx«(o ointiit) uzi|)!ć m^ do innych iJrod* 
kiW, hby pon-idek i apokojuoU utrzymnć, ^rodk^w nioia mniifj od- 
]Ki»ii'dn:rb, laoie tylko p6!?iodkanii l^gd^oyab^ a1« z połoleulft irj- 
Dikmy^cycb. 

Widmem imjWEL^niujizCLu ktiSrem do luciu prz^muwiAao i na- 
lui^notfci jtgo yrywolynać uniU^nno. były oaoby o zdrada oflkarlonCp 
To vridino n^d jak najpr^iój cUclid a pod octu ];idii UAiinać 1 xavro- 
mal iQd na nieb wyinatsony, aby w jak UAjkraieayni czabio daioło 
■woja akoiiciyl, E i^d juA byl bti:rki u koit chceniu. Wyrok był jut 
pUaoy, paT<i doi je«zcie, a rzecz byłaby tkończona. Natrci pułkownik 
Sinbicki rano dnia Ifk Sierpnia na vrolnoiić jut wypuwrczoDy »ihi(ii 

6* 



-* 84 — 



n* »irojo poaicdicnic, dta tinradr-cnm ni^ nid ATwlkmii, jakie miolf 

)jr6 prsrcd»icwtift6 dla ulnjmtnia «pokoJQo^ci. i.tubcn:alor jo prtod- 

Iflwil^ |<X2 n-Myelko iftwitJem tiyto od (ti)> sbrojn^j, o ik ooft ro>- 

Lxy [Ittno trjrLonać jidalnA b^Jiio. Jontral Węgicrekt nic krrl, ie 

irojiko w A<^icj foitaJ40« b>lo lulodo, ivie£e, nie doU clo tód^go 

iałitBE«Keiin-a prcywyite; oficei^iri« js^i ^rtet inarcblMów op^nl 

li hatnmiircni To pnu^tUtowiemc prowa^litilo tia raj^l, ct.y nh po- 

Irieba z tioti bojotrtj pnrc dobrjch pulk&w do etoltcy siiTonafhh^ 

iil)v mlt^ oilpoirit-dni;^ g« arnncj^-^ ; lecz rjr^il dci ti!j tnycili pr£ydi>li£ 

Uc niccbctfti- Poljicmc puil we^lędcoi mdiuinym było nndzwjti^* 

tAt w&ioe, co cbwila mutna się byb walnej hiiyrj tpodfiewoć. Arnim 

D&ua nic była tlaJUj więctj nad 40 lyii^jr fnocna, n-iLęci^ przeto 

tl1kq pułków inoglo bj6 dla nićj wklkim usEczorbkieiD i aUnowcso 

\% Łoe bitwy vpłyo%4, Rz^d oio dfciiil tak irjdkićj udpowScdńAl- 

^noAci n% tlebie pr^yjmo^^n^, i vtob1 siLtn nurAtif nij nft M»xy«ikto d>o* 

benpkoc^otwn, giowy triasn^j n:tdiiawió, nit^W imnwj^rji TnoAfto4ó 

zwycigitn4. Na pola irslkl, nie nn bruku atolicj, hyln tlln Kii^du 

Po1»kn, tim priuto i nwojc Div^fi mm) zwrócone i wsey^ikte Miły cbcl&t 

tnicf u^jtc. JcJoli lUi^iI IV leoi Ufdzil, lo priyiŁBJnjiiifSJ wysokicb 

iczu6 oiImóiti£ mu nie moinn. 

Skuikicm takiego lapatrywauia aig iU^u» tricba bylo« co do 
ulrzyii^ania epokojno^t w dloticj, o^ramcfyć m^ pa tiladi, jakio tam 
snajdowatj «if. Umóirioocai byloj ^.o gubcraator bfdzie inln) >Aive£o 
w diicii i VT nocy kilku kotnpfflmi pieolu>ty i jttdy przy *obi< poJ 
r^k^ w rajt«zalflcb k<Ji> pnUcu prjiaMowAkkgo, aby la najinrticj^m 
mch&in, nif^gł w niicjiacn ^ngrotunc po«pie*zyf i cal) iiioc| porzi^dk 
praywTł^ci^. Proci lego giibcifialor uj>owftłriony eohIji! ito pncdłic* 
wzięcia MBidkirh środków (udŁHyr/ajiiycb, jukic za potuebnc uzita, 
Doda^ niatimy, ie imluio otici^tci^^ o zamiarocb klubu, «i«k na 
jsdroiiy roza|ddc i uczucia putryotyczne mieozkancdtr liciooo. Miaao 
nadzieję, Je niicazkutcy w luk trudnciu, a zarazem wainem joloicoiu 
apratry narodowej, mc tylko fticbrzycictoro uic przyjdą na ponioe, ko£ 
owszem sami udztelf ręki, aby lob w karbnch ipokojnoMi titrzymać, 
li tom fttmem nie dadz^ ipUmić imioDia poUkiego. Co do uebi^ zad 
Es%d Mcbowal nupolnę apckojuoići tak j&k i davrnićj po«i«dzenm tm 
*oycH miejscfkck odbywat bez lada^j n-nfty, bez ludnej sirafy, pm- 
ric przy drzwiacb otwartycb, Kc apokojumu Aiiitiicnicia ohdał burzy 
csoto «fawić i apt^oJDoJci^ preaz ciebie okazyvaQi| dodać ^pokojao* 
iń publicznej. Clidal hyi Bz^dem narodowym, wenjd narodu bez- 



- M - 



Jabb^ Da domiar nieam^dda naiłearły doniesienia z głównej 
kwuE^r^ u iilnniu kuiruuil) \jri^Ł dawnej wwlia Jiotrciuti i □ |itTC- 
launAch, jakie iln Kujtka \i\\} piloiie* Pochwaly, jakie jenerał Dcm* 
biiuki lYTOjGOłU popric^lmkt^wi oddawał i EapcwDioaU jtkio &iij«l „te 
w j€SO fii^Oy witępo^mć bgdsio** kicdj un zą nie prxcz «^m iłoiony 
sMial, były ck'włnflci«u i iiic|io)U)X3rrc, aU Eońw nic nicbcipiccEncgo, 
ńk ikgo dJa »pTawy publicfs^ w lobao ii»o lainly. Dla ludti Ho my- 

{cyc\ Ola liłilii d^j iriur^ u w)iluk>^w j^Tjnuinyclif vraijr«tkg cioAe 
Ibyć prtiekitetii, porodem, tci-j barUiiij, kieily ktr> j^i nam aa drodM 
1 kled}' UłiiDfć go potri«bUj«iDr. D«icbłdikf Jak wMilelUmy, mbl 
jul i Eak licanycb prsrcrmmkdwi bjr! niin Krukowiecki, bylr Kali- 
«xa»ie a ft7X'JVf-;^1ouj ToKarzyMuro ]i al ry otyci iie. JuJt był przeil- 

kiMCBi roJlijj<:h ^jucbki^w w iiiuwacli I j'MimŁ:b, lottK uowy i ysulny 

tW^ pnyby wat, exybko vr»cc podni^ioay totial i xc W9£y4tkkch atron 

iwtaly pTSCciffko oiciim krzyki i ^Tr^awn, i£ jc«t pod wplyivcm 
Sknyu«cki«£0, io bU «i^ euo b^ddo, o ukluJucb my^li, lE^du i Mjma 
ai« ilucbi. Odc-t^rnno vtiAdoinolci t oboxu nicjnko te pogłoski •lwic r* 
dbtly, b^ i>ie tykko ladoo ruchy napnod nic były wykonaue, tiio 
było zaciepookj, nie było tadaych konylct odaletionych, ]ecx 

owaxcn) arŁiiia aaiia itciiż hI^ oofulu, odurćc CKynita, *- odwrul vr|)Ta- 
tdiiB uftkiłlck pUiiu jmcł iiontgo wodui pottii^lu^o, alo kli^ry 
jculy ackrcŁ muelal oŁuctai, Ntoe|rakpjaiJ)?i^ luoiua puwiedeic?i, bjla 
ogotoo, D po1oi«nic rECCty UłpmwicdliwUi ni^ j^ jcdawolo^ i do tego 
■i«puia docbodijlo> ic ma^tnthk «cju>u i kilkom* pwJauu o* re^d 
|rrxfticgł ilb pcwjuifcU dokli^nycli wJadoiaoŃci« oo w oboxia aig 

afjc i pncdoU^ial lionicczoo^ odnx)hnia i armii nJitDic Skrayno- 

Łiego |ak i D€iubii'łakie;{<i. 

l»a dokomplccuivftaia obniiu sobaczioy oo i3^ dilalo vr woj»kii. 
lig Dkj^rKyJnctoUka zcnfawilijimy pcd l,on iouiri. Mnraxa1ek Pa* 
tvtio3C cbrn] lo uibalo xa puukt Grudkowy sWiHi opcracyi- 'A oa- 
inry moctia 10 [•o^ycyn, n jeacril intyniuryi Dcim ulriytiwl ji;a£cu:e 

nkiu j^j U0tocuie»la i ufonyrkukvauiii. Czynnie wel^l si^ do ddicła, 
)l9 uf^ttyfiko^tal i aa dui 15 \« iywuu^f dla armii saopatrajL 
Fe roBpoftDanm tprtcf Uamorina Ku Ąrkadyi irobionciu, armia mo" 

ticwaku poil Łowicz #if oofn^b i oc£ckivała aUku i «potltania. To 

iDok nie aiUil^[iilo, bo w ubogie poUkioi vrtcac£a4 ecjtuikowu^ xa* 
ci^to^ Nicctjoiiotff vi^ so ttirmy polabit^j Uoekwę Lu encscpnoŚci 
«kUaijJft| n jenerni ToU byl Barcifigólukj sa oi^. 



— ^G — 



W t)'in celu wrai z Jenerałom U«rgtem, dnia 8 eicrycla, zrobił 
[HAnic wnjjih ptiUkidi i ^nnU?:! pułoiema korEyntnr. 1'rfccl 
ronUm rioc^K&t ki&r^ ijlko po mosucb pn^tA mo£nA; prauc 
lkny<tl€ ^rtfiz Bsurg EAAtoni^te: na Ictrcm mdki ba roi^^«j^j eiQ 
iła drug^ #tronQ lUwki ku Nieborowowi; te: fltrony mo^kicffpkkj 
rat^dEJc -a/yUiA, panuji^A pozycya. Podo) tOjt etofiowny plan, OlJwno 
kncDio minio byd wykonano da Bolimijw. BatcryA z 80 Jzial zlo* 
iDB miflU iflii^diy Sokołowem n itolimowam ca najwytmym puakcia 
saji^ ^tozycyc i luoe^ iilaogo ogcia «p^did( w9J«kft poUkie od brzd* 
gów ri^jcjki i pod jł'j XiutoU| prrjtfjŁcie lukiitcc^ni*?- 0dd*jn« ten 
plan marcia ikon i, r»*k! do ni»go: „Im pr^dr^^j wykonany będ^id, 
tern lepiiij, Lo Polacy oie ti^d^ mi«1i czniu Sokołowa ufuriyfikoAii^. 
ik to c Bolimowem Licx)-t]]l).'' Mnna»ti;k pinu zntwlordzi) [ aa 
trugi dfiei^ rucby miały b>'^ ir>koaaac. L«c£ noc pr£>«tU vr po- 
moc i przyaioała rmlę, Na drugi dzień imio PaukicwicE cofajjl tfwoje 
Lnkrdfcnic, usuilI, 1« i-uch jc«l oic bezpiecznym, bo uderzenie miało 
wykounce na punkt najiuocnicjt(zy. Pod tJzialuiiii polt^kiemi 
trzeba było moiŁy flUwiaf i przej^ciA uakuucsnio^, i jeizczo bitw^ 
tyteni do n«ki tuczać. MarAiałek PAtikkwicz miał ^lunno^^ i my 
powionUmy tywo iiboIeivui% to u60jr mo«ki«w«kk eofn^l mojo xa- 
miary. Armia nasra była prawic WK^yMlta pod BoUmowrm *kor* 
.wnirowann, ^iotycyi^ dóbr) eajutowułji; nitfpr^yjaciul w obliczu }v) 
iM«ia) moaiy r^ucnt^ i pricj^ic UHkuicCJninc, korz>i!!ci nl^c n9i;-»tkio 
>yly na a^etij tiU-onh^ Priics Ugo. dum log^ delegacja scjmowu 
I9 obozu zjeJtdtfda, 4zlo o Skrzyneckiego, musiałby ttl^o org^ a po* 
iwy doatać i bilwę cc zwykłem mojom mcztwcm »toczy^ i zny* 
d(xtwo mogło być na na^t^ elronie, ToU i w tym plaiMO dowiódł, 
.it^ u Dicgo mcoawiiÓ ku nam Gad BZtuki^ wojcan) gorf brata. 

Ponicwat FnazkicHicz odcEucił ptar kruanego 1 uiepawnego 
ataku z czolsi prccto mny na to micpcc przyjął. Przez Skier- 
Diewico i .Md£Oti>nj)w poiycya poteka niiali by£ okr^^oa i nojitka 
poltkic cd >Varazawy odcięciem ia;;ro&>nc, Juił rotkazy ku temu 
wydanOi lees fortuna teraz Mo*kwio Mprzyjała, wigc i lL*n ruch 
bŁo prayuedt do «lctitku 1 lay wlaiu^m Da»«m cofnt^ckm wazy^iko 
[ułatwimy, 

ManKnlck Paazkiewicz przez a^piegów dobrzo zawtadoiuioay, 
wiedział, i« Skrzynecki zlclo&y i rowy wódz w jego mtejaco QOiu'r 
BOWAoy. Maiomal, te Wdkutek tC'} zmiany zaraz cu drugi dsieii 
bitwa mu wydarta będzie i woJHko cały dzień pod bronij^ do m^ 



4 



— b7 — 



re UaIo, gdy wiem, niul vlt>cuircnt, proedniA stnie podalj 
vif:j^, £c ntijsIiA polskie \v«lociDy ruch roKpoeiyoojy. 

i yi roKJc gd>bjr iMoluic tratia poltka oilwrdl C£/nić miałam ^luiałc 
U DJ^ poetfpowaf, bo cafn armia będzio ku jego ^r^parcm. 

Ifllotuie-Jciien^Dtiiibiiiakii wekutek planu prxci niego powci^te^ 
nio cb(!i«l lUiitcj pod Uolimo^cm pofotUit^ai^. bogiem pncwidywAl, ^ 
joofTa]av;U Kr«uts i RjJ>f;i«r nieradlugo z glównę &nm% pol^acyA 
•ic muKE^, tern Kainem wj^konanio jego planu lrii(3aicjautn «lanio alf 
I oa dragi dsiań 15 Siorpnifi odirrót nnkii^iit W J«dnjm ónm irmin 
utSaitt tlao^^ potl OlUritir^ni, la blotiililc rTcka Ulratn. W l^j ptH 
tjayh jr/cli nifłprjijjacici pr/ni^ będ/ir, bitwę pr/yjji^ pru^TATLowil, 
Wjrboina jtu^jrcju, bv on objiJnocli dkr^jillnołi Mujbka \trzez bloiiuil^ 
ncciiki laakmi^ic bjly, z cKołp zaa* pnet anociny Ihr, pri:cx który 
dwie tjriko drogi. }«xlDa bila, druga oi] Uolimom. J«i«li niet*"7J&- 
ciel ftapaen^ nic bfdjuc, naUnatm uciynionc iQ*iun% przygotowania 
do wykoiuinin pUnu pnyi^Łego. 

O p;c<l2)rkr 3 a rana wojaka w mms nuiyły. GMwoa armia 
tlfOg^ bitf ku Bloiiiowi, jenami Raiuormc z ^ i 6 dytrizya pracz 
Kftflki po«i^poiTnli. Jcrk^rnł Kamorino sapóino awojo loiysko opu- 
dcU I leoltry OTjwr<>t orynil, bjl ł^■i^c prter atraie Di«pnyjiLd ełckie 
doilrzrtonym i jcnrrat Witt nraz w pogor^ xn nim Kię ptiŃdt, AiIat- 
Mcalek PjLazliiQvio£ iawiQi]oiiiiony« kaMil jeacmlowi Toll da przednich 
atraJŁy sitf mtać i i1{iia'/mI/I\v{j obji^^, a knr^niA grcimil^cniki ka wjijiarnu 
piicinaccoiły mu zceUL Sam ZA^igl^ówn^Armi^koto południa w du^i 
koluubach, jcdoa prz^e BoliniiW, dru^ piz«z Soolianzew post^po* 
val. Pod Korabksmi dofi^gn^t muijj t)?1rvn Mro£ > liczna jego 
jauU fli{; pokazula, Dwa uib«»e puJki jiudy, klurc oJwrut zaalanialy, 
cbo^^Ai nitprtyjaoid byi ailaiojtizj, ^niioło mu ozcdo tlawify i óaif 
OfM ptocHock, i9 i>ocI Sjtymniioircni flxyk bojowy zAJa*^ mogła^ Na 
piarwfrzy «lrzat działowy jeiieral DeiikbiiWki do korpusu Łianormy 
poapicazyl, zmii^nił froni ti!Vkk^J [irŁ^:boty, bo la ukoJnio do nieprzy- 
jaciela nntnwionn, nik znaczne ilmiy wyBf^L witana b/1», a pułk 2 p- I- 
kn wttpiirelu tiu!»/i5j ja^dy pwikł- Pułk ba^nukiu na Jazdę iut?[irxy- 
jo^^icla utlcizjl i £in[L4il j^ d;> i^ofni^cia ni;. W t(:j sami^j cbińU 
j>u«nł L>t:iubin»l(i odebml ud jencrrda Uiniń^kicgo donio»ienio, źxi 
je«t aiakowaityti). Był to jenerał Noatilz. Klóry naazc tylne atriLbe 
jcncraU I>łu»kieg» dc^ctgn^l, Przyezto do fpolkaniu. Hnzary gw^rdyi 
eAr«kif:j iidonyly oa pierwszy pułk KrakuaÓw, alo pnik na^s^j pto- 
clioly w pomoc nadbii^i Nomtz dalcJj lotu uift clioioł prcbo>\A^ 



4 



- SB — 



gdyi, Schmidt mówi: f,W Um goricoia tpoikftoiu pdtk htu^rów misi 

Zdaje n^ it <1tiiH Łt^ga Ma*kwft rorpriiwy aiukala^ l<?C3t jpnrrAl 
D9mbiń»ki j^ amk^K bo uwala) poz/c/ę ewoj^ zn aiekertyMr^ i1q 
pnjjgua vra]nej Irttwjr. Nicpnyjaciela zt^wzay 1&* n^Jiuiiuł i a 
Dim Dłł^^gl swoje rucb^ liombioowaó i wykcn/wić; nssu »j ^nuhi 
przci bMa d« dnie cz^^i ronJiicJooa byiv hiid* vi{« inuHJitaby 
oddtiditio walkę UK^i i jcciaa drugiej pomoce byi nic mogła. Nit- 
kAza) więc daJeiy odwrót, i |>:h1 BIodkiu eiawi^ cfo)t> >»nii«rtyl. 
W tym celu pciłni rozkaz Tradzyńikictnu, aby cstcry moAty na 
Utracio midi kasvl, roi«rwy 2^ ł«by prK^uły aa lc «(ron^ ra«ki 
i były goicwc do pnyjcein bitwy. Co zu Ediinicnic jego byb, ojw- 
wliula Hun, gdy przybył do Ełlonia i m;; 7robjon«go rio so^tal. ani 
nio«Ł6Wt ani rezerwy ilo boju. Na *yw« znpyunie Pr^dzyułkiemu 
ticzymoQ<\ rjurmc rozkazu nic wykonał, sucbo len odpowlnliElnl^ hj 
jul pó^ao było, aby |rivc^aaczeoie wojaka zmietiioac by£ utopio. Od- 
powiedź io nie tylko Diewlaiciwat alt występna; kcf lVądzyń«ki 
dobrM jnŁ wIcdiiAl, £c Dctnbui«ki prfctul byf wodzem i Ic buUwa 
po obozio jMt obnoszona. 13,vl więc JmioLym, odplaeal l>embińtfkieiiiu 
odwetom, ±c go k wal o rm i BtrEccm luioć ale chciał, aU odpUcal kotfclcm 
apmwy aarodowój. Tryumf (o malej duszy, al« i na Fn^dzyóskia;^ 
dni małości nadcbodziły. 

Dcmbińikifinti musiały rgca opoi^, b^6 go najb1ił«i Mucba^ nie 
dideli, ciyli nurł^j ittticba^ jut nic poineboirali. Nicprtyjwiel «labo 
papicrul, nor zbliJjiIti nt* i R(łoi1cnTiie nie minio minjj^ra. 

Dzicii 16 Sitfr|iitta \y ]iijU-iv\» iiy[ii»ko-kuTŁilłcLIui J6»l du'keai 
świątecznym WnielwwMj^iiiuiJta Njj«»JcUc('j Punny Mafyi i ir PoUco 
uroczyście jc«Ł obctiodiony* Ihicii ten bj»ł pogodny, pi^Jiny, ale gor^ey, 
pAToy i du»zny, jakby i>n;cpowiedc]ia, ie 1 na rtemi gorąco i du»no 
bidzie. Od raiu fmcn tiatnła, >\'ArB£Eaty i recmio«^a nie nlyą 
tklopy i>ozain>kaDG były. Lud świątynie pWisUio uapdnił, p^ioiój 
Dn przcctiadzkncb, na ulioy, na bruku *ic znnjdoirat; w«e«dzi« było 
ipokojnle, Wfrztfdzio cicho<. Członek rządu Bartykown^ki wróotł z gło-* 
wnł^j kwatery i czynił rrt^dowi bpraw^ ?. mi»yi nm dan**j. Gdy |k)- 
wiórzyl ud|]uwiE>di PrtidiycUkiugn lak azlaclietnie danf, kBla|fę Czar- 
lorynhi e unicsjcnicin 7anola]: ,»Tyło cnńt i laki uatM nuołby ujnałó?* 
uio pr£cc£uwał> £c były wyrodki, kiórc k\ lqj t&mcj ebnili epuki 
kuuły. IJ«rzykow>k] doaiual uk£c i odpoMicdi pi^fcz Lubieńskiego 
dAU9 1 wakazówkg jcgo^ 1« UcmUóski wodzem poi^uać powittko, 
Rtfd dowicdaiaŁ ei^ wi^, te araiia htt vod£a ł>ylfl. Uancy- 



I 



» 



k«wakŁ po DlejakEm c^aele mów Deml^rtilHego jnko ktnilj'ilaiA na 
wodiA prxfiLiUwJ1. kflii^lc go popir^rnl, lecz trz<'j inni rzłonkouic 
clucbA^ Die chckU. & M gl6wiiy poffńd kla4Uiou<i oiiieif, jaka terai 
pricciwko aicmti panowalft, a o któr«J i3o|>ifn> móirili^mr, Bj^ 
BioiCi ie ulookowic n^du, a aicsególiut^ NiDiDojoMAkl j Morawski 
bjli dobnij widTj, alo pewakr ia uCoty rcoojry jasno nic nidxiclt 
I clłvilow% imawf i iiaraLciBo!ciaAi bjW oglueseai. 

l'oaiewai DeroU^£ikiej(o ]>rKvją& aic chciano, wiolki wi^ kłopot 

00 do cónlcK>wania no-trtgs wodu aa«l|pil. Darmo potrzykroA ti4l^ 
jwwTS^w praebJfgftAOt wodta inate^^ nie modiia bjlc Nahoako 
irlr6d UopDtn, Lolem-tfl, irprtfray w pobo»oo ifcieiki I kręte drogi, 
iia»1qjptiji^^ tiij^l podlił: .PrfitxfiUki, rickt on, nic pT3[^]i|) wwl/^- 
Btna, bo to Ijlko namiiuc}'a była posłaTia, n'»«lka wi^c ittjlDo^iS 
jetDu elufyU; lecz luccli n:^ rozkai wyda, t.6 laa hjt, tt )G*i vro* 
diCBi, pod odpowiedz iolaoki a nicj>ofr}D»£CiJ»two, a woico«two prtyj^i^ 

Pootcwai K£|d był w kkpooi?, wtcc i tę myil przyj-) i «to* 
aowiiy rotkai wygol^nnl, Loo Uarzykow«ki urobił uvag^ £c o lU 

1 roimowy 2 PrL^dijafkirn irooai, on poimino rozkazu daat^ wodio* 
■Iwa ak pnyJEuio i amU w lak watoyck cbwil^h iaóvp- ixz wodia 
b^dtie. Sisil ci eHookoale Et^do, ki^rty Pradiystkifgo na uodia 
ki«row«1i, iw^ipili o f^kttEfCtno^ci ^rotlka prtyjft«gOi przeto aby armii 
ave ?ouawi<^ 1*ż n^<Jiu, łłi^<'tj leli Htuonono I bojnte lypnl^io tat- 
tninacyDiui, Tiry jcitctc dol^ziino: dla Lubl^Aiikir^, Midoclniw* 
tkic^o i Bema. Miulo nl^'- pu obutic buławie t mi^c^ V<AM obao»i^ 
i X nitmi DAproMAĆ »ic, ^^pcwaic; krytyczne byb nii^zc pulmteuloB 
ale Btc było j^oirze >ak po bitwk grochowahićj, a jednak wtcncias 
(ale niako pic «pftdlJ^niy, Pnyciyoi) tćj umiany byk anarcbia 1 uie- 
igoda, oaa iieroko t«tac lA^ród oa^ zatiadly i ooc au do tego do- 
prowadziły. Nio aioprtyjacid fta« pokona), nic MoAk^l na* pcbil. 
Ucz anarcliia tum i;rób ota^onyla. 

Trzi^ba było, abj z tenu noiDinncyami kto! do obofu u^ udjil; 
Barrykov«ki Ktii rK>cial o loni iIucIia^ t JakiaiA priypodkiom depo^ 
lowaoy Kwierkuw^ki iii^ nawi[ij|l. Wp^ibiki fo był, dti w-szystkii^go 
micfza^ mq luLifcy, waocprctc* klubu, JEwolcnnik Lclctrcla, widki 
calottick do niatych iutcrcft6vr. Lelewel ^apropoDowal jego na potfU, 
abj do obom wrnz c minidtrem wojoy ai^ tiUal. I to przyjVt(^ 
i Zwi«rkow«ki |łojci?M. AIg i irodck pr£Oc hclGncla co do Pr^d^yb- 
•kiogo podany, i plik dolfcsoaycb noruinacyi nie nie ponaogly. Obnie- 
fuoo buława po óbmt i uikt wodsoelwa prsyjąó nio cbciaL Pra- 




— 90 — 



^jAaki mitno roikozu wydanego łtctmai^slna odmówilt Lubt^dki 

fiowtćr^yl 10, co jii£ cilcnkowi Ba r^y ko wekiem u poM'ifdxia1, Mnln- 

itthowfeki Mi tapłakiil, it #pmKii Mojeooa Uk miko A\t9.'lU, tQ juł 

jcinii bukfff ofiaruje. Bem liina! iwoję mcmotooiii^ zoflnnia wodzeni, 

BloniiMii pjiciikniiin prxyj^ć nk mógt. W pnłn^rniii^ « jakiem byliAmy, 
'bjlo ouo ]>rnwje ki>uLec;&riuJci%. Huk iLemt ubity o Wnrajcawi^ byłby 
vi:iuiv^ bTilkowjj lagluKiyl i uc»xy). a nnjmnicJMiL konyi^ ifilnic- 
fiioDfl nftd nicpizyjanHem tiic lylko Dcinbiuakicmu wrodioelłfo i*i- 
pcnniabt ale nawet di caIu u^pceobicaio auradowe mogła sbawionay 
skutek \tyvfTicŁ Ludzie cscfto r o«lotrc:tni>ici do oilalecmoici prso- 
cbod»^ ;twyk]i i ze £iA<qlpionia i niepewno^d mogli priojćć do an- 
ufanift i wiary, Loo DoiubiuBki przeciw ok, zamiast prxyj<^'c]i;i «po* 
tkflnifi odwrói odbywnl, »iizy«iko wi^c do ^fiUlccanoś':! sif poe=uwulo, 
l>tu ludj:i Ht^j niftry i adycli intnlcir^if nie vile1e jiolr/^ba Icu 
«p4'lnicniLi ifh wiiloki^iw, K;i£iły \tn:/itT ji^jti illn tiub d^bry, bu<^ oni 
aie Oobrtk publJc:fnego Aiukaj^, Lttii krokiew B^ddi HpraniaUiwojiciŁi 
uic mierze, Wldikliainy juka wr^uwn puiy.tEalii, kiedy pierH^iih 
wiadotuDBĆ prfj»lA, Je srnńa ku Warua^uc odH'i'6i ror.pociynn. tom 
goFEĆj wl;c było Icmst jfdy (cd oOnról dj^U^j bot iadiie^ wyair^tclu 
•10 udbyyrft] i woj»kA prawie do okopów sie zblita}y. Kmuaryueic 
wichrsjcicH t obom nadbiegli k «^ic«ci^, H joDcrut Ucmbif^«ki iiio 
ined Lie|>nyjaci«]«tn fcic cofa, ltiC£ i« na C£clo wojilia do atoHcy 
»r»ybyw9, aby J« Brumiurc ipclaió, klub wywiearn^ wladł^ objnć 
[i uhlftdy X Mo«kwa zrobić. Szło wi^c o k]\xh, micci rad oim wi- 
lec »ic sdawiil, pddniepU pncio g!oi r]tibc;piect«iUŁffft i n^t^ytikicb 
■»|>tcł.yo ku odwriHtriiiij cio^ii nlyi^ /AmierzylL Jedoi z oiirłi udali 
aig do ujurejialku Oalrow^kle^o £ donii^iemcTii . jakie wiaclotiioitc^i 
c obozu odebrane Ko^tały i pr^AtawinU potricbg iiixilniim Srjiiiu, 
aby SkiriyoccL^irgo i DcmbiAfkiogo m xtlrajc4>w ci(;łjw6i drudzy 
do Krukowieckiogo woidi, Ic uiebejcpiecsciidtwo «l^ zbliio, osiaitiiu 
)dziiia bije, priclo niech »tMJo ra cscle, Icby rówuic ich jak aprawę 
fratoi^ai, Nakonieo inui do Lclewok pobi«£;li, (iby klub twolal i 4z\o\a& 
^CoCEf ). Ki^ne Durady, znoaioaia mioty loioj^ce, Kiukowiccki i Lc- 
Un^ci gl(>wnie dccydcrwiili. <ledynA tTudnuić jrockoiliila , te d»c^ 
f18 SŁorpnift byl ku 2&burxcrtiu umówiony i ^pUkowym w wojaku 
li|cym dl) wipń1nvgo J/inbtoia podany; jirzyitpir4Xeme wi^e temr 
2n>biQBQ VT«iy»lko smieuialo i nic moioa było sobie pucklebm^, uby 
■plikowi w wojaku Dacxuv lawiadouiieoi być mogli hzcz eiracli jak 



I 

I 



^ 91 - 



m6viifl, oiK wUtkio ocsyt on p^tl, wypocijBku qI« Jajet, & prócz 
t«£i> gtlytj^ wojjko -K ijko^tijch atanclo, trtidki^ zaUuTjruDiu nitfpijilo- 
biMoi nic iamvjil(i, boli^-taMUtlo jrgnpwkronnictaiu. ZomiłIo więc w ko<- 
nthccio poilftoowioiieiii^ ie wieczorom próbft mu bj'^ irubiuua^ Klub 
'ual ei>g jak najIłcŁiiicj AgfuinuUsifp taowy gwaltoirnc i podburzające 
Dninljr bfć v)-gU«Msc, accxegó1uićj o xdrfl<iach [&iapo wiek loiwrió 
i Darvj<l do nmtijr vrtyirAi. Polem, gdjr jul nmjaly w^bartono 
i ugntiikc będf, KnproponowAĆ, aby na rtąd «ig adano pod posor^m 
(lo«i<d»niu <>Vi j^k sprawa publiczna MoL Pntcc4j[aj%0 kult} tamka, 
va oakanoafob c sdradę diido twcuą^, a poicin sabraó ti{ do 

Krukowk^kj, jak tnówiooo, cniaj pnyncc snajJowEiĆ »if jkkL 
lamkidra, aby kierunok nicbowi oadauań, Lclovrol dci nr^dsic, aby 
Hasać aa cicIc przybyłych i tnnz ^rtadt^ oUjai.^ Jak rano było 
imyKko w mi«jm ncbo j apokojoie, tok po połuJnui, E^czcg^loSój 
ku nienoTowt, lopewnlc po d«cyxyi przyj^r^^j, wielki ru«h ti^ oka* 
cal. F«lno oa6b na itlicu^b ^^ /nnjdowdto, uit^ij^tc^ %t^. tvrorzy1y 
(LIC kAlka, grupy, nara(]uioo M'1 i lywe rozmowy prowAil/oiLo. Vrve- 
\Avga\i Uik£a idlrc jiboyd nficerowLe. co koń wy*koCAy^ mole. Dyli 
to oiby pofUikj x obo:cn i do obor.ti n via}.nctsti doainioniami. 
Waxy«tko 02uacxa]o cuj ikadsityciajncgOt aUn niov«lu^iwy i wsKytfko 
CEjoioao, aby <]ckawc^£ pado]txiiS woj^t dodtt^i a toir «am«m wiclkio 
sbicgowi»kti wy¥rola6 i Idubo^i do diicla Rioinor(i£ preyaportyćv 

Sionce ku xacbihloni ai^ iiucb^Ułu, a jui priod nicc^orem płuc 
|ui]acu Kra«]d«klrb Ijj] ludem tiupcłoio^iy. acCŁCgólLidj pr^ed leuti^na. 
prscd mUru rcduloncmi, gdiic towarzystwo pulryoLjc^nc stroje po- 
MOdceoia odbywało. Daia ic^o na teatru da^auo opcrg Fm-Diu- 
volOt *£tukc w WarouLwio tilubjon^, niolu prioio na widuwivk9 po< 
a|ńo«uło. liotdawADO Bti»ec, ca którycb jcdnuj itrooio znujdownła 
m^ flituk* i Akt0fovie, \)o drugit^j Ulubienica t tAkloj^j akioixiwi«Ł 
generał Skriycockr, k«. Crar^orycki I mni, Wiele pntoto Oiób cicka- 
iroAd laintOBl »a t?4ir, na klub poprbn^lA. Nnkonicc otworzyły «ic 
pudwujc niicjKii poHiedfeii. Par^ jwiui^zuk lylki) awitcilu^ cturauo 
ni^c i jJonuTo było. LcCE po[łobno ricmnofić da hjinicbnyck cxyDÓvr 
}aM potruboa, Wciad^U aiic ptibtika, a pmwaiDiB z twaney po- 
nurjcbt po«;paycbi x orzAmi caipUri^ricmi, r^Kpaloujcb trunkiem ^i^ 
składała, JcJci ptrybiaoi v> mundury ^ojeku lub gwardyi. drudzy 
w pan^w ulńorocbi a jo»łC» ioat w jakioJ mctttuc^. kapoty przybrani, 
jak póAuićj okaz»!o ai^ ciury, tUi^cy lub uliczna igrają. 



4 
I 



4 



- »» ^ 



Czyńtkt ouiajł krxo«lo pr^ena, uctcr^jl ir ttół kijem c«> ^k\ 
i dal £Qak, le oarwJ> roftpoci^tc. Ucicłił gwar i i*r»na. Ctyittkf 
lAgail pMmlunie. Z rcnlu liracU pochwJzil, prttto o«troiay hyl 
pttctony i ichórtliwy. Wprawijiic w prxcmóvn(:niu wj*Uniiil, ±« 
towiunyfelwi> jc«Ł Kwokna d^ apełniouia nJolkicii priozaacseu, jednaki 
faiuła do cAbut3«iim ni« <1A^Toł. Po nim Ftulaó^kt roóiriL Tea 
w fiumnycU, huoiaycli i pełnych pairyoiyimu »!onacIi lacsąt swój 
gbfl o ojf!£y2iiio, o wielWicm powolnnlu towirayatłtłi: pniivił i wy- 
lyclywttlr ste chivila nnilcaztii, uby Dno w imteniu ludu dtiałuń et- 
cięło. I'd ftAl^pie jffey«i)pil do lumi^j ricCAy, do dziub^i wo;«kf>* 
wjrli t fiiwoU!, ^ic tr obdtle ;^1& ng driq<j| le wojtko cbce m^ bi6 
1 pcAiic jcM awycicawA, ak dawódtcy do Hiilki iolokr^n pron&ddA 
DJ« chc^, ZJrut^uI zJradih! .Mamy wyra/uc Jćj doiroJy. Uktfld^^ 
eif E nicprxyjaciclcni^ Skrzynecki jc«c jrdmju^* tizicba o ocbie my- 
ilcć. My lud rcprcEDfilujOEny, iditny wi^ aa '>^^d, domagajmy li^ 
tby natychniiu4C Skrtynecklo^o i obozu odwoUI i poJ B^d f!C otldoh 
a jeł«)i mm odmówi, mc uczyni ziuloii^, vcJ^mLCiiiy «]c »nu do diLH^, 
bo jołttimy Ludem i poi«1amin: „Zdrada! ulrndal'*, ,, 1 wymi len 
Mokruiiiiu |Kj\rińrfony loiiul > tv\n> jrgci obiło si^ nie tylko po pny- 
itotikarh ginarhu, nh nawt^t |io plai^u Kru^ipflkidi. Był tu grzmot 
pr»d tfruiiietti i Olu ifj[L> lak daleko |>o^viGif£0 go nlotlo. 

Po PluiuiUkini (odrapał «)( na mówriic^, czyli mci^j na al^ł 
«iftnowDy kapUot ^ojuk i polityk. Na«lApiła wicllta ciclioiL^, boć 
Pulotfki byt ulubiony miltwca klubu i miał da^ oatatnio hacJo. 
Brudny jak zawsze, nieogolony jak zwykle^ antJknna jak zatvijt6 
biciem obrysgaua> puekoiu pokryta, locz^ jak tdawato eif, był banlzo 
tninkiem akrzepiony. W »branyin j;lo»ie, *daje *!{>, £e ckciał «ani 
■i«bio przc'ffyfl«zyĆ. W«zy«tko ca ^YtfFf^ fiełt^a prz«z kilku tutt^i^cy 
O tdradłłcli i zdmjcach, o arysiokrucyi, o nodirii, r^ijdrio i nc^jmio 
^OBiU i drukowuli, wif7y*tku cu im bruku Wnmawy, na Mazytiikiob 
rogach i po vr>jLy4Tkicb kaubrmacb gadano, wtzyMko najniainnuiój 
■gromudzit, miut]^ iivhn\ i im «/uinii}-cli wyrazacb powiartal, po- 
dawaJt opowiadał i ten) «Amcni dj^l we w^zyMkic naitiicioo^cii grał 
po w^iyMkieh uczuciach i aiowa jego ntclkie HTaienie iroŁiln. Lcca 
PuUeiJa w tyoi ctiifrlo iii« by] ctytiym klubiaU, on do •uouniotwa 
Kiukowieckif^ więcej aateiał, cheial przelo, aby nich, jak było ze 
łpiskowymi wojskowymi um^ioncio, dnia 18 ii\\i\ mkjjice, dla tego 
chocial Jego mona iroblta wialkic wrateuie i imudj^tnoaci jui to?- 
kuły»aiie łiyty, konkluzyt jeilnaktc nie kładł i nie «ykrzykn|l lin* 
^a; .fia rx|dr na rz%il'* i fruysiko na niiojecu zoMalou Qnxlccfci 



— M — 



obok niego b^d^cj, człowiek pnrewralnpgo umysłu i seroa i z oi^ilo- 
brjch npraw w xH;inUi'ti ^u^kil:b rcaomciBaDy. wldiAc, jjik amm «ig 
yryraio, ic PuWklr j»ko nAlcJncj do fllmuniliów Kruków icckicgo* 
chóc prcytlutmó povmccliaj rapał, wdticra tt^ lui etót, puog f^niewa 
tocey i vvnVl aajiFjtsr^c^ uiłicNici^m z [itv^'nym zaptkrn krzycurj: 
nZ^nida! ^rdnida! Ind powiatco prsj}^^ do aiv'oieh pruw, uft^ ewo^ 
wjiechtrUd^tiia i domn^&ć tlę od Rijjctu, aby naijdimio^i Skrzynecki 
z \roJ»k« t\vł oi<U1on^ t ]^d »d oddnay.** Jo92xrzQ OroJccki ilowa oit 
»koi&ccyl, ktc^y BtMkt, tootiy t niolti opraw UryminnlrLjoli vr i^djich 
war«»ur0kidi i |>tockic1i, a if^m? prce/ polkyc^ tlcMiale tty nicHu- 
untcv ra inpitga mŁ>iikirttjikif|^[> padnunny, Hitti^ pH-m^ i glowm 
lubftlDym knjkia^^; „Na ICx)d, aa Itz^J ttax)«c-y i rauna; ^dajtny 
iłón-^CKGDUL. IX>d6 •lui*, do cx>iiu; mi U£i|0. da Kzid!*^ Tyai|c uvt 
krzyciy: //^o^ rgodikl ha Kiail, na lU^dt* i v^y$cy z mU^fC try- 
««^ 8iy cociy&ają. 

Czyódkir czy £c ndoiJkl do kliki Krukowieokicgo, czj ic miat 
ni^^ r^u^dku i przdt^łdynal zgubry podoboAgo kroku ikuteki 
vlafi M ml i nSfrnio ńlnym gloiem woU: „ObywftloU, cbywAidel 
ncTCio w ouejcCAcli [)070«tiió i ponilucliajcie mric. Wob vca»itu JMt 
4v^lA, kttdy J^j jako wsiecbu' lad nuci łut}u poflltiMnym być n^u^i, 
ale pny wykoniniu wiidx^ vro1i Irccbu |iorjr;^d«k i imyzwmiDJć za* 
diowttf, bo nlcQcza« b^iic mmla ano. znumli^ pranDoki j dU t«go 
proponuje *^CH oźeby aaiia«t wpxy«cy uduMk^^ć «if , tylko d«putftF 
cya do Ucfdti połUaa byU i w iniicDia wiwzcm ladanic pritdciamU 
i UÓEDSCconU «>c domagaU-* l'ubliŁca uCrzynMU ^c i ^yclia^ byto 
gtw/: HprtyjgiOi prsyJtio.** Dqtut4ioy( ^i^o iryscoczooa Pulnikii 
Ciyńiki, Płiiłiń«ki, Botki i inni aklndać j^ midi* 

Fropotycya Czyń«kUgo byli dobrym duchem podyktowaoo, 
ZA%je %\^t it th ebainł jeieli oio zupełnie odnr<!^i^ ło p rry najmniej 
tmaiv>*2y^ Uci jnt za póijio bylo^ umyvly były aadio podbiirzonOp 
namifiaodci roiko1y«iDc, cickawoJ^ wywołam^ aby co rou^drego 
mogło by£ zrobaoooBii aby jakikolwiek por^^dek ai^gl być zaciKK 
iraoy^ ieta bardućj. ic myrlanic dcpuocyi było ir •prtectnoćci t tciu» 
fio luiprzM EaroierEonem tD4ta)o. Propozycya prcyj^ta byU wpra- 
vrdik, aJo inay «kmek ua^tapiL 

JEalcTdwie doput^ya t micjaca powitała, aliści za ui^ i cala 
zgraja tic irytoCE)'tB, mi^JMO argromadzoaia opu^iŁa i w«zye(ko razom 
ku paUcowif gdti« Rt%ćl znńadd, ciągn^, Hala^tttio po*l$|>owaDo 
DOprzud, Jt nd^i ^'^J ^rza^S^liwe atychać było: ^t uani, z anmi, aft 
K^dp ua IU%d; luil upraw i cdi i ^'of 6 ffyinicnaó będzie^* JaJt vtizyilko 



4 



^ ^ł - 



^Kfałem u|Vojoiifi ;m1alo i 9ŁaX jcilcn proniLdr.lt, PonicnJiŁ pru:x ulico 
iclo IuJdc precci^gnno^ wielu wigc ckkft^ych się 1%cxyli> i igrnja ro- 
sła 1 CMichtEdk tic Nikt im kroku me zauzymy^ral, bo6 tylko mm 
;,JoiDiors. bft^nci n<>^1 to żroli6, n gubcrriDtora e wojfikicrn nic było 
'Idaf^ Kiedy do po«qgu ZygmiiGla aig iblUuli, ukaeab ai^ iniia kuj^o, 
[iHóm X i^rzyboeziiycli kAwianit i LiUczvk «if wytoczyło, ]>miTio wizyjny 
mutidurodi wojskowych i w biaU #podnie przybrani, bo, jak po- 
iviinOf min) lo by^ innk poinnntn af^. Byli to panowie oficerowie 
lirtiku Wnrujiiwyp to ttiiaj eiyny Winiemkie ipctnln^ clicicli, juko 
toJt mn« osoby, vi mundury gwardyi nuroitou-f^j pnyMToJonp* anfai^ 
ci^j iiIirjEiia ibieraaiuu- Byk (o, poiltii^ f>ŁHlari (jurjEt!»Tiyc1i, knliurta 
»pukciAycli K rakowieckiego. Cbociftt pncx nich Azkń IĆty ku SA* 
burEeiuLi pneacciaczony icałaI, Iccr potii(rMaż klab zamierzył lo4o 
pTÓboira^, ni^o i ori btit:zyniii pocodtaf ino mo^li. Poapio^zyli pod 
umck oa pUt? bojti, gdzie lniAram i otryc^ck minty być bronią eh«rały. 

Trzed Zygmuntoni obicd^fk kolumny latrzymaly «i^. Była 
t^łiwUa por07umieoU ii{. Jak nićwiono^ iplekowl Krukc^ńcckic^ 
ohricli, nby dzido od zftmko, od oikar^orych o zdnd^^ r ^ lAnnkii 
ctłudTonjoh, ziiirjF^f; pnei:itvniep kliibi^i?!. ^[^fiauaio do po&r^nowlonin 
priyjtjicgiir miprml nu Rz^d uiluć nl^ iamiii:rAy\\. Wid ^Hisi^Jtini 
Zyg«maU roz^l^iAl znd*/ na dwie koluntny nasiypih jedni po£06Uli 
DA miojttuu, drudzy dzlvj ku psłuconi uamk^triku pod^gni^ll 

Kz^l narodowy* jiik zwykU^, Kgronmdzil sxc na icvyi^ iricczoTC^ 
ttfy^ bcE iAdnój ftlr*«y, bez ladnycK Środków oatroŁno^ci, nawet wo- 
intf^ oni ^tul^ce^ w przi>Jj>okojnob nie było. Napfzód przybyli: 
k^i^l^ CrartoryNkii N km oj o iv b ki 1 Burzykowekt; Morawiki tył ni^ 
obecnym, I^tletrol znat^fnie pUnli^j przyazddł> Jak nam si^ sdtL* 
litu-ulo^ był tti^ci^j bUdy Jaik zwykłe, ui^ctj iłainaiiy, ibicOfOTiy. Ni« 

II dci uli ^■oiLiudzn'']^ ji\v irurzrj Hc.hsrzrrn Hi^ wAliznijł, n^iitdt 
O dwa knc^a ni2i3j jak zwykl«, [uoinoly |iowi«dzle^ £e nie cIłcimI 
by£ widfianym. Na twardy jcgrj jukicj poDiicoznni^, nicjtpokojnoJć 
Inalowflć fi{; zdawały. Xfubil na noa zupctnJc to lanio wradcuic, jnk 
kitdy trcbodził na radę narodowa, a wiedaiał* £e s rotkotu Dylit*- 
tom ptztt jenerała Szcaibcka ma być arc^zloirany. 

Pizyognomiu liządn byln wideo ^mutnii, po^pna; czy prae- 
c£aol« oatrze^o o niencj^ricm iblitaj(cein się, czy pn«koosnie imu- 
tnego położeniu iprawy narodowi^j tak w«zy<ŁkicU przygn^binło. 

1'oTticwal łtnr/ykowdci z obozu wrucil, przeto czymł Hri^owŁ 
dal«£y mpoft t trgo, co vidziiLl i co mu w głównej kwnferre powic- 
dziaiui. W tcm kl6ryA i sekretarzy |ir/yboc£»i^j kanootoryi lU^du 



4 



P6 



IMnic ^ prtyslonkiictt gmncliu rs^dowcgc. J w tćj cbmili i^waltowaie 
ot«term)| ui* drtni lali po^kdfeii. Boehi wpada i ŁlonoJnA picroi^ 
i«oU: nObyva£«Ic nłtutn pr^ijbywajft Jo Kxadu,* K«i^i^ projrca od* 
pcwUiln: „H'>^ w o^Afacli n\* pncyjirtijc ishlnycl^ pn^datowbó.'^ 
Leci jujeie oaiaifiScgo słowa nio ilokońcsjt, l<iE*()y ju2 m poi3^v<t jurni 
nti nwAp glAw wiflii^. Orunutt vlig(t rox]KMvi;ly i cliitila MaLnnwrj-n na- 
(&e»Hn- Tolofterrio Hf^du hrjŁjcinc. N)cbcxpicr/rń^tiho pr/cd ooiyrmi 
tiBii^lo, bod frjt^aajmoićj dU duuclk CftloukiSw H^^u rajemnir^ nic 
Ljki, on JMkWj lifcie tell glo^j a^ uipiMst. 

Nft ttkfti:«iike ni^ ti^j tnuxy głów, irarh cxbnW6tf Krj^ti: Keliftę, 
Nioiuojowtfki i nArjiykoiv><ki w ((■} tintuilj obwili, jedoytn imijrnktcm 
pclifti^cip ir}viej^ aiłj] I nif^lkiijt knrkicKi ku drznioni *i^ jiouLiwnj^ 
i ppitAiąp oby z irUtnycb c«Ob xruLlć Uiici^ i nie daj^wult^ mir-jm^A 
pońcdzeń BprofaiioiA ić. LflUwd po la ni;ir oknA i nysunT^ic fjiuoki 
'm% )e17JC- N>gtl£io wi^o nio dopUiił, nigdzie nicbccpioc^ci^atwA aU 
rpodikliL Aq) aicini^l na c?clc klubu. kt^rtj:o byt procesem, ftfii x Uza* 
dom cic pwliEielil iiidl«:£pitiV»ii»lmłr kti^n';;o byt c^łockicm. 

Skijde *i^ LeUwd;!, ile prjyonjtunii^j my uicmy, jcJncuiu 
s ctloaków R^^du vicli? otuchy do<1ab. Tam, gdaie naczolnik oiolt 
nie Maw>4, kryje ftlę, tam I o iiiiiycli pou'^tpieund luofiiu. Lieybn 
lycbft ro Kr^t\ naiixU^ i^o w drugim mlnnip rnnjdonn^ m<^ inoglii, wy* 
DmiU okuło 50 D»6b» rcftzU w pnystuiikacli i »a Jsiedfi/icu poiEustidu. 
Nt cicIc xoa)dovalt otc: Puloakl, Czyiiski, Plufdii«kit Gródecki* 
Bo«kL Dfll^g w grotiii; icb widać byto porin Godcb^kicgo, Ssnnle- 
ekie^ i ioD< Ofoby, wi^cij xnacf£CDii4 tuftj$'^J. Cij oolcj^li do «kładijf 
ccy tylko eiek&vroiA ich wiodlOf ^ pen'Oo<jci^ nie wiemy. W kftłdym 
jednak tmic ciekuwoif to wielce nicwlu^iivA. 

Fiorweic riowo Pulju<ki £ubrut> Oiwiadoył, Ut tovrarEy«iwo 
od cmitbryu^EÓw, do oboiu wy>)niiycK ttnmloc donioiiioDm otrjtyinalot 
io Sknynccki, diociuit prccf Sojm >lo£cny, jednuk \roj*kiem dotro- 
diit ±0 odwrót nakiizalt o4vvl&dcxyl io Ui^du słuchać ttie b^diioi It 
l« «iadaKnoi«1 oinytnfliie rospuci i ni e « po koj no ^^ mieutkońcóif iUi* 
1i>^ pofTł^kłsrtj, i oni pnybywnj^« nby je mt nntncgo Rx^du <lomo- 
dil^ «i<* jmk rzeczy łtoji;. uby |kj<c[u lycb wjfidutiio4ci ludowi udEielif, 

Pnrunińwtenle byłu ;i wyiiUAch doóć uniiarkowatiych. FuU- 
vki, jjik ncklWmy, dub U^^n juit piUl cui »{ irylneiwif, wigc roc* 
;»)dek nud |>ci«y9 ntial gvr^. 



4 
4 



^ flfi — 



Tak pr£/[>rLdck clicjał, tt aa przeciwko Puta«ki«£o członek Ni^ 
mojoir^hi eturijK Słuchał go t wielka dobrodnunojdę i lanz mu 
odrtokl w ten fpo»b: ,,Madci ksi^te praJocio. iriiyslko, co robido 
pfttio^k*, }tat ciupRiwim, nieilobre, & *xc£^gólaićj ^£kodUw«, ^it^d 
Da inp^taiuA, w porlobny spof^i^b ciynionOi oic powmion > nje nioid 
JjLÓ i&Jfiej oJpov^ietlfi. W«>y»tki>, co f oboia nt^m. t^onoctf , Jcft 
tylko lajkEL i fa1i?xcm.'^ 

Pc pr^f^mi^iricniii tyrfi kilku tJ6w, wlon^k Nifrmojofffiki vijt\^\ 
\'ii\nAkitgiA za rfkę ł nj^t^cilł x nim nt (lo Łr»c^^ 8ulonu i oby- 
Jira jiU «igct'i na Rznd Dicr fo^njdli. Uc nam niiuJoiiio, aa Ufim- 
Diu NicriLOJuweUi iy^hzt robi) iiKvmtty ł'uliŁtkicmu, io po»Lfpo> 
ntai« jego me jest gudu« aoi clmmktcru kdpliLiia, jaki noal, ani 
dobr^o PoŁnkn, bo rnmia^C taifCEq}inniA mitoAcif poinicccnin i jo- 
ćliio«cit &t<!jc lylko nanii^tno^ci i i^ioi^tlc. teni f4meai tobie i oj*?sy- 
fma wielka krxy^cd^ ccyni, i ^ d£C2CgOlnii^j krok tcjtiz prcoi nioj^ 
UCiyniOny i*el nyłlępny i vbroiilmory. l'ij)Mki nml #ic « «vrtgo 
poti^po^ania utprfiHiedUwia^, zApewniAł, te od niego daleka JobI 
myjil wynotynunin jaki«gokotvielc mburEt^niii* ic jvl«U udał >ic da 
Ciclo flcputac-)'!, (O jedyric w fiinicmaniu, nby wpłyntm 4noim ra- 
irt,yniwb )% w grnntcai^k iiny^Auitycb i wlu^ciwyclt; iiuko&^ec t&})e* 
wiuaI, ic prx&£ tticgo ^fsjryftko irobioatro b^diic, aby dpokojaoóf 
i ponij^kk ezanonAbc i EBcbonanc były. Nic wiennyi ciy moira Ntc* 
mojowAkicgo do Eikrucby Futaskiogo aaklonda, nlo iituaimy oddw^ 
tg iprawicdliwoJi, ic Palaski w dnliiych tabuncniaeH nio tylko 
oic wxi^1 ladn^j^D udeiolo, alo QvtMntr nj^zcdł^sy z pałacu rt^do-* 
vr«go, lyobt co :Dajdo<va.li «lc na dxi«dj!i(tcii, uq>akajiił i vrzyivat, aby 
do dom<5ir atroich al^ rotc^sli. 

Po oddaleniu ai^ Niernojovr]fki«go durócU członków Hi^du u* 
mil tylko jiuamtalo i cuitu tinjiri^ iitauii^ mufinfo. OnoMiwfizc lo 
wydanciilrt twarda próbo, alu earazeio isolo i dowOd, ii cayato [me* 
konSDia Jc4t wiulki^ aWą, Po PLlonkim C^yij^ki uiónił. Na nralc- 
pio oA«riadciył, te mpcine sanfanio w lU^dnic pokłada i gdyby 
o oiyaaotfci lU^du \a6 Toialc. fadoi^j dcputacyj byłby mo pr>yj^. 
I^ccz Bpraira wojonoa tu tym elopniu stoocta, ic nfiy^tkick najnjc- 
k^ aic«{>okoJTioi«in nitpdnio. Nieprzyjaciel juA jcet pod bramami 
•tolioy a wodto^M wojeka narodowego oie tylko otok jemu atawi6 
nic cbc|r ItcE pneciwnSe, bcx ładnego oporu cugle i ciiglu ustępują, 
ho, juk niciii^ nirsir, tylko nklsuly i [loddniiie sig inajf na rrlii^ Ten 
etan wy«oJujo razpacx win^ mleazkaiWów Ł moJte alać Ńg powodem 
kmwj-cb «c«ii, Um bard«i^» Ic lud puodmioty aiaoldi otonawiici 



t 



I 



— S7 ^ 



J »Biitf, idrtjoów. mi pntd ocsyna, i wUJnlo to poToJbmw nec^ 
' ifiDffodairMlD tonArtj'«ii*o patr^oiycsuie, ±e wyt^tiOiylo deputucjF^ Uo 
Rx^i|ii, a on po^ł A{ bj^ ji7J rałoDkieic. Fr^ycltodii u iSciutittcjB 
w imiv:iiu luilu I u|>Ta»fA E^'V^i *^^y y'') Uili^iclil iriAiloftui^'! tok 
Q (UmUnimcłi vri]jeiki>vTTcb, pko tci u jenetula Skrzjr uockicgo po^t^ 
powflniu. Dtlćj pK«Utftwiftl pc-iTMbf odddcDm Skntyaeckjc^ ■ ar- 
mii, jnko rucbci|>icCKfi4j i »zko<Umćj omb^, s iitko^f I iloiaasaii&em 
•ic Heroka »fl MkarioDjch o tdut^^, i »pcwiiUł, io jcicU tjna i%- 
djiiiMtrt lodo iaóo^i i»f) suoio, oiuoacias apokojnoi6 wró«i J porB|<l«k 
oinyraiiny hętlzie. 

Oyniki vf pnomóniwiu co do formj i il^vr poioeUł « gfftiu- 
csch prz)virolio^^ a n&nci p«nD«^ ii«»aavaoia, t«cx oo do wm^ 
binijp r^cr?}' i]iil«Lo po|]roT«i^xiL Pmrz nchowKole tDim prxjiwottcN 
M*i clriiftl ■'[^FAw^ o7>ifM4^ bo p<x^h[idE^(; Jak TiekllJTiij, t rodu Iiraebf 
bjł |Fnc«»1riugt}' i pracuiriłj^ Oti klub jakn n'prrxritianlii IikIii 'tawint 
i cltcn]i i«by pr^cil nim Ut^d rnjiorl c^jnil, aprawg tdawali i to irualo 
l>y^ WLiruoklciu ^Irtytiiania epokojno^ri i poracfdkti, Uatcrstwial n'i^ 
Sejm 1 UtAil, a klub podnofU. Uziwaj klub tcii jc«c€io tkromDic 
njr>A^&i«muk tą^u\, jutro byW^j w«E7«tkiom >i»t^. Kajda konc««yo, 
w tm flpoffób ucsjrabiu, b^kib^ końcem Etadu i kotkom bcx godno^ 
i tiononi. 

Rvijd, «yn racs^j ci dvT*j ct1i>tikoiti« Ki%du. eo n% n\\ }k>v>- 
tiałi I Rz|J rcprezeatoirali, cni na cbuilf Uk pontawionf^j kv»lyi 
prfjrjij<* tiiw mogli Naittn mieli nytokio wTobrał^ma o «woji*j go- 
iloo^ci i V *wmiii ui]«^d£i<;, u nj;^.!-! liiU md niebeipteczfiAMtiTd, jakie 
imgroEić tig ulAni^łi^. KhiaJ^ (Jx]kiior)«ki od powiędnął UcjrAnki cm q 
suielk^ UgodDc^ci^, fobic Hłi^iw^, Uct uraieu z precyif^i snA- 
ci^niirmi ic kr\>< prxc« kJub Arotiocij. JAkirakolMickb^dź poirodem 
okryty, joi pr^cinwDy piuiru, pori^dkowi i dobra publiciDCmii, i dia 
UgD Ktfdi elwfi jo«l otywtuiky bajlcp^Mmi uoiuoiftinji ladoM tyoci^ 
t>iot» klubii ucz^ui^ nic uioi^ i aic uctym. Rxnd w rótay^h i t«ir* 
dycb polotcDUcb, w jakich jut tnajdowat sig i jaki^ prtMJCodl, waifdiu 
dal > Heble pnykhd pi>{w»ycetŁiii, wyirwabibiol i Dajgorliw«xycli u«< 
lowiś, IDU *anicm i lirui, w (ibc<:n<!j cKwili^ JHkkolttiek Irtidua i kry- 
tyciuift ono była, ut<- thoczy t Itfj drugi i »priMta^ a dontkrny^ ewt^ntu 
tiuUaiu będzie a9tti>i%al. PfCrWMy on aUuki gduc iiii:b«i[)tec£e^ 
iiifo gToxtf bfdińc, otlalnS t poła MjdiJCr ! nu mt^cDC prEckonaniOi te 
dopóki u ^cra «|jr4ivy aarotloir^j pozowanie, nic ukicgo eic nto 
srobii coby na tUtkic hcnor nuroifony wy5Uwia>d taog^o, Jci«U om- 
prayjnciol zwfyd^toay nio £06laaU, to oad garJi popiołu ak wi^c^j 



< 



4 



I 



— 9? — 



w tdoh^dńt, Lect leb; lic%d tyni imda^aa obowi^^om od|)Ovrie- 
dsift^ Ł^ołd, pfzeileiT^zyKkkiB polrtebuj^, ftbj prut vnj*lkkh b^ 
fUnio w«pi>crftDj> TymctAMOt iuftcsej ti^ thiajit, luauftiiMd eft pod- 
if, atesgodA »Bi«wuiJ», i towijsiwo, które uk c!iIiibo% luf v^ 
FnrolTCEacgo pin^bralo, JMt |io#^rafMi, f« temu pnenodatri^, i dńJ 
Davt«< dłJo iguboj pntjkiAtl, bo ani »[iokoJQDJcj, aiu wbili^ Kz^da 
nie |KVA»ovato> i UjtjjiI oJunilcu c&u su-ojc otciikfititcaTnnmmr. 

Eied/ kaź%^ fe tluA^ koucijrł, wsŁcdl trojcnodA Ottrowftkj, ko- 
miiot givaH>i Dirodowt^. UiJ^t^ OMrottskt b^l tu w»eedł w tfb«ii 
^Ct o* ctcU ocUndu g:ivAr4Tir hylbj dopdutl powinoo^ci i G4lft 
^£ od rt«u bj^bbjr tmi^nioaa, KkaiI bo«i«in (Jdttawft) eil^^ i oE| 
byibr pon^dtk priy«r6cił. Lecz pr^r bycie jego ramcgo* bci bogoo- 
iff, ioido^ pomoce 1U6 było, oweicui prtet aictrafa* jogo ifDaigMft- 

CijriUki odpoiTj^dii^ kńfcśa tl^ nio iraiit, obrócił itc do ciloiikft 

EftTtfkowskE^ I nekl: „CHontk Rr^du Anielo i gfótto^ kiraiery 
^^vr6cH, przeto mjkpiój wictliicć mu«i, co tun «c 4ticjc- Cxy\ihy 
tiio iccbcjfti więc nas zawiftdomif, z jaktch prijcijm prtcc TO>ckft 
na^cc netai^rcc rucbjr w^koiiaii^ bjłj, i uj jcncfk] SkrEjraetki jCAt 
uległ; rcikozom EUi)<la, bo wlailoiiiokś, prz/^ bu t obosu odcbnucr 
r«£7aikie Egadz^jf ng, ic Skr^jACcki, mimo j^go iloienM. ivoj«t(icni 

^wodri i ic zbliitoic idę do atcJIc^ ^^ ' pUaów iro^ikowych, Icos 

' iaft)-cb celocb jM iuk«tco&iAB«. To iriaJoiDO^ci, s u«t i«go otriy" 

lOW^ OAJwigc^j Ind lupokoić idoUjf.' 

Bar7ykoirr<ki odnokl, źc wiiy^tkie pbnj i mcky ittiUtarae mu* 
•lA byj taj«nitii<^, gJyfl to }Vi\ waruack laotoo^ i>!H tpolnioiia. 
Pneto ju£ c lego pcnroJu powiedtic^ ni« mot^, vr jakieb celaich ru< 
cby WHU-^c^nnr pr^rr. xaKlg|)Cf wodtn wykosnnr toJt«ly. Jxrt priW 
lego, jak jul kel^^s prei«a Bifdu oŚitiaditjL pouuiiie iiic macic 

fmm w itiiicniti luda pric:iiania^ i Jj^tlmm czynić. ReprczcaUa- 
tcm ludu jcfe ^jio. on Łylko moU £qda^ yriadou^oiri i myjaJnicń. 
;^Samo toUj wojjŁO prEfbycic jea pn«atj}piemcm prawa i ubliteDicm 

[«|dowi, i Rttj^ tego dłtuŁi;] tolerować nic powmicn i d>c nwie. 
Wojewoda Ofirow^ki od przybycia ciybal lylko da moltko^^ 
cby hIeuIccIi ku owi^j dcpntacyi uezyDtó, i kiedy BAreykowiki i «i>cr* 

;i( rjckh „^'^^ ^^g^ dlab.^ lolcrowtć aio powinien i nic moic," 
■rywn rna mowg t trolat „Ale pzaiiowny cifonku K^eiulii, wnak 
ft) obywAlifk^ kt/irzy da Rt^a im}'byvajj), aby ilutiiedzieu al^, 
co 9'm dzieje. Kt%d priclo iKwiaicn icb jako dii«d p<nyj|^ i zadoifi 
uczynić icb £>cieDH>n). W«iak to yfazyAkich naa mocno obcłiodri." 



- >9 - 



otttcUy tlcputocyi floiluwuI[X UAr£/l<uw«Jci joJcak lem aic mt tnuiS 
lecz owaicm X ij-iro#ci^ do Oitro^skicgo ncki: „Pnn jcccn^ł nie 
m(ux prana ir(r%o6 n^ do poel^powanm Ke^u- Skoro oie i^ypcl^ 
lulcć ftwoicL powiDooflci, czekaj wiao da roikaty, JEtkic o wydflai 
i pctvtn» iiiiani3 do Ciyn^kiogo odn^niCAJ^ n^, rtac< da]*.^ 
irgwatUil; „Tuk, jinfiowif, aJo iuaoi« iadnef;o prnwa od Rz^du do- 
lifCn^i *iCf ntiy wam tlonlciicria o rjtcry |mblicj;nLj ciyml. Sejm 
mŁ tylko lo |>rnvro i, gilyby Rji^il uległ nftsr«mu nal^gnitm, pric- 
»TEŁlt>y nim bj^, liowtijdłby, le fue jeii godnym tej ii]a<l3tj» ki^n mu 
|]owit?rzi>tij| cosIaIil itcct ^ rlnigirj Klnmy Rrud pojmuji- niuppnkoj- 
iM^ juko w miejcie c ponodu odwrotu nascego H<ij«ka [)aTi<ivfa& 
K>£e, 1 tan awój oboit* ij^zek, i± jy vt9[Kjkoi£ i ucie^yf poitiiiicn. Po* 
rróAcit lylko ponoyrlc spokojnie do domc>?v iraeiiycli. n my irn« EJipo- 
WftiAcny, £c wsryfiko. co tylko bee u»2C»r1>a 4k Apnwy mijoaii^ 
|>odobncin yuti Jo uizidenin, o^toii^oncm łOKlanic.'' 

Dolycliczftfl tały rwciiy dość pr-tyiwoici*, flia Gródecki i Płg- 
łai^tfki byli to Ittdm aniui^inl. Eoimowy Ctydukl^go były dln tticli 
xft dtugiu i widnć h\]a na ii^h tiTnr^ach nlecierpliirol^, b j«)ivcic oimic- 
iłni flowatni irojewoily O^Łronskifgo, ^al^dwio pr^cfilnt mówid Bi- 
nEykowvki, ntem nbydwił lolimnijj^ glw I przcciwkci Skrcyiitsckiema 
itktkbmowaC xiicxynnj)^ DonodKi|, ic mi jc«c priycKyrii^ n«zyfiikicl) 
ut»xcz{i£. ie on netyBiko zh robi, £e iicj^d irci^i go maU^iia i pod 
*(d oddn^ nio chce. Boskiemu jcuoo piUićj było. Skoro prrcjt Gro- 
mkiego imi^ Skrzyneckiego wymówione rosiato. on ^klkim głosem 
rWi pto Edmjea!* a purg glotfćw k tylu mu pnywUna. Wt«i»ciu 
B*r2ykov»ki i lyiroitci% rackit ^Pan nio xna«c warloki wynuów, 
JiLk Jmii«a Jenerałoiri, Mty vr tylti bttwaoh pkr^ avojt saojo^yiai} 
iik m^DUi trytlaffiał, podobną ii»n^ dawo^? Cdi^ cy sam dJft 
n^rinj jrobll?" 

L«cz Huiiki clicinl aicucjin znburjonifi, rht^łil du dzielą pfzy- 

>tfpi^. Nio iniLin ni^ nn prrcMiiuYic-nic Ikinryk(i<vikicgT> i }Cfl£C£0 

filiui^ftcyin gli>;tein ki/ycsy: ,fSki'£yi>ocki licujcut xdr^ca, HublcoicA 

ciekjLl'* Z* nim kilkft gło^^^w pofrlorcu: .Zdrajca, lik^rdny być 

luM!* Riociy dflicko więc pcwly 1 Irzcbu byb o<uttiii.*h órodków 

eic cUvryta(. Bunykonfckl więc podnosi gloe i wola: „Co xoacc) ta 

EDtyki vt ublkCKU Kradu podDotwatf, E« obvl>ci tutaj mtolaoc? Uzytii 

tyilkic, 1« oi\tt kogo latrwoia, i« Ria^l do jakich u«(^p4tv tniiuić 

ihbj^? Jlylofl va»iu cadEieJa. Ri%d fna avoje obowiniki, cxuj4 

Mojy godiw^ć i mu fily, itby kiJ^dego w karbceb [wtliuzeT^Hi^ra mrzy* 



— lUO — 



p«cA mc moie i ir j«»go tmicniu niywam p«iM^Ti', abWoie wi«j«cejegi> 

Słovta le t ener^M^ wyriecionc 7Jo^i\y »katek i laraz «t1g m^~ 

Cijń^kicgo i Pułaskiego i rzeki: ,,AV»kuivk [-o^luTicńtlira okiia- 
ne^. jn mów x uioj^j etrocj ii^'>)h{ pnnow iipowiirS to łvwme jc- 
Tttnd Skrzynecki jak DcinbiiWki i cak wojako itupclne Olu Kiniia 
poetiissci^etfro sAcbowiiją« ik ruchy walccino ^ wykotutnc i;ic w in- 
nych ccidch, jak vr«ktUok pUtiuw nnliUTO}'cb. S(10ll£le^valn Łi^, ki 
co lubioiotiio JAki« ^racn ciyni^, gliwic «i{ tlb wtu »Atiijch, juko teJ 
d1& loviar£y«Łwa f ^etz^^ wi^ksTa pobudka incho:«tai« 6|>okoJn9Jci] 
i tein Kimcti) uwolinciu Kzi^tl ud ]}r;;iHhtrbraiiłu iro(lk<^iv UHtrjcS Oh 

Wkritre nttlu rz^łl;>we były imate, nujńd^ vi'i^a iri Hn^^ ale iltltlu 
fiic, prtyna}(Bn]^j nic minlc^ loilncgo tkulku, aa nic/rni *|jcbh>, Jn- 
ka£ preyci:jrDft być mole icgc olcuJania «i^V Cty ic plun w ««niyn 
komitecie (oYTATi^ttwa nio byl do&i obmyślany i prsyj^ty, cxy ic 
liCJcucl Dic do|ii»n}» lub 1< c^ncrgietnc członka Bor^kon^kicgo ixuh*^ 
kxi«DiQ (li; caimpoiKiniLło? Weiyftko lo mogło po ci(4oi A|rłjDi£i 
ftle w nAf2Ciu procko naulu gt6vrn^ pnyc^yai był «;tu>.utii.-k . jnł 
dU cci6t i pairyoŁytmii cilor^kó^r Kt^^u miano- ^rzcd nimi t^< 
0|indly. Odyby onjMe R^^du bylu sj>e1»ione, Jak niekiórzy chriel 
po napncbic nn unick, jakby juJ! r^rfr i\a nryt-jUn \ ktnrni mpm- 
nloce zoriaty a aerce i Hn^^rn hrwi^ upojijitc były, w ukim Hianie 
moic bjlyby t^cc »i^ znala^ty, coby i cm omby Rx^du tArgii]|£ eic 
^In]£1y, bo krcn' ludzka iiylana uąjprędećj ilo pr^alu [irowudn. Lecx 
przybyli klubtici j««K€£e aio xbracxcfUi oami^tm, ale oieupojeai* ni* 
chrtycidt, aU nic ftbrodninrie i irobec C£y*tcgo »itDi«uia ctlonkóir^ 
w obce ich ccola jamci^ pur«i imlaloj. odwagi im ci)br:ikł<f, 
mc odcawnio n^ i kaidy uczul, żo w lukicj kiwi ręku zbrocionaj ji 
nigdy obmyła oie b^diio, 

Wyiocajk bl^ owa dcputiicya x (ull nidoui^; na ddedlioil 
pAłaai, gd£io na nt^ «tir|WiltLicry j calu z^rnju czekała. Zdawała rapoi 
I roiokowy a Rządem, i Pulatki* a Mcicgólai^j Cayń»ki i PłutaA- 
$kt uN|]iakaju1i uniysły, Eu[>i-ntiiu1i, ke lUąd tiift iiajli-|uxe luicmcya] 
i naiikawjflli Aaw«Ł do KAcho^ania apckojuo^ci. Jedco IkMkj kttj' 
csal i dcklamowałi £« CurŁory«kiciDu wicrKjĆ oie moina, bo oa 
flowo, to zdrajcy powiC5Z£Dt b^df I djŁycbczo* «lovA nic dotrEytnt 



— 101 — 



Cilonek NiefDOJOHtlci, jak uystfeill t PuWkim tuk Jui wlj^^j ni« po* 
nnWil, A JU rzT^eo nic |¥)»toH1, s pcnntMci^ poiAiiMłxi<?ć mc umienia, 
tccz pcwDio at« E braku iHi^wi^oenU, ^^y± rt^ mu niki oiiii6wi6 ulo 
woie> Oa wvM>ko C^ul airojn oboniruki, rAn-^so jodnfik tichyUt, i« 
DA Kiuii cic iłfryb^}, Wjfndki byl^ orcy it«Jnc. iricba t^lc fia 
•wojom dcononifłka H*y cDujUonci^, Wojo>icda 0<»lrow;ici rtzem z klii- 
butami «y*tedl, c iati r^fido^kuj znikł, mulnaty powiedziti^ ło do 
nieb c»1o^:lI. Bv£ moid^ 19 nprynnnda prx«i Banyko^T^ł^iof^ ^aca 
nic pm|>4idb mu do g«im. «1q poviriiiD9ł^ naka>yviahL mu nu roj;kus^ 
Kujtlit EU»kn/. Jnk pr>ybjrt, rak c0fix«dl oio wyp^lniuj^c «iv4»cb 
[KwrinnoJd. Iielmrct doptcTo let^njt 7. akryelrJ. z 2& flraukt >vyAted! 
i jakby dio nic xłl«^!o iijiuiU upoWijiurt przy Ktolts i tiiohcm fimreni 
eo4 ocL [mfikft^ kreślił, OfobUn^y to cstouick nitpojgi^ rulc od* 
gT7«rftl, gtlyi aui profOMiu klubu, aoS cifoakjeiu lUydu by^ dm uaiaL 

Po oddaleniu a^ kJub:Hóvr, oC3e>- k& CkatIo ryckie go i Bowzy* 
kowikifgo epolki6 aic munialy i lo apotkanlo iriolc niówilo. Idi 
tlndck tylko Rt^deiu poc^Calij, i o ojch dwóob cala bumh roabll 
fif, 4 iT publii^ztso^ci jokiul u oicU opinie i Hitdy roigliLazać i obno*' 
ni utikin-Ano. Ksi^łj ibHijl ti^ do iUnykowłhic^go i rickh ^<>pu«- 
esul jt«icii~iiiy, timi potoMaIMmy, co óMj robić?" bartykow«ki 
Cilnrkl: ^,Vt3\ikmy |)irriAiisirgQ Iiivb<^pi«i:u?i'i0tiifa, ak mnie aJc zdaje, 
Ic lo je«£ tylko puo£^li*k, necey «i»uId| pwto^ sd^j^ sł^ przyl^erać 
i iu[>tiWDC dultij purjdj^ Tr^«bu guburuatoro^tt miasta lojkacy iryda^, 
Dbv uŁy\ tli iTu;«kovvycb dk acriytnaAia porffdku i apcfkoJQo«ci/ 
ICtfij^i!^ oOpoyrkdsifił; ^Podjtickm lo Eduaii\ zccbckj podubno pole- 
cenia iv}da^, boja da obuil^ odJnht^ m^ nituif." Wkrótce potciu 
wyj^aodl a kiedy w^iiuiat do poiroiii, Jc^^jec tłum ludu iia dsicdiiucu 
liolocu •i^ tDijdovat, u mu tvlko Diłjmuiq»2JL uxQaku DJC^priyrhylao- 
Id 019 Onb fi^ 4ly«so6, l«C2 onsicin, prsoi wielu bri uklontrm y^i- 
uoy. r«uiylłjmy ii:i to, bodiay go do powocu odprowaiiuU. 

Zdaje 1)^ te »xcx^iil}n\c A^ «tn1a, il IcmuJlc z pałacu n^dow^o 
»fl oddalił, bo kilka chwil cnun tylko ufklyocto n poAtnć r2«c£y i«pcl- 
mu BJ^ iniimilaH R^d, jLik i^hiu£ ujrzymy* nw viirlu li^dzie mó|;1 xTi>* 
liit tłla odwrócenia jdcgo. dU ulr^ynunia |H>ri:adku. Siły mu do wy- 
konAfiiA ubniktilc, a aUo umy^ł^ ro/Jariy e»e. kitrt roitix£on:Ł 
b^Mhie, lud ui; upojony do asalu |łuc)iUic i toil^tui kś. UxiiilOTy»ki^o 



— 10! — 



i S1łtz> occki«^ dlyezci filę dadz} i t^Oj^y hjlj na«1%pić BOCitfi Ifi 
ręb^ wickuiJilf plama nas^tgo narodu pczMnt^. 

Ni6dłu;*o iffszodł do Aftli t«%49v<^j jenerał Wc»idr«kt, fatr^pcn 
gubernatora i oiwiadotjt, t& przybywa da Rij^u po ri»ktty. do* 
d»j%c, 10 pjted praybyciom zwkd^l wfjryfltkio «nte i vnnv; toj- 
Icaiy WAK^dEie wydol, kaud uJerŁyó Jenerał tnarsz. aliy gwardya na- 
rcnlona [lod hron!^ Hlnn^U, i te bntiiltnn Id p. jk 1. 1 »zwu4lron jiody 
ma pod ręk^. 

generale, rz«k1 Bariykowaki, vio]ą R^^uje^Ł, aby 4])oko9DOJ^ 
I pQr£n'lck »ci^to iitr^yo)an& eostaly i dU tc^ upowninU ciebie do 
ulycifi wesyUkkh *rodkóir, jakie kti icmu w potricboc utnas^*' 

.Dobrze, rzekł jcD«rat W^>gicT0kj, ato vriniefi«m nopnód Ks%d 
oatno(3X| i« krcvr pop1vnnć mole.** ^frnwo i porsndek powinny puno- 
vaó»^ była cdpc»Tritdi Barzykow«kicj<a „Dopeloig roTkairu, nówil 
dilćj Wggieriki, olo wt«DCzts muug iaci^ó od <owiirfy«tva patr^*o* 
iycineffi>, hfji* ono wsjelkii?j ri(»pokojno4ći jeel n&rz^ditcm n na <rj*le 
logo lowa^xyHt^«u jest cftoock r/^du, ly, parne Lutewf-1u, Etdwiuca- 
j^c »ic mówit do niego, jcmn pncnodaicsyst, Jemu rokuiujc^^." 

„Co, ja? zawidol bUdy i ittueazauy Lckwci. Ja iia nic nie k«- 
zalenit ooi niDie ducboi nic chcq/' 

Wtem wpada adjutaal jcccruta Wf£:Lcr«kic(o i woU: Ht^^ncrAk. 
pod famkkm strjccljtja.*' Wc|[ieraki zaraz hTT^^icgł i wsiadł na ko* 
nia, wy»£odl ioź i Bareykowski, n co L<)«wol srobil, nia wiemy. 

Ł'od aauakiem inne wypadki £a»dy, lain £br>dai» boffŚom lapa- 
cowuta- N1«ch mi daruje czylcIniU, fto « oponisidaniu tych fizei«^1ow 

ile moAaolci krótkim b^d^. alo naprzód »^ lo dzi«ja atnatne, povrtór«, 
wielu młodych I oiedo^wiiilt^zonyc^ti wzięło w nich udział prnjx pk>* 
rhoi^, namiot o i>4c-i poflhurtone, ^taI wyirohny, besł znfljomoJri wlu 

1 dkUlku j&kł ttuflt^pi). ctyt wigc god/i hi^* imiiiija idi ua bańb( 
przckajcywnf ? Tc n;i ogólny lylko ry* tycli łmuŁnycli Kcn poilamy. 
a JeicU naru poazcze^ólaie Jakie um^ 9\% wCJocry. lo kooiecuioici) 
do tego tmus^eni bfddcmy. 

Uicmy ju£, te w^ród akcyoniiióir, wichrzycie li, kolo por%|^ 
Zygmunta podzUł ua«tQpit Jl^jni oa liząd pociaga^lif drudzy na 
iai«j«ou j>oro#tali. Ci oo ];ozofttali, byli JAk podawano, najiti^cuj 
Kruk owl«c kiego ctronnicy; pAinŁł^j kh Heiba przei ciokawycb po- 
tri^knoo) to*talu. W ieb groaie wtdać nawet byto lonulurów, po* 
e\6vf, ni«wiR«ty I diłoci, l^iczba ich wynosi-^ niogla do cjrorecłi ty- 
nl^cy. Spokc^alo oc:f«kiwutiu na raEulirii mi^yi do Rt^du i. ehoć 
widdano joŁici figury kręc^m «ic, nwijajai;?, jnkby jakie* roikney 



— 103 - 



wj-dtmtl)', ale io USm^o czytna nie pnyHt^jmwABO. Iilolnie Gsckano 
lift to. co aic w f>iUcu Qai»i«ctuikD, na Itz^^^^ic irobś. Je^U iiiĄfl 
Łcd^c eDiMionyt TreE>«tko chI n«u ini>| posU^ dusUkirAlo. Tym* 
csfiucin iodne donicoicnio nio priybrwńlo, ocuckiinknłc iJftrcnano 
było; Rtftl po<no8Utf |>laQ epjLrŁli£oiirany, n)obe£|))ecjcońMvro tylko 
powiijk9Eon«. TrT«ba wico było o cjtcm innem mjriloA, do iO" 
BCgo dziok pnyi!apić. GroiJocUi, ^idco o*j"iiny c«1on«U klubu 
i n«<irxiiy /wia^Iek^ l-lN t7«cz opowlnda: „CiyńM. po wyjiściti 7 ■&! 
rzQ<loRych, fiA i1ckilxLńi*u objitwtl :r:groma(tionomŁi ludowi o^^powic^i 
rE^dtt, jMc^cnl luci do uspokojenia itc i proiił, aby do domów «ig 
tldano, I*uUfrki ^akliodj aby tat itauli^ tatr^i^ n»/«-jńf m<^ \ daU nu- 
Bl^piMgo a>c E^romodii^ bo roicpdc i^c i nicc^yoDoi^ ti^ nocy 
IctaU V >cgo intcrc«ic i celach i lud £aC£^ jiii wycbodrić e duo* 
(lEińcot kicOy tia^lo uk«»i) jicj BrAbacki i^doklcr z f>rnfoay>, cictowlek 
uricka cg£i]ioiniiiy i ncrca iiio bardzo dobrej), Wlnttoii titk jednego 
TO lwów, któro IclAły on podłlasv£tcli Ui^oucKów daiodi ideowych 
i liToriu glotoiii do ludu pr»ni6^łl. Zobralo Mig wtfciij Itidu, przy- 
byli I iiojfikoni z tcorpUBU IJctnbii^ikicgo i powetAÓc;y Ucawucy, któ- 
rry na l'r«die ubciiowall i wHz/fiko iHju:jgn<:!o ku Zygruuniowi i lam 
dwiu wirlkic cutiiy «]if ]»cr!;^r:iy1y PulnHlci i C-^ytiAki z ludi^m pt>* 
BiCpowoli i zakliiioUt aby do duła uuBt^iiuego oilluJty^, a pcd Zyg* 
Diuiiicm rulji^ki picrw»£y, u putciu CtyńAi n^ wytukar;!). rictv> 
»jty fizcp^dzit noc u «wojcj iDajoincj i dopiero zrana o «£C£og^ 
lach ooc>- «»( donricdtial; dnigi do eiroje sj^ce^^^c z domu wyjAÓ 
niu mó^ł." 

Kiijdy zetknęły si^ i pol^yly obydwlo kolumny, cbwilA była 
jcticso buczyoDAt idajo «i^f 2e j««xcze oamduino ak co robić, i my^i 
amuóaha tityci^yU. giSr^ irxii>la i kilkn glofi^w podnio«lo mc: ^Na 
zamtfłE, oa tniitek udetryć. SmiiTi.^ idrojcom, dnileró zdrajcom. Doić 
ab« r^k, dzjcio 'ly uda!* Z poer^cku g^wy były nielicuie ■ leniwo 
ku canikoiti ftit; piwnffftno. lj(^cz wtcin, z divi3cti kowiuro! pnybo- 
cKDy<:h MyjiH-xylii »g JCgraja uC(r«riin, a pr^ynAJiuiiIi^j w ołjccrekio 
mucdkjry przybranych, dobrze imnklcm zagrzana, Zdaje aic, £a 
lun takkti uarady «ic odbywały, jodt:Q z olch bowiem trzymał jokii 
papier ^ rfkn, a m6wl(ini>, Ao to była litftu proaltrypcyjua t wazy^oy 
jedo^ pierwi^t Jcdnyiu ^oMu, jatiby zmórz dziki kruti chciwy, u- 
wylii ^Do zAroku, do zamku, f^aubieniea zdrajcom I "^ Wycin ich 
BZtroko roil^ly Aif I tłum ku zumkowl umieli.j ńio jui posuirii. 

ZAB^k, »łtdziba^król'>vr połakich, mocno jcAt ^budomny* Bram^ 
jtfgo dfba^r^ iilnie trobiooc I dobrvc fckiem opatiTOGo, zamknięto 



I 






— lOł — 



i iti&rAMkwan« b^ly. Otldiial gwnrtl}! luiriMlo^t^j wartę trijaał, w/iijl 
la broń i u kmUmi okicD ku obrotiic t(uii|K ^grjJK pr£j'pLiH£cai 
aMurm iło bramy, wyUma^ j^ uńlu]«. abkicr itoIm, łeci brnicm 
HDi 4rgncU. J'DTlamcDtujf z olićcrcin nttny, »ircł wiry««j( aby 
bniEnc otwony^. Uo^pótlicii i atrti£ gtuei ^ an prośby i groźby, 
czuj^ ftwoję powinnoś i oilmónnij oJi>i;w>etU iJnJii. Pada kilka dnA- 
lów z pUcoletów. Oficer «łiitbowy w 0()fo^vicd3i kni« Jaó ogrJo, kca 
rg6rowa£ rorkainl, aby poatracb ijlko nucift i ilo oOsi^pienia tkiu* 
it6, a krwi bratDiej ate mdewaŁ Zgraju pient^blu. kriyct^: ^2a- 
litjfljf liAt, ^ubijajy obywateli," i EHi)ewniB h^łab^ jnt wi^ct^ lo«ii ni« 
*pr^łHJWLiU. tjłljrby \jy\ jakimi u\t»xcxiiAinjm wyp^ilkieai niijewoda 
tOilT01nr^k^ donójEca gMaidyi nirodowćj iDÓvr vi( nie pojAnil On, 
prcybywaj^ pod uotek, polDitcniCoi ^meni, ooiarij uec^y, luiat to- 
bie ntfkfttaoe, co jako kcmcoitaiil jc^arJyi mrodoirćit ciyoić povi< 
aico. MffB^Ć r« ctcie owego oddziału girordyi, co tnk oUlubnic n^ćg 
oboni^Mk po(?£ul, i daA iirjyitlad £ di«bic, jak gwardya naiwlow* 
pOTTijdck t ipokojnoJf^ uFr^yntu^ powiDuu. ^ritnufL ieg(\ 7tjpelai6 
pnwiwtii* pcwi^piL Żywo zgroinil oficera Hnty, ie ognia ilad ksznt, 
i>^wlaAkf&j^e, £e doobywaitU gwariKa iiir;r<?lu6 nie mufę, nie ni& pm* 
wn, l«irt tylku pcrKWHxyj^ I pr^rZ-br^ Jo ulriymniiia potnidkii 1 hpo- 
kt^aoki naklauittó ich powttiDa. "Wpruwilńs w m'£cJov)ui rapoick^ 
jaki w pi»miich jiubllrj^oych oglocfoiiy xi>4lt)ł, tilc mu vt£niiaLi c t«na 
oiwiadctcniu wojewody OAii-untkicgo, a!c TAport ua byl jui T^a rca* 
dów KrukovicckirgD ukladaDy, przeto vr Intcrcaic Kruko^itckicgo, 
Onlrowrkitgo i u^^alkich innych natcjący^b oiOb Itfialo, iby pra- 
wda iikryft, i caiuj riocKy i»ry cbomktor ondnó. Fodubnio* opowiada 
to Gródecki: ,Gdy bykrn w pabicu rigdo^rjm prstybyl vojevi<łdA 
O»1rowiih) i tapcwnil ona, Ac wydał roikosy, aby girardya do luda 
nie stTiTtfUlii.^' 

Po |M3dobpetił rualesienitt ni^ donódEcy gwurdyi iiarcidon^j. po 
tikiem oJ« iidc^cniti ofic«r<>ni i Mmty nciytiioiiciii, iroU mc2 zartt 
Łukieoi^ ei( ihuamIu. \Vojvn(ri];i (Mmw^ki pułii z^rai oJjecbnli jak 
wiU^ Dioda na Prsgc, aby tam dltt licbio bcipicc£C»flŁ«ii «£iikaf. 
Nic rffczymy n pmwdnifo^f Uj wlclci. irodajcmy j^ lyjho. Lcce 
oJiMTOwi, co strata dowodii), r(;ce opać^ć t»u»ia)y, Wicid o danym 
rotfliuic prMts iroJDwodf OMro^^kicgo, nby gwurdym dio Hlrii^talA, 
bty»kawi<^a obicgta. Humowi igrom ndacn^oiu ocx)^wi^io oJwa^ 
pntybylof bo ni^bcfpiocicńnlwo lioiierci nk iMolalo. Nacyobitilan wi^ 
tttiinu do bramy powtanajj, & iXCt^lDu5j do prrybocinydi dnwi, 
klÓTC prxcx prtynionki, gdtlc MJmn komitnty były, iiA dfSedzifueiA 



— 105 — 






rodowi, niifuo ^^kiuóir ^nojcgo doiróUicj, czuje jakA &a n\i} poAic- 
co«4»pócxj>Tas biegnie gdzw ptzcio ni«l»picoceA0l«o groti, w]>mvr«l»^ 
nie <bŁJiT atrulón', elc Wgnclcra iiad9lawi:>riyiu drogę nmlci^ć iiitłi^'<t 
i opór cijoi- Jul ilffooh x nich joic rjinnych, Uoc kroku nio collnj^ 
t do gmadm wdiiern^ trię oio i1mit«UJ^ W lym ciaate KrulGovrM>oki 
pnjbjrwfi [lod Tanii^k ; ma no «obio miiridur jcncrAln^ kcórogo od 
tloŹJCtiiii X gułKrrndlcir^iYA Ftcilicv nie ii04ił> iluctoym okrfyki«tu: 
.Niech irje na»2 Jetiemł. mech lyje gubern»ior Vr«rwawyl" potri* 
lany ijicifl liyć riynnym: d/tponowikl, roikcLJty wydmw«), liMycEnf, 
WTJCC^jECfiJ, 1*JaI, burcial i b)l p&iietn RiUrJAca- 

Jhkicj DJUury były te rotkicj. z ifcwoc>Ja| ponicdu«^ nie mo* 
iemy. NiiJ4(ir£cciuit^xc bonicni wigl^cm tego tząt\ r4pOTU i i^^ 
oicńDoia otrzymaj. Judeo cpi«wfl1y, ic vr»y^tko ccyoil Aby por£%4olc 
i epokpJDoM iiTzynTÓci&', tirugio, ie wichrzyoioloTn prii^noduiciyt, 
nftwcc iri«#juó kaiEa), ]V<i^ni«j co zoeral pr«x««ora Ki^du, arieto nio 
rykrytłgo, nić ipmwdzonego by^ nie mogło. Żo ]edonk fukcya 
Kntkoiritckicg'') n^iwi^^j pod scantkit^ni go«podAronraU, to on ploc 
jrbrai, a «tk'v nooMló mołon, i«' to jrgo di.lelo by^ niuiiulo. Ni«- 
Liuny piur»r, nawci lam Moctfanucki iwierdii, iv Krukowieuki pud 
uimkicm byt juJ^ jłnnem nypitdki^w, iif^gł by^ ^J^dciu i rządem, tc 
ncc£ mu sit; xu)icłiiLu udnb. Mmc:u»my it ttuioMk to ta duleko 
pofUDi^ty. Uyl (h-incko niiei»« i akcyi, tych krnuwyob Hcen jakie 
Btulfpily, 6iTyc£ka i Ulsrui i ićj kiUtiry co tospdniaU, nic aie byt 
paacni fjluBcyi, rt^dcm t^ic mC^ xi>4fflć, i Dijlopeiy dow<^ łt nioi 
Die x«»ea1, io eiggo^A nni^ut po to nio ^minl. 

Kiedy Eik pod rumkEeni goApodnroura^ lACse^lo, nadbi^-gl la* 
AtęppA giibvriuitQm juncriŁl Wogi«raki v ]imrii kompnoiami \6 [i. p. L 
dU priywrgconU \ umyinanm pona^dku, Nio prznd^iCM-id^l wNSnkJto 
wny»ik>ch ifrodkijw, jnkio prcesorrLoAA i o«liolQix!iA tinka2yirflly. Za- 
BitM, ib1ilu}|c «i{ |Kid iftiiLtk octyicłć plac x tiioilochu i wojsko 
rocNlD^^, priectwoił;, »j>cjki>ju]e yrtct te tlomy l koluumf pifo- 
ctif{&. kbic bramy lamkoffe otworiy^ aby woj«ko nprowibd»J^» oic 
b4C^c nu toi co V lyl*ch je^ m^ ilijejo. Zn iiojshicm ciSy ihim 
pOPi^puje i pojtiwa aif i tTL^um i noj^iom na diiedEJnico juiinkowy 
HiU^ria df i w^ika. Jerem) Wc^icryki po«u;^t]ga nwój bttd i roi- 
kaiuje tn;;n«ioin ovrą sf^nj^ wypn^ i tTy|i^«j^, n1« jut j^t u- 
p^jtuo. WfnoiKft *ic okncykt: ,l*r*« z \Vcgłor*kicn, iinifrfi prcze< 
■OWI ■ndu, 00 sdrmjr^n' karnj ttlc cbckl!*^ Smal puda i kula ko)o 
gloifly W^gier>ki€|[o pn^Iattij«. Nie trata «ic jejnuh teiii I daje 




- lOft ^ 



nntkai naUcw broni 1A''fau8nj nig f^łoay: „^^y^''^*^^*' braciiL uu lo ^ 
z Lit*y prłjrbyli, iiby nsi obyw^iTeli wbiiłć?!** City Jto oficcmwio 
r£ec.2oncgo wlO^btu tło ziri^tku jui xvc]^^n:cm bjli I czy, te iakH 
ducticni nioEinwi»ci pr/wiwltc lok nazwitnym Eilrajcom bj-U imcjgci* 
do^O, ż« roftkiuu joncraU olii^erowio nio f ovi tar^tajjj, a ^>liiien go 
nic wykonf^TA, Powtami f;o j(sntTrAl alo d^roinmCi nio ma wi^c etlj« 
Die lila Itini cjkDni otawid^., poriAdku ulnjrmflt Aby nlo być Avnjt- ' 
dkłem krvravi7rb icon, Jakie nnst^ptfi 'nogij, irroz i niljutaniom pt- M 
l3L>7<m robi *(jbi(? minjurr i i ^ttrjluuna t:ntii\io^-vgn njjrtclłti. Fa- ~ 
kcjA wi^c, (vicłkr£yciclo panni)tt zo4ia)% i nio^^ robić co im hic jKnloba. 
W It^j cbuUi prfybjliBOiy i m\ pod eaiucW i opcnriemj lAm- 
iDDtC jalsicgoJDi> <!o?:nnlK Ktj)o P^^^S^^ ZygraunlA mo^fo brć, ilc ^M 
okiem imicnyi m«j|>liJmY, moiLJ vificciij pi^ć tywęcy laJal róinych " 
klaii, pamyk^h cit^k&wyclif nnjmniojp^ogo udEialu nic biorących, naw^t 
nio zduj^cych eobio -prawy, co icb obecnofe'ć lu initozy^ iiioie. Pod 
uunkicm okoto 900 do 600 o»6b, i to b^lt «prawey i oprawcy, otj* 
ffl^cł-j w mundury ofłccmkic i gftanJyi narodowł^j przybrani Było 
i kilku kobiJ^I, niuvirinvi t ubiortt, o]v ni« s. >i-rcn, bic i u[*xui^, Tunó- 
fitno clilopc<;^Vj itliczników, (ycli iiierozł^c/on^oh lowariy!£Ón weay- 
»tkicb znbtir£eri» kLÓr^y nicKiioiImt; piAlmy^n gWcm kriiycicli: .^Sniierć 
Łdrajcom, ^micr^p'^ Mówiono nam, Icck my nic uiLUicli^my leg^< 
tc był iAm i kapł;L[i uaKniakicm t^^^ynkUrfki, który miał blogoeławić 
dziełu roepocaynancmu. JcAcU pravrdu, przcklci^Flwo nni, bo4 uudno 
wi^i ^poniowieraA iwi^io^^ Utk triclkie^ poitolfioin. Ludvi War* 
ftiatry^ tych iuiCfaUańci>w Srarcgo Miutla i RyLaki^w, nnt jc^laogo 
prftwi« Dio bylo; nie nalcsłcti ani do ciekawych, nnl do ipraucÓK, 
bo lo nie byto leh diiHo, Zdrowym moim roTifudkicm Oudo klubu 
Of^dzili^ uditiału w ni«m nie wzięli I tilaW dlo i^lko od oprauri^w teci 
i od cjckftnycb daloko^ Jeden siwmlion, jrdim kompumu djbr^gD iLoł* 
Bierzo, mogła wMy»tko roEj^cd^ić i pori^dch utr^yiaoó. ale tc^ uhs 
bylo, Spotkaliauiy jtDCrnk W^ifierakicgo kiedy wyjcźdial ZiłvcoIb1 
on do Dftd: ^Co pan lutuj robiit? Mtilc grabić choiaoo, : pan tiA nic* 
bcipicc'70i'^itwo sif nyetaniiws?^ Opowicdiifił ca «1^ ełaIo i dt\4j 
m^wit: „Mnin je0zc2« jazd^ Hi^wak^, po ni^ udaj^ «)f; moio na 
e£el« ji5j sipokiłjiioii^ prrywruciA ydolnm/ I tidnl nin do ptilacni Piy- 
ina«ovr*]ci«go, gdzis ona kw^lcrowata. Wyprowadź] ji^ na Saaki 
plaCt Itcz i la mu a'^nia(lc£yl&, ie roiikn^iti nie njiełni, nu lud nie 
udcriy, bo prcybyliL bi6 ^g £ Moikalami, nie nic ł hidctn Wiir- 
siawy. Zl« daleko bylo posunięte, W^gieraki lobtal bcc nojtko, 
bo£ ait)\ a wice pon^dku prtyvrrócii£ mo mógł, 



— lOT — 



iicia«k]| cfkOtŁiiTcgc i inrliwcgo patrj^tc, jenerale Wojcj^ii^lclcgo^ 
jok n^icil HIC ir te tłumy ludu, pcrswAdowil. saklianU watrtyiuywal 
•by sbro^fii nic spd&ieć; \^-rz ilu9c<!7« jut u ondio bjU ii[Xijcn< 
nnltm, 3xliic3&1ti, prmto ni« lylko ghiclift »i$ tUla rn gtoi jogo, alo^l 
naw«E nie poMunowala biate^fo wloaa I fft^lug i lediro utn iyci« uni' 
|ovL-D^ zdołul. Dalcrj, między drz^inmi Jo fibj poacUki4j prowadi^cci 

iriclhi) bntiTtj ftjil Krukoivkrki. Z^lan'^ »ic by^ bardro ofynion^ 
1 ciyiiDy, (Iflunt rozhiLTy. oilbicTol rnporEn i był oJ wwysikiob bIu- 
cliADT. n^bny głTUKlyi iiiŁrn*li)V'>'j wn^A grały, affirm \nU\ lec* 
gwarJyA Aielce lanUo wyatcijowaia. l^oicwai o ojoj vrvjK)mio»my, 
[ulcJty wi^c pottWjilc^, r JBikich prjcycxya pocbodttU in jij cpic^zntoić- 
ij^ mole ic wtcic <lo tc^o tyło po^o^Iów, kc^z glownjra^ by) ji^ 
low^JzcA. GwArcIyA tv mtg^r oic viicny1a i kicily prryulu twarda 
chwilo, nic miftift n niin zaubnia, Ołc mińU przchi^naniA aby on j% 
topr<ł*««dtit i dla lejfo kniwo eig ruszała. Kz^d iri«li?d oieTtorzyMno 
l<wieaii«iiia t t6j nocy o wojewoibic Ov[row«kLtD odcbrol: wicf^j jak 
O Di«wyp«1aifnic swoich pcvinno«ci był on oikartony. 1'rzomiIcinmy 
o niob, bo niny powi^^kuza* nie prugnii-iiiy, leci cłicemy prrytotzyt 
to, txt S^uzicr n- niAroj^m cUiHo m6iri, {Hidlug ilyktonuitia JurinTgn vo* 
jtwody^ Tak oii fTi< ityrrt^: ^SiłKoejicc irebtAlu fl<^ parę balntjoit&M' 
gwarUyi ua ubocinych uUcnch. . . . Pizybył jerera) O^lfo^^ki ze 
twoim sftnbtiii... (iujirjya Joiuag&k 9\q. aby tnA^3:orowdl pod iel- 
niok dl» utTzyniiiaU pcrudku, loci^ pt>DicwU& O»tro>vaki . .. v cobru- 
uych gnipftch nigdzie nic >v]>Jziflt prostego ludu, tylko «itJiiyi:h oli'- 
C^óff, dobrte abranych IikUI^ a nnwot gvrar^ml<jw onrodowyolir 
prwto nic im\i\ ihuhmn rozpocz^^', z bojażnł, iiby nie diić powot^a 
do pov(Kvcchncgo krwi rofl^uu, 1'oataaowil przeto, jnk tllugo ^JtiAcib- 
:M^ ludu tylko pneolwko oflknrtonym o zdrada była inrócona, 

floi w^Euttcdi^ nni bet piecze Akiwo innyołj o«ńb nie hyty zogro^^oe, 
«pohojuyrn |K'ZoHji^; t«m baribii.^, łjc tna) ducbn ludu \Var#j'jin'y, 
>puilzii^al ał^ pr^tflu, te juk j^iupuk^Ji swij^ iiii-iuLuij^ I xloi'5 prawie 
dobiowolmc pizci nicdbulai^o vty\vulaiit, wtenczas do cwykłcgo po* 
rt^dko iMirnioi. Byf nioje, io i to uczyniło go wabiącym i we 
wv>^m poftazLOWicnin i w dnniu ro3:kaz*i, że to krwawe zwycicailwo 
oioioŃono n&d ludi^m byłoby tylko poalu^ylo onćj pfiHyi, która od 

itkfl powtftofliu przez odepchnięta w»z«Lkioh enc^eiaycli h 
Ików i dniałai) wcvnqlre i ztnnijlrz krnju eprair^ naroiŁow^ do l«j 
atfluu doprowadzi 1.1. O^ywiick^ g^yl^y ^^^ rozrucU pnoz uli 
broni lostal ti^pokojony, natooczait daleko iv]^k«zy b)-lby mf wydawał 



— irw — 



f 



fh kUiAy nie pr«e»£bułtojije mu powrócił tlo *woj«go nolunlfl^go 
Ejtfkfl. , . pncta <)«rjłł«ki otle^ichDfl proibg wklu oficerów gwiuilvi, 
lórity domji^li fif r»£kuQ utkrzcfta na rotrucb." 

To JMi v1^ne pocJaitta i lejnsaic w-oj««m1y Oittoaikit^ijtr. 
więc łA<lDi-j vąt|i1mokJ eo ilo tiiego lute^ ()i« muitttr Jaltic wifjc pu* 
roily hyiy, ie vi>j««o<1ii 0«in>««ki gmardyi iuivi(o«rj J^r utnjfiMbkft 
'porzfOku tiACu^n rier^siJŁ [tre^czynat^ fc (o ai< bjl luJ. kt^y rob- 
rach tfKbiuiJ, ule ikbac ubr^ai^ ilni^, Jto *■llffl>o^F^ byia ufiAfwmiu 
ijlko ip:it brio w nicbtcpwcACMtwUf; ifxcdd, d^ |rnrcz uspokojenie 
iii| awi<fki9»t^bj «•( wyobrafeoM sbro^Sni i rt^d n«ociiicj*«T by 
•taval. Tfi pnjrcjEjay koiDeadaiit ginrilyS, dtrui beŁ|>iOd£«iir%W4 
pOTK^dku, pQ<lftj^ Caylii do i«^ motnaco wi^Oj dodii^?.,. Wo- 
r«iodft jam ca łiębic vfyrok oajołirjcjMy ttpifut i wi*lk» iiiec^ł^ciu 
Atwlcidiit T«n jc«i o*9UTvr*:ry bieg ItiHikHi iipr^w t i-Tyiiów^ 
[rrawiU wtat^mUj hib p^lai^^j muu nm j*iir wyiilyn^ć 

Takim ^bttgirm uktilioDn^r] rtjmicfciA cgnijtu ^itpscie. «uU «if 
kftmi zamko i s»ojo djiclo bnkjirtiio roipocza^ mogli. i^Anjtt 
wtód(l>ra ^UtwiD 1 rfocUi eic ua pchody do konsmit, dla vy»£ukania 
oSar flvroj^'j w»cick1oio. Na licl^^ncH yataza ^ardya narod;>va 
cbciala 0|>or ^lawit^S dm^f £amka%^. lc(z nadmYtienniu, Ucaba i tUa 
prietnagały. 

l^er«a«go jcuenda Jankowskiego Ayiulu?Jgiłci i porwaniL Na* 
Edg wola o^ir ^Ja dobry Pohk t" nklina aig ^e K** nifiwinbytEi, alo 
thi»Jtcxa wl«T« go . . . JDt pódl ofiara, jui di« tyje. To alm (rnernl 
Bukowski, ^« Wtiie kiedy iiri^C^kn pT>j>xi>kno rbi^fał 4^ n^fown/, whir^ 
iBuy i 7Jm)oidoAflny 7i>ftu1. N:ił:r[ii]i« SnUtrki, llurtig, «iapib(lai 
Fen«liavo, un^dnik bankti Iłenikow^ki i &na«t kobkta pani Baj 
nie ud;«dx^ umity. Tylku j^j Lurkit. klór^ pr^cyni^ionic do tnalki' 
w pitfgi KJ^Eitaia zapro^adiilgt po^^aoowaiia i ocd-^aa «otla]a. 
W«2y4ikk:h pabn^cm lub bagocUm ramordowaDO, Iccc vJdckUii)U 
iłuuwni itgo nto doJ6. Wk^kf itupy po wscliodacli prMa daicdmioc 
Da plac Zjjiiukowy t fin latarniach ich obwi<tfjeaj%. 

Gródecki, naocmy świadek, tak tg włftę opowiada: ^l*^ War- 
fttawy w#3tdl do sutnku. Tu iikaiaty *1^ dwie nowe Agur}'^ Jpdns 
X lycb figur iliialaln wcwni^ln: uiiiiku i ni^ był unarly tiiisUwni 
Korytka, porucznik x 1U p. p. I.; lewn^lrs umkii Kiokowi«ckL Ki 
rylko roajimoDy prowaiUit piurtt«y. WypruwniUlI JacłkDwnkH^^-o^ 
i oddal pa zcnutę luda; byl uMi^d^c i wycin^oul n^iyMkick. . . 
W U) cbwili tikaul ti^ Kmkowiecki w mundurze jcccrnltkim. vo* 
')lu^ Aciclkici^o podubleńetna Krcuipowicki dfti mu o iiuyatkieiu 



- 109 ~ 



loui, ,.» KrE^GMoo niech ijj« Kmlcooiocki! a Krukowi<«ki ninieci 
Kor^tc^ I innym j^wi>iiii Twolcnnikoiri. ii tuk pnyJijŁT eoci|>L Na' 
imtty otlA'ftgi, obnsŁ ai^ do tiroicb atioriników i nrcc^e, tv«k4Ciij^ 
~|Ml<c«in nft Jniih<łv-«kiff«o; ..g<1>by tu byl Sknj-iiB<*kj.' l'i>:eiu x iiift- 
cier[>linov(;U latat p«> lanycli fiuiikucli moUJ^! ^Covuij cKctdi, toimy 
CTobilL- 

Po0{«niti jii* u- sFiimkii ofiar lałmkli, wytomyla nig pr?«tu 
ltuBXL-£« krwii) <k|miuiJiL tiit pluć iirieitjtaiuktiitty, SuUnska vre»<^i)Jd 
na IwtiTzy, v^\cu \ńck\a nr c^ku i ti^nin Irytimfu nu iiKlarłi mf/j^t- 
kich. Krew nic Iniwo gasi pTagaiGoi?. jfc*2cie więc jty \ticcłj EricSn 
byk), Joilcn gloe p-aJao^i tfi^ > woU: „Dopieraj 10 g^d^iniii ni4my 
C«iN dalćj ilo tlEi«lii, idimy nic^inA jiry>Cokratów!' Kor>tko soi 
xatvolal: *IK> C*rtjrł'>rypkic^C', łlo Ciar<ory»kio^ol* — »Tyi woryftił 
inny iKlkf:eykoi|łt CitaTtory^ki nr^-itt^mu^ do dubry Polak, a my 
dobrych Pokkó^r ^i^^j^nfi mu cbccmy,* W tern ktoi donośnym 
g1i:fi«m krzyknął: ^^/(lipgijii' jdtfmy wiw^a^," — ^Vival, viv4il*' jto 
w^^ŁyMkicU Hirnn jiontar/anu: „S/picgów^ t^pntgW wiouiA. D» m- 
gaick. do wi^ticninl" 1 ta^rut c«ly tłum nybkhn krokiem n Umlf; 
uioag ni»iył. 

Pncd jcanikiein od mu zrobiła 019 ciclio, puMo. ciemnOf tylko 
Inipy DA lAtarnia^'ti ifiair kcly«nł, a kowrułc icb jukby chor^nic nio- 
wienoJri powiewały, 

Od ZAntku do WoUkkU ro;iit«k, gdsie Vyl dom przytułku 
i gdiio >jfi>oi dttwnicjMÓj policyi, poit^daca) o Kpicgotlwo, j*ko UJ 
tyJil Ocfmudaof^i rnn.kmgd byli. la^icfaa była odlegloj-.^ Nudil 
to opnttwW^ wt^(? 1*0 drcHlxe <!lwif:li śludy swego pnrrj^dft la^ittKU 
Prici Krakowikio pr£^<lim<^^ctc» !vi#ki pluć t KoR^ki targ ci^oi>lL 
Nu Kou^kim lur^ju rriajdujr m^ puUc hubiuiiakick Prz^O lym pa* 
bcctn k^oi it nc4ołycb /Bwołal; ^PowioŃny ricuryka trub«ci^«ktc^a I'' 
— ,,ltrAvo, dubm Hiyfl]*' odcxwałi> ei^ Ecilka gWaówi a inui ju£ lyin- 
ciwFcm wpadli na d^icilziaicc, do ptUaeu, jui priobicgaji) Miony. 
W jctinyiti K nich io4]du]^ kogoA vt tojku. P^rywaJ^ go^ wywl^ 
kaj^, ^4S*^i ■" ^^'<^t ?^ laiamig t Jui atryci^k lukladajf. Ni 
ticy^idc kfoJ nnle^F^cj do tej igrai ^AwoUł: ,Co ruhicio, to nla^ 
Hcnrj-k, to brar jtgo Jan Ltibi«ński, nicninnr cilowiokl' Piiłioiaj^ 
nigc wyhUdłc^, ua pól umuTlego- llunryka r.tiit\eii nic mogij 
I tyni epWdbeiii uaz«di B^ttibiuriicy. 

Kiedy jedni wicujdl* drudxy pomj^KcIi o pieniądzach, o tik' 
bunlu. 8/c'Cj^it]Dig cAcrecb toloieny t korpusu upcr^w |ioc£9tek 
logo dato. Stll ooi n kn^k sa irichnycklaipi, i kkdy ci piicd pałaocm 



— 110 — 



Łubieibkich »ic udrynuli, ooi pOttlADOwHi z esom flkoriyflUtf, ha* 
P»£6 I arabowai5 boelft, picriraiog^ cukicrDilcn ivnr&£Acrtkicgo, bogA 
Łc^o ob^walelA^ kcx aioiz«£fj*^ni^j opinii co ilo pairyoljrtmu uly- 
wa>^ea Mio**knni« jego irnjilo^fllc *lt priy Satkim cgrodzi^. 
'pAiiftJi^ wigc <lo j*go domu, wybijiijii <Irjtwi I lU wynu sij intńorajf. 
Kiulcouieokif wielki przyjaciel Lepla. ft/e«lł w ^łmly rtiolinycielS, 
ab^cta «'iifc, Jtnglsdn i ivWnir trnłin* kinly »A|mry ktihi iirrbcT g»- 
a]i(>i!urouić fikCE/ouj^ Sam jedcu in& u<Ua^ leli un^^zUrtr^f, du 
Stuki fiUc prucd oilnac^i prowu^Kl; ilustkjir cbutiki, nit jcilnyta ji'j 
kodcu »ypct«k zaniczujc i ci^gn^f ktti<:. n Mpcr. kt6ry rypctck ytj' 
■tiągoąh natjchmuia pncz titaZ odwacbu roiuirEtilzioy toaiuL 

Wiclir^ymlfi ]in:ed|g»j[£c kulu haukti, tr»bki hu Ig Hpruuiu- 
dliirofió oililnc^-, ani n» clivil^ o nulwyii^^jniu wlniniHii^j pnblicjm-j nio 
[>om>jlol]. W bauku Mad^ony byl arcActowany Jiicf Lubi>wMzkt 
ZA ululnknii: bmtu flvrujen:ju ucieczki. Tam flpodxicn-£Lno ffit^ tokio 
ł Hciir>'ka Lubieńskiego xnaki^, przeto obcięli na bank udfi^jó; 
leci BiToS wiigta xn broń i lapo niedziel a. io opór eui^i i bronić bg- 
dtie. Ulgkti ajc, nie cbci^li Io^lj próbowitó i dn\6} poci^gn^li* Na- 
koDicc jiTicd dom priylulku i prooy przybyli, Tiitn) jui nio mof- 
d^W »ic dopu^^^anOn aI^ wprost jAikt liidjikie rroblono. Obficie 
krcrw |K)plyn^!ii, ^vjizyBcy ttniozicni podli uHiini; rijWTiblt prawo jtik 
ludxko^ó zdt^punc, pogwałcone cofttaly. DiiwiiA jednak iiect, te 
wer^ U^O PZalu cbciuno formy p(a\v»c tadioHiH', Byli ni^dnowle, 
byU i oprawcy. Po koltu t łiiciicoifl wyciignno ofiary; ^^dzloirio 
pytali oi^ o ich imię, nazwisko, tfioc i t^yrok £ara£ v-yJatvali. Fadt 
Uiu S^lcji Makrol, S^ymuDuirftki, znaai Mpiegowic ii cxn»ó>T W, Ku, 
KonrtatLtcgo, ab padto i wielu po^d^onycb o szpiogoelwo fydow 
ca de^udacjg pr£ytrs)*ioiinyGh, Am jo4en uwolniony cio rosiał. 
Kiedy i tuiaj oliur Tabrnkto, a jeizeio pragnieniu mic nio ugaiifo, 
iIoIl-j poszli pn«tYvy «^uka<^, Gtliic lylko było mleJFc« aresztu i uti^ 
zieoia, w gmachu proeliowniij iwaiiym, w domu inkwiiyc^yjnym, 
u Franciw-knnówr, wpzędzio <plondrowali i wwyacy, nn kióryrb fylko 
doinytt i puUejrKUoiu tizpie^oai»,t pada^ inu^lu, pudli \hh\ alrycjtklcm 
łub ielazem. 

K:oA t grona T^nolat: ,.1)o^ć na djtiaiaji idiiny Oo domów:" — 
„Zgodu, rgodu," uilrjeuL:jono i w*2y»cy zar:u w rOiDO utrony rony* 
pali nif, rocewtli i urobiło aic «[iokojaiix 

Taka io byU Dwa ikoc 15 Sleq>n>a, doc x czynu krwawa i «ro* 
toOlan, 11 kiijra zanLctm grób o)ccyin>c przy«^c^zyla. W królkoŃd 



4 



I 



I 



^ 



^^^^^^ 111 ^^^^M 

i le ir^lrcKnu wyg^silki U opoińadalTiimy, a dU ich ilokomplatowa- 
oiA prE^Itciamy j<azv.xc irjj^tek z ra|łorlu nuilyltwtt gwanlyi nuro* 
donJj. Urimi on tnk: I 

^W ]iotpi)lhcTti ijdn cnyny i ilowoily nic ini;«MĆj tti uvatnii€ 
juk nn ilroibc, której r<trinul& pmua touars/nzy. I>U fiiblicmo^d 
(Jo^£ bil<i jirtckiitłanm, Ik xiw)cxi(ine utwb^ *^ wmnc, kleAy \t pxtcx 
lylc tygoilai f^rl, kofiBtj^tucTJak diuiU^ obovTlQ«iny i its^d Baro- 
dowT. md i>mwaini o»6b G»Hrpjj)C]r, wictif ilut^nlaf. ! tułaj ^war- 
dja Dbrodowa »1apcla w opotycyi dki locboirnma ntoftlzom powngi. 
Sitaź lamkon^A, jak ninUomo, dn)n ognifl x bramy i prf4S póhori^^J 
^rl^ny broniła frsrytl^pit ;*n>iAncliiyin tłuruom; do]>iiir<» i^<\y priy- 
prttnndiore firjrcT :rniiii^^pcc gubernatora wojsko Iidioac wpii«Tejon« 
70#fftlOi (o dftlo lufloni «poiobnoi^^ do4<ania sij^ ni dnc^nmcc Jtamku 
i ffitni on poI;jcxyt pjc r tymi, to AniLorcŁ o«i^b uivi-^/fonych Jlj^duli. 
Dttir kDm|Tnnte vri>jj»kii llniowi-gn niiin^^ly nu dwa t/rrrgi^ n oticcro* 
vi« na c^tle uJilziułuw j udali alc na gorę dla eprowai^icula W4; 
fiod Kitlem ui»tajuc:^ cb, Wuuciaa sifa gnartlyi nnrodoiti^j xmiAC> 
ciDoną juJi sołtaU. Łlroniono jcszcu pr^yAicpu do m^iniów na dru- 
giem pE^tnc, ale opór Len byl la bUby; taki tylko »kutck pfxymd»), 
io kilku gwardziMiii*' mnioao, a viclc broni ffGp»utOv o cxotn ałoiany 
mport pr£0£ dowijdicg pułku Jgo bliJ.ćj pnolconywo. 

Co iło poc^tku i Jyrekcyl aiuumjcb i krwawydi zAMCZtń, to 
Bieit^tpIiwiG vyaily one od tluinu, ifo^^icgo po najwickait^j «(^i 
a wo^konyeh roimatlcgo stopnia ptcclioiy, Itaiadcr)-! i anylcryi, 
kt^ny z broai^ w r^ku priybjli, Otorywio Uiciowuli Bamym napa- 
dów, tpoMObom doaiama tic do witgjcjcniaT a nawet lafLO^oln^ tĘ^* 
kcicyj. [eh dimE»U4Ć n«iclki« Hralc irojtilfi, a naact groitbami sna- 
gluli po^pi^lłtrto do itufun^go £ Dimi d^iAkma..., Oitiirdya aBroUov*a, 
koiupauiautt tebmtiji, nlftla po ni^kioćj (^r^łk-i pod brania, a w ogóU 
norici prioir^cgalit « r^Anycb mrunach iidusla pori^^dkii, 0£uwaj|c 
nad wUai]f>9cij> prynnina i Eiit^tykuhLOM^ij^ douiow^j 2aci»y, OHc^ 
TOVr>a z liniowego nojska, hti pricznaucnia w Warua^ic bawi^cyr 
bacguli pa ttłtcach. n-zywaj^c kaźd«^o do I^cieoia en^ z nimi t wy- 
atft|>i«rMA a or^icni prcod aaoick Widiiano, jak woj«kovy odebrał 
dobo««OMi gunrdyi p^dki, aby fik iraywnl oa alanu. AreeslowaiaŁ 
o th^^ rabunku pueiftlzuui, judoo^godoiie sesoolt pncd a^cJłni, £o 
vroj>koni i d^yioui pakizami Uogaj^c po ulicacbj Jiai^rci^ gro- 
aiK tym tTMyitkiRi, co pod kh dow^ditwo w odu apri^tnif oia o»óV 
podcjnaafcb udawać >i^ uEbnrjtali. '// l<*go okamje t\i^, io wypad* 



^ lU - 



kuni Dttcy i 15 oa 1$ Sterpoia kierowali bfz iailnydi totnidiiic^ 
w 9to\icy poiOitawicDi wojakowi, . . . 

W Warua«ic, dnia ^ Sierpnia lii^l 

% Qpovrałui«»ia kok^Uiin hepUanuw ntport^róirr' 
pciliiuuje ituienietn vujMkieli: 

J. RaUnicki, K. R. Q. N/ 

KftC^iy laka bona iv micdck piaoowiUa, kicdv taKic krwawo 
i tmuia^ atcoy luinlj miejKC, zcbaoimj^ Cu \fficac£td tUf<t naro* 
doff* tm iiajivTi«K)r łtcTsik iiawy, a «irół bczpicc:t«anw« pgbU*- 

od wUJx}\ T^ »tojl i byl iucciyn&>-in. Blad to i wielka nU* 
prawiTiL «^ Uifdowi MiiMmu bid)f^pirrJ#A*tvD grn^tlo, n to nio 
inrioi^iyt «&c, Jmierct^ bowiem ganJrit, gkiau |ioviDao4ei lylko alo- 
cfaał, ale tpcłmć tr) |io«riovo«ci mc nwgl. B,t1 oiwajcciodjt jinca 
viazj«tkkb, eaui pO£Of4ał, nic mtal «ilir, ktoiub; Jego loikacj lA^rko* 
ajrwaUt a b« «iły wykooancićj oie mu d^iahota. Jednakie %\t dd- 
bkgł od Atcrii, Łlanął d& fryloinic. 

Kujjif Czmnotfy»ki, hIcOy w^ucdł z mli n|dowćj i udaJ atydo 
a««jq^ Ai«ukauia, odciral Uk o<J »Ud£, ji^o icl od licinjrch Wb 
prywatnyck dooiMicou i oitrzcicnia o mcbc7pi«cMÓMwi<, jnkio jego 
iyóu gvoxi. Z4Cc{ty aic kmawo «ccDy pi>d zamkiem. «lyMaoo na- 
iiMwiaj^ycht uby oa j«^ paUo udorsjć i oH)by ^ otflciajqe« aiL- 
oio nalcgalj, aby dłuivj oio e£«ka!, miasto opuścił i do glówu^j kwA* 
Ury ei^ udał* bo tam i bp<pi«eceiL«Łwo iDajd£i« i ruuoi ftkoi«^jnlej 
na pny^*róoeni« pon^dku ł ipokojiio^i b-^Jiie ibA^ nplyo^ć. Kftl|l( 
nlcgl naU*gnriu, prcebml li^ w mundur lynonea twojego Zaaio}- 
akicgo i konno uda) u^ do obo£;i. Frrtjeldflul rogatki wtuinla wtfD- 
czBi* kitfdy uHtrzydelc najn-i^hsOJE niortly w tkimu |mytulku »]«!• 
tualL Kilku a oich ku niciuu cig posunęło, aby go latr^jmii^, Icct 
0|^)l kouia ottroff i wyjecM. Par^ »:r£afó^ ui iiim daiio. Jććs 
Opatrznoi^ dni jego dU folski zackonab. Dodajemy jednak, Ic 
ch^^ aalrzyinania i itra^ly nic były pnmw hrii^u Ctatlorytkicmu 
sirróoooł. Nie poznaoo go i jodynie byt to aktttik j»w«vołi rox|:«- 
HDej, kidta jui gmoic nw lada. 

MoraiTAki nio byl tm Kz^dńCt kiedy klub ^ outodł, Uc< 
anmi widnieliśmy go prze4 pce^giem ^y^muuta. jcdiie lud »pakajać 
ei^ atarat. 



•tnolaj^ 



Uarfyki^Wfikif gdy mu donicuoiKrm softr&ło» Ic jjod famkirni jal^| 
ij4, opu^il ^% podedicń, boi Uz^du atu było, 1 uJal »g poił ^1 



^ 113 - 



iftntek itlit dowiotlfCuU n^, co Utm m$ dtiejo. WUńnić ajtoikn! je- 
ncrałA W^łcnkirgo, kicdv x pod lamku wTacal, i dowicdiidil ń^ od 
niego cc tuftlot jako lei, Je j^Dcral nic ina fcidnuj eiJy Jo |>rYVtvró- 
ceoin pora^dku i crpokojnoAd. Wi«iicza» BnrtTkowuki udał i\ę do 
palucu k»i^oa CzAftory^kif^o dU prKcditAwicnii pnUicby i^roma-^ 
iłT«nU lit^du. Po (I1tigt«]fi d^woricniij, pukania i ćfluhpiiiUr iwko-' 
1IŁCC uknt«l *l{ tu krat^ bruint Sicukł«vricjt, Aekreturz prij-boc^oy, 
I oJttiftrlcry^ '»- kłiccU nir. ma. Iw do obom się iJ:ln1. Po odftbra- 
nitt [^ vriiidomoAci Biructl I)arxvko«^Ui du Ni«rn^junłkkgi>, Jnko do 
pifTYtKŁC^ f^ilonkn x kold n^tiiru. Nicinojovi>ki uzna! nWcinofó 
J^diiLjU i iaxii£ jiobIsI po Morunekkgu. Hb> uu niiudę |>rij'b}n4t 
O Ltlcwdo. nyzaajccny, Jte moviy tth byto, ani nikomu on as my.i) 
ttio pfiysBedL Uo^ mówiło n«xjr«lkim, te on byl ni«|tatrccbnj. 

S«»7ft Ate mida nkicjtica ^« mjklyoh »«lftch r^idowycb, kox 
w apBrUiiKihcic Nk-mojowaldego, który Ukia ir paUca lUEmoitnikonr* 
f<kjm eie lo^jdo^YaL Ktcmojowaki donJO^Ii ia u nic-f^ byl JitŁ Kru- 
konic«kr i oiwiadciy), ie przct lud f^tibcmuloicm ob;vo1łiny EMtftt, 
Iror dtc ir| idłi*y jctzcio nic obj^t, bo dobn^ wio, io ona tylko 
od HE|dii pociod^i'^ moie, jednak wa^y^iiko ur^/.yml dla prty«nic«* 
nui |KirrAi!kLi i ii|>okojijcuk7i. Biorni^ pn UHn^^, hs jmeml Wfgimki 
nift odpowicdsial anojccau powołaniu, ic zmUoa je;jo bjU poIrzcbojŁ, 
Ntfii»u>an«ki prxyjpiująi: an siobio csAą oilpowicdziulDoa^. duł Kru- 
koiiicckicnin chwilowe upowaŁnlcni^ do sprftnowaoiii wladiy gubcr- 
Ukiom i wooffił, nby to uponiaicuie tcnu przcK Ucfd »lwicrdion< 
MwŁiitD i nominneya na gubcroAtoia mu wydana, fiarijko^rpki lae po* 
dtiatnl tdaoia tego i [ti« ukrywt) podojrzo^ ie w ifiburzcniacli Kru- 
kowiecki mta] udiiBi Nkmojowski i Morav7dki wpr&wdEio prtyjrna- 
mli, Łe Kmkowiccki je*c nmbiiny i rtcu]iokojoy, alti dodanuli, te 
|0st dobrym Polkkii.nTł i ucwiwym cilowiokieni^ fcm iomcjn wi^r p«y- 
pndct^ uio dicrrli, iiby x widincycleUmi mó^'1 mieć jaLiekulnii^k vrflp61* 
ttktwo, i n ftkutck icli wolt gulicinniorcm TnnoininowaDy toalaf, x po- 
leucoieJUi ubjr oiŁtycbmuut Aludti; cilj^l 

Wojako w Molicy będfcc nic dopi»n1o^ »» wypełniło ewoj<ij 
poMfinnofci, nic wykonało rozicAiów; gdyby więc óaUac fttbu?xcaift 
nncj*ce mi«^ mifaK, liczyć ttn nie niu moiiu było. Kortiecftoo^ć wi^ 
fmiuułik Ri^d luiyaić wezwanto do wodu nacsclDCgo, aby MikTCgO] 
ftoJnitraa p«r^ baUlioadw pitcboiy, pułk jusdy i baUryf artylcr}! do 
ttiUAU priyriaJ dla upewoioDia ponadko i upokojno^d. 

Ko^ucbowiki s lom weiwnnkm do glówm^ kwAlory eoacat 
pCHlnny. 



— 1U — 



będzłO oao wfip6łoto«ne lO (siurmeni Moskali, prEdto Us^d po«U 
Toakaiy łló jencrtiłn Dżtęk-jiiskiego, k^jtnen ilanta lVivgi» ftliv nńał 
sig FŁ baexnodci Wiimiiiniy orjclut^ *i>rnwif!tlHwoW Diickni^flkicmu, 

pdil brucily, »1i; riuwci na un>*X pur^ tl^iul ka/nl uitocKji^. oby 
z WtŁTAAant u-»uIKj^ koinuDJhaCfc icriva£ i nichn^ciclom ptx>«l(pu 
Ul nie da^. 

Wicie o»6b nn Kri)ct preyb^-walo nic l;l?<o >: rótccmi dookwo- 
niomit oMrzeicninmlj ule nawci 2 \^jr£uia[Lii. io porxttd&k (lo1(d oio 
jcftl przywrucony, ^pokcjnc*^ nic utnryin«iia, i Kxąc1 tnufinl wmj^^iko 
prtvJTfiown^, ho rhocia* w prz^Icon^nłii ctn\ eig Ijj* niewirDyti), ale 
te \iy\ iU^Jeni, teiu ^itiiciti aa »iiit 0(łpo>TieiUiuIrioJi£ »poo]r)rwaJa 
1 zii innycb grzcclk^' miMiji) pokutę odbjwni^. 

l*rB)'bjl nakomcc jcacral Wcgicr*ki» u^prawieJliwhl się z owcł* 
jPigo poatupowADia i ^v$kiu»l przyczypj. dk ktt>rych p^trzailck utrzy- 
manym być mc Riógt / Jego uH lUr^d povi:i^) iirtęcTonc (lonicsto- 
nk o wypadkach, jukio ea^jcly. Oa pitrwaey ^auia-l^mi), ie aoaay, 
jftkio nualy miojioc, byt^ajmniiSj diC były loOu ivn»zavv«kicgi> Osiis 
ł«m, ale lowaTijtlwa pairjcTycinego i ofirrn'»w, tin bruku War*?awy 
1011 tojijry cli. Oni a«xy«iko jtrabiH i, dioć mirtl mly a± niulio (loftFii-' 
lecKoe do utrzyinania por/^dka, lecz vvoJHko nk* wykonało awolcti 
jjQ>iinnu9ci, g(l>i &łL<:cronie oWya cło klubu calcicti, albo prtjez róioo 
i»amowy zbałamuceni to&latl, ^otnicrc mloily oiturzat aic na xtul<tk 
podobnych nj[>adkij«v, a dic otlbicrAJijc wproet od ewoicU oticcr6w 
komendy, f;lo0U jego nic rluclial i rozkcizu nie dp^Tnih 

Co do gwardyi naTcd<fn<'j oMTiadcaył, U leniwo wy»EcpowaUi 
ł tbierain aic, let-* najwi^ł^ój t Viiny ji?j dowódzcy, bo póiro ir hg- 
biiy aa aliirm udtriyć kajr^l Gdy »ir zeLrabi, ca poaUt roikozy, 
■by dziaW zaczęła, ale w^ojowoda Ostrowski rozkazów łych nie imIu- 
ch&t I j^wardya b<:zc^zynnj pozoAtalu. Przy)£edt na Htąd taklo wo- 
jewoda OMrowflkii jak zw_>k]c wicie i długo gadał, ałe z tego, co 
eani opowiadał i podawulp logo przckoimoiu aubyC mo^na było, io nic 
tylko nie wypełnił swoich poninno&ci, alo fc wbrew Diin po^tgpowat 
) działał. Oitrow&ki był daUko winnicjiiy od Wfgicnkk-go, \V^* 
gierek! bowiem ebci^l pnynnjranit^j n-yp«łnii^ swoję powinnoA<^, tylEco 
ji?j iptluif nie umm); Osirow^ki Hpcłnit^ ciy nie chciał, ciy rĄexĄ 
nie Amiat, bo bal h^ o anx)j( popularnot^f. Rz^d i^owinicn byt jutrai 
na tutejacu Oolmwnkianui dać Oyminy^s ale pruz wzglt^d dla bnita 
jogo, narnałka, tago nie uczjniL 



— m — 



KndWgl i Krutowircki, xnigc«iny, xii\jf.jAny, boł z pod rt>* 
gateJc woUkich nraCAl. Ośniaid^irt Hi^doni, ie jii£ guWnulorctwA 
obj^. ie kftukl jcdnfgo luij^ern Toutn^lnft inpewninł, fjc ]torEQdek 
i f<|>okojno£^ pnywTÓooE^c bcO), elAracmo zamilcialt ż< prxy Uonill 
prcjlułki) I priicy luttjdowił sle i £o w oblJciEU jtgo nowo zbrcKlote spel* 
niona On pierwny Ukic Kiodo^i donló«l, ist kiiiji^ pr«xcs nzcs^^lU 
urie pqnt» rognlki pn4Jocbal. ^knd mógł byl wiedsk^, So to był 
kaiffc pr«24i, 2« do niego Birrduno, lo on róin» domyily DLiprou-o* 
dm^ mogło. Polem, olimmjat? uq do cHonkn Banykoff^ki^o, rxi:kł: 

pPana ijcie było vr niebcjEpiec7ci^«l«vic, iftsłcnitein go.** 

clioni, ale ja pierwsiy nicbcipicciGi^^lwu w ocxy zajnalcm i iłicnyjćj 
pofloocy i laaiony nic poirxeUowaltin>" 

«Pan nk wierzyła? tnówil rloltJj Krukoinieckit oto liita o>6b, 
kióro powicMODc być miały. l'nn ua Dii^j rnpisony, a ja tylko jój 
wjkoMftie w fi Lny molom. ^ 

„rrofif Jmcrfttffl o pokaipnie l^j liity^ r»kl BarTjkowaki, i ra«z 
nam powiedzieć, od kogo j^ ocnymatet, bo lUfd do <1&Wego puBlg- 
\towxnt% bcdirie (ego pul t z c! bo w al." 

j^Nin wicia, uin vtimi, j:a^oinl xmi^jt>niiy, pml Eamkiom mi J^ 
dfloo." Pulem uikr^ci) eig i »tybko «y«xedł. i 

Sn cłłttil^ IŁi^d Anm p(»to*tał. Bareytonrki wmósl, fc jak tylWi 
w Molicy ejwkojno^ć i por£^c]ck uiIilIodc b*;r1i|, lU^iH powinien \vlad£{t' 
klóri£ mu Sejm po^iersy). w jego ręco itoiy^ i uwoJntenii) cai%dAf, 

WnioKk len na naBtfpujnoyeh po*PM>dn^h opicrnL Rzud do kie* 
maku fprany norodonćj poiroboy i obrnny >o«tnt inor^ opinii pu- 
blictD^j, ikuikicia laafADiii ^aro<io^vcgo, jakie osoby |>owołnne po- 
siadały. Pnca najifcic R»du, prtcc «niuinc nypadki, jnkic pr^cd jego 
OCtymn 4pe{n>on« ^T^Ji li'%d oirtymnl boWnp oslr^pitonTn, ^« «irntit 
umfiinie naroduirc^ u wl^ utracił awAj |»uiikl mOL^y i oparcia, i«m 
»mcm dlułćj wUilcy uprawowa^ nie inoźc- NnBitt^iitiic ItK^tl df fiicfó 
navrel ju£ pnE««Ła] bji llz^dem, bo t^icbrzyi^olGr anarchia, wu^ly 
gorg, nB»ły Hiąd, zbrodnię poptlnity i Kxjjd ku ukróceniu icb na- 
ireŁ «il po<ricb»ych nio ^naW), A wif^c wladsu i«yp(ulłn s j<^o T^k, 
jni nie jeei Kiaiem i co Oiltn, co godtJoa nie je«l i nie moio bj4 
pewnym, czy podobne *ceny powlarzuć ii^ nie będf i czy vr koiieu 
sepohnifly nio Jtoeunio. 

Nic«iłojon»ki me po'hie1ał ^denta Barrykowskifgo i, choć OEitt 
eal^ wiiinol^ ibrodni |łopdniont^jr nie pr£y|mt7cxiil tak wieikii^j ttjnj 
Hz^doni wyrs^iljcoiirjt aloby ot i!o dyiimyi się |iodnTva^. 

8^ I 



— 116 — 



WAfód dj«ku»ji, NicTi>ojow«ki o<lvrolnl »i^ Att ftwojcgo brnłft 
lULwcnfun', kli^ry w drugim fioUoju h^^ inajtkwal, a m klurcgo ula- 
niu iftickc pt>1ćg«l, Boonnćfkmra Nii;inofoir»ki c1;rxyknal ti^ x iy- 
voi-^i^ przeciwko ltnr7ykow»kirca i^aiotkoni, tui?r*)xil, to »b4itvciiif, 
03£}Tjy ilokonauo w tkuiku »ivoiiii ni« ma\^ nic pncci^oogo Utt^Jowi 
) OKTAfAiu flocii^d^ą mar^cnu i lAiufnnTfl, jnkicK Kt2t\ w o]niiii pu* 
bllcinirj utywa. Wi£ikk, ni6wit ort, tticlirrycieln iv<1^1i górf. Aii«r^^ 
cha /iipftmjwula, ulnSjMwu ilnkomitie c<wiu3j. IŁojJ me inuA Aadit^H^ 
nlly ntii kM mHani^riu ciebie, ani k» xpli2vnłiiniii i^LhiirKCDiEL, h mimo 
lcgi> ttyi JmiaDu arj; im Kz^r) taI'f{r)a^ cf,yk odnt^iyi tl% kto Aobtc 
irta<i£c pTiyHłiiii?:cxnć? Bj-nAJmnit:}, Ux^<l hyl po«iaiK>v«n}\ n i*i^ ^ 
iQ Dnjlcp»tym jcsl dou'0<1cni, ic saufaDic i opioif piilUcxni^ r^^*^| 
siada, WpritiAdHc, munil c)«l«j, t<mtitiie vrjpadki luzly, slirot^nift^ 
apclDioDn, ale czyi w tern je*Ł bodajby nnjraniojtia cJinaka buntUr 
roko»vu lub sdrsdy? Bynajmn^j* Ssał tylko sbrodnloiy, not nio- 
nnwlici i i^maty prieclwko tyn, któfrycli opinii publlctna ra 7c1raJ< 
in^w ojc-JKyiEiiy |in[)ai«vnła U-ic Ta »niHtn xax|>nl£ojona, a xaraK WKxyK!kn 
usiało, (lichoto 7jipfincxvnta, a ^\^c n\e ma ładnycłi iioAoduw, aby 
Rr^d awoj^ vrładx<; >k!adu). Zupc^tiie, JLc Ux^d[>v^i uic littilan ploM^^J 
czcni nic>iinuu£c] łych csynów okryi^a£> DW6£cm, ponintcn jc vy^| 
kryći HySMrić i o«tTo uknnitf, a lakiem poMgpawanłfltn okftjtc* U 
umili być la|;odayni, ale nic tlabym i ondo) od^ytka irlę, 
d«k i »|iokojnoAó rapcwnr, 

Bflrzykcweki cdpoivi odział, £0 byiiujinnićj lopicrynaoia Nieroo- 
jowiktego oic podbicia. Rjt^dr podług niogo, mt byt poft^aao^any, 
b<ł klub go naŁZfdl 1 Minicm aaj4dom Bponieiriłral jego ^^Wi{. 
Wpmwdrie klub Kjiadu nie roKjłł^tlTil, ani miejtft^a j^go nie T^i\^» ale 
« tym c<dL] pntjbyl, a nicjipr1iiirni« lyrb rclt^w It/^d ale winien 
svojćj «ladzy, alo jiikicmu^ Irufuuit pr£ypuJkovłi. kEÓfj dolychcaat 
ni« )cAt joticie wiadomy. KxQd 0XGXf oliwie U9xedl n)cbexpiecjtei^at«af 
alo nic hy{ pniictn p(^o£cnia, Ccia enrocm \ wladea jrgo jc«t apooic- 
wi«rana i dowtJd ocaywUly odcbrota i« tiiufuniu eupdnc^ aie pa- 
eiadOf a lUla pro&kry|ioyjna oknzywauji Btirierdta to t pi>j«Mdcia. 
Banykowtkt aic prz^iy), ±e okairnna energiftt i^rodki ottrft j>r 
■it^waifie, kary przyktaduo wyiiucrtOTie niogt^by IŁ^Hoa'! pnyj 
w pomoc, jego powagf; i jano^tt^nio uilali^ I nudul port(dek ca 
wnił. nie wtiuinip <o jesi wnrwack, kr.Wgo K*^l nio doptdai 1 dnpelni 
ni« luoic. Jif^ ffkUJ, j^gu nuturu. dufl»ladc£finl« kjlkoii:icflif;cx 
podaje (9 i ulwicrdia. Móaił on: ^(> nadto walayob pfeedmiotucb 
rOMliiiny, i poloi«aic nA»c jcM Eiadzwyccaj&c, aby jakiakolnick wig^' 



pOTZ4^ 




- 117 - 



finowi Tiijch<iitAn« bjć mo^y, tihy wtjiclkn ucIopa wrwftiia ni« tiyln 
1 MgB |>r«Hi]a |icutnuLiunn nit loMala. Kto oowrciH H/jil, iKigfiiLictl 
jego wlulec t pruMA, Klub, iowarx>Mwo pRUjutyozne, a wigo od 
klubu pcnriiinijrair rocepoci^ n^*tc Oitr« Arodkit jfrgo ciłnnk«'»ttr ko* 
£ftć arcsjtioi^ai, pod c^d oddft^. kar^' da oich yrytiutrtyŁ Locc kio 
jcet iuc«Jr»ik>cm, pTCjrGMm klubu? Kato: kclcgOi c<loack Kzj|da, Lo- 
Icwd. A nic<-, jcidi chcctny być «pravriodliiri i betitronnir io od 
gtowy, Oli niei^o zact^ć powinmimy. Fjtom n^^ osy ko temu viamy' 
prtttro, m 9tctc^^it\\vj, ozy JcJd »lj i energii do wykouuiift mieć 
UnhiMny'- l'oa<^l|>i«w&ia, bo di)4iria<]^^enie kUkomietifctno oinie 
poiKT^n, 2e wobco niego oatodv lukiij odbyć nie b^ilemy zdołał. 
Wfijciik leru jcsl wMd nft» ni?|>nE^tomny, bo prr.ceKtidc ciAm nn^* 
wiio, to byłby ibylecaDyiit, s PÓŁ dujiiero, S^^yby i^radki prtecairko 
ii)£Euu, pr£t?cl»ko klulHiwi pntdaifbrnć trieba było? Nm|iT£Ód prio* 
witUieć raoŁoA. Ic labrAknic uim ccicrg^ii i siły i nic odpowicdaiogo 
pJG xrołjiiny« a. gctyby OAirot j^rrypu^ctć, ie zdob^diśemy mq &4 lyl« 
mocy i iłcwmnotfct doftcioimy, lo ceyt poJobny krok dla epr«wy no* 
rodowćj b(clv)0 poltiyczny i korsytlny? ^yt wi^cój niniititno^ci hm 
podbiiny, vifk<z<-j aiex|cody uio wjvroU? Ciył niu mokroć lepii&J 
i korzy«lDr«j bfdrie usuueć •!{, dać dymiiy^, pia<^li |>odobDe «Ute1c 
roKpocsyDi^? ^koi^cvył tid aiwiedeienEem, fe je£eli HEi^d ule pnty* 
cbyli >]{ do j«^ci umcifiUu, to on ictm jrtS<.'ii ueIu fig ilu Sojitiu, rtoety 
ur^^d < iipn.ua£ bidzie, aby n:* jego mi«J4co oowy wybór ctlonku 
nafi^pil- NienuijoMjiki i Momtfr«kt dio prxy:.'by1U; ili< do wujoukti 
Bflnjkoweklcgo, lulcrdc^c, Ic wypadki c^ uadto tytictc, uby t pe- 
wnoiciJi uceoiutie byt* tun^ły* i toetuwilj eobie do dnia jutnejitca^ 
dccytyc, ^fdsjao sarazcm, oby tu pońeduuie UiaJu byli tnpronceni 
kaiiji^ ftftdsiwiH, jftko prczydujc^cy (v loiuhdc i inarstalclc liby po- 
fbkidj, i aby rtwz \TBjii>tuii> ^ducydowano. 

Jnt byln $ godzina w nocy* kiedy Rz^d akoilciy) iKOJo onnidy. 
'o były jeji^u oul^ ^luutot^ bocy ciynno^ i JnnUnti, Czy doiiiie* 
rnyt n-ypaUkom, ja.k\o go Ka»kocvy]y, czy n-ypcdnit >u'ojo povriniioJcif1 
my fego luierdiió nie bgtbicmy. ^V knitdym retic, skoro la J«gO< 
tan^dti potlobiic c^yny dokoouue być niugly, skuiu zuIiiitzi;i]]<- irio- 
glo mict aacyrc, zbrodnia spełniona zott u bi, pbis/utt: cxy nicrłluui 
juwtfza na nim pewn& vriiia ti|ioczynn. 

^ ptMTfc, a etciegi/lricj Mochnocki, któny u«iloFali dovioj^ 
io noc lit SicrpATA b)-ła duckui Udu waieKawekicsoi tc^ saiscgo' 
ludu, co wo Fraocyi 1T!H rok apeloil, u tem sumeai* io nowa siła, 
aktfoni mwjflkt wychodził aa scenę, i gdyby byl ulyty, mÓgl UUl 



- 118 — 

powstania stać się aow§ pot^^ do zwalczenia Moskali, do uralowa- 
Dta ojczyzny, Fojinujemy, £e ci, co midi uilzi^ w Ł^j nocy, ±e Mo- 
chnacki i jego wspólnicy podobny charakter temu nadać uaituj^, ale 
między czynem 1794 roku, a noc% 15 Sierpnia 1831 roku nie ma 
najmniejszego podobieństwa. Nadto lod Warszawy w nocy 15 Sier- 
pnia ^dnego udziału nie wzi^ł, do niczego nie naleial, a gwardya 
narodowa, która takie jego czg^ć stanowi, do niego nie tylko nie na- 
leżi^a, ale chciała nawet na wichrzycieli uderzyć, porządek przy- 
wrócić i utrzymać, a więc nic w tem nie było ludowego, tem samem 
i żadnej now^j siły powstaniu dać to nie mogło i nie dało. Cała 
aprawa była dziełem ulicznćj zbieraniny, złołonćj z oficerów bez prze- 
znaczenia, z Idlkudziesiędu cdonków klubu, lokajów, furmanów i ciu-* 
rów obozowych, w mundury przybranych. 



ROZDZIAŁ XLL 



£(c^ t1>ien liij xi& tlnif^ dńei^, ioby puiu^^ok utpToirAdci£< — Opmio Lo' 
lowuU. ^ ^ifftcrliownkl £ i>t>oR[j ivrmca x iviHdoiiin-4rtj|, t« woihn nią B3a. -* 

ZjLchrtiTtaia *i^ lU'iT]lFin4ki«ig^. — F^tnitk, czy dicial. czy nia tumncli Ktuml 

CG^ihi67 — J^fio bJ^v. urA£ EnbJotcI KnikowioolŁicfto- — ^ojm dymijty^ 

łŁ<%^u prayifBUJ^ i iinEyrtlijpiiic *\o vi.-y\tont nrt^^ic^y. — FóTnuL ttc^ilti nnitt- 

tuoQ», a aA(»«lnlkicia j«^o wjrlir*uy łCriUovriccki 

KieJ)' lo w Wim2uwJ« Big OeUIoj wojiko puroiłowc oJwtóI od* 
był%ulo ł 2A rtrwijj ol»ozcm t^Uft^lo. Midi nichriycldu bruku War- 
«xnwy swoich B(r»[iników vr nbane i Oiiclu zaburzenia iitialu l>ji£ 
nucm epelniont, Tymciaicm nic podobnego oic nib4tnpi1o. Cxy U) 
bj^lo rkuikicm tcgOi xG deicń co ruch prKioACJtony iniKnioay io«j 
ćltU, csYi, io zwiiuhoni ir wojiku nie czuli ^ic byó do^ó ulojmi, cij, 
±e uciucU boftoru odiswalo tii^ i samUr titocnogo csyau kh^Iu^jjIo. 
J«kie bjiy fiTEyCjryny, truJno nicdzicć, do fakieia j^^l, U v oborie 
b^o cIcIm i ipokojnio- Deputowany Zwierkovr«ki ^yilniiy z nomi- 
DicyAiui nti wodra, olnió*) JQ (lO obozie j ^t^odza irniiUić nia m6gł, 
nilil bowiem butawy po1«kit^j w ub^^enem ]ioW«niu priyjji^^ nie cbcial. 
Kj, C»r1nrjiiki, prryhyTTJiiy do g1ów[U'j kvraHTry, picnrtzjr |xh1jiI v-i*-i 
d<fałci^£ u wypidkacli, jakli; w ataltcy z«t^y. SmulDo nraicDic U 
vi«duoio^ KrobiU i w«<yeikicb pianycli aytiuw pient zj^vo>Łi^ alf 
prujtły. « tfdabie pr^ykUdn^^j kary dato aic sIjmcć. 

W iiolicy po z&bunrci^iu, p« zbrodni dokoDAni^jt jiikby w gro- 
W glocho »ic zrobiło. Dnb nut^P^^^ ftłoi^oc pi^ino ngtawoLo, dtugo 
l>ocb(ournio i mgliato byh), ifcLtby4, io Bóg diriaib odm^yrinl, ftby 
ibrodai; ukrj^. i ludnoiić w Aiolioy [>uino at tilky etj uka»dflLj 



— ISO - 



i 



'biłdj, nuiitn Dkiennic^ otlKi»ktti|lr Ąnm odchylił, biuisę ottfortył, 
vfpr£ÓiJ ucUs iia<klawit ukiH<1kicui njgl^jal. co %i^ na talHctt dzieje, 
czy £»hutt<nic jelicie, cx/ jui porxait(k pncaJA? MoJtc z calćj 

|))Crwn b>']i nft nogadi i w atdi rz^iiowtij. Głęboki aoiutck n« ich 
tvTarxach panoHral, bo<^ ta icli rt%dów pravra pogw&kcno, Ebrodnte 
Hpc^Dioiio. Pi-óci lego, n)« mo^li Die wiiJEieć tjaiczerbtu st iirgo Ul* 
irpfmvj nnro<1otv^j i pterwitriT ich powif.im{>. picrwN^ro tlowo fi|>i>ika- 

niu?" WńiiHl ttj{i> iŁaiiu IIz^łI ŁŁiIiiyoh .irodkow dU nwngn brzpir- 
ezciiHttra nie pr^cdpicmi'}!, nntrcl batalioDowi girar^yi narodowuj 
prtcd gmacbvm swoich obrad na ftirair tianj^Ó nic ko/^L B7I0 w tcn» 
moto wtde pcwwi^ccnia, <:xjtftow:i 2aminTÓvr i ob^watcUtup*, Ale pod 
wsgledcKn politycstcyn by\ it> bł^ wielki. Niodlujto oa |H>«kdz«nio 
prsybyl k$i^ EadiŁwilł, preijdujucj n- ttcnacie i 04in>wiiki. mar-* 
SRalelc lKb}J poacUkuj, Przybywało i wielo innych cAi^b, i motn* 
powieclsidć, i« salony Kr^dti i dttedtimcc paU^wy były ciekawymi 
pfTrpr1nion«^. Znfijdon'sLln hI^ wAróA tiirh wirhi Kfnatorów 1 po«łdi 
Witłiuu c/louKó^i lUj^du jakby ł ^lubu puiA j^tiiłycii, bu w kaci o id 
śmierci ki'^y)y. AVft£y9cy byli ciekawi niedzicf, jakio JroLlki IU4J 
pn^d^i^wcj^nna i v^hK rilania i^tględciA tego objawiano, Jedni 
uapranicdUwinU wypadki, drudzy oatrcij kary fadaU. Deputowany 
Wołowski I wiolkij energia tak via d^iid^Incu, jnk i w salonach rt^- 
towycb Du f[ii-awców nocy 1^ Sicrpiiia |łow«EaxTal i :^'<jtah „Ta vbri 
Inia surowo tikaruna być powinna,'* W owych chwilach wiciu 
bom strach usta zamknął, lem wii>kary wi^c zaszc3:yi tym, co odwaga 
ohywhtvlHki( (>kMxii^' ninieli. 

i'icrws£) ciynDoćcii^ Utądu było ocenić wypadkt tmde i ny;> 
wxglfddiu nich »'av^g edu^iie i Ytoly^ Zdanie Jcdao&godno w»£j 
Lich byio, te ibrudnic popcInionOt a więc sad in^ by* wjcnL^iony, 
aby winnych ukarać. Udpowiudaiij oioiwg ircda^owai po«tunowk)ao 
i Wiocunty Nieiaifjowski «i^ tsin zajuL Porłano iak^,o po Kruko- 
wiaekiago, jako gubornatorn, db umówienia e>{ z niin wzgl^d#iii 
Irodk&w, jukie prEedsIgwsi^ie być mof^ii- Wir6J Wgo wazedt Lde- 
WE<I a w^ystkic-h ociy nn ningo swióril/ m^, bn klubowi wyłącznie 
[irzypUywaiiEj £aburxeuiu, a ttn byl ine^ancm klubu. Twars jc^ była 
więcej blada jak ziw*/c, kroMy wicci^j krwig nAbIcgłc> wicc^fj wy* 
proatowoiiy. a ua tnar^y lui^l u^iodi Iraikicfoy. Wohcid^^c, uaji^erw 
apotkał di^ z Uariykow^kim i r^ekl doń: HKdlega bardzo mifOriiio 
wyglądasz." ^l^y^ ojoio, odrzekł sAp^tucy, jiti bowiem druga noci 




j^ ,i!a się 
, Ju tam 






— IE2 — 



aby picrweia dccyiyn Ks^du w uicjtcni au^iccionji ftio byU, Niemo* 
jowtfki i MoTntr^ki oo do samo] »«»/ iu|^clnio udanie Bftnykowi^ki^o 
podiidakii loct ciy tkutlciem uległości dU Lclcwdir ^'y ^ iupj^li 
powodów, nie byli dalecy od lego, aby oJeswa bylsi w wyrniach vr:^* 
CC] bgodnydi, wigcćj koj^ryc^b umyily jnk kflrc zupowiadajicycli. 
\lAr«2nkk OMrdH-nki |yx1nHal nUnie NipnojowAkirg» i Mnnwukicgn^ 
Xli ki, Kud/jtiill Uurcykoiv«kii;^D. Wtem lU) auli rzt^do^ój nftKcdl 
BoDAwciiIijra NicinojoAjiki. i Wincenty rickl: „Ot nMjLcpi^j odda- 
my obydwie odezwy niuinu bmtii, niecli oti tu Atopi \ w jcdnf tiloijr-*^ 
Stolo eic £Ad{M£« OdcŁwa w iiuiciiiu Hr^fiU wydniift, -Ay»xla c pod pion 
Itoottwcniary NicEoojon'£kigo, Slribajcet oas, bci ^jidncgo sflAmkniA 
i charaiitcrij, jak i4djry«tki> co t divóeh odmloni^ych ccIać i rny^li m<ui 
być w jcrilnoŃć kIgujuic. Kf^<l poJc>biiit cd^iwu i fobie ubLiiyt i 1u- 
dtioni pon^dku t^c« opu^cS^ kaiał, i ivicbt£ycidi buiDi^JMcymi iK^y- 
Tkit Niflt^pnie Kadrjiillt i mAr*2itek OiirowiUi ivui«JH mp^ttnio, 
ciy Stajni ]]i>wiiMrn \x\w.b. po^ifd^rnio^ H/i^d jiik rnJAiloTrJ pruiciwko 
temu «iQ oćwiadciyl, lui«rdx^CT, Jtc d^ptiki ni wo^bjL lal^ilBDe pułki 
nie |)i^>bcd)2, p"iy £a tiirpi)dlcglt>l4^ obrnd »c)aiowycH rar^ciy^ AM 
ujoina. iUd^i^ilł i Oetru^ifiki jjr^jcli)liU hI^ do tc^o cdADia i tlu" 
eznie aif siało, bo aejin igroiimdEony prscd otrijmauiom środków 
ZApcwitinJQCTcii Bpokołao»f, nic Ijlko ii^ógl bj£ irr)i»UvhN>oy ha h^isA 
burco i t«ciiyi uk ika\vct przcs Miobrz^cieli zmu»/^o> do lAydnoia 
pofilAnowicŃ nicgodoj^ch »icbic, 

Prsybyl ha R^jd i KTuL'Owiocki n o IId dawniirj lyrykt bywp^ 
buuCEUCfny, zucUwaly, o t|W leras j»(ał hii^ jukU ^jotuloy I ekroniiay. 
PrAiTdci|łodobnie ili}£(c do władcy, ninyjikie lak^ powiat przybierał. 

Wietn łJnno jiiaiS ło wicbnjciele 2H0rtU «Mo)e d?.»elo roEpo* 
czynajf, i tw HmiUii^Hicc ])Ł>in«7;i£oiiy zimIuI. Kx^i1 wyrzucał ti> Kru- 
kowicckicmu, A ten itómncijił »kc i saklinali £ei sc iiwojćj »Łrony 
itftzjratko ucłjnił i prz«dM^vvii^t, uby sjjokojnofl^ i pou^dok pAclo- 
vat)', ket brak dobrtgo wojska, nitpo^IołKciUlno girardyi tuircdoffi^ 
aprowiaj^, ii to nast^pii oio nioic. Pny tćj ipo«obnoki znpowmiAl^ 
i« nido o»ób na «zutaonitre prt»nAcxoQycb awoj^ o«ob^ u«łoml 
i cEiowu ll«tQ proikn-pcyjti^ Dka£yvral. Wiciu po«d6w na oUj było 
iftpisanycli, a tvifc ich w3gl<>dnośĆ i pnychylnoA^^ tym «pOfob«m 
kapiowłłh Waiyfttko waiokie, co K^^kowi«/^ki m^^^tlt, było nlepm- 
«iit^, bo Hdnjrh Ńrodkón brxpimcńiilivu unijAliiiu tiiu przc-iUii;ivzii£l. 

Zwierkowikt powrócił z oboJiu, alo powrucit £ uicion:!, Kodia 
ijkk nic tiylo tak nio było. Musiano ni^ ptzcUc^czyMkiem t^ spiuv^ 



4 



Bif i»j^. Ikirijkowski )^ttcze mx DembuUktego pri^dAt^Hil, m&- 
wifc, Ic Hxf<l cvy chce. czy hic chce, jcgt> umudowjbć aiu^l, ha ud 
(yLko jf^D poioatojc I^cce I^kwd krcykn^I: ,Kolc^ Harzyko- 
wtfki dic^t Aby ua»Q {c'*>vvy kookcinio pMpadal^," Ł'»crw«xj wi^jo-^ 
ni> «»£«r» powiadiUł dU czego ]>cjii banalno^ nio didnl i w><J&t1 
1J9, id pr^i^i iasroViii ik]a*ny ratunek prcekbduł imd laa wojny, dmI 
loi cjc^^ny, Lecjt Nicinojowiki i Morawski r6vrnivt «woicli krosok 
na ]VmbińMkirgi? i^ni^ Pie chmli* Po odmówieniu t^j nomloacyu Ga- 
nykoutki juA £(tilay<:h kimO^UnhiiY pr^etWawić nie chctAt, KlopA- 
lali tl^ wif^c tcni irzcj inni eilonlccwic, a Pr^di^ńakit Lubbedski 
i Beuii uEo bjlo kuto» |joxu ktt^/c wyjśi^ iii(» uioglu WArwl tegti fra* 
siiokti mow LclencL ni pfjtnyal si^ ztigbyt. a wiór jego iv rcwolueyi 
fraociAckićJ, VI kO[iwoQc^i vfyHctiknł, AliaU do, obu/u byd po«laiia 
del<!gacy« * itztch osób wybranych, z trzech naj«ylA£ycli wlaUz: »^ 
aatu, Isby poflcUkićJ i Ksijdu slof^na. Miał to tiyĆ Todiaj koinifro- 
riy koaweimyi i oui proibą <zy ^rodbu woJzd powinni byli siwor>y6. 
Noulinficyi dwi« niiuJo być dołączonych, jedna dla Prndzyń(kieg<j, 
dnigu dla Bema, Z lenAlu na citooka ddego^^iwe^o pn^zoiLCiono 
kairztcinnci Oli^araT 7 Ittiy pm^Ukit^j 4l«]>u1[>waTkt^o Tcudum Morji* 
WMkWgo, 7 Urfictij Knritykowiikir^o. MiniaŁcr wojny mh\{ być im ilo- 
datsy, jako brachium mfitarr. 

K>ody DoU t<m ti^ uaraOiano. Nidmpjowtfkl £bl>iy] si^ do Ba- 
r^kott'0ki«go i rx«kł: f,CzybyJ koltfgni nto cliciał jnko delegowany 
1)0 obom «i^ udai?** LeŁcwet pricr^wa nin inowg 1 oiwiudc^a. t^ 
on ebeo jcdiać: , Kolegi BuKykiJWAkicgo, inówir mote przfrz rngniki 
nie pubtcjt;^ g'b^ ^'^"' ^4 kLubt^ci nn ^iritity, kuWjiy ir nim £ii|K'trte^o 
laufauia mc; poktiiOiLjf-" Widjić i^i^^. z tego a^niudczt^nii^ /^} Lo 
lewcl o WH£/aCkiom tńcdzUt i moJc polioyc utrzyniyiral. BnrzykowfkJ 
jeOiiak oJi-ctikł: „frcrs rogalki f pcifflioćci| prscjailc i nie łf^kam ai^ 
airaiy klubov^ćji ftlo jeżeli kolega «hoC8S uda^ ei{ do obozn« nic lylko 
oioje mioJACO chflm<} unt^pLJjff, aio go pawi;Ł o to uprasMm. Ja laia 
jceiflm DajDiepotr>«bnif jaay, bod w^Ey^iko pr£«civrko mojomu przeko- 
mmiu j«4t srobionei" fctem Ldourel po par^ kro^ vyubodiil v młU 
rt%dovó] i mini na diriediŁÓcu rozmovfy i itepiy z rofnumi o»obatni, 
kl&n; do ni^go pnybywnty. j 

Kiedy dclegowafi] do obom odjeidlai mielif przyszedł Loltwd do 
B«^żyko1T^ki«go i nokl: „tiaoe kolega do obozu jechad" Na znuyio- 
nio zk^d tak taybka zmiana, m^irili „Bo pnyjaoiele oUnegaj) mnie, 
io » obom nsL bagoeiy wvi^y byt^ mog^.** -Dobrze, odpowiedział 




— 124 — 



fiftn^kovr«ki, Ja tHtoich nie bojg się, lecz cHcg cielic xa»t^p!4, bo 
lik eitrliMt w oboiic nioJ-c bj^ rtci^iywiflcio niebfi£|ii<TC£ei^ŁfriK^ 

Tricd 0<ljti2iJtaL di?puloivftnycłi Banj kotBaki jc«icifi ru Hriuó«l 
kvre«ij9 zloicitiu prcec łlz^d wbUdr}-. ^kf%<]ftno jedoakt aby pncd 
powtifcicm d<cyiy>f wprtoJ xAPt^gna^ jkUciU Kaicoia presesa. 

TymcuMm w nii«4cio jdU nnjgort^j fi^ dnalo i wio«xano w at}- 
kpf2c. 1A''miioiDO0d priycbodzi)}', £« Uty o»obv na lafafni t^ci^ tti< 
koikijłc- Nic bylu w tcm nic utotonegOf cw4teni, roxicwa;io1łła elę 
nticsrnn hnlnMn i duli.^ cnawolif cbci^U. Picfntajr ptill ofinni Han* 
kievrir:-f, referenilnn etiuitki, ttuj^a NoATAHk-uun, J«g<i pomofroik «• 
wujHtkkh pmjliK^li, (TjEhitriek [maaizt^liDii- pugAi^^unj^ Nikt u p>agi> 
t)c nie pjrtał, mkt o diid nic mjAlati ani go «iukal, a i>ei kryl ftię 
wci)£ i cIioiraL To nft wm to w mtcacit, cifgLe nńcJHoe pobviu cmia* 
niak i aigtłiic bcKplcCEriym «ic mc CłuL U Kam^cliiów *kry] «ic, 
kiedy noc 15 Sicrpma się rotpoG^flo. Ta jcdn&kf ety którf > bra- 
ciAskcw ta gloano aacdf^iaiui lupowi, ciy ui eminie kichnął, doffi t« 
HunkicwiczA itrocli opanował > rano dnia 16 Sicrpcin opu^il kH* 
fittor, aby gdzid indzk^j siukaA ftchtXinion)a. l*otniiny na tilirjr Dlu- 
gif?j» nu pnecML ko domu Lelewelu (lowituiOEiy iD&tal. Z)tj4liwoM 
ilodavia]iL, ta T^irlcwcl nn u-idoh [loi^icfinłnc^o llatikicwio}:u jodyu 
luz w t)c\v M^czersa nl^ rucUjwui 

Drugim h^\ łmroD Kdtlcr. khIcjh Trutak, ofioer v rlułbic 




■kicwaki(;J> Wziłjtj' byl Jo oitiwoli i wlnanic *lui* K r»QO pi 
rnift^o pruwadtony, Ciektiwj )u^ pvxjpiitrywat >jc joucolUi & £iidl 
wały Prujak ^actąl pninncych stcml i)o\paiiu iT)Lk(ov'a<5, naviel 
jednego z \ihoxmkóWt Uioiy Uo nic^ ii^ sbjiiy^, cłiclut w lwftr< 
uderzyć. KtoJ i oboouych krzyknął: ^Nr Iturnif,'* a cl)!o|K!y f{o 
pom^fltt i obwioili. h1 

Tnccini byl niejnkl Kaucneki, szpieg izkoliiy. DowłedjrUw^njjH 
»kc, c^u »i^ iwi^cip prutbiul x'i^ ou xa kubietc I cbcial x miiuiA irryjiMb*^. 
Kiody n^iudfd ilo poetom, pr^^^ i-lu^c^ idrailj^ony, tm Ulami ttt\\\ 
Ki^Jy Kaiitnc!kiirg() ila Utafniy cifgnlonn, jciivrul Sciinjde juJ web 
ilńl X UwoiiłA pu!h«ini jazdy z obo^u i\a ulizymaaih porc^^^ka pnj 
ftbucuii, lecz obrony KAwcuckkmu jui nic doi. 

Odcbru) ukżu K^ind doniesienie^ ic klub eic zebrał i nurfidtt 
ii^ QtŁ<l zntino^ lU^du, Nowo projehta i%m zlodono, « Drniclioi 
tfdał iebj Ki%d iiid t d-ciii ObSb, jak wprsódy projektowano, ah xc 
«i{ ikladat, bo iA»łuJ:onycb itynugrzijzać irKcbabjlo* K«. JUdnniłl 
mid być prezcfieiu t«go rz^du, a OIout wioe^pr^zeiruin. Mcohoucki 
Imkie >wój projek I odnowi) i Kzjjd wjcda^^J osobie Ktijkoniccku^ tin- 






- m - 



» 



I 



^ 



oonit Pri>jeVE Ds)ik]bir»lT«go iixyakal ficrwiizci^fltKa i iiirtymniij £0-' 
iUkl, bo mnkftTHLf klutKi b,vło: ^giijrby unwct aoioŁ z tuc^^m Mt^t^^^ ^i' 
c«y£ny jemu powicnjA nic nioćttjL, bo w niego winry nie hibl'* Lwa 
były to tylko luiroily, dcklnmncyc. gadaniny, o czynie, o ^rykonaniu nikt 
oni Ao^a uio mówII, ^roffoi^cl, n^le Jcii toriui binhoiriLto. OpruAcy, ckj 
prr^i w*(yd, (^j prier bojujEii, *ic i^ocbowaU 1 v\4^t ich nie byio. 
Klub MgH^nl tiic, kiiyknąt: ^Ni^^ch ł>'je vfoln<vAćI'* E [łoleciwiiy Le* 
wfłowi, ftby od fi^ilu i knr^' go sUJił^glt rnwłnll wc, Ji<1tn lylko 
Kmkiłwtccki Kurcgu nie mfiyiiiiil i o fcbntmu planu my^UL Wcl^ł 
by) Rxynny i o vvv/yT<kiem (mroicul. DonWist zjutl^iKy wntl^n o roi- 
nicb^U pkio zaL9xły, o i«»), ic jcfti Eftmiiicwunny gubcrnhCoiciii t ta.* 
kodcxyl Awoj« piauko toiu tlowy; ,Ocal |t&ti h«ii;cia Czartoryskiego 
i tfrcgo pKy]acicU Skrxync^k»cgo nd rnk monlcrc6u'i kiórry, fo* 
dług DdticlonycH idi iuicrr«f^ f-onfoycb, poninni jut EnuJ<jowu4 «ic 
prty wojaku." *) WjTuzy w«y*tkiu byiy lu *r"iel© Jtintc»%cił. Niu darmo 
powiftJa ,votr# ftmi Skriynocki,"* nic Juttiio ,<|u'on m'a. faii do« cati- 
fldcncM^" ntiyaiko lo do rnniicrronpgo mI« imflm^ miaio. Gdyby 
Krukowiecki ntt był pryiral^ kierow.tny, gJybj diiim Icgobyiaonn 
itaiuiILU, Ą Xy\\u> dobrn publir^dc muł on celu mógł cn|iIa6 wielkie 

W^ród Ukiego MttDŁi w «toIicy, dcpulsKya do obo£u it^ udiwiła. 
Wojtka r«rodoi"^c tW\a tti Sierpnia były w pełnym oOirrocic. Za* 
»l^pea vrodjFu, po cd«bratiiii Joriiofioma o Ictn, co na bruku War- 
SAwy (114^0, uionl, ie pod Blor^iem dhii^J poKoeUi^ i bilny mda- 
wtA aic moltc, to napniU trtnrcbic |>o«kroniić daIcI^p i odwrót ku 
okopom Wart^fiiry nnkainl. E^oslucliftjmy, jak nm to opowiada: 
„Udftl^m pif, iTiiSwi on, £ Pridtyńskim mi lioi^ bojonr^, aby powziąló 
windonaJ^-, CEy nlrprzyjiciid a* notiii |iceit^')iuje i rariuum prxckona6 
eic, jaki jvłit ^lucU woj«ka co Oo wyj>adht>iv nipilycb w War^£at^'i^. 
ZuŁulem vtiadomoJ^ w korpuna Uaruoriua. ie aitprtyJACiel w xaa* 
luoycb Iliach na BloDic si^ ix>ffuwa t odwiudccono nam, io rad m* 
acm prxybyt c&cer od manialka l'a»xkiGwic£a w cbnrnktcrKo parln- 
m«nlarta i priyi^iójrł oztAt Ueiótt do jenerałów nofriycb, a w kaAdym 
X tucib bytu prokktmneya ccano. Zdnwuto t\^ nniii, te to ma xwif^ 
wA s wypadkami «loli«y» hióre nam ule wiclkn dywcr«y^ I oełL^biems 
ilucba w nojiku apmwily, Mńnitem r. uficerHint o tych wypudkach. 



') Pnmrm Łe Prfnc* C«artOTy*ł1 « voire a«/ ^knynackl de* 
naiitB d«fl iiUMfliiia ąni, d'apr2tt Im oooSdcoce 1^11*011 b*a faiC«a hier, dci-, 
reuŁ d^i fiiT« & rumft«.' 










Atu ^y^ 






^■2^;^' ^".s*-^- "-r^^^^ 'Vt^^^- 






Vrt*^> 



«*»*'*_ 



<e 



•^C-^^ 
















^rf£C- 



. '^'^'^ «v«»^* ^ 



bftio*V 



«^ 












>.v'".:^y.v.*-» 



,<^ 






^-^,a -■ 



^ii^.^r^^.^^wKi.-T* 



b5' 










w najwiclcffzi^j <?xc4ci vw.yscy ij^ro?-) przejj^i byli. Bjli jadnnk 
i foj^^r hl<'>rxy ucinwali tn xnc nic wtuUf, lub niuwillt te trubtt Wfiji^ 
w ^rzjOiyny, Itlórc <Jo icgo hj\y powodem* te magiy b^ó one #łu- 
0XDC. To brło pcirnciTit (e pr/iiffl« w kaiiJjrm pullcu było Icilku ofice- 
rów, lilóriir Hf bcx utbpti n* len tlf.ieii tlo stolicy oil^lAltli, WMyatko 
to Qi# rokowało nic dobrego i ok•IJ■^vu1o, tt x»t moinn na wojsku 
Uk dolcco pdegać, lem borĆKićj, itc wiedzieć mnmno, j£ ]ul nie 
jo#lcni wotlMin. Prrybjrwftjaco » tcoliey ofloby mowiŁy, »o «3alcko 
wi^k«7ycb olłTOpiio^ci «i^ epodzicwojg nocy ttiuiepodj. Zdecydowałem 
■ic więc-, ttfby n*c)*ko cufaff pod Mm^ Atolicę^ ft gołbil nii; W lem 
lemnA Rnmnrirm, twierclr^r!, ftn itknntwajry prxykUilnif jvipr1tt)(iiic 
zbnulnir, uiprcłiriidirinnzy leni umem i w wojaku pouiebriq ft roB- 
pTT^D) knrnoiL^ opuicifi nnlciy tiolieg dln opcracyi ivi>jcnnycb, to 
było rnoji myab^. J'iEe;ecbu1oni linio i doleni rozkaz do niAreiu. 
|jcdvric picrwsa dywuya stanęła pod bronit, ttkiKala si( r dakka 
nrtnlA nicpncyjacieUka poet^ujijCA ku BloniiL KauLtcm vifc jeito* 
mloni Wrooeckiomu iriueii mo»l na Ulnwic i wpcróif dyniij^jnych 
pntyurob^ kn^abm. X niclkiom mojcm po<liiwionieiri doMnegłem 
błjd, jaki trobłono priy roiiktndirte anylery! konn^]. Vny dffócH 
dywjtyftcb; kióre bylr w tylnej ttraiy 1 kiure znokCie^ miały any- 
kfy^, am jednego *a|Mini nie b)lo^ /»ivMy(1i!i1 «i^ fr^d^tyiWki, gdy 
mu mojo nieukontcnionente oj^wladcjcyiem, ale mimo to vróciw»jr 
do Oltaneira rvift£yLem vr Lnarac z tvojffkiei»,^ 

Deputncja ^jrsybyła du Oharze^ia kiedy wojsko odwrót wyko- 
nywała Odwról w wiolkim pori^dku et^ odbywał, alc w głównej 
kwaterce było pontiro* 

SKTirgólDioj cdEoacsejijCii byk poflawa kri^cia Crartory^kiogo. 
Moji^nat polaki, njvoki rucTem, a wy£«<j?y jckgso enotnmi i |io4ki^(»' 
nicm, od p;erw(i«go dnia |]o>TVta(iia uk izczerze z nieiL i\^ pol|atyl 
tc wa7y«lko, imit i mionie na olurz ojciymy jioniófi); ii*riij prced 
rękoma roiliihAw^ pmbrany w iiiUTidur^w eiciritrteiWn, Aec£tjpłyin, nie- 
dopti^tyin, w (ibiłr.ici ncKroniRm^t JizLikii^- iim^lah Na Inerty j^go fda* 
nuto bI^ nid^iei^ cierpiciiiA cal^j Pol^lŁi* Tn^ deputowani do obocu 
pfiybyli mogli być róŁnego zdaniu i opimi ]K>lBl)'Ciniiji a nawet co 
do wypadków KMzłycH byi odmiennych zap«iryvan, lecz wobco 
m«go Jednego ucEueia dofnawnli i u-eeyBcy tri^j tryrafcili kficean 
frwoJ2 cześć, jakotei uko»eeiila\ł'flnio, i« mci^^llwie riel«xpi«ct^twa 
uaikn^l. K«i^li» lapytul Uarzykowukiego, czy Rzud jut wludzg '^<^Jt 
w r^ S«>jnm zloiyl? Ka odpowiedź Ilon uezynll ten wniofick, lc«z 
ie inni czlookouitr )etzcxo itwujego przycUyleiiiu dać tue cboi«lia 



4 



I 



pterwet) je^ucsyntLOiiŁ-i^ b^Jiic vłoily<^ uni^J. Skoro iltpulifijn do* 
nioda mu p[> en ilo nbcBiii pr£ybvlii, nitt tniaW wnjpgn porlTiwirnia 
ifcftd oporem Hf^^lu, j^kł uk«EUJc iv g(iftunaEi!u j^aeralu Detiibiit^ki^^^o 
<h1 wodcoetfTA. OawiaiJc^yl. ic w abecueiii i^Citgietiiu jego jcilnego 

\y glównćj kvraiort6 «)iu]to o wypuUkAcli zA»Et>di inao ^k 
Vi \CtittttkVr\e wyohmitait, W Wbr»iaMio ir iiąjw»ckflH:i ocgici 
kluboii.i je fir^ypuTA-finoi w gl6\FUL^ kwnicrłc w wył^rłtio daido 
Kniko\Mookiego je tiwciino. W^r6d roimuwy dclef^wonycli ł kaig- 
ciem C£ftrl{>ry«kim, j«ncnl Skriyaockt iblUjrł «i^ Jo nich i e wielki) 
rŁcknwiiJiiti łryjiTtywnł nl^ o »7r7rgtiły wypjirlkó^. Kirtly nifrkrÓTTy 
ilvlv^u»a[ii i>jruHiiiiIzij^j.' u Kruk»wit-(!kiiii jHh^j o uztu^ieku j>unu|Jkll 
■iC irym^lit tSkrzynrcki x anicsicmcTn te j)«mi^ttic ^own uiwolah 
^Mylicie »ig paaowio i wielce ii^ mjYicte, Kfukoniccki JMl spniircf ^ 
ov<Jj occy. On stAł nu cxtfU, on wdxy»lkiciił kicn>Avał. Dla n;o»«* 
nie polrscbt dowoUa^^, gdy2 iJvnLde»c^Ria 1n( ha niego iiaEn^, i tim 
•lilię, z nim tyję, tnaiu go wi{[0 doakonalo, J««t to c^iło^iok am- 
lHC3>i i pryipTftty, dlft wlnuiłogo wynieaienin ir»^ika jea( tUolny iro^4y 
iiftnot ojciyjenc poiwi^ctć, Utuni^to niojo, nic cbc^ Derabióski^go 
Hft wodia, uiBiTiiko io joat v i^^Iirku t no^-^ pi^Eno^r^go, i nalcofiioOj 
vi£c1kft wlaiłm pr^ejd^ie w ręce Krukoitk^ckkgo- 1 boUajbym byli 
ilyni wiciiciicrii, ftlc bardso by£ iiioJlc, Ae ojcsyiua cand bc« TioncMni 
łlo grobu «-ti|pl'' 

PoALcnc/. nrmiA był* vr pdnym odwrode, pri«to jenermlovk 
outMCii byi na ewoicli inicj^cucb, a. vt\^c i dtkgow»&i pomczoncj 
in mityi i|*e]aić nia mogli- Dopiero gdy wojoko w okopicb atuiclo 
B gloircn knstcro na C'iy8(«m Etilo£oDa co^uto, wunc£a» do spol- 
Dkoift EuUyi prtyelijpid iuokU. Bur^ykowdki juko oiłonek Ri^du 
PndxjiukLCmu donfcsr^ł nominAcy^, Itcz dcputounfiy Morowiki 
daialal RfljwifCt-j. NioniOTdoi4ftoi« chodzi! i btogul od l'rjdayiiikiogo 
do Ikmii. od Ikioa Uo PrJidiyiidkiego i przts!«tnwialr fiuiituwm^ pT0«il1 
i letklinalj aby j^de-n t nieb bijUw^ przyjąć irccbciał, Obudwa wy* 
nuwkili ftlę, iiikkoiiitt^ rn^dfi)tifcki burUzi^j ttiijkuiiy jak przckoiiAny 
pnyjf^ iv obiccai pui! waruakieui, jeJcli Krukowicoki guburnatoreoi 
ftloliey \>y^ icckcc, « ni^c vrpTKĆd jcflei^c e Pi^d^yi^Rkirn udać aic 
(ło Krokovtfieckie{c» mcba było, MDim reocs wcdcotrlyra o^lnteccoio 
tndcicyd<łvriDQ b^ó mogtn. 

Opr^OE otiru^no^ci pnecl^rku wcj^koio moekiouf^klin \t^thŁ b)-io 
tftktO ttnŁD t palrolo do minitA poFhć. Wyilnno oddEialy voj«kA 



— 1« - 

i Dd^Gi dwa ilziaU preed glówn) knutcrc »tocx«no t wylolftmi ka 
mintltt zwTiłCOTifmi. Wichrijci^lom iritlce t&^ to zue pa^obiUo» 
i ft tego poiTodii ttioŁo »»:!«<}' pricciwkc D«ml>iDikicniQ robili, J«cs 
on dofidnll co onro^noć^ RUkazywali. W mi«4cie ni« było jenbcic 
•polcojnodEcu, a nAird w główniej ktvu1^r:rc g\o>y Die.4forna4?i i lu- 
cliiral^rnA sIj^bce^ó h^ dawnl^'. NicjoLi Nnjiolcon Otapki, podpunjcsEjnik 
ilo fijitnbu (ir^yc»pi(in)\ niWy [^flima-k, OdU7c1i iiccu^ poIakicK ulu 
glowA ]>rKt» loconn, gJv jcocial Chrianoweki pr^ECchotUil prze pokój 
du^ljDwy, al>j ncjśf do woil», wak2i£ii] n-A niego pnlccoi i gloAoo 
uwołah ^UtO jc«7Cio kandydut dłn «;iabioiiIcy*' (voil^ tndoro uitgU 
bicT dc potcnce), ^) Jenerał I>ombiń»ki [kowinkn vr\^<- hy\ ititclki* 
ArodkI przp<l(ii-nfi}ć, nby aoni^phii tmruponowa^, B|>ok(>jno^ sa]i«vfnić 
i tnu nim tcrnt wicikn fidpowicdtialno^i^ fpocKjwuIn, 

iiariykow«ki i PrAiTiyi^Bktm clln widcenU eig x Krnkon-i^kim, 
udali >i^ do minitii, do j^ubcu rn-moKuirikiego* gJ^ie bv1u kwiKCm 
giibcTTintcra. Nlri 7wtnivi%iy g<i w dniiui, ni^r^knjnc jr^o [>rxfhvcM 
pr^tcbiiJjtuli *iy ]>ti dj-ieiljsiuiu prxcdpu)Hajw>'m. Wiem rbliijl ti^ jukia 
oŁiccr gi^uTilii tmrodgwf!^ do B;iLV-}-kDM'(łkic|£o, wiijfl go nu »truDQ 
i rzchl: ,l'an cickaei na KrukoHi cek lego? Nic jcnrAc prcjrb^dcic, jeu 
bowicfi) kra£ ns Ujnym wjrd^iule klubu, gdtio ^i^ aamilcajc co trzeba 
dati^j <łytu('..'^ Priy^jEcdl ptjiżfiii^j i dyrektor jćnoralny |>olJcyi i tO 
ntno Uoriykowakiomu poirlón^l Co sfl o«obltw«x)' ^i^o sbicg, oo 
lA Otinne pi^(>żtni«? W rgce gluivnego konspiratora wlodt^ po- 
RAdkti i 0pokojiTOiici odno^oTio x ^kladnno. Nadbieg DEikcni<c za* 
dyAjnry Knikonlecki, kióromu o ocsrpktwnniii ipm doniesiono I t IV|* 
dsyt^iikiin obrduuj pustU dou»ubnt?tfo jiokoju, Mui« pii j>ij|go(lxjnB^ 
vo2inowie wy«icdl rr^dijrWki i rrck) do Bnnykow»ki€go: ^Porozii- 
niialci» aic e j^nemlirm Krukonieukiro, przejmuję więc Domimi-j'^ 
nft noc^cWgo woJm/ nauykov»ki dcTc<avl n^a wtcJj noiuinACT^ 
jftkotci ri>Kknx do jc^omU Dcuibiu^kicgo co do idnmA komondy ond 
ncJDkiGfii. Mcgla by^ ll-ln godzina w nooj a cbwilc były aadaity- 
cxajnic n^adnę, Prad^cyńihi jcdonk, znmiiKi itrvci^ do głównej kwą* 
tcr^', |iojeoba) do lony i tam noc pnEcp^dził, ^t'iJo<^, io nowo obo- 
wŁ^i ule bnrdM Żywo do jc^ tcrco prjcmnwialy. Burzy koircki 
ndnl Ki^ do Nk-tiuijowukirgo, kióry prcz^ea Kiadu srniir^poGTnL 7a- 
stoi go v<ic)co Miiuiocgo, ikłupoiiin«go, k rmućt atrwjjtonego. Weba- 



4 



■) UtTipski byl ufttTebmiost arctnŁowftny i pod «^ oddnnj. (Pntyp, 
aatgrn.) 



^ l«9 — 



di|<? reobt: pPrzychoiljrę do Icolfrgi jAo precy^ajforgo, donicU mu. 
io ł^d£jńeki urodiostwo prajjąl*" — ^Nł nio vrdi}-»tko to »ic nie 
priydOf byln odpowi«li. Aoar^hiji j^ro vrzif1a, do ii|>4ilku biegoiccny, 
Nio hy) kol«!g« na wiocxornój >cAji Rjti^u, wiifc mu jćj cocticigó^ 
tkpoi^iein. Z^madiilićmy «t^ jak jwykl^^. PoDicwa2 odebraliśmy 
ilonWt^niCr le i^dane jiutld ]ut {tnyhyiy, prMio nu ił;"k[>nnn:e ri>z- 
l:ftxóv Rtjjdu linijł^ mogliśmy, AViti[ulciti wij^c, aliy IŁziid wydat 
ioik»£ gaWniutCKłii i uimMa arculcffnif nuj^ftkicii eprawo^w zaW- 
nen i gwtilŁÓi* dijcjt |>n:cs£lćj dukonaoycb; ^ri>d«)(, krórjr Hi^iltiiri 
poninnoj^^ i dobro krajij nakjuymly- Lccs pnednko mojcraii vrmi>* 
»koni Iiclon«l jitk naj£j/wifjj ńc ohnjkaijl i c<iwUdcjtyl, £c xabtincnie 
liQ«y catotciiój było IcoiiI^DLiflcy^ p^wtUoia LUtop<Kl^nrCgo, io nifi 
^yło dkutkictn imfii^ lub jakiego chiritowcgo iinic4enia, IccJt |Kidlug 
planu obn^ydlane i nioiond loitalo, i to ono nio tylko mu twi^tck 
I lud(m Wnrtiuwy, ulu i x wojskiem. ruAovrA onnit o nim wifr> 
driaU i iidxU1 wzin/^ mialt^ WinhiJi) Lr|j?u:cL O nicm, vi«dxinl 
i Kruków iircki- T«iax cbcio£ |>T£CcinkD k-j miŁDlferfacyi publ!c£i>(;j 
] nnrodotifj ^ktckolwidc środki oedroincści pncdNi^bnif, będzie to 
htz £ftdocgo tkutktit a pn» to jcflictc bordiicj Haboić KiJjdu się 
oil.'loni, Jfśli ui «nCTgii} xbyiAtf ttię okA^e, ^Rtly notftfTii w^lka 
dontowA, wklki roftcw krwi, kiory upjkdkicm KEodiir a tryucnfcna 
lilnUi sij tnkoiiciy- W końcu doJal^ £c jedyny ńrodck, jaki lU^cJowi 
|)Oiu«Cftjo, aby uinyiAy uapokoić, JctfŁ do gronu twojt^o B^^dcwcgo 
p<m C7li>nk6vr t Tciwnrn-iliri ['huyotyctiwgo, a Ezcx€gótn]<j kai^diJt 
l\i1iukIfgo pnybmiJ, Tym "iioHobem wszystko ucichnie. ^ Sejm 
lo a«tnii-rdxi, ha uii pod np!ynt«i ]jrxe*tnn:bu wH^yiiku jrnt^ierdj;t6 
mw. Nd tnkłC o^trladcfcnU LclcwcU, inóviU dut^-j Nicmojowttki, 
lotiffo k<ik:gft ny«tu^^i Bobic, U r^^ct mi opudly, JC^yka w gębie to- 
|>oaini^ctiE, DopiCTo po niejakim cjcotie nckkto do nicł;o; „ZiŁwio* 
dicm Pi^ Da panu, tu innego culonickt go mioloni, Ipocjt pnyziiAm 
•ic, Łc wolfj być iM-i<d£ioayDi jak 0£^u4tcin (jo prcfi^ro d^ulrc ua dup4 
i^tiuD fri|)«b). Potem wydiodsj^o dodiLl«ni: 1'oi^iiajmy d^jak ni^ 
Ktyi Carnot s FoucdiGiocn it^ tc^giLal. Jb »pyŁcim el^ pAAii: ^Thtilre, 
Wffv' '*^'' '''^'^ " P"* '"Cl ainie od|łOwiev)f ivf : „Out imWrińf-" Oto 
iMnonn nafzćj rojmoiry, Z nt^j «idiu2 koli^n, it nnircHin girę 
wai^a^ a (V»^ koniec k nnmi, fgiii^liJmy.'* 

„ZapcwDc, odrKckt DitrfykonAki, oiwimlrxcDii; fjrli*wi;b( jenl 
BiuiiLnc i boIcMic, l<C£ dU mnie lupcłciłc nic udjitn ńijf^cc Nlcrai 
K«n<«Lkin unagę |łftn6it un jc^ poMcfwwutuc, a wydcin mc obcitU 
dnć iMtdudinDia i iriary. Lecjc amto aic* pr£cul<»>ci jut cofii^i nio 



— 130 — 



moiiifl. trz«bft lylko iD^^le^ co na iprtjnMi eroW. Gdjbym bjł 
oticcny Ttn uicciortn^j fojyi, bjtbym trmof^k ^innotrnCgo kolc^ are- 
eHowanin sprtLwo^w nocy ISjak nnjpilnićj poj>icrrtl i icm upnutam 
go^ juko pr«sydii;|Oego, &byd pot)al po cijonka Mortivr»ki«j;o^ Uby 
>G»)a irclrftć i ftre»xloiranifi *pmwoów nakftzai. T«go fo qi« po- 
«'tnno^ i intcrcM krfljn i nn^m goilnoftć wyittftgAJj. A grtyby i guifi 
p<kln«bK. umiejmy itmierAJ^. Al« dnl^J <1odfll, vr fem co T^tew«1 po- 
iridUlal uirlirjiTiŁ rni*pniu-i1y i pr«r*ni1y. Klub nie jc«t tuk iiUKuiy, 
jak on sr^ «iarnl ^o prEoilstawi^. Uowód itail«]Mxy» ic nic po^Tcdl 
dd^j, plonu tlU siebie Jatliif^o nic Mbrał; dobry b>l ilu tr^biema 
cbinloffirj burdy, dobry do łtlryczka i ktftrni, Iccji wxi^dA jUulfifigo 
hic iDi* Lud V nlnł nic f^l^ciył »ic. i on^fcni go od(pcHn%l ; 
vofBko nini pog&rL)fa, i dU ŁOjfo po dL>kooaTiiii chwilon-cj-c dtioła 
*am >ic ukf}!. L^ka*^ »ic wi^c ioh nit ma CKgo. Nti vrojtko 
Moiyi tnotemy, i dU i«go KrulEovi«i?kiciiiu rotkoz nrcnoarnnift wy- 
dany byó powinieo^^ 

rTj<*c/ jjikfe kolega chcevj^, prrL^rviBl Nii^tnojowuki, wyiUwoó 
roskaE Kruków iei: kie mu. flby urcnitowAł winnycbt kiody on do nich 
na1«^y, to ^^ jego «troiiui<^y tub nepolmcy? A pt^cz tej^ i oo ik> 
HX)j»ka nic wieoi, c^y Uk luipclnic jt«t jak kolrgit podAJe«£| ciy fia 
nie cupcłaic lietyć nno£cmyV I'an nóiiyiJcJ i oJiccr.nnii wylatjcb 
atcpai, ci lapewaie są za uln:ypicinicm porządku i ukaraniem win- 
nych j lcc» wiróil niirtyph podobno Inaczej eig chiojc. W-iród fticłi 
klub ma mieć swolenntków j nawet Lel^wol coa mi pod noe^m bijkd)l» 
it *yeiu Skrzyneckiego Unnyob jenerałów ntcbcjpicozeńf iwo grotHt>, 
I lylko priypadkowi awojc ocnknig «% winni Jetcli by lak bj-lo, 
4o ciagol nad rozkoiy areiEfo^^iinia doprowadzi- mog)? Olo krevr 
obfinc rozbwif będziemy bcx prwnmtci naiit^|Mitii<n i »kutka. Nirf, 
ozfinowny kolego, w mojcm przekonaniu juA lirudki uairoloui^i i kary 
nam nie elui^; jui noj^a c^ne pne^zedł, Da»£e poDowaoia akońcione. 
Naród, Sejm do trudnych, do ci^^.kich obowii^^ków nas powołali 
Hrfód pcłnćj nioboKpicctoA^twA podróiy katał nam by^ atornikuni 
nawy narodoTL<^j, pnyjęli^my to i i aajwyldiom poćwicc«roani, ety* 
itcm aumienicm i uinlarkowaaicm ipctniolL Wiinjd rcwolucyi nit 
pnokrocsyliimy pra^a, nlo KkaUli>iiny krwią rgki na«ii^j; jnk proeto 
racz^łi^my iiasie r^^dy, ^nk fioat^powuliimy w upniwowuriiUi Ink aoTO 
■ ilzoric^y^ przyjitf^i, fodxii-luni adanin wczoraj przi-z nrbin, kolugOt 
objmwiune, iłulmy Scjmoi^i naaze dyniUye, lo jedaa uiui (tuKiaUje. 
Ale ilóimy x umiitrkowaniem, het wywoływania oHar, b?c rocclcwa 
i^o^j kriri.'' 



-^ 131 — 



Harijkowuki ijtlpowmibj^o nic taiail, Ic konlcnl jc«t, ii jego 
Ckjś] dnnU JjrDtisjri przjjęcic zj«kaU { eWdI, Ji? Ic 4aino idanie j««L 
knccia prczctfft i ie w jego imieniu jc«Ł upovraJlntony Eoońiniulczji. 
Lcc2 jc^zctti ti.t o^wiaclcft^li lo przód 'Jynii^^i^ aro^tUtwanic e^mw^^w 
nakA^ntifin hy6 poninnot i* wMiiie pT«7 podcbny knik, prscfc po- 
dobny Toikux Krijtl futoj^ ^doojid tirAtujo i, »tcpujnc a wynokoici 
rta jftkićj hyl pOAinnionyi dowicilaio, 14 pojmował *wojg w(a<l<^ i *€ 
me prfet) ni«1)ezpiecz«t^ntwem alg cofa i urtQd ^IcUda. 

Lei^jc ilo Na'fiiojaiTftkleg<i te ;i«7yfiki4V Tcionnwnmii jii^ nio Ira* 
6n1yi annrclkiA gv uitr«Ł>f,ylA, 7A\i|tpit o iłprnwie publicjcni^j i tylko 
Uflunj^ eig Jli^daL O^wiaiJczy), i« du lifj niyali «jc vie prfyt^kyU. 
Iec£ ie na tbicA jtili^j^jcy projekt [Iym1^>i i xT'>f«nia urj:ci1u (irzy- 
ffotnjc i pnynitwc. Na <cni roocmowit *i^ łkoiiciyln. Nadinrycujnic 
io>al ona nA^ua, bo urE^owftC, i^ tuk T;cvkaiQmy, ^niuila da wypadki 
WMle i obcoac p^loiŁcnio nucn. K>i£<l nio dopolnil >nojc;j otftalnićj 
poivinnoJci( bo nakazu ar4«xiowanin ^prawo^w nocy pi^tnaat^^ ai^ 
wydjił. Tym aktem potrinren byt f-iyDno^et Mwe i iiŁititnlo »niknQÓ. 

Kloby o prandzie l^j rozmowy pawAT|>1eivA<, n]026 n^ prie- 
kon&A o nii^j w pAml^lnikach DcmbiiWl^ie^o, g'1>Jt doftownie pruwle 
iim drugi dittó puttiurzyl lu Ni^tnojuwdki jcucmlurti. Widai^ * uicy, 
Ic LelcMol członek lUndu, Krukowjccki jcncral broni i gubernator 
siotky oa ckIc aplsku 0ta1i, om uni^rcliję or^iii£ovt'Ali i tiTirolaB. 
i vrtenc£A» ja wy^^Qlati, kiedy oit-^prcyjnciel pod bnmanii atoltoy Mc 
saajdowftł i 09tairti% picdi onucj mmi i^abicraL W jnkim celu, 
w jjJiim zamiarci to wwyaiko apetnmlj? Gdyby nawti na ich uepra- 
uicdliwicnic przyjąć, ic to czyiiili w przekonaniu, ii władsii vr zdol- 
ciicj»ie r^ce przejdaio, to ciyi w obocnem pobfeniLi, na l£j drodto 
'piktf puj^c. w krwi brainii^j bfO'^z»£L\ roolnft było eoble pocblebla^ 
^tttnintf^ jnka od^KiwindEiii^ hiidow;. /AufAiiiu i wmrfj iiiiTudfiVTi^ po* 
ai|J<^? Tak jednak mt byto Krukowiecki prjiy najmniej wicdslal 
SUt^ cbciut, cxego iijdaf. Cal jego b>1 niegodny, fbrodaic^y, bo 
fWUsocgo tryai<«itnia pragnął. Co do Lelewela ukJ kiói go odga- 
dmCf kto iTotumic. kto powie ctcgo on chciał i do c^ego d^lylV 
iZAburzcnie oazyim en kontyauacy^ poor^tania Ll^topadonego, a la 
'otflatoi cel kładzie, aby l'utu«ki i kttku członków klubu ilo Akladu 
Bi^i^ii powobnyHi toftalo. Ciyl dla takiego celu godzi «ic k»w 
nieprawnie przelewa- i ojc?ytng wpychać de grobu? 

"W iTiiricie prziJK ciibi non była ftii^hii l*rzybync wojska, »ii» 
doAeDitt gliJvhD«:j kn^iery na Czynieni, najuii^cij do ti?j ^pokojnoJci ai^ 
pn/ctynito Wichizydde dobnc niedzieli, £e z jenerałom Deinblń* 

r 



4 




I »kim swiivroti nie mo, io jcf[0 t{V^ aiciko pocsii^ <^gQ> I-^^ }C#oli 

I bjlo «[ioh(>jnic w tniu^cłc, to rówDtt dpokojooió w uuiydkcU nie pft- 

fio^nlfl. Ula iviclii noc ia bjU n^izyntkiuni, przeto ^yunl b^lE 

lly^O rarwlowy lfi>ń<^Łyl dvuje |łanowiłaŁ^, *wAj cifta pr£obi€gt 
■ i [iT/Tf.^l 1 «aiii c£ul ii ii<i%])ti^ fHjwinicn. Lctri Onilajnif, tK i upinin 
^ |mbl:caiin tego iAvnm|;ulu^ Spadek wi^c, iuKcc»j~a «i^ otwicrAln 
I a apftflkcbicrc^w ftpailka pragfi^c^rcłi me brnkoniilo, ifish tylko o Ło, 
jik go piHł)jJ<5. i'mvra ku temu nikt luo |>o»imtal, caIu n^t^c nccit 
, »• l«in polc^Alu, kio £n£(^nići do lUidA eic, wcimiCi kro xiibitfgi 
I #wDja lepiej paproiirhdiri6 iilolu. Nic dlu;;o, ba kiłka iiitoaSęc^ ntieu 
' powAtnnift Utmuto, a jii4 widc form rxmlo*ych priCbrltiiaiy i vrtcto 
, osób zntyY\in\j Upadh mdn. iLilminisirac^jna, pncmin^! IŁt^i! tym* 
I c»u»wy, dyklntUTn, Hti^*] mirmlowy r^kciiul. Lecz me lylko ftamy 
nUr^czyMimy, n]r I liitUI. Z ^HÓcb inctiW xiiiik(imitydi miccin i niJj, 
iiOJo>*niLii I »lutj&ty yil i\jŁ}\Hnij. O ft^rm/ UsąJu UtTiii^, bo 
i bUiurr* i naukn pokost aihleiiL icli po<Uje, i bujnu irangina^yft iiro- 
[ ny^ je motc, aIc inncKĆj iha sif x osobaini, z ludami. NMura wgdy 
\ vf DicH iii« jotŁ eircjrodrn i hcjna; iwinU/ch t biogtj^cli prMvt<»dQikOw 
^ nnjO£^ciej i^je doelawA i brukuje, Sj^ to nyji^tk^ne ijnwUk*, i^li^tdy 
, przechodniu; % podobno w gruiidu rzc^r^zy, w oitutnim r^zultBeio, nio 
prftn'n ule liidiLiA, ofrcby u tiCTU pgiUwiooo u'»xy«tko ftaooori), 
W c£ii»]e imt<£4!^ i>uwftttiniu nierzLK nam ^»romi»i^ poinyAlaodci \ aiw 
djuai Kuja^tim), iiitrmz luui fortuiu iprtyjiiła, nln ujiatr/uoi^A nuiii 
mcift pri»nnc£ci^ od[u6tvi)ii; i tlb lego, am^o lak ^iclkicb po»wif^ 
coót iAietnyck ctvn<5w, ojcsy^uy nic odcydkali&uny. W tjuad&ch 
pcdiijcznycb , iv lbrxnach rjukili>n' u^tanowioTiycb^ miedzy <IwicniA 
mylkmi, UwicTuft jaijadLuiil przoj: cias tr^^onia pnoplywalijmy i prso- 
ebodzUi. Od jo<l}'Oowłiid£twa. jw]uorz|d>tv'a zawTa^-atiśmy do wieb- 
utndzhfu, \ri<'jŁ>rzaiizm-a i znóvr ocwdwrót, n w Utocie itiiUnt}j enyiilt, 
tftdrL4>j ^aAHÓih wierni i kotuekwocttnii^my nie byli. Form^ monar- 
cliIczTi^ ogbirzDlMrny, a ilzj^d refmb]ikti^>iUj Atanoiirili. Po nocy 15 
fiterpniŁi tylku I-rluwd^ klub i nlektór^ty jł^ »dbrnmri ti rzj^rlzio 
uielogłilirujm ui^r^yli ; wscystry inni piugii^ll U/i^du «i]DCt'o, [no- 
cnego, z jttdnćj DMiby zWuurg^L Dli lego cti dg formy tpulktt, co 
-do kfzlalŁn prnyc^Icgo KzAdu porocuinicć »!( b)lo Uiiro, instynkt 
jc pullirtny intkAtywal. lecz co do owby. w UlCtcj recc przyazly 
Kz^d mini hjt powioriiony, vi ccm daleko wicktzn Enidnoić tAcHo- 
4iiU D^iwniejid co itnionia j eUvty n.^rodou'!:) u^ywAli, tluazciio 
ttj nie »ludznie, zo «cen^ publicznej zc»zlt i jui knndyduUiMni nitt 



- 133 — 



b^N, ri^wnycli xflJ im jul nnr^tl mc mial, /ubraklo w^bijrołi, tnebo 

Wyclij-loti ^<£ i w armii 1 titt bruku Wurrcuwy, Ioce |M<l(Ajni kjui- 

fed^jdjLOi jiik /«nn»1(i nA mO(!», Pu1a»k) tlu KiJ|du. a ciuwo( OloAr 

rbn Mictf-pt^f^iii ti^ b/li kaiKl^Uaci jcdvnic klubu, aIc nic opinii pu- 

Ukiii?;j, ni« turodu, Tnktch li»bu» ku klór^m occy |)4ibliceuo zrvt^- 

C011C b)1y, rnEiie;ixa brift i nft tncch iatoliiio tylko nc o^racicjubit 

OairowHki iiiam»>lck, Krukon-ifCki i Dambifuki. Nawvt Bonawrn- 

tam NieriK>jouiiki, obuł tnoto cb^ci mu aU briiko>*AlOf knndyOjttCTiii 

ti)v bjl^ opiDw publicziiEi, pM«kufiuiiie iiurodowL-, w rzi^Uir Mi |f» 

nla AUvrui);L. Jednak mi^iU^' t^itii irr^nin poil ^icloniji w-gl^chibii 

^iclkft róŁtiiai Eadiotlfikk Jklkr^jrułkowi OtflrowakSemu, uuc mUl w)'- 

UQki« uMuJuuic illii pj^ULbctnych |mŁ^yut>-cx[kyl^h ac£ut, joilnitk u^iinU 

i|teblii:xikK iiajtumćj uL<ric tyiu;mC>i niuab, Ui był iiuA^dttiiiy i> «łttbuó^ 

cbnnikicru, 4 teras cfut knidy, ie ńintj r^ki bjb polntbft. Sejm 

■v«x«kl« h}\ ttL tiitn i chi^inLcby mu wkJc;; pjjinicrty}, ^Ic Odlruv^«kit 

IbiloAMrk iwUlty i 4Uimt)i>ny, |iovJtul IruJiiu^t) pu^^uUmji i ^uclkiHÓ 

oilfHi^^iD^iialiK)^!, pnscio q>d cbciut niiWifE plucbii^, nio cbcbl byfl 

n^ikiik. To co mówimy, opieramy n» wliLtnyeh ^łowtkch mntp^Alkft, 

ktÓTi! raukt do jl^Jncgo t putlL>w putrEotij uxi^f;ta wtuiiy mu pr£vd- 

«i4kv^f>J)iTp^: pNic /ntibic tr^ił, tiw ckcc by* ani pr«j.e<eiii Kf^ilu, 

ani nawet Oykintoicin. Nia poJnIccctim iitt brnktiju, ule cjiujc;, te 

nic nmui Oo^ »ilućj WpoII. ^ nil iclu^nćj r^ki »ic łkirtiiju, a aliy (t-nix 

b)^ »4iJoiu, iri^ba ^Act^ć vd tmuo^^m* i prijnajtuiug iiO ^16w 

Udi ny»W, be Ict Ugu nic ma Ki^da. SpulaiA Itgo nic ptiiruli^.'' 

Tmnic ti> i ixl.K:kclnc occniciiLC obccnf^go poMcoi* i ob&H'iLixku Ujuj^Ju 

i «iebio «amci;o. Cliot j(»Ui>dk O^tr^n^Id byl ełabc^o cbarakluru, 

chci obcym trptynom ci^io uluj^u), atu był w£Dic»»1ynh uc£u<^, okU^ 

cli«ttti-j dujiy, nic uiainy prxcŁi> csyby ]opi«j oJ ititiyi^b woOku Kii^ia 

d«ibrt« pron^tlsl). Mołeby «prsviy »aroi.1owi}j uie uraEovial, uh UJ 

podubitie imoruydi dni juk m Krtikonij^^Uic-go ido podobnych cxjr* 

n^w porillf^nJa iiigdyby nu; do^iiiiicU. 

TurjiowjU nmrejtatbb OtrlrDw»ki ili«) cbnal być Hftiluni, pncdd 
ilnócb tylki> kLŁii4)yda(6>v po^^iiaiaiTało : Knikowlct^ki i Dcnibii^ki^ 
n <itKlajiiky, £c obydwa minilrg |>o»jq<ć chcieli, 

IJcmbiit^i luó^l iabdi«t pw%^^ bo clioA w Scjraio uiial jedn^ 
parlyc l^ricoiwua, obod klubadci nu atu apnyjiJi, ab zdrowa (rx{ió 
luilno^ Wur^jratfy, ludiJa rojtf^dni i ^t>\nt od stroDaictir byU tu 
aivL Niulto wIjaI w^j^ko, b/t na j«go ci«Lc^ o potttuAKcrutitie jogd 
wątpić cik piógl, 2vr1aa>cjBf ło, uiywuy go przociwko Vfkbrfyc>«U»c[i|' 



— VH — 



m^gl dojAA g^Sno t>1ko pragn^t. Przci) hH^ ivny»ikciby umilkło, 
ta jmWuute »pruiry zntwierdcoiłi': bj mu dUo. Alo jccbjr to duclo 
cpctni^ moJtnA było» napr^^J naleiftto pUo uloiyf, Jrodki obmydloć. 
hyt ciytmym w wrykonaniti, chwili oio iracif, JcJtcLi Dcmbińaki mml 
TKCCiywiłto laminry, jctoU c«iil w flwoicb plcrćioch powoianio i tilfi do 

JTAtowanifl iprawy niLrgilot\'ój, aoc która ondchodiitit, powinD» byU 
dla niego bj^ó. w«y»iki«iUH W j^-j cligu n#»y4(ko co poirwbnc po- 
umieu hy\ pn/gotowu^, nby le dviicm w^zyfitko ftpeTni<^- nenibkń«kl 
DA nto«£?cc«cie lak nie pL>iti£pi, tego ma irobi, mu ipclm i dU tego 

pvlad»}, Itz^en; nt« EoetAnif> irybanc^ Pol«ki nie będzie. Dla ciego 
■nJ nie fljiulDa, daltfc« wypadki w\Il^ż^; lutuj Ijlko powiomy, żu 
w Duiom pr^ckocamu najwięcej to wynikło i cbaraktcru D«iDbtdi- 
«k]C£;o, z jego ufpoeobitnia niaralacgo. ^ic był oq czEo^fiekieiUt 
któryby %ladtg dU ftiebi« broć b>J zdolnym, umlul juuliigiwać itA 
sifj ok nic chciał j^j prz}-wljuj!C»i^. Sslocłicloy, pr^w^y, tylko pro»l% 
dro^ chodzić umiał Doalojno^t i uri^dy jnho «kutek uełii;* poj- 
monat 1 dłu tego u uicgo włudru ilaca 4 nic wEi^rn być poirlaao, 

■Tflk i ff KurB^ADnch urobił. Got6w był Jo w«zyTiikbh poAwIgccA, 
gol&^r ł^I w tern irudriem ^>oło?,ei]iu doMudrtuo ^tiyji^f, nie w'zi%A<^ 
gtj niL- dicńnl, i woUł mm tUu urtita^ftnin i^nj ego honoru puifjf hij 
Bil WBxyeikt« mcb«£piecce]tttm&r aniżeli t drogi. prawój ihozcyŁ Heui- 
bmnki, uwaiaj^c nccf ic nlnaoiAUka ]JoJjtjcxiic;^u. moio lUi^ddl, ula 
błąd ten w wysokicłi jego uc^rucincb, w 4iłacbciiiTcb z^t^dncb Jci^kl, 
i mointk oad tom ubolcwA^* nic go potępiać nic woltio, 

Kruk<>wifckir jak widtictiśmy, fUpciDic był iiiny. On otl po- 
e^^cku, od jiirr^^t^yrh doi powitaniu o nnjwyiEirj wlnd^y siyjla], 
poat^dć jft pmgn^i, n środki do dojkia wtiyaikic dla niego były dobre, 
L«cx oik urn tiziijd^ ^\łudiy, unl jr^j iiu drudiJ.^ napełnić prawi?) uirxy- 
ttittń Oli! miłgl, Nio mógł wiii^i^, ho nip miiił siły, wojsko go uic 
liibilo» wiary tv ahn ui« tiiinlo, krasek swoich zftU'V3« nu oJmaululo. 
lUwniel ULO t]i6gl ji^J otrtyEiiić tin droilic prawej i pmwnrj, bo iiiq 
byl oaob^ opinii, ZAufunia, wiary Danjdu^\i!j. Notoańut wi^ rzucił 
fi^ 4o iairyg. do kabał, do cezuatw 1 do celu dojdzie, Z nocy, kióra 
Dodcliodriła, on jcctcn uminl kottyitiłć, on jdj nic m^jmt, by) ciya*- 
Dym, wł^f^dsio by), oikogo nie pomini^l, onrodsoł mc z ujnym wy« 
dsiałem klubu, pokloa uderzył marunlkowi, odwiedzi! Kaliti»DÓWi 
był u wffzyitkiob po»!óWr nes^dzia ^piowal pb«iiioc/kc poklła;; uh 
lonn, WAZj;t)ziti m&wil podług it^h fyczenjcŁ I niyati^ wiz^Uzie du«i«l 
najulenniejsra z^r^Kfrnia, łb z Moakw^ iTit o«tntnkgo człowieka bić 
ii^ będzie i ie ojozyzoc uiiUig& 



4 



— m — 

Kitiy akoAczyl »^ diici^ }\i Sicrpnin, a \7iy Cft^witut by! to 
lUku n«liiy, ale i DieatCE^iliny, ba w nim u«» upadak pciatnno* 
wiooj £oat«V Wiciu z tych, co do Jipran}r public^nćj nalc£jiło, rADO' 
i bard^ runo bjlo na nogAcb, boif i cia^y bjrijr ttudoc i wscyetkoi 
s»pottiiid«li>, i« watDo wypodki tajda, 1« Sejm, dc Kxa<1, fc wdiK oa< 
cztlny ptanowcie kroki uc^yniij, bo doc pi^tniuCogo inkonoryf trioba 
było. N4JvTCic«aL0Jp«^m nicuwodnie byt Krukowiecki. W Wansn- 
wl« ju£ on v»xT«fkicb, co polrtebni ctiu byli, obiegł i widzin), ikk 
w gióurnj^j kwafCTTc je«rc2e nie byl, u um tiioJAko powinno*^, a hkjlo- 
gótai^ inlcrc8 bv£ mu nakn^juiuly^ boć erami^d leraz glibwna ciyn- 
nofó njj£ć musiplu* 1'u^Unui^il ui^o i du C^ynltt ni^ uda*.^- Nie pu* 
wicttiy krok to ^minly. al« nawet cuchwAły, bo6 ou dobrze nicdiiał, 
io w flówo^; kvtal€r£« aic joK dobrto widiian^, ie Uui je«t Ow Achil 
gniewa/r Skriyneeki« jego iiiqirzebkgaay nicprcyjnciclt łc iiakot^ioo 
cam joittu ni/O ID Sierpnia prsjpituj^, a vi^, ic jego prsyjęcio bc- 
diifl mo tylko Q)cOcbr«, nio moio a pcn^rtm iii«b»pieo£«i'utir«m, 
pol^cionc. Loci trctfba odda^ ICrukon ieokieiuu tprawic^liwoi^i 10 
w aiftojen poi<spownaiu byl konn^kutcatny i prscd fic«em «»q ni^! 
cotiL P1i^^ osób nuj;>LerwHi}'c)i sr riAszego poursuniA ^potyku hS^ le-i- 
tax w g1<^ntLej kwjLtmr i oktj w ciko wtbia xngli^da: kiiijiij CxurLu« 
rjpki, Skreyaecki, Ucmbiu^kii Krukowiecki i Pr^dsyi^^kj; wasysajr 
tak onbuiciinych cbarakteForr, uepoaubWj, di^liLoJt'! I pcvtcpoitanIa. 
Scena uicIkiL. >^afna, cickA^ta, godnn }>£ck«pirfl. My w Jt'j opoAia* 
daciiti co do 0lowa piijducuiy na nci»bji^»kini. Ou j^ tok opowiuda: 
^Z rana ]frajbjt Krukowiookt dk zdunia uiby raporla z tc^, co ei^ 
etnJo i co ń$ ddojo, Duina ji^o »prawiU, Ac nic mog^c zuic^ć lego, 
aby przedemn^ bI&djL jako prud etaniym Qa byłew kapiiaue(», 
gdy oa od 20 Ut jul by) jei:vni]<:Di)f mówi^^c o »lu£bic i zdikJ4c ra- 
porl, obriK-al laww.n mowę ilo księcia <.^riory#kirgo. Ody «kutku 
1 jego mowy iiidutgi> aie widtriiteiu, a g«dAuia wiele, przerwuleiii 
mu i tapytalcfu wolno, alo dobiitiie: „Jenerale, *podj[icwain »ii^, te 
kazaM are<itovra^ rtinaycb, odcbronftiy posiłki ^ix*j#koA'c, które wczo- 
mj oddaleio do twojej dy»pocycyl** ') Oa lytro, obracając »ic do 
tunic w fofiawie atużbowOj^ od|roveic{lzial: r^Winnycb, jcccmlc, nikt 
nie ma — to vkei^Ky i nlkt'^') J«t zblifaj^c aii{ murowo do niogo 



*■) ^D^^ral, j'etp£iv iiue voiis ave£ f^Ii ur^tfrr t«» cuupablen apr£ii 
lo mtiRl de« IranpOfl <[M* j'Hi nua hitr 4 Tolrc divpo«itieS'* 

■) mLeb ooopablest s^;i6£«l, 9U uc Ica cooiudŁ pa«; i;'e*^ tout te uhoade 
«4 p«noD&«>** 



— 130 — 

rsoklom: „Mkt ich nie zna? & vice doSn^, lo ja ich posRfim, hss 
uigl^du i» raiig^-, jalŁf puibćluji^, ruiumiiNi mntts jenctnlo, htz 
wxg)ifi|[i nsL r&ngg."') Nd lo on ctiij b\m\y i xaii^»:riiuy: „Ale tiA* 
tjchnkiaM, jcnerhlc, xnjm^ bl^ ii*[it,^ ') Ju, uOert^^wsKj i\h%; ,W li?j 
chwilil^^) Kti> jcital Juuic i liordif jiołtAAc KrukowifrckU^o, nlo jc»l 
■obio w *UołC irytlAwi^t juk trobtl ai^ ranlaiki, 1« tego wjrftxa u^>jv* 
Widnjkl U> kai^ic Cfartoryftki i U4inicc)in|l eic, WncdI «t«ly Ulircn- 
'DOWEiki, D«)cm mu rOEkdz, aby vtziQv«£y ilo tocbcd fiicchoty z pułku 
pod kom«i>df jenerała W roiu«oiciogo iło mi&itA go poflaJ i arMJtlowal 
WAivfiikkh, kt6rjcli mu opmin j^itiblic^nft wtkafo jnlo ^i^wnycli <Jo- 
w6<l£c6v, uii^JiT lonymi kni^Jni Pijlhi&kleg[o» Sfy liki Ufa kiego I kilku 
innych, któryrti ou>1a£<Tic urmicniterm, PutiH^itum mu iv koiScu, ahy 
bulftllony '^i^j^^J' Knikottakic Prznlniic^io i ftluljr |Hjd zaiiikl^ni gD« 
tunc DA luuju n>£kAXj, Wteu) |ir£>bjl jcDCtst Pri^ij-iuik) i r^ckl 
do mnie, Ue n;ógl, toncoi poiroiA^cn: HPr£ycbc}«lxf do jcncnlao^wiAil- 
csyć mu, i« odobrakm clupcdycyc od oicgo, ktvr6j treJci »|>owaG 
domyJhu nq: jot ona od UE%du tłurodow^i-u, aJ« j| prxi:x eapo- 
lamcnio tosUinlocn u inojijj iony/ OdiwwicdiriEileiii : ^IWujc^ii jc- 
Dertle. ło iir tak naiiiycU <^k»iUch niczego dom)»1uć atg ni«j ino^c 
CO miilc M>y tyc^y; xl)yi ui&lk^ mum odpoiŁediicŁliuiw*, itbym ino- 
[jCt&j ni"gl sohio ponicpowa^'. KWy jcdi i^kipiulycjn [lo mant, (thcklj 
j^ pr](eL<iyia<j, abym wiedfkl, cift puiltu^ nuj iitani zrobić.** ^luwuJ 
»]^ wuliJti^ Da to |)oiVłcdlcik)c i iiiu^ul iiLcjrcnuym gto>4;ni: -Kiedy 
lak, oiccbźc jouersł pomolt. lo ja nrio^ za i>o\ goddny.* ^Czvkiiiii.^ 
Kruko^yiockl \irtez Ito cxi^ |)rr-y»£udl do ffi«bi«i Ghci«t ny]^ x po- 
lo^cnia »woJc^i» wtgl^dcm innie i zapyta). )akicni prawem gu Hro* 
fuj^ o nicosyaoodć, daj^ tni przytotn do jioznania, io mą o l«in, £e 
Di« jo«t«iii wcdzcm. Od|>u«vkd£iuloiii ; ^Obriao mdo iMtc|KM| wo- 
dzn, I o oilwolaoiu mojem jct/i-zc niv uicm; alo jci«li pan o]kf?uv« 
w ładnie 4^, jakiem prań cm to robt^, to po^tieiit: niiprr<Vi jako uczciwy 
fTzfoMiiik, puttfił jiiku tloHuJifa dily rlirujneJH JL wrciicM! juko g^ii ber* 
natur ikiiiuttA ^ur^^ftiwy." ..Juk cii? iHlp(j;viiHl;iiAK j:i jiuirm gultrriui- 
iran.^ nNiCi oówtlcm* £o W, iVu u;oivA£ bjr£ Ijłku luuim caat^|M^^. 
'łak jole był nim jenoral W^gicrnkip ja zoi mam nominacyc od it^^du 



'} .Oa no l«i oonnait |)M? HU biou, ju m'ru yhIm It* cuiMiaitre, t«] 
tBOg qulU oocnp«<iit, {w twan wcił)i jamii pam^c) uentond^JC^roaf. gitti^ 
nd. tel MDK (lo^il* oi:ou|ioiit' 

*) łMaK touŁ (!« tntto^ moc g^n^ral, j* v*U mVo owtEper.* 



— IS7 — 



lo mwjKic, kic<ly mu ja oBaro^^akm x potoccmii tlul^goci^i nie b^-* 
łjby n^vj pTijśtly do lego eijint), locz musUW mieć anojo punody 
tło odtnówtctiift. , . ." 'A\ri^tuny tnk auraw| pn^^tT^i uut^l bJi< do 
MamtŁwa.,. polem oiIiIhIi) «i^ nicEaOowolouy i niojc^o |>rx/ji;oTK. . .. 
Bjl to j«dyny montcul du nret^lowAum Kral&u«icckiego, kcs prAcs 
Ugo, ic tjtJnjch dowodów nic iiiinł<;in t>lko 9tuvtti |M>d«JTxt'ai&t 
i wfiYyetkic pozory mówiły, ic on imAF<to unpokoH. W«xc«^t jc«xGfc, 
jik DA bicaxC3Ececio , w hjijkr}l>'a:nicJ9cyta inomcnci«> l'rijiltyA«ki 
i o>iiiiuJosyt mi, cSo^ mcwyrninio, tn prxyj;l iIouu^Ułwo. Nic<uh 
wiDA on Ij/cU ap(ulnl«, klony leinii imgkkttnm c]tlov\Kkowir We £u- 
dn4-j t^go^ci oharnkteni, <liiH i^ Domiottey^.'' 

Z |it7^lor»fncgo tli vi'yjąikn widjiitty, le Jrnerul nonilnńiiki 
tiiJal peiitu^ ni>^1t juL!^ £ft^iiiar, sckgi^ bIc, iannai.'U ^lanu jiopHuiiS 
1 picmitn kroAci .itimwriu ro^Hir.^i^i^, Pij^Jjimo wojnka w ^iiick inni- 
iU. zn^cio |>oKyc}i na Kmko*tckicii) iVccii)łLcJciu i iitxci1 zumkiekri, 
iJuny rofkox circfztonftilia, uitł^jt Chrcttuorteklc-j-o i WrotiŁefkicgo 
ku l«uiu, it«j(j»iko to było ^rloJciwc i otl|)OMioilai«, Nb^UI t jujowo 
pn>JQCio KrukovT)Ocki^o było na micjecu. LJoInd tr«2v*lko ilobr^, 
EooK dmb:£o c^yiinotti, UiiUso kroki t^ yil m^liio i do colu prowiuf^ić 
nie nogly. Po o<uiadcj«Diu Kruków ici;kieanu, it wKiytikich kato 
ftrontovrAr: ^K-l riitig ^ju^iU oi'i^iipi>TtrT "i^Dr^ndci- yuuii, giWr^l/ 
ir6»ilrjwamd Kruki>uifckic^(i h}\ty iiitj l}lko puliiycziie, |inErfubn«, 
u\ti kuiiitfcjtaa N&dlii uyrniiiiu tztici, pn«A to udułoml, owbiiicM; mu 
Ihugrociłr Mhi^c nic iialclAtu na pół <]ru^i i<ozi;«uwji£. Furlui>;i nm 
usługiwała j w r^co mu Kruk^nlcckic^tj oddnuiiłji« iijtcbu b)hj »if;5: 
kony^Iai^ Kruki»ri«ckicgo ArcsElon-AWTiy, anarcliic w glon^ udcr^M, 
nic było oac^lnikn, k^ric^^ly aI^ wjiulkio maobiancyo i intrygi, ni- 
knifl o'wiłl, 011 aniii po«łMta»ul, Hiwta] dowód energii i tity i uiid 
woliw pole do dnbrtrgo d/iitłLmia. Od lego kroku Cfilo udacitc fi^ 
było £av;t]e. Zftpt^ce, ło byłby lo krok jmialy I moiB Eiieiup«tni4. 
prtwny, nłu przy tumacLii ilanu b«?i jmiulojld nic «i^ nie apetoia,; 
a i»ty*Utiti^ xiiTniiini i «ki]tok u-^fy^llco nprannin i iiApmwindliwift. Po- 
vudyr jjdiii! Deinbihtiki \ttTy\a,a/.u^ dki kiutjrrli nresJElou^ma nie M|ie:)i 
nil, nic innj^ w nn«z<io mnicmiiaiii (Hlponicdnlrj wugi. Krukotrii 
dficgo jul Mfn ofądsiłt skoro i^yrcekł, ic ^ anTAitowa£ kaie, a 
dftbeco I'r)d£yti»kiego imniUić oie poIriebowAi. Jcncrat Dcmbibckl 
Etucftij poit^pił i tont tobie vttzyii\to t\\ichn\l i popnul; mini wio- 
ds^ w rfkiii tam ji) wypiu«il> Po takich wynutnch, Knikonicckioina 
ociyoKMiych, |io Ukićj giuibio ddikj, poiwotil jdu epokojole do edIo- 



— 1*8 — 



ita wr^i^. KnikDvicfIrlciru nl^ »jito teraz Tylko o wlndi^, któr^ 
chciil pirti^Ać, nie vilo takie o itU«n{ glon^. On Aimlaid, co »l- 
winił, rultiv]Li^ m^ mu.fiut, jionuir^ ui^c niebo i jiicklo^ abj' Dembtft* 
slicgn £ drogi ««(fj u^uii^ć. 

Co »£ybci^j wrucił do miiuitn i Wfi^Juc ro^ni^*!, 1« iionj AtylU, 
DQMy^ licrrod powHojc, władza bierce i AlrumicAianu krów w^Uwttd 
my^tL Sironnic)' Jego »1ug(bniC to |>on(uruj^, plotka po cttlom mic- 
idt cbicgb i HJorc j^ corat wiccn dnj^. 

WirÓLl tflk irntnych ł\jpadkÓM, w^róJ chwi! pcinycłi bracmicrn- 
cbi Fr^dcyńeki robU? bod do uii^go, idsjo tif , naleiido odo- 
'gmib nftJ#aŁaicj*j4^j roli. W»uk b^l nodveru, nomiaftcyf pnyjfl, 
rttę Kbmjn^ ohcjmownł, m^g\ wi^n i powinien watynko rouirzygAĆ, 
^vAJt)-«tkiein kiemuui^. Xil j«g<i hIuwo: ^Ju n-ui.h* culy ip^r mi^iliy 
Dcinbi]^«klin n Krukowluckiiii inLii^Utby utiuc. Lcu^, itlajc ii^ ao- 
wciuu hutuiiŁOowi uiii jtrcec iflun^ uie pace^ly obowi^iki, jakie ha 
nim tpoCJtytraty* nni o i^icK pomyślni i zclawat się sam ai« wiertyt, 
ic był nod^cru* Kiedy bułftn^f J^^^yjttli ^amiA^t udać eig do 9'ojłka, 
do^6wn<^j knntory, boć vrii]tiko odwn3i l;odc«ylo, roElokown^ jfl ircobn 
było, on p^iccbjil (to tony i tnm bc]^ tro^k i U^polu noc cal% ap^- 
d»iŁ Na tiTUgi ilricil pri}bjl do gliiwnt-j kw&tory, bot nonaifiiicyip 
bet pUnm do Dembiiukiogo i w«»y«tkiego lapomnfat. Poteirit cfr- 
mia«i ptmiaf mljumma [lo ndjutnnduj nhy piipirry |>rxyu-lt<i^, m- 
niemu laj^ó !^if tein, co csyni^ uj^mdilo, #fiiii »i{f potłukł i ccas Da 
prńtuo mnnionbl. Powri^cH, nic >:n6iv Dtrmbiubkteiuu ro;ek;i£u ŁU%du 
Dic doręcz} ł, lecz przyłączył ^ic do jego or^faku, który Uo mi4«U 
cdjdtdttt. aby jego iwii^ powifkotyć. 

Jenarat L>«inbLuaki anoję czjano6i itk Uul^j opowiada: 
„Nioilugo przybył Pr^dzyódki, wIllAuio ^dym nńndał nu k^* 
nin, K»i]^ł|2 C^artor/aki scpylał twoin, gdm inydŁg jochać? Odf^o- 
viodtiA^cni: „Na Kzud, dowiedzieć elf^ <»» robić aaoiyitlci t co ckcĄ 
icbyin jti robi^ bad:A i wojjjkicm, b^d£ z mojij »tii>1>j^?^ Od[Kiui«(!EUI 
nu, iK I uu T)u lCv^d >« mn^ jedne- KakaIiihi ukJU^ aJ!i'by tylko 
il«ócli RdjntnnlÓM' itluib»wyrU uc miijj j(;dui!o. MiJ^Hteio z rr|dxyii- 
bkiui u pLilo^oitiu nr^cty pnblic?-iu'j, wAnjiywalcm imj, ie nie nia in- 
nego środku, juk ilykiutitr^ tibUno^)^. Odpo^^Jcdzial im to: „Widt^ 
ie nU mam do^ć energii i *ity, aby karność utrijpiaA, nio prsyjn^ 
iil{C dowódclwa, a jcAcli jo jcncrut preyjmujc^f. b^d^ cię colą moj* 
ntUno^i^ wpierał.** (.Klpo^ticdKipiero: „Ambioyi nie mum, al« «n«f- 
^i ciitjc do£6 w Bobio do «prawo^vaii]B nłndtyi judźmy nigo, lobft* 
csjuy, co JOSŁ do frobicniD. l>o l-ubici^i klingo podałem roaku. 



4 



— W9 — 



I 



» 



Qwiai3niniAJfn gc» łc jud^ im Itr^il j Ic mu loAlawInm komendg na 

jccłial hoQDo. MÓAilcm mu o projckHc Pradfjńdkicgo, kt6ry iriD^ 
ulicf fojccha) i o moim lAiniDrio obj^cm nnjny£«xćj Hhditir- śli- 
niło iftniot ic kei^A^, kiór/ m6|-l uidcioć, i« maw dgAi^ mocy 4iuxy, 
i^hy nc niciccn aic niirnrz/^, mmiiut mnie Kaab^cać, przchłodal, 
tobym tię dobr^o »a«tttnonrJI, czv lo «I^ oda I cxy 1«inu wjpiJolA^ po- 
irifig pnj- Eftk wyuzdaDjch paiyacb I fnkoyach. To kilka alfiwr nie 
imientljr tnaj^j Octcrminacyi, ]<xx nnMy mi myJl o iru<1noioittc1i 
w mem przc^Ui^wei^ciu, których doryclic^jis nie pnreylOywatcw, 
xwUMZC7a, ht kBi;|ii; lo mtjnil vr ivm\i yryrwhno adntfUiijii^ym/ 

Kiedy jcncmł Dcmbu^ki 60 ntiatia «i^ adawal, tob&czmy, co 
wUncŁAo ir inic^ctc aic d^mto. co lUid« cu Sfjm roHly? 

WicłiiKjcidc pokryli a!^ I lylko od czuu do ciMU któryd z nioh 
obylkicm do Ijctcwcla lub Kruko wielkiego bicgnl, ahy rady i n- 
»lony uukuć. Sioicgóbiój jednak wazy&tkioli oczy ku S«jiiiowi były 
Etrrócone, knfldy bowit^m cxii1, \A Sojm, Jnko najprytuzA wliuln, 
vr lycli nadtwycaaJnycU <vydiirx«oiiicb a^^Ję ^ol^ wyr^ckn^ć powi" 
D»eD. O ;rikinacht] «iimi, u luurptu^yi wUdry me myślano. 

Co mk tło llindii^ c-^lonck Rin^yknui^ki banlzci raiiii udiil »l^ 
ili> Ntcoiojonakiego, aby ei^ paradjuć. co dalćj irabil ZA^tol go 
jtttcxe vt liikkii, tmidxu niE!xndohto1uD^ga x lak vcxeauych odwiedzi p* 
yKitk bonkm jrgo ]>o(r£«bc>vral ^yypoc^ynku i ^^ygody- Po«4n) je- 
dii«k tMtnz po cflotka MtTAwakicgo, Narndtano aic nad forni^ dy- 
inUyi, jfkkfL ma by^ do 8njiiin podano, gily w Um uka^uly aig dwa 
attradrony jifdy na diiodiińcti jiaiKii ri^^doA^c^go, a aa ahni jud^ey 
Jenem! 0einbińflkl, kai^f^ CiaftoryakŁ I Ł'rqdtyt^dkl To przybycia 
voj<ka <«iclkie wrażenie na NicmojoYakifo irobilo 1 x lywo^oiij do 
BanykoiaftklFgo tnwolah „Co lo aic »nacKy?" „Nic winu, byU tuU 
powieilt, 1ecx doinyiluin ti^, h: tenu jetieriLl DirinW^Jikl iiiy«li a^uj^ 
lotg ottcgm^r Jun wojukn, nia irii^c iluhrjcH pomocników 1 tcb ku 
lemu pr^yprouarUu.^ ^Pan bj W w g)<^AJt^) knaecrie, i^ięc o iTMy*t- 
k>c&i ttietlzic^ mu^ifx. Proii^. powiedz, lękam «iq jakicb gwallo' 
wny«h ecGo i Merynko vt iTLojcai tiiicaKkamu ma el^ odbyó, cót aa 
odpOHicdcialnoiA nn mnie Bpoi^cy^^ai Ł^d^ic?" W lem «e**U katfj^ 
CtiarKfi^tkt, DcinbióAi i Prudayńaki, Jcnerot Dctnbidiki płerti^asy 
ałowo labmł. Otnialca)), Jtd anbonenia i okrucicńRlwa, jakia w ato- 
licy miały iiufjwc, inmsily go ilo cofnięcia »l^ w okopy miMtUr *e 
Knu przybywa do miasta dla przywroccmn porzadkUf nrejtilowiiaU 
wliiDycli i wymierzenia kary^ e^dzi boviem, ie la pomoc z jego 



— no — 



etrcny Olu Ki^dij jcet kooicc^iia i iiicoO/owoA. W końcu (lodiiJi 
w jD^ fłrjiokoiiaDiu iniioii* U£»ilu Dni^^;»ć |>ot*iEifi4, bo w potJi>- 
bajpm >ltlii4jai<}, jak terainicjfiy, tak truilB^Juu |k»ik'oliiiiti iiyiloW 
I od|iovricdiic^ iii« mott. 

jJLkic ziiczly i n«uUilt;xyl, ic a ikutck aidi cilonck K^dci B^rey- 
kuneki wiki^j;) ztulenk tljrmj^ii, ^ 4>n Ji |>oci^tkki lej ri>^Ii n»o |)o- 
«]xkUł, lcc£ tti na trciorąj^/cj viKCfgni<^j ec<^tt jirzcs c.Uc^ku [«tlc- 
vcU Uliic 0JwM<Icccttiji uci;yoio»c z^ifUty, kióro liluttij Wt^fi^loorfca 
I ain) nj~»cr ni< |K>x^ru!łijij, (ta [>ot«torrvł co, coJiinjr tlopbwmc jiidt 

kknu lilowrimi, Jak jcticrat Dciubiiiłki w Nirofch |xiin&^tfiikłLck |>o- 

utvie[lxioiijr, ]tex uJniłuIc^tnii^ yrre^ ni«ut» rrut>IuTie jtik tiitsia vry- 
jtidki w nocy ITi Sirrpiiia, »|irnwJ)o, \Z ULfIotia t ociuw tuijich !ł|iii(lla, 
Kn tj^rił kwieci* t% atabi Itijzic. ktJ^r|cli inod^^. i 09J:atty, co uro- 
dzili uailujf. Jm vrol^ lyu twiiilfjouym* jak Knu-lf^^j^m, alo |>rEjr- 
£imic, iJt nim b}km/ (Pardon, mon gćnckal, rlani c< nu»Q«Je U ym 
Oc« dupfM Gt do4 fripuno; jo pri:f<-TC >-Lrc itupe -lUo fri|-uD, &ia(4 

lencb Hzą<l pan>:1otvy Jłitittj av t^c^ Scimu władaj awojf itt^Ay.** 

ZbWwio N)f}inoji>UTkt skuńeiflr ktoJy rrnil/j-nłki , rr1oii«k 
R2(|Ju, ubernyiii uiiii uuk-t) t, ii wpruwJrit* i]ma »exonj*xc:go wiecaou- 
n»n |ir;!yT^t ntkiuiiuryc na wotlu, prxpx Kud wyJnnj^, Wx ta x nut* 
oi&w I JcncTulutiil tiifaMycb, (mcfkiKLaw p/y »ic, ic £ ii^j iiuik»iiiac'}i utc 
»% saUowolcfu. u icEE) Miiiicni Ui>4takciD;«! ^» m^jJicrać uio ^;i3jj, wi- 
dii wc emuMonyin poJel^koKać U«%do^J » tnufatiie w nim |Nf)i>- 
ionc, i w ręce NicmojonHkii-;£(> LioiuinACj) »kbda 

l'i^dxyQi(ki 41^0 »uhi nic ^^ictliiftl, CJ^RO oldul i co nibit, 
vr ciifgHj był x «Ainyni lob) spr^ccano^i. I #ain vyM>ko iif gał i jago 
gwalUBi Hy«uko HAtiiut^ diEriutio, a on vry«oka by^* »io umiuL 

Kitfdy lVidxyDiki nucE i^ojij koik/ył, rajjtcm w^nUł Kruki>* 
wiccki « barda 7LJcUvralo>'c>J2 nn manry. W ohrcnoik^i RkjuIu td^jo 
>ł^. £ff H'; 1.11x1 bei])Iwzni«JKAy ii]» a ?iivn:i utioMlhs/.n iiiinła mifjBce. 
Dcaibmukit eia mocy lego. to nłyn^ał £ uat c^Utiku lEi^ilu Nictno* 
jowakircot od\mc« »tc du Kn^ko^ickk^o i rz>ccie: ^L*iiik Li-JctttI 
na Ui%dci^ powicdsia!. £e pan jaacrnt o £4ibur4cikiac)i oocy l&gg 
npnod urjcdtiał«ś.*' 

Krukowiocki zrai^tuA ^i^ trocka , ale miny nie «<fnclł i i tyw- 
idę tskiroUI: ^(''alflac to beic^elity, kłiimetwo niegodziwe, daję i^towo 



I 



- Ul - 



I 



* 



Aithf 2aŁ do^ cIotv<f-d pmwJ»iuoJci It^o co niiwifj, iirijrtckstm, ii 
ł>r«)-lolQ Av»j«tkic)i eil, ^by przyjąć w pomoc jcncmloui l>(nbJ6- 
fkicmu, «routowttć irinnjch i po4 9^d icii Q<l«fnć,^ 

•Uocrnt Di^mbi^ftbi j»Jrcie r/ki mM «poeobno>^<5 ard4»0kv8Ć Kru- 
kowteckkgo, moie innii-j htwo jiiTc w gl^wn^j kiraicfx«, a\o ttivr*it 
pom bjbi irlniciwn; Iki Inro ii«ł:nr>nt nl^, Jr ni « mini pr^rriwko 
Kriikouior kicaniu iloirotlón', luŁaJ jiiJt ono liylj, 3C um cilonku U^^ti 
iłj^nal, to o [lim ilfugi rikiiek Ld^ud |iim-k<U)a1, byl ytI^ iikt 
Ofkhnrf^niA d^fiaicc^Dj-, a jcicUjcn, Dctiitilt^^ki clicin) hI.kU^ obj^f, 
to byl 10 navcl krok k«oicc£nyi nicanikniony waninek udaniA »i^ 
Wi^ci^j poviefnyH Obf^ni wtcncsii a Ni«mojow«kic|s;o, tego kroku 
|io nim «ic iiptxliio^vn1i. OU cnt^goi tego nio nctynit? JuA pcwio< 
ilficlifrajr. ie ]'Mi:ibiiWki ni« niiat plaibu pnyjj^e;^, uilolortninowa* 
btgo; rar xp[ui«i7iŁl inrn w^lu^^ ub']'i^v Unif^i nu cbcial ju z rnk 
Bcjitrn oirx^ni«i^: irnlml nic mit^ihy tritu ilwirmn iiilfirorJinndciilint, 
tr^fl vr mm i}ie|>«vvxioJ^£ poM^po^anin, brak śmiałych krL>ków, itjf< 
pu>xc£en>e tiiioiobaycK cłiuil i okuUczfiOHci. 

Setna mifdiT Dcmbińftklm ł Krukouiicckiiu tri«l)cio irrnfcTiIc 
no ccłonku Mcino;ow»kiin fnibila, VtxjWiyl fli^ do Hur^ykowakiego 
i T£ckl : „N4 Dnlod6 Do^, )>ro4(t^ c^otika, xcrchci«j tvyf irott-iidiiA ijrah 
pOftOf* »ft »olc n^dowo X iDOjcp> mio4ikaniu. Jli v-i{1zg, źc mięctjcy 
DfrifebiAtłkim a Krnkowiockini pm-^dxU do pcea diilclio g^ntionni^j- 
niycli, a ic wBipiko u mnie bciUic mblo mtejace, wiec ^louictronym 
hyif n^og^H*" Pcnno Nicniojowikiemii nU- brakotr:tlo :;(uii utoicinycH 
I ^loleifi nre l^kol «if, dal legD dowoily; n jednak noc piętnastego 
ittkito pn^^Hinirbt-ni ga niiytchiihu DuhihI Iu, juki wp!yw onu wytirarlA, 
t pod jttkicoi uejtoubLcricni w^tystko robiono. 

Udali lic iTiłyłcy do #al r^^dowycli, ińo^Adhigo bnybyl czło- 
nek Morjiniki, ii)«r«falek Oatnm^ki i kilka innych oiób, 

i\jtiicwai PrniUyóski ^biy) itommacyu na wodia, pr^cln Barzy- 
koiTfki, jako najpilnioJ9i/ pT2cdaii->i tvo;6i>1 lanominowAnio innego, 
tcinfcuirdiji.*j, le huk dmi «łycha^ tyto, ft Vf\^c nAlha 1 cicprsyjacio- 
Irni 1ad« chutli mogła Tnistajii^ 1 jesKCie rwi t)embiiV<kii'git pried- 
0lawtl. Ni'^nojovi>L 1 nnLonicc pr/.^Hiylił ni^f h-^i r^ekl Ir «łoTrat 
,4*aaieuai inni diu cbc^ ^folzo^wn ].rr£>J4<^. więc i jsl nu niogi) krcekf 
dąjf, nici^b M^ (liicj(7 \roTEi Boia: alo odponiodziulnoM nie oa rnnic^ 
«lc nu tytb, co pnyju^ nic chfieli [•ptKiywai b^liic*" 



^ U2 — 



dnolc «no](J ltr««ki ^aA nic chciat 

TjCm w1a^'n1e v t'^J chwili OninhiBRki » innr^irftłltieni OiErtt* 
wnkini rin tmku miał roimow^r, i do^ó ^W(eo rj!«kh ^I);lJ(-ij> tui tt-la* 
dKg: nie nriem ny urnluj^ #jitimng nuroilo^Tc^ nic cUjq kIowo, loj«szct« 
pzc^i inioif^cy v*t)ja( proirnlsit zJołnm. A tu aic^ć micei^cy, llóg 
nic jnkic n-yp&dki nai^pif mogQ.^ 

Dopkro polakiem o^wiAdctcnitt U(ly«^nciii, Momwahi da! e«rojo 
przychyltfmc, Tnk dalece uprsciiteaio KalJMan^w pr£ccii*ka Dcmbid- 
flkiown było po^ufii^lo. Nominacya Dotnbiu*ki(gobył[ioji&1i)ii£0)'nDO- 

Gdy jut wódi Dominowany rottal, t Brjil, co ilo ka-runku vo- 
J^nnego ttióg] byi^ la^pokojony, Ju|nvra pnyirnpiono ilo iloieaU 
urzędu, i członek Nietnojoniiki prfcc.Tiytal projekt aUlykncyi, klórj^ 

^^jtiinoAny ^cnucic! l'n«ŚTtidua libo Posłów!'' 

flPoiiptAani cflionkowic Usi^ilu ^a^>dowc£:o poffoloni ftntt vnu, 

{lostojni repre^CdlaucL dOTodu, do tfpmwowanm icj mo^olnt^j mngiitra- 

<ury> »t gk^<>^^ prio^wiiuk3«oi« ic dopełnili pT:ryj^|ych obowii^sków 

% c(ijkaM}ftą wiernodcii^ nie maj^c nn c«]u, jak tytko dobro publi* 

i »cz(teie kochanej cjctyiny." 

„Stnjflmy pnted tłfimi, poljcs-onc Izby Mjmowc, % czyśiem bU' 
mUnitm i niq>ol:iiUmerni imiony. Lecz przekomiw^ty flif > ditotokli 
wypftdkt^n- r> potrr^bie gminny OH'ib ilci H^^du nnlrl^^^rycli, ftkłA^.imy 
iłiiMt* urzędy łv rcoe ^lad^y, k(ira n&ni j^j [ladulu, tvlud£y» w klOr^j 
polega udcklno^ć ludu. i w k(6rJj odbija »ie mi\j&łiat nuxidiL* 

^Dln uUzroiiantB bio^u in1<lC0Ón^ z<*»tajcmy iv ur/^dowania tt 
do xapc)n<go na« unolnicnia, o któr« dopitizaitiy oiu upr£oJinie>** 

^. O. kut^lg Adam Czitrtorybki, prozcd Kz^du narodowego, 
przy«icpiijc Sfikle do t«ga oktu, jak lo oiiwiadayl w lifcie do je- 
dnego 2 członków lUadu narodowego pieanyin.** 

^Składamy bold głj^bttltitgo Tiu»egu jszutioAnnifl,* 
^W War-iuiwit:, dnm Ifl Lipca 18!łl r." 

^rodpiftanu: Wiuccuty N i e mujo wa k i,** 
„Teofil Mornnnki" 
nStanialaw Jtartyko^Bki.' 
Joachim Lclowcl.** 
^Povrócivr»zy z obom pr^yttępujg do nioiojexcgo akta"* 
pWnr«awBt drin 17 Sierpnia Iblil r." 

pPodpitano: Adam Czartoryski." 



I 



* 



— 143 -- 



Altt 1«n hy\ tHotnic <1iui 17 Sierpnia fłrici exl<Mikóvr Rk^u 
pot1|imnjri leci odooL^k Nif^mojo^Alci fti^tlnl, thy tkia dnin Id Sicr- 
pma była pnlntrinfl i roriiut ninłpjaTa Mcliowann, Twier<i'i^c, *e po 
oĆAtadeiufiiu Lelewelui KiJ^d iiza)<hnLiiut hyl ohawi^zatiy ^k1juIzq 
słolf^ I te on ten «U znriif Jg poi3pi»u pnrjgDlownt. Stdo ii^ w>^ 
podług jego roli. 

Omidwo t«go ntitu jeet wiernym obviu«ni duch/i, jakim Riail 
nOLrodowy vr fipctnicniij twojego F>ołvo}niiia «ic kicrownl Ki%J mini 
najiDocak>j««) priekonanic, Ło wiernie (lc}|?ctrMł pwdicU otjowiujików, 
I 1 oiy^IOED rumieniem BkliicJii) wIaiIz^j mu priwinrzoti^ i «kłndat nie 
dla irudroici połoleiua •|>rAvry, Joct joiJyme <11a fego, £e tv teni 8kU- 
dtte ó\\ih'Ą Eiferonfli^ nic Tn6gi Hi^d nie cbciał naw*! h}ć nugl^eyni, 
i Dwuirc&i ziMtinitjl ł-uih, aby picrtTiLre trrn^nm |»nf|>lyncly i Sejm 
t ztaia) ruzwag^ t epokojnoJCT^ tnógl iioivj| buJonf wtnmió, I dla 
tego pflirictUul ^ nkcie, i£ w m^^^Ufe ni i!o mpdncgo iiimlnirmiŁ 
pCNtMlajc. Na nicflictcf^cic 8cjin tego »i|)onicdi«nia ra tiwngę nie 
miłał, pilno mu było, poJ »ptyłcem pr«io clunriloitych wraJtcń 
wniplkci mtit i dla (ego tuk nieilobre tldelo ałanclo. 

Lokwc-1 2nacxoio póatnićj na poiicdiienic U«ada pr9!ybyl. WsacdI 
bUdy^ pomi^Miany i irmfczony. Jenerał DembiiS^ki w paraifiniłcacll 
tafoicli luk io ojiiitijt-: „Około If-i^J godziny <v«xet]ł ito inii pifly 
Oiłoaek l<v^du, Lclcwd. Nigdy nin uipomng obrzydliwego uczucia, 
jakie mi wtedy weji4cie j^go »pravriłu. Krok niepewny, nngi ran 
irjraiUłie- lif pieniły, wnn wJdrji^jLtiii; fHimignzamŁ, jjikiei pUwy* jakby 
kmjscc, kii^rtiiii ttcuTi jego n daiu tym by]a pokryta, ftprav\i4it/ oic- 
uiilc wrażenie ** 

Baisykowiki zawiadomił go. ko jea. l)cmb)i^»ki wodzem nacie- 
nym oomittowauy KMtol. Konwtileyjny grymas (wart jego ubrdi, 
niechęć i itrach aiłnic na niL-j odmalowały ti^. .A Prqd£yA»ki?* dttą^ 
cyta gloaom sap3rtab „Ud Uymityc" była oŁl|ioni«di. ^ZgincłUmy" 
cdebyin gloMin ^zepn^^L To Eem podano mu do podpiau akt tlotaoia 
wTadKy priez Rzijd narodowy, 7, nkiu tego by) aiekonienl, nle|Xł- 
irtebnjm go nazwał, Wz vzt^) pióro i zninz podpinał. 

Rzifd poleci! odetrlat^ pn^jcyduj^t^etnu w tieimi^je i uiurBratkowl 
libj akt ztcdnłin przci niego władzy, z za w i udo mienieni, ie wflzy*!-- 
kiG jrodki ostroAoo^ci e^ uaknianc i [Ji^cdHf wzięte, aby Sejm nió^. 
ap<>kojaie i bcuptocsmc swoje narady odbywać. 

Hą pifarco. którzy po zanodzic na Krukowicckim doznanym, 
po ni»zcz{śliwych tkutkneb jego władza, cEyoii) lUfdowi tanut, ża 
władza «*^it >l^yl > wszyttkie omutne nait^pKwa wywołał. Wj* 



- m - 



tnajomy, ic davxc jc»Ł UUtct ^nnic p rfckonanic, i gdyby Kc^d Da< 
roJowy b)'l pray elcno pOEOeUt nii^dy podobno fromolno i opłcikftac 
dnb Jikk B i T Wnrc^oia by mo prcyicły. Ezfd lurodo^y mini 
I przytf^nj 8i;t'ojogo ataoru i Akliulu wiulc wad i bti^^iOw i dla itgo 
mogty byó ucliybioniłi i alaboki, ale ftkUdrtl li^ 3 m^tów [>mwycli, 
łjirliwycli jmirjuUio-, Imt^I wyitclckh ucmi i fio4nl^^fiiin i illa i#go 
|>T7y nim r^yny iŁpiulIrniH 1 jictniicniu nir mogłyby nn^it [^[i 11^, !i>^ 
imr<iEl[łMy byiby jeilca ł plonów jcncraTji Sknyncclticgti lub Dem- 
bii^nkicgo pr^yj.^! 1 £ ca1«m DAiflfpMwtm UEtiLowAł je wykon«^ GJyLy 
AYarRjAWA miab być broniona i ha j£j naloch fo« PoUkt by ń^ r\)i- 
rlny^al, nalcnciafi wwyaiko byłby Krolil, vr«syi<kic Irodki ka j^ 
obronie wywulnl fiby silobyi^ &!« loatała Wmzjc oiinlnii^j polnobj* 
byliby jvdni cz1oiikoxvic RT^du: kiitjj!^ C^mnoryiki [ lUnykowaki 
vrn)t « i;^'^''^y^ narodowi^ i im.fl^ b9:)(pi«ciod»(irA |ii>ckQj^it£li I |io* 
eptCA:£\li im witły, prryftfc^iti bronili, niiWyli i ginęłi; drudry na 
krieflnrli knriilnyrb nitirzifiSby cmirli, Mo£e x WnrAirairy lylko 
gnf^f pupiotuby [mjroMuŁi, t^c^yuia du grobuby nilj|[i^łH, n\v gudnoić, 
honor niiTodgYFy byłyby tiratowone, ocalone, kotiiec byłby odpoirio-' 
dni poc£)tkovi. 

Kiedy Ht^d ftifojc narady odbywał, było oa auli hilkn oMb 
obcycb, do okUdu Hzadu nic nid(T£ucych, Byt mat^ntlck 0.«tn>w«Mt 
jenerał Dombiiitki, Krultosn^iccki i paru innycb. Wprai^dik la obe- 
cność powi^ksiału aii^pon^dek narad, nt« larazem dowodziła n«d- 
mycxajno4^i pot(>^nia i okotierno«<?i w jitkicU inajdoivaliJniy ai{* 
\V*jy4iki« le osoby odgryw:^!/ swoje rolo i dziwny widjk Mc pn!edaiiv- 
wial: Krukowitrki EupoiiinUt ii by) gub[-rnulnn;m niiAnla, io na 
nim pot/adck pnlcgn, na R^^^fdjiie wci^i xo«t;LTrat, ho nni to walniej- 
tzt było VHn\G tUicU&K Icicdy kwcftiya nodra tic tociyU, i jak 
Denibi^Wki utnomi nowiny toeUl. widocznie na j«^ tirany nicukon* 
ttnoiCEmicf i pomice^uinic eig odtnalowato. Zbliży) eic do etolu rc^do* 
wcgo i pronl, aby n^u xaiM')adcsonio wydana, ie vT«:Gy0lko, co ^^nirz 
niego zrobiono było, w ekutek rojikaiów RaE^du nuiąfiiloi a gdv Ha- 
riykovt»ki rrobil nwAg^, K) podobno ^fićuiiidcecnie tydanu byA oie 
nioie, bo Rł^d wjyflihiob Jego ciyoooJei je^ro/o tiio ana, on rzckh 
„Nipoh tnnle pan tego nie odmawia, Dombińnki j»«t prtyjac^o1«ni 
Skr^ynockicgo, *ywy jeat i gw^tho^ny, mogę wici: bytf prtei ni^o 
prr^^^ladoirciny, nawet pod «^d odduTiy, |irxeta podnlnir ^AAwiadcz^oiM 
potr^cbac ml b^ddo*^ Krukonii>.-ki b/l silcncxft< witilcG nuty 1 po- 
tulny i widać bjlo, to rnclianck suinienia jej;^> nk byl c^ysly 1 al 
xa£wiadi'tenicui j«»laniiŁĆ Hg poIrAubuwiit. Lccx gdy potcn) lUyl 



4 



— 145 — 



I 
I 



pftyRiĄpil <1o kurwtyi ittoloDM wbds; i uosowny pkt j^o^pi^l a mar- 
szałek cdbieraj^e j;o, rtokh r^fi^ jinsjobocl^, aby Sejm sirokd 
i <k) CfyQCo4ci iiriyat^pi^** Knikoniccki Dacyclmtul aif z cal rs^- 
<1owjch irpiin^l i nignrj na Ri^lile «ie ole poktE^t. Jul Hti^fl 
liyl mu niti [>iJirxvljny, nic mu (U6 nic in^» innych hog^yr in«ba 
było MFuktA. innym bogom elujyc. I*uoiGiraŁ E«r&£ Sejm wajeydlkictii 
•ig »t»wa1 luni wigo «) »aybinł^j |»ri»p(Ę?*xyl. 

Jenerał Dembiński, cbocUi Ihkłc Qv\u^Ky myihA, leci inacićj 
po«lfponftL L>o KrukOTticcktcgo, pko gubernatora, uiloiaio ! |i0- 
n^dek |mblic£ny lupcnnić t arci^tonanic ivinnych uakutecraić, boć 
tiUci rozkas D^mbiiUki mu wydal; Icc^ Krukowiccki tcm »f ma uj- 
mow^, na sali rE|Jowi^jf a potem ^- prsy»ionhaob aejmowyob poxc- 
>Łuvral, aby lani awoję bpraivi> ozynić. PfE^wnio Dt^mbiiiEki, na* 
pr3Ód lem nic 'ajnł, aby pori^^clc xflp«wm^ riocay publicJtntj uatuiy^ ; 
B i« etat byl bArdło króikf, cbirllo bardzo aiybko pr2CCbo<)xiły, prxo(D 
mu itgo C9tt*u nii: u'yKUrRxyla 

FoziSewai |>uv ittlricliiiny, it Doinbii^pfki był ^i^^j cHj^t^ u«ttrg| 
puUic2n| jak m)tfl^ Q5ifgn!fcja władzy, nicc illa pon^dka Ttccity 
Dalcly oponioJfiGĆ, co w Ijin mgl^dfic nroblL Trzy gł^yrao j^go 
czyaAOĆci priytocxy<^ chcemy, a p»erw»£( z nich było ar««itowaciic 
ffprawcćw sabuRcnia oooy piętnailcgo -Stcrpaia. 

ToitkdiieJi^my, it jenerał ChrsnuoAaki otrzymał n>ska£ t CfQ- 
tó^ korpoiiu nejiJ^ do miiita i arddztoMtania uikuiccEm^. Zara2.om 
jen, Dcmbiiifki wymocayl ^ijd ^ojikowy radiffyoujny, który iv ui- 
nych tuiał w^dal^ JencrAl MycieUkt, 2o*ny r uciułi honorowych, 
był prcjECacm jogu i priyjuł ttjn niflpr^^yjt^mny i>bovri]}»k, l>o, jak *i^ 
vryrn7tl, miał naiiBJ^, le l)emt>Lń§ki wbuli^ weimio^ Dctnbir^«ki 
nnkAZiLJ^r aivHj:[ouniihi, wyziiafiaj;jt' Hr|il w-ojikowy, yii wybiega! 
z gianic »Ticjt.'j vL'iadtyt »pclubł bo^icui akLa« kiuit do jc^go atry- 
bncyi nie aalciaty, a tri^c jo^t ciejako ^vladjf brał, m% etawał »if ; 
potrjccboHo) tylko Ui: dnl^j i być konsekwentnym, aby JQ iu|>elnie 
|io«ii)iŁ Na ni»xcx^cic na p^t dn;>gi h^^ latr^yumL 

Jcaorat Chrianoirski, na eseU bry^dy pk^ićj Wronieckicj^o, 
pułku ę, k. i baicryi artyłuryi wfzodt do itklasfa i na KTakoir«ki«iu- 
l'rzeUiaieJciu ilc uMclowił. Móni on w Bwoim ,,RyaU kampani roku 
1051," ie rdfiwEony byl webcdf^c do miaktn nMpoaubieniein i duchem 
ludu jaki lu panował. MyAlał, te h^tW\e zoc^Apionym, ^« bgibir 
mttjiiał uraz |XKda^ kilka ulra^tttuw kuxtac:iiiwyc1i : lymcsoHem waa:^zie 
■polŁojnoj^f pinownła Lud b)l po«łuv£Dy i tjiokojny. Rozpoczął 
tedy atc^zlOTania, a «am lud winnych wskazywał. Zacx^ od i'u- 



— 14G — 



1nebi«go i ni<*iylko nikt go ni« brooil, i ongt^m, gdy go p(vl MraA^ 

W•^1FftcJ' nrr^jlo^innT, juk dnirj wyritlu rl^, Tt Dojniglcp^j arogaiicyi 
prie«£li Jc> Auj|i0']lrj«2f£o uiiiicDiA i iiikcicu^oej boj;ijioi. Z podania 
Cbrcanowekicgo ttwio prawdy mc HwłCTil^jn, nftprróds ić hid War- 
PKA^T iadncgo utUinb w inbuTz^ciaicIs nic bnJ, i ow^jfcm, kary n« 
winnjc^h ocickin^at; fioiv(<)rc, ie ^U mini bniiJzo pojecie o liguracb, 
kl^rc klub ilcUilal/, 

nienu*iira)Ti^-« duvici4]/i (aka iiapr/jkbitl (iróbka t jec^it |tf>ilf |iownnia. 
Pn^chodni nu iioficdwnic łUi^du, W ilr^wioch^ klvt^y acLchUil. 
Apotj-ka t^łonk.i Biiri^ltoiwsklc^o i rtión-i do nir^o; ,,Ld«vrc)a bf^tfi 
nrt^^clowikl " ^Nio jjuri^t/l^, uJrtekt BLir7vki>w»ki , broaló go go* 
tuw jc«lom.** ^ahlo? Eav;c>bł x iyiroJei^ jcn«rti1t mana dowody }0go 
tamiaroMT i winy ; n próos te^^o, bes j«go arOMtonraoiA wnjiŁ- 
klo Hue ćrcOlci iłlu pr7y«rccenta ipokojnoiKci b»utytccxaG b^il). 
To jrst [)iilftj'TjiimA fiiiflrrliii 1 nirypor^ndkiii an nim wi^if priykVmr1 
djiA irzeba.^ r^^y^ mftts, oilpowir^dmł Bur^ykow^kn 1^3^ iuIaj |est 
lljl^cl, n ja I DII Jciklcjmy jrgo cv-lonknnii, |irri'Io poirinnnń^ nuki^ojc 
lunie bronić godtioki lUailu. i dopóki siły mie£ l^df nift pozwrolg 
nn ich poj;wtilcenio^ Wcmmj nic uląkti^m «i{ artAr^bistói^t gdy Kwi 
aa^£li i iiioj^ picra Ayjtawikni; tliieiaj, cliociet w ionym diicSq rzece 
pnedu^n-fifiar (offlino Bfiduić poirufic, T^k* j«nerul«, lulą] j««t Rafdp ■ 
aU lam, dcnlał, w«kcsriij^c r^k^ na dKicilEinicr jtaloni, gtUio u^ojtko ^ 
ro?:hiinicip fialo, lam jesi twoja wladzu, przeio rara cryń w«7\e(ko, 
Cd dU ilobra ^irnity tiamfci m |iolrxtbii«, a ja ul |>riu0£kHdr«£ hm 
liędf," Dcmlii/iMki vice L<-U^wck ttlc arcfLr.toTrał. Kto muił aliuznoM 
Deiiibiiiaki , czy Ullr£yku^vHlliV Kwcftya lo iiicUti^a do roKHrsy- 
goi^ia. Jenerał DcmbiDaki obciat csyn npelnii^, który dU iprawy 
public^at^i KA dobry i pol^^obny uwaj^nl; Bantykow4ki, jnko ^iton^ic 
Sa^du, w cbroaic prAw i j^odno^ci lit^du «Łavra), Kwc^tya \yrzQio i 
lacbodri mt^zy [loj^ciciii dobra iutoTCtu publicinego a pou'inaotóf ^| 
vt\itA%y i iWiign jv'7t:tf lakio pyinnin ^ ntrrcflo Hpranr Indzkich Mm- ^1 
wać i^rKeciwka mibie b^d^. dupuki inim'tu i iimmluojć jeduem »iy i 
nio ataii^ Deiiibianki chcinl Jmmly krok ucj^yiii^, I<!cx robił go bra ■ 
latlncgo xniciiicnia tl^, het pr/jj^^tcgo pUuUi i eo wli^ocj bec Łado^ ^| 
flify wojakowć); tam jcdoa wcłiLjdrił, km samem wykonanie oi^po- ^| 
dobnom fi»ynił, Nio ffiomy, jakby UKi|d narodowy po«m>iT, g^Jyby )en* H 
DembtńKki b)ł Tia cselo itrai^y wojekow^j aa 9a\^ poaied^eci n-kri>o<yt ^M 
i cbcial I^de^^ela arc^lowaf. Znając jedaak tslacWne iicuieia, ja< H 



~ 147 - 



ki« ułonk^tr nąd^ oiynrirdy, ranitrniAmy, te ZJkimc hj\hy jakiegoś 
opom do^rnnL Lii^d mógł być i l.«l«iv«U niokonteat. md^ »i 
jfig<t 8jikod)i*pve {Uiatinta, Ht friednał, co nobte tara^mu, oo «iiroJ4J go* 
dnoJ<i bjl irini«n. Stonn Nicmojowokipgo: „rotra^f umrici w tei 
kneilo kuniUkioa'' qiO byty czoz«. RtuU pre^ ill^ fixycxni| mó^ 
uleiU 1 Dtinbiujiki %vC>j ynniiiir mc>gt ^pclnić^ aI^ kati^c ilown bi 
«ły flłyrjfiL*) 1110 łiiogly mM f.a^nfgo ■IeuiIłil 5l!ow« Bnrzykotiakłe] 
}iuwiDQy by£ <1U D«uibiii!ikir^c> nntnEi^nii-tri. Itnmkowuki. w tyci 
Inidnych i ophkimyrii dnincb, itrug: ms w obronie Ui%d;i na wy- 
l(HUM łłtuwAl; Eer«t uib itu\hArdx\^i jogo p<>(flcfOVTAni« na uwagf 
slaguje* bo tłjmoiTiLl p\^ za LcIcwcIa, któiy dniem n-pri^ii, im U* 
icic proakryptyjncSj, na Ji^oic kaociyilniów Jo Ittarni jego imię tapiiit 
Jcncru) DGi}ibiń>ki oic arcj^tofful Lelewelu, nie lylko whkulck 
oiffuidciflftift BnriTktwpkiego, ale je«iGJro jak mm dnWj w p4»miij'.iii- 
kook awoicli mówi. st ponodu roinnowy jak^ miał je N^bS^lakici 
ki&ry jdk iiDJsolcnnWj srapowuipt go o LelenHt nicwInDoki. Wpn-^ 
ndnc pr7yhyl wirncr^AK i jc-n^ml ('tLTXRnow«kl, I clonióH o aro«sto- 
uaniu kftrędm 1'utBikiego, d widi^c T^WeU, w^kafal nn nk{ 
t tAWolil: ^oio JMŁCJEC mojn j^i^icrzytiB,*' ') lucx DcmbidfkI ufny] 
w i&poii uieiiiA NibtdttkAi aicsAlonaf go nic kni^ł, i tak dulćj twoji 
OfcmiadniiłCk codo kgo priedmlotu prawad»: „Wr^ir^ry do #aII 
prKj«(tpilc(u do niogo (LdoncU) i lotusm łagodnym iiiÓTvilem: Hu 
Biasi uctiicia iiiu^go jak lo, Uturo nAi diUiuj oiyiv]uć poninno, U 
jest, gońca mito«A ojc^ycny. tćj v«xy«tko u«(apiĆ ii)u««. Wypudki 
nocy I5-go bvly 3ibrodni|, ivklkia nam krzywdy pr»ynio4tyf a gdy-j 
hyA pomimo \T0irctLir ja^kl slf oi\ije dla nł^j, jakQkolvtt«k kor^ryjj 
dU kraju pTiyoioHii. Lvci cofeicie zrobili? ObydEJliAdc nnft, poru- 
«xjliflcie lad^ nipio dn obrony WaiAsnwy nie rj^k poirwbsi, leci 
tytrao^- Kto x pimuw jcui^c^ty, itt lud nu: poruitoityk nic r^iici ui^ 
na mngaiyny, a pr^yoajmni^ ^tan^^^'"/ "^ szcrcgncb, mało tohlt 
z i\k\\ u£ylku, b|>dne j^duł jyuno^ci, a nicporE^dck cakra^f eif mu*V 
gdy toki duru do tywności ila|>u>iciony bętlito, ^robi. £c to co na diii 
15 wyAiArcinlLit w LO fikoii^umowaiMm lOfiank." LqIci\'c1 2nc2^ nie* 
jftko sc«l«(0 |)c«tcpowanm3po«ne'3d«EyDi^ mówiąc: ^Wid^ific panic 
jencmlet wybuch b rcwolucya w \Var<;tuwiD, a nio wid^iulIJmy w mój 
Uktcgo faptilu, JAkiftgo rtwolueya wymaga. ZnloJt>Ui&iiiy przeto toiri 
rtytfwo ^ cćIli Tagrzaiila pairyoiytmu \ dri^ inonu ut[vwnr chciano' 
obudiić oaar]gifj/ Nin [u'«g1 n^ wl^c x ouuy ITi-gu, poitimio »wuji^ 



■) VoPA «rnoov« mon gibUr** 



10^ 



— 149 — 



tręcinolci vryrlaimjiC£y^. Niby upierał »ic, ie by) oiolorcin tyidi »ccn, 
a ji^diMk c1ic«ni loh powód irythimaczyi.^. MówUoai <Io aicffo: .Co do 
UitnnourkiiTA towaiTy»lwa 7. |y>cxntkii ro^Tolucyif n^cf^c wierzyć itttit 
|i»nowio mtf-li dtbra cli^i, m u- dsimjtitcm poru>»iiiu trgt> nio 
^o«lT7Cgam. Sly»i^ o jalciejj llńtri« pro»kry|>eyJDuj, ra fciór^j file widię, 
jnk imbnfl nAJgodnioJKiych Imlri ir «rjmie i krnju, 1 ^nr^nł^m wy- 
tloEftf nickfi^rt oBoby. Nio poplrwgl hę <m] roH, g<lyJ iscłal fo, ro 
kttldpgn 7 (yrłi, nnn wymierni [KH^piti^ mogło, potłliig wt^go jrtW 
nia ilumnci} ^. I tnk, SUrr^ncckirgo nic ^(ł riocjcyn eio^^, n jak^ go 
publlcinir>3^ obviiiiial«, leCK 1:1 obrali; jakiej od niego docnni; pnrio* 
biiD £a ŁOt fegonaEwah *le ti^uk tle Ic moDUgnc;'* W^pomninlcm 
[Gufriawft MaUctkOwskirgo, iakj£e paeieA jok^i mowa w «ejmje pr^clw 
iłictnu byU miann ; 7^<>!a, Icafiiy &a tiAdc zamiCftzcxony, mnkj lub wt(' 
CI.J byt JE 1>ch, krtirir go obrazili. Gdy jui Ink kitku o^karlylr n w«£yat- 
iliiob wiian j^nintownlA ni^i t(> przMiw Dieniu byli, ponie^Uiiibm rnu 
wi(f? Ayiro: ,.Jak to, pin powUdai^^ fc nic jc9:lci motorem morJcraiw 
nocy 1&'go, a fymcfnsem 7. prieicniicirooycb na li^cte uic A'id»;, jjik 
[^Iko Ofobldyck panu nmprzyjitciól ? Luta nrifc, o kl6ri^j móiri^ arilajc 
Big> tfr jcit tylko ci«oUtilq psńtk) 7cinei^^ Znii^ual f\^ lem 1 nifi 
wtem jukly dtc b>l ikltij t^yiłuma^^j^yt^ ]ccx w tern i3aiKi nu euuł^, atn 
mnie potri^buj^, wyjiii wi^jc itiu«iatcin, > .."^ 

Kiedy jenernt Dembiimki nu toxnio>vAch i »prxccikacb cias Im- 
dl, lyinexa«em Chrzanciu-«ki poTcecnic ^frcjc cJopetniał, arc0XtowaaiA 
.v»kutcc»iił, WBsjfrikich tych, któryeh opinia publicxnA u. %peAv<^w 
nooy 15'j;o w^skozywala, połapał- I'(ita9ki«j^9 ode«łal do palocu rx%- 
dovego, gdxic Dembiński ri^ znajdo^ral, w tt'j my*lr, aby na nie^, 
Jako na nio&-prezetw klubu i prx^>vddiec \t najiiciu li^^dn, a^il wy- 
tnatyiofij zontiil. Zbludl jak cliattn kKijdf uialyilu kłubu, tchu mu 
RjihTnkki, «^iL;rrj dn ilmirrin, jak do tyriOL byl pnilobny, lio^ x&pniivnit> 
raumiefii^ oslt-ee^ln gj, jaki wjwk apolkfii^ jj^o powinien. Lelewol, 
flkono tijriał *\vc>jc^ kołtrgg pnd Mrnlg, głoaeia |>TicPtracbu uiwdat: 
f,l'ułaA](l, prEcbógi ftgŁDfłi^cny I** Słowo „i^ngli^my* jw zomcz^^ 
bo kto2 ginął prcea arcDitowanio Pułaskiego? powalanie^ exy Polaka? 
Mój Hof.cs on w obronk l^nki najmniejszego vi3xiałj nie miai a vice 
lo Howo ku czemu ionomu się ^etJ2;>u, na co loacgo wskamjo. Od 
pn^prowadtoma Pulukicgo, Ltlowel ataJ ai^ daleko eiynaicjtiyu!!, 
wicoł^j xnj^Łyni, pdno do niego osób pnydioddło, tńoii klubiJcf^ 
Otircw«ki, Juniekl, Żukomki 1 umK >>ila^fa]i mu jnkle^ raporla, 
odbywał 7 nimi arepty t tajne tinrady. / pewooioii^ priedintolu tyth 
fzeptów zaznaczyć nie tuoiemy, ale aaina natura rzecsy ja weJuau^ 



4 
1 



- 149 - 



[ pAiD)OJ«xa wlofó jłodAwnFo, i4 oujwi^cćj ^ciflgify m^ ooc do tego, 
aby Dciiibiliffkicga do wUilty nia dopodcU; nawet w o^intconMC), 
lak wleM &io«bp elilubioac li^, ic miol^ być go<ovre Axtvloiy JU 
jv^ uMiiii^Ha. 1VzcdwiilQ Krukowiccki oa prei^aa 1Uqi1u mini bv6 
puj)ierahv, l)uĆ j>o r^ucy l^go Sii-rpnm czynił c klLibcin wi|n>I(i^ iŁ|>raw{» 
pr^clo toino ii)E;bt':(]iiucicn»lwo z jrj^ sirony nie groz-do. 

Driijf^ ciyniiu^d^ jui;i:Tu]u DumUmpklcgT) bylfi wyiluiiic tuletmj 
Jo iix»>9ka, dotiofi^cćj o irypAdkach \h Sicrpcta v aoc} zABiiy6\%, 
Uiloena lA sv injklyna polowemu uio EOfilugiwakby u^i odibicloe 
^bpouim^ni^r dic jenicral Dtimbid^ki nie iniul już tcro£ ticj^^cń 
A titifll £adf(ych pr^cciwaiku^r, któmy wfzyttiko co on irobil na łI 
PUACiyJt, i oU«:n-u ^4i^c jego ii1c|j;[1a temu eameinu loaowi i widi 
frsBwy irobiU. W pami^iniLaoli swoich podajo oq, ac piorwfif 
projekt o<Jei>iy dAiu uapjml i po^bł ilo drukuj lecz kiedy to ^^ «l«lo, 
pntybył do niugo jen. Ltiwińsiki, ot>oiwi^zki ijiico-»eftt iiiubit pt^łnin^y, 
i pn^iUtaiAit drugi pTojokt odezwy pfri-j, niego uttiJony. Pni^ luyALL^ 
I uiegf) puilubttlo vii; j^^^ Di^inUtidkiemLi t ti|>UMr^-ŁLi] Lctwińnkiei 
iby obyilhiic zl^rryl i na mak upcv i^i^wnia 9^6} l^rdpiit }>oIożjL 
Jeacrtd Ltniiijki trochę oŁimioutój ri<CŁ pricJ*Urtm, TwierdtL 
liiiunonidc, źc na ^^ciwunic jcucrjU Lu bicńt kiego odezwa napitał^^ 
A gdy Ucinbiuakieinu ji^ odoe^t^t. tco bez zmi«Dy jg pr2>ji|l ■ do druku 
po*Ui. LccE miui^jt^ia o jiJj poc^i^uk, gdy£ tu ctijwnic o j^Sj tre^ć 
cbod2i, JoEt ODA Uka: 

„Główna kiTftien. 
Ciyite, linia l7 .SJerpnla 183L 
ŻoUierte! \Vo]^ oarociu poviointiy, objufi^sy donódiEiro wojal 
pnoiUi^n £if km Jrcdki, kióna nnn^ mett^lpliu^* uad nii^pnE^Jucideru 
rokowały korxyiUTi, Gdy lynr.T^itłirni 7, oburzeniem dawU^dj^iMk^ni ti^ 
te ^renniiiten rMjtjftAU okrjnujyc fti^ pgzoicm paŁryolyiuiu, putiuHk 
xAcliuia£ jfidnw/. w naroilxic, usiłi^^c rofiwoiJ umysły, dapuśoib ti\ 
gunltów j inordcMtr na cfobACb, któi^c piu^^o uniot^innialo, na sU- 
bycb uKwiofitocb i oitiMioujch dłciudacb. t nbr«w wazclkiiu prawoui 
iiarod^w, na jeńcacb wojtimjcb, ranami ckrytyoh. Byli t^prairdzlo 
liczbie taoiorOou nnycb 1 iar?yi kiórych wyrok dtnifrci tpolhni 
t«iBl, aln tyw «po4obctii uprv«d;'u)ijc prawo, atronnictno 10 prxy* 
' br«6 uuloaalo nUih; wymiAm nprnirtfldliwoJci, Wkulomy j««i sa- 
misr pMlobnr^ poiTępo^miia. oiUwh on na& w oc2«cH Europy, od- 
dala od ans wExr1k^ porr&r Kpri^^yjiiJE^frycli nam tlotad mcKmralw. 

Itz^d narodowy ener^iczitie w£i%l tfrodki zapobietema zgubnym 
^akutkoui, które na on* In idradn fprowodzit! mlaU, tudtlol okanuiia 



— 150 — 



nliujcw. Do cinj(, <lo woj<k4, kf^rfl i^lc jat pslschetnego poJtrif- 
conia »i2 d\% Oobra kraju ć«!o dowodów, nnUiy ii*|^eTBÓ Ui^d 
w ibiiwJcanjcb jego aumioriicli. Jc*£C£0 jcdnA cibna m^ imiju spo* 
lobiKf^f pnchononia narodu, £c nU dla o^obiu^ch nidokóir, lace ilU 
(Mirobodx«oiji ojciji&y wticliiuy się d^ broaf. Z lupcłacm «ic do 
WAi odajrwiiiD laufAmcm, Um bowiem, gdrio pami^dj^ CTomot) a bo- 
Dorom, tnifdiy tbawJatiiena a 'fcub| sprany Dtu^t^j ttccz »ii£ tocij* 
irybór woji^ka nie mole hji. v^iiAivy. 

PodpiłADo: iNacwloy iródz Dembiński.* 

nxi«iaj knJ.dy ^jtpcwnc z csytaj^cycU tę odezirę, i pod jeiut lenie la 
pjlać Aic b(>dcl&i i^u tv iuF'j jej»L na^nnego, bł^nego lub słtfgOr co 
tnoglo być fonodcm do nicukonientowynm i wruwry? 

W odezwie jc«L powicJmnc, i£ fltronniclvo rosyjskie ddo 13 
Sierpniu xrobi)ot £c cdrada byb jego culcm i Ic wyrazy gaoiooo, bo 
utnymywanD, to one tu aaKid poUki prxcd Burop^ pUmg idndy 
TSuCłly, Dsiwn^ »ual« osktirżeińe. Gdyby nawrot nioitipdciie Aciti^ 
prnwtlg odexvra ukwiemlu, lo cxyli3 dla honoru, dlft godno&d naro- 
dowej rie lvony«ini^j było pr/erzi]ci6 cjiły teo nnkainy wypad«k na 
iŁrooDiciwo Muabuli i juko k^L «pniiivc puduó? Zrrsiti^ w tym wiffŁ|- 
i)xit^ odi-£Ota xtiyiri]0 od pTitiiily tiin mllnrgd. W kliibMi byli ajenci 
i BZpieguwiu Eiioski<swHCy, oni oajwigot^j dck):iiiiuw^li i [liu/^^odę iiuio- 
Kuli. WnfAk 9aai Krukowlocki gdy pruzc^eiu IŁz^da aynitA i klub 
jsarnkcfl, xa ukicli icli og^oeif 

Wo wxg]^Oxic krokuw jakio cKynil Ddmbińaki, oby wUdjf 
OtnrynnAĆ, po«1uchnjfny nftpizod co on tan opowiada; 

„Skórom od Kcadu ottzyiaal nominacyt; nu wotjta, mówi on, 
sapifAkui kilka »Uw nnst^pujj|cycb: „Gdy Ri^d okaxal fij en rlaby 
aby uincymnć pon^dek, w chwili tak ^lUnowci':) obcjtnuj^ D&jwyloi^ 
vlidfc. Członkowie Bifdu przyiomoi w i:fbie obrad nie byli temu 
bynajmniej przeciwni, W tom przybył <lo Rzudu mir«zn1«k Włail, 
OaUowekt. Gdym inu moj zamiar n^wtadcz}! i gdym niti imWił, 
Jje cbi'c iiby ^aioktii^r^ , oka^JLl mt nn^wyia^ n&Oiłńif , ryiy jrga 
czlocbclcój Iwnrzy się wypogodsiły, jak byna kiedy odbieramy «!&• 
doiuo»6 o Bpc!ttioDych nadticJAoh w spniirie uajiiiocai^j nu« obdio* 
dz^iij. Móffil mi, ie jako mor^zatuk nic rimic mi tc^ TAdcić, loca 
Ae to jodno D&s >bawi6 utoże, Locz jakby poui^d^ial ood «brodiii* 
coego, po oliwih namysłu, ledwie nie powiem z przcslmcKern, odn-olAl 
to mówifc: f,N>e, jontrale, ja tc;;o nio mówitom, ni>} mogę jako mar- 
•italek być pnectw \t\ń&, bgd^ z micjoca ujego protestowi] eal| moc% 



- 151 - 



mi^ dunj.^ MówiUm mu; ^Wriah tego nio robi^ « oaobutjoh wi* 
(Jcków, kci ttŁyif«iii tego Jako jeJn^go tt iroilków, kióry don uiutouft6 
luoiżc. Ponuli eg iancgo, « UMjrjfIco irobi^ co la dohm UKua*!.* 
\Viifctcsii9 tiWiw rsi-7^1 «ic bió ic my^lacnl i rt^dtik poifta^ po niojf^ 
»iu«iin<-ii^, (.błocka i^by poaeUki^j, Wiulopoliiktegił, którego rumitlna 
x<)tinkv |KWH«c)it)iu <:rnini]u, Ti^j Hiruci>iu:j cliniti, tego zextvolciiiA 
nu priyth^ołanie jcAicaio kogokolwiek do rtily, aigJjr Boh\v vi Łytiln 
o\t (loruj;, n^g^J ^^^^ odpokutować dIo |iotniti^ Ziititifvn idi oiki^ 
Jo dx>i doLft nic tj^lko itcMy m6j dcicń, alo ktUd^ goiJEiac, lca£il/^ 
inonirni,,.. Tymc^aHiu |'«yljj Wicłopoleki- I.tca osy moi* niA^ 
8roxumial, it ja nic chc;^. aby moi« wlaJsE^ diLiio, lUo chcg ju wii^^L^ 
czego ]-«totQDi« ricciy ^rymngnlt^^ abym i«a g^&łt srrotil, ji^ko pra^idtk 
1^ ri^Ł uwiLJiiJ.'£Cr roxtfIekłe p^ilunie ilo Itby iiapiAiLU EainUHt ireJci- 
nfgo mego j>rrc(ł>f«iffknin, . ., Foilc^jiti Ii5j redakoyi utrawicznic |io* 
pmwboi^j, Dt«kl(friy po»lciwio a rtc^kawaćci prEj^bj^wali ilo |ła]ac«i 
n^doweffO. KiiuJDiu^m tiiuim uióniłem u zamiAnte* Ucx cl luiiid 
iA4nrj »taaoKC£cj o^IpowIcdŁi ato danulL KatUjr e dicIa, J^iW^k 
U]rtli^voki tovirurij'»ivra pHUvotyC£a«go, pwcwiJlywal trudności, krwi 
roilew i t. |>. ^adcti oio obieca) innie wspitTEŁĆ i odri^twiooio po- 
MOiochnD ^>i»lo flic pnnowo^ vr lodiiAch uczciwycli. Noc l5go 
sbyl Ijwo w(iz}Btkicb przoi(Tft«xvU, aby klórj o ctem miał ducydo- 
wo^ Jakbr on nicri^icz^icic Jcr.4ju wpada do 4uU ubocjtui^, w kt<^rvj 
X poilnmi ro£mawklem i klórych mottt byłbym przekonał, aby moi* 
iftftpieruli. połtfl IK*ur>'k Nnkwaski. 

^l^iHŁ^c pAtni^iiulcif grUił- kn^ily kr»k tuk ot^dajc jaknin gi> wh J 
dual 1 w ubnih (UialauJH ucetiP. j^diie ^«ico nio jednego obraiilcm, 
ninittieia i aobie nie tlurimu^. Ze waiyd^iD wi^c ny^i^uji* słowa na* 
it{puj|CO: qporadiiIeru «ic po^U NikwAtkic^'^ Wicui juk ko&ly ' 
mmt polepi, jak «■( oburicy na tnuk i jak «i^ w ociaoh buidcgo pnos 
\q pooiź^. ^Yłcro, £c mnie utc ui^prawiodliwió oiD mołc, leci to co 
M\tt\* do t4^go prowodsjło winienocu nyrati^^ Wiud^iaicm, Ac Nukwa«ki 
Ba byl slym otowiffcieiii, wicdxiaUup Ut w bble duio knyctid, ie 
^elal luwć 7iucxeme; u^dsilem i^ttcIo, ie z nltuuvj ciekuwoici P^J' 
eWltil #i{ donirdticć, co u' łt/adxw «ic cbi^e. Chckfem wi^c go 
iij^ć tw icneotem bI^ mojeoi, wi«clj^, £e ojcaea jbgu gorliwy l'oUk 
IBUtI luacactm V ubi& Nic cbct^c irnxJĆ «Ubcgi> j<!go mnyelL »low«io 
dyktiiluiy, klufA od Cf^uu jćj [jaiL4:ov^auia u barduĆj ^WiiuIa \<tuł 
Clilopickicgo byU lopclal? nicpopularpi. lak, lo o uk} mówić nio-j 
iDolna bylOf in6viktn urn: ^OłC^ obj^A Dajwy£«£4 wla-l&g jako oa- 
lUtliuk; ttun oe^dć cxy jcdŁ ionj raitaock^** ZoaJciu go wprawdzie 



— 132 — 



bjlo to ią/imaat nńj, gAjt jtU n1«dj i [mn Wiriopolritiegc ■ pnes 
|»iy w > fl« mi pntx mnjcb tnwlooici I prwpowwW* msa do- 
OkOtt^, sEilecjdoTmnj byłem nie bnić «rkdiy, loa ł)4aA ob; wut j| 
dnao^ dieiftlra vice icfii posfaltu cwUrcrucm vf tt^ti»c«& Nftkwft* 
ridige, nobi^ go czlowieluem godnjia tanbak. & lem nucm V bUc 
z Kgo krzykliwa tofwia prseciwocgo nic nic^ Lecz tbjt ilobrM 

oiai ii|4ók». Bjl 00 po pro««u pncj^Mif od kŁuUitJ^ dl^ do- 
vi«4t«nU ńg «o flif dróje. ZoIum) r^cć i zftwobi; ^Zaiałtil ią% 
jeocnU, 00 cbeots fob*^ tgohiit ttntj* — ^%k to, oaiwiletn, tAi t« 
agnbaogo? JH«li to ila, pondi oo ifioego, ale uk J4k «) rztnj 
posoMfti d« mote.* ZtokM odpowiodii wjled«l jftkbf ssjond/ 

1 iloniM ktobUfoiD o mokh Tftmlsracb. WrMkn do *a1i n^dtnrńjt 
gdzie Bc^ tig EMjdowaL FrzA^kodEfC •potkalnn Krukoviockwgo, 
kidrjr aib/ t n|)onein o ArcuioHaoiack jtkic ji&il mlbjtfBłj i>g 
w uMdt, |mjbv«al. Wid£^ go atntdaiooego, ytk myiUUtik 
Bvojf powiaooicift GróvrHcta mut ic Rjtfd ektftdt •yojc nrzędowanic, 
io mj^l^ ii oie mft uuwgo rato&ko, J«k ua(«M>wi^ w jtdtMJ oM>bie 
d^ktoŁiir^ pod iDDCm oozwukicai. VnjztaX mi ±c nit nu>ie bji 
inncs<j> WAtciUm x ninn do aali n^dowi^, i uk m^uibitt do c^n* 
ków Rj^julu, ir«kuuj^c oa Krukoir>Mki«^: ^1 oa daieli moje ićtfiSi>, 
ic trzeb« ftby Jc<)cn obj^l «)adif nad ffojikkm i nnadcin knjo. 
Kióryi I ciłookow Ria<lu, £<U mi eł^ k*, Cnnor}*aki, ir«kftsa]|c na 
tnnic ricklt ^enenlc, wodtem naczelnym ciebie nonunownliritny/ 
Knikowiecki obrócił ■>; *ha mnte i t nyraf«m Q«mrłowftnia rApjid 
nink cij ]cbI guberiiMtorcin? Tu jtU M^d o^pgo iiHBJi^go [XJ9it^p(>< 
wnnia, lak cbytrr-nm boviciu cxlonickowi nic-rzjri^ luc (ricb* było ani 
Dft minuta, ucug&lni^j po okauuem mu irioa [>od«jr»m« jakie na 
niego oiiakm. ^aniAit potwicrdieniA przez udln^ odpo«(ic<ti ^Uk 
jBaŁ,** tncba bjło odpowiedzieć: ^^Kt jcbt«^ jenerale arctztowanj.^ 
Lecz wieoouu nio miałem jttieze tak tł^runtownoc^ prcekonaiua, 
)ak go pÓJtnitj D^ib^letn, ik on wpłYwd Dn wy|4idki nocy ligo, Wk- 
działem zki^d in|d, ic ma populurno^ó vt mlcćck, B|dflkin wł^c^ M 

b{dzi« na awojem miejscu A mj*Ii, tA>y ti^ piat do najwyi«jtćj 

wla<hy, a bnriJjWj jc««c aby Sejm, wybór n>rodu, lo^y mu niu» 

powierzył, ani ha mmuii* me prfyjiuAit^inłciui Skoro tylko Kru- 

kowiccki odebrnl oiUmnic iisEne potwicrdcmiu, te }cłt gubcTnaEoi'em, 
DotyckiauM, ie tak powletik, wyitiktij|t aic z pAłocu. ^) Kiedym 



O l^ami^ć trocky zawloilŁa Jeimruta DeinlfiAnkicigo w upuuiaduuij 



- 158 — 



I 






wrociit do M nt^iloiff^j roimiLniaj^o > jcKłcmlcm Mjcicl^kiEU, odili) 
mvia WicbpoUki odciwf do izby poeeUklej oa C2y«4o |>rŁep«tian4..». 
Ciciftoday And. tIcrody»ki, miniHl^r djimw ragracicrDych, Dnni&inAl 
mnie do wttfdu uUdiy i tdftuni «ic nojmocuiOj cau( tefjo potr^^bg: 
^Jenftrftk, mi^il do nnia, ir^ vk'lndff I nc|dit bftdi Htodkim Kron- 
wcIEem.** I^ifjhna tny^ (ero barddtij, te e tak ciy«1<-J duety wycbo- 
dxrhi. lrf«»! tikiiie tfamo j>nry|iu^ieieme takt^go |>o«(gj>oiULiłiu oJ^tr^- 
aułu od Mlndy^y* Bylrtu rbjt mrcrtry, xhjt oŁnuHy, Xirliyin n^ógl 
1 [ilaiku chcim^ Idd^i EANel dU idi dobni niefako zwuihf^^, co k |<r/y- 
Ikomnlcoicin Krmciwdiu n layśli |io)l|OJiy& «ic mu^iiila Trudno nii 
opiMb^, >tkic uciucia luictuly iiioj) duazj^; bojaźi^ aby nmic o ch^ć 
ogarm^U ^nladzy pixCE nmbicyc me oeiktiri^^nL?. Wrgcil diT mnie 
po«c1 WkłopoUki X oćniodcscnicm mantiotka Ostrowskiego, nbj'rn 
próiao do I2by nio pnjchodjsil, bo umyily 5% przeciwko mojemu 
projoltloiri npr^Ecd^ono i io mi nawcŁ gloeii dnć nic obiflouje, Do- 
dawał \Viclo|>oUkt, ie Dic6£G2^riliwe z^ticrzecie %'i% yrinó peltom Na- 
kirukim w«yiik)Ogo tego była firKycjryna. Xie {ioio»1uwa1o vri^ 
mi JAk cz«kn£ iry|iadkóvr > uchwały Jn^h^ Sojni wyda** 

Wyci[]g Teo TamicccKiny j<nl nmlzwycwjnii; wiiinj", bo nie 
tylko Aumi^nnia prjt^^UTawin wypndlo 2A8xK lywo ninlujo om>by na 
flcmc wydiod^^n?^ a\v jcBrrxe eif do poHi^[M>wani[i j<![ivmtu Dembiń- 
skiego dohUdnc iłulnllo daje. Tnidtio \vT4'rD[cJ»zc<;o i !c|M]ccjjo obmm 
ni«r«ułka 0«liuw»ki:?go od togo jaki DciubliWki poduje. Dobry 
Tolak, ^wially nnj*. nic «1nbcgo cbarik^^ru; tiicpewny iiwoicb krokiew, 
svrojc|fO po0tcpovaniju Zoał dobrze ca^ 9ci(odliv\o^ć cij^^^lc^ obra- 
dowmnU Sejmu i uradował tif, gdy Ucinbińjki oiwindcsyl, ic wcAinio 
nlndię i SejiA ijtcnknie. Lec? chwila redek«yi taf^lop odczwat ei^ 
tt iłim iOAniAkk, powiouoi^ unci^du piaitowaDc^o i eola oJpovri4- 



Jcu* aibflunkn 2 jtii^rakm lipakowiockim- 0:i me wynKeil wlci;cxnii e noli 
rxąi|ow^ kiedy DiTnjhiriHkl lui |i;ufTi-rnAtt>r*lwi^ iiiUl k*i xa twierdzi ^^ 1h> »a- 
prB6d nom^tiKcya g\ib«niftl(»rA mo do wod^n ia<it do Rx\^\t luloiftJjt. W^djB 
pfWłdaUmUl kuidydjbUi« It«v1 la^uatihin&t. Powt^fi^ byO iul>au £■? Eruko- 
wwoki ETobil t^ gnecmo^ i upytJkJ «( .oy jestem giibmiftlorom ?■ al« 
odiioirt«ili ficKcA' do idoM^o daUJcetso ro n£o prowodsitn, jac urn ^i,s?£j 
da^ Tii« BMgU. firaoto oddaJu^ iti^ nlo pnirtcbowAt. Knikowicck^ uk J4k 
my ^>4j powiodiu^lUffij. vryitr>di, t^^yU t%ett_\ wynikm^l lic, ktkłdy Itit^d 
|KwlpfiiAf 4kt ido^^mf-A władrA' I Kii*rA%*}\itv.i i^ itdn^i-jryl^ Im yitt^imtA* Jut ha 
Baąduft D>e miał nic do inyiucmo. Od morajsilkii i »jmow^'olŁ w^syiflko 
liylo t«rBJt zHwuJeuk im |ii]łvI<; k'^«ctfiU nic kUmau L uii4*kakJnŁ(s aky 
wladi^ wydrwić, a ttm b&rdii^j «p:<43ijt nit. £» I^mbi^ki «^ni yrte^ nim 
|ąfeiitfU«4 odUoaii, ii «t«j« mIc J«ico rymlcno. (Fnyp. ox^t9^) 



— 154 — 



iiaHtiM prr««I oczj mu Him^łj!. ZspnH tlf pneto vkiiijtli aUtm 
! DUmi^uk DiAnz&lift mycsc-lyt W nim uciuda dolmgo PttUkA. 

htscz wtdiuic ti> tiilcE«aiiLe ni^. tni pinlf gii^k umrBEiiłkA |ioiijiłdj 
b/i lila jcocnh Ucinblń«ki^o v«»iAeówkij tUlrcc^o jr^ po«i^p^ 
winU. ir«kaióiHtf, £c d* droOic pcrflttfti}!. nawet qa droUic pm^inej 
<lo nicoDCg^ nic dojdci?, ic tnd>a bj^lo ^ilj, gwoł^a, abf i>r>v itm 
ii«po«)l)ioEmi imn>n1ka, mic«ikfti^c^«v «toUcv i nojtkai w>i:j«ik<i pn^ 
proindKii. PoDUwoi i z 1^ prsotTc^i nie korajretel i fupetbi« 
wopok poti^pitr lila tego celu fiM dopi^L D«iiiHr»ki w nA«t«m 
prukonaDiu nrłat t;ajł>lnc1ic1ni«j«i« lojili J oczucU, chó«\ ątajtrt^ 
ojołjzn^ nitoWAJ, ale ha tu^uckcU nmjttko ti^ koiicr/lo, do e^oo 
8MI był Ktlolrtj. 

Cufij^c nc <lu yTarwuwy, zukijulftjf c ii« Ccynlem gł^n^ kwa- 
terę. Ł aocy |iQWimcn bjl kortynia^, jiJan powu^ć i do wjrkoiuai* 
wtxy»lkiQ prijgotowoć I prejtfpooofcić. WUiIe^ iuoIda b>lo oŁrcyinać 
ftlbo n> drodu) pnwnt^j, x rąk Srjmu, nlbo pnec cantach eUuiiSt 
uturpocy^ I<in3'cb dróg i irodk^w nie b/la. Fofltcn'*i na drodM 
prawnej od Scjinn jtij otrtrmftć ric m6gli a wii^c wziii^ć ją poirJDi^a, 

UuTodjjiki, WicLopoliiki i iiipi prerchylni byliby mg pomogli, 
a Chrunouflki xe «vii«in z korpueam da Vfar^xtivy piMbay, &it 
powŁaicn byl tjlko winnych aretzioirać, x\e ytnyttko pnrgolowaf 
lub usun^ó co mogło być na pni«*xkofl£i« do ^pclnicnid ctytw. Ł*o- 
wliu«n był drevi po«ieUi(riS Sejmu juk i Rt^Ou mmkti^^ S Mtataml 
je otot*^^* powinien byl dnli^j arfv7,to\TA4^- PTfln^kiirgn, Knikovric* 
ckicgOi LcWi?lii« I etiui iia«iavhi£ prft^d iiJlirKfalkictu Srjmu. prcnl 
KŁeii^i>;DWj<ktiJi, Mr>rftiv*kini i BarjiykoWAkiii'), aby iaJen x nich irlidc^ 
■pm^^iiĆ pic nicgl Z4 Uhruiiłon't»kim fa4 powifiicii Dciitbi^ki M 
C£clo cdd;ttialuiv ttojftka uej^ i taras ^9 dyktatoroia oplewić a po* 
fiec^r^k or^ byjby go laiwicriltll, bo cob ^%*i zJtowo my^lfcydi 
inipftkaiU^ów cmU pucr^^b^ tilnvj M-UdjFy. Jcnctul PembŁi^iiki mt 
podobn«^ nio irobil i otr«z«ui, jak ram opo^^ifida, zt)i>dui« od* 
nńentiM pofii^pova1. Mini tnyj^l •Tlnckcin^, \ecx tylko myj^l, bo bIo 
ii\e przygotował, nic dla dojJoiu do celu nio p^tytipofobi). 

Zrubicnic tuinEiL^liu ilunj, ujii^rie wbd^y tim\t> utiElno^l, ala 
w nafiicnk prwkoonnm u«iini|^ je bjto moJtna. Wjjf.ilnanic ud tob/ 
mu J9 dano, yvzy obrcncoi UJpDM>bicrLii] untyalow rit<ią nicpodobcł^ 
fij; «lawnlo> a tciii bnni^ic^j psy eiodkarl jnkkb iiljco. drAcU Ućm- J 
bić^ki odfttf |>U od n<yjli u^u^-ncyi «vlndry a chcinlt Jcby mu ją dano, H 
to jedynie m6g) lo oir^ymai' pr£t£ kroki iuoa| nadziane, ^miol^. impo- 
nujacO' Powioion w ^rodknch oil Kiukowicckk^o «i( różnić I kiadjr n 



— 155 — 



I 



I 
» 



tW oaiRini climl wbdr^ wjprotić, Dcmbuliki powinioo był j^ jftko 
tn%l ostrego |)u)aaui n mcztrr^go ji;'}'lca porlehwyriÓ i s^loby^ Gdy 
Scym nic icbm!, |itiiTim«n vr>f ^jnufić oTo^^sony llctnym ATiabtm, bti 
oaineffuiH i (iłet9f>ud;da»ie wejii^ il» jiiifliecWnier krutkintn filo^^m 
vjr«Ł*iiić *inatny «tntL i pofoienie Hfimwy imblicini^j i i1h£ znponnie- 
nie. to cauje rr Anoicb picr^Ucb nłc i jest pewny, ie jjj urarownć 
fiJoU. Sejm byiby poaUwJODy w nAdriryc/AJDcm i-ololcniu, priy- 
p^Hjr do muru. Wpmwd»c byłyby r^n&łcoB« Eormy Jego cbrftiJ, 
kce eolcADO loi^ctcfiie, iQ eprbwu uarodowa unitoiT«nA bgdiiCi <ło 
odpoirićdniggo wyboruby go imutLio. 

Jenerał DeinbiMi utyskuje i nAnteka tił wiełe o»6b, te ^ 
u«Iodły» Ziipcnne poei^pomiłie Nakujuklego Jcit nitój vi*K\k\&j 
kryiyki, % i inne oFoby równict tm tlały mu iftcli^ty, Wi w ŁJaaiecn 
I>nekoaftnjii główna priynyna ttieudatiin się nn Dirn !«nmym polega. 

Po wyliczrniu WHiryittkicli powoilów, ilU htóryrii at&iłsy nie 
poei:kdł, Dvujbiii»ki tak dal^j mói^l: 

^PonitwiLŻ te chwile uneźam zn najwięcej aTiinoirc^c w lyciu 
loojem, jako ncijbArdciej «lJUiovrc£C dU Pclski, wecyelkiD ucEuciu* 
jakie \itx^z \^ natoi^ j^diine ir iynej mojej iryobnicni ^EyUfO 
pnceUDcfy 01^, wiernie oddaję. Między inoctni byU mysit iiMtępU' 
j^oet Jc^di wetinę wtud^^, glowA L«tou-el4 epadć muet. Mcja bk^o^ 
roit i icftrcC do jsnUtCfenia pok|tnyck intryg, obok «jiitehiu jego 
podko|>yn'anśa wHXy(JkicH ropiuscyi i pnekr^ccnia iiejeiy*tił7ycli cbjci 
i rainuTt^w, i^inte^ nie magin. Mylnie więc, wy ińe, myi\^c o objg- 
ciil wtndty, zoAinui^ go priiy źyoiu, luluwitlo mi *i^ nii^pndobnnn; 
inylaie cjcy nie, M^diil^nit ie 00 uia ulufotty ^y^teni \ pinu iilif^uu^o- 
dny dmbtiu, I juklc itłactćj sj^dflc niiulcm, kiedy tjlekrwi [trreln^ 
kaal I wi^c^j Diorórtni« iitylać uiy^lnlV C>y£ n^óglctii z iJioj^ pn^^tot^ 
moicmA^t nby rimUzU eię l<k podk du»£a, żeby tiU wyricaieoi^ 
eicbie tak obmbcralo i nii:bczptcC2rłe mogła um)4»ć tv«i»ajknicaiAi? 
Nic, 10 było nłemoźliitc. U^idjttaiom iv lej licb^j eo do dMuIaniA 
g|ow:iiii4f «y«(cin: potnyiljiluro i;ticc i»obie: jotcU jn kraj oeatę, zwy- 
cigzko a n-j^lkt go wyprowadzę, bidzie 10 panowanie nioba> lecz je- 
Jtcli tni «i( nie udo, u glona jego opadnie, Jui rbinnku nie b^drie, 
Zg^iawmyJt go {iriy Jiyciu, niccb i>j[:ry7iie ramje on, jelrlj mi lega 
nw poznol^, ale ctideiB, le 10 bętlzie panouanic piekła. Mog^ bez 
zarozumietiuł pouic^dzte^, jukn oiy^l nn^jti bylu i Ola cze|jO do £wy- 
CłCttwa mego pt^yni^jty wolom niyil panowania nlcbai bom »obie 
nt«dy uklidol ]» iikoóczon^j wojnie wróaC w zacuso domonCt ty6 
piywamio, id^ za wzorem Cyocynaia.^ 



_ Uł — 






, or-mŁ^ «. gSj t l i i t f .i T i 

ima, >| gp > ii3g<m #» tMfa m mje i nfeoaa cW s £lovj 

li^c I Kr^ka^wtk i nmm Uk wwicnMM i iCbI m% tvmnnMMm f»- 

lis jpitt rf«iTj, lAk>4 i csjDj bj£ «Mi%* jilic ińdftit takm i ««<b 

«hI# «ti^ wnooosfdb byłop vMfr o«^ & nera «U«ka^ sk 
« !jdi «MW p d^ ff p««iioia| f««M9ie^ taottmft bo p«ŁrMił«vy 
o« lA, fkik; M tylko ijk fahitpjw i lUtiń o «it4«f ak (^ji^H* 

ktfwWlci i^JEi (ii«r«*xjr £ Oflófc «jd«iai«j^xjclk, Wt>Wy JU oatfgaieDts 
MJtt/Łtićj ttl«ix/ %wtjaikQ roU- U^wód to lujlepn^, ie joł ku 
«f«4JKO*i bicfliinjt bo IjtIIm «^r6d ftooTirkti i o^Wom ■.ATotln- 
v#gC( A»ciil«i^w« fifUr^. nicoOpowJcilaic (lowr ir^rchjU^ m^ cirTkIj 
i po irbJtf »i(£«f. Krnko^ircki, chodAi w imk; Ib SicrpflU jni 
bjl pn«s Kjc^I gttbcrfiAUircm suAtcj nomiDonasjr, )edDak lue ni«te 
ttoynil, al>jr ^pokoJDOJ^ utulić, n jcttcsc oliuitj, tiy winojcb ut 
«jtl«vB^. Pomimo, 1« ma dira pulbi 0'J annu pnpiUDo, |>DU:Łłiao, 
UtnibiiUki «/<U1 mu rorkax Jo aret^ioinAA, *kuklc Jednik me ot 
•t^ptl. Bo^ taiKitr jttkte swoich tiroopików lab w«|i4lnik^vr chwjr* 
I4&? Ij«c/. jcJUlt jak^ giiberaaior hyl nicrsynnjr, lo snów v | 
ujfda nlfttłfj casiu mt iradL Dtiu Kf^iH btnljro rano, byi jtił fu 
m/gtck, jednak w biurso inojcgu un^du itio pofijd, ani |rtf^Unn1k 
tbfdu Urn go nk lAsUl aui DeiaUiieki, gi5j- da luUota pri;>b>«itU 
&fli De>ubii»ki m^Mi: .Jvl^c na iita<l» iTAtapilcm do palncii ko- 



I 



— 15T — 



I 



mifji irojoj, f^M by)o bitiro I kuraicni KnikoirltcktCfo, dU iriJie- 
dla ii{ z nim i <lAau ma roilEflTÓir, hcz odwindozooo lut, ic od rant 

l'o narailflch te swoimi odhyłyclt, poepiesi}-! Oo glówiWJ kwn- 
(■ry, iti^il U(U1 ng nu Rr^il, Im rnrn wjzyitlEo tic rcn^frzygać mu- 
fiiiło. l)oincc1xiavf£y Hii;, łc tU^ włnchę «klH')A j Ź9 Ponitir^fllcl 
chce ji ubj^ć, tin Sejm i^orpłeftijt Um sviyaii ntmatkikniui i dit- 
nmi otoO£)l »»c« mim nap^lniT wMrMTuc gfiriki, pr^yeigciliJ I tit\e. 
Oni powinm byli iłLi^yw^ć li»iy |>ro»KrypcyJDe, ont strucli rojinaitiA 
i rcmiciTAł}, ciai pH>cltirily Krukoytiockicgo cnAoJd^ j jnko męża po- 
mcby i rftmnku go podawać. Mncbnncki i kilku innycb, kt^rsy 
vj(c<^j uwadaai* u acjmowy^b diicU. w«róJ 2j;rDina6jeoiiycki »onnto- 
rów I posłów fttf ttkuli, uwijali i prudilnwiali f oir^cb^ (silnego Kr^da 
i e«e<rgio)tiićj ocoby, kióraby w tuk Icrytycjnom pobicniu titr pro- 
^tdzi^ idoloi byk. NA^in»ertt, otl iiteckoeniii, ICmkcwtecrkicgo pod- 
niirnri^k Lcrx nEiin Krukai^icirki hy] iinjrxynrLirJBjty. Nie omirifjl ta- 
diiei^ «>;nalora. źediiego e^foiikn Uby jioB^lskićj, kliWi-tiiuby sii* nin 
oklonil, r(ki pnyJACicl^kk-J ai<r podnł, nic ii^ikul, kti^rcniuliy gło- 
dno lub 92cptcru c^4 4I0 ucb& mc powicdstJiL Tym, co s boicicl^ na 
ooc 1& Sierpnia patrzyli, c^yoil przyr£Cc»aiiŁ, it joicli mu nlodEA 
od^na będtic, oeuc kory na oprawców ffibuntcma wymicny, klub 
tamknio 1 wicłmyciclc ^'i^oCj gtoivy nie i^odniot^. Ubohwal nad 
#pravft pQblL<^ną, vrylvkfl1 innycb bt^dy i Jawni Dnj«olcnnicjitia za- 
perfiitenin, \i ]>od Jego klerunkiero innc^^Sj wojna prowndiona b^dije. 
zaklinał *;f niL hoiuir jGncmŁi i tciwo i^'o ^biy, ie Mfirawc; durodoir| 
tiniować idolfl. Tycb c2lonk6w ^cjmn, którzy ilo ink nativnni'j pnr- 
lyi ru<:luj, cjtyli prawd jtiuii^j mń^tj^c, do Tiononitbi njl^Aeli. straMy! 
Denibri^«kiML, J^c on jitk dnigi llirrod kren pr^nlc^tn^ l>^i1xic; pT«> 
ciwnic, on idi lu Aiiulcb durad^w i poniocmków powoJi. Tyra 
Bpocobcm jui przed otwarcitni pootedecnia wicia citonk^n S«jnm p<^ 
ayakat Minto to, kiedy członkowie Sejma liczoirj ng agromadnli, 
l^eriTMy krok byl, jaki jodnuiu/^EDio do fnaNx&lkn OdErowfkicgo 
noiynitr, dby nnjwyt^ra włudi^ |>Tzy]u£ Eccbciuł. Nie wiemy, oy 
O«trow»ki prjy tloAyciy, a nawftt flaboj^oi cbarnktcru, byłby wjtrOd 
tak trudnycU okolŁcico^ci wydolał podobnemu podołaniu, inwBzo je- 
dnak nbo1ov^ftmy, io przyji^^ prnpo:tyryl nie dicJal, bo nr knidyfu 
iBiI^ o<l KruLoitteckiogo byłby wył^/y. Zn ale mu 10 nnwn bid- 
TKcmjr bu w równic iriidncm jioluicniu, kie^dy iijfxyEna o ralan«-k 
^c« wycifga» nie wolno ei;- iunHi^» ow«iciii, na wyłom poupic* 
i tncbd. 



_ 1S« - 



Vq południu Sojm nq zgromtidal a Rc|d prccdsicnii^ wnoU 
ki« grodki o^rotacicif aby niógl boitpiot^nic i ntcpo;Ueg]o tvro>o ii»- 
f^Ąy wlbrntć- Miit¥£ałek udorzyi 1a^% t otvrarm obrad iap<miod£i«Ł 
Poitnuu Svfinu Liyla tinutria, poif jma, 

Maruałcic doniósł, Ui Rrad caroilowjr w nk^Jtelc wypadkdir sui- 
eitrcli ułaJ^ fcwojg w rf,'C€ tSt^Juiii Aotyl i aekr«Urz prv«cxjriat akt, 
przi?/^ R?,^^ ftiiilolany. S<!Jm p(>«tnnowił, £c koimiyr rcjrninM} >"^ii 
tt^cat udać oic dg «itt pvij bocui^cli dL uIoŁ^iiU projektu do ucliwal/ 
nQvy Ki^i lulanawiaji^c^jt Aby vi ci^ga »ciiiri projekt w ueiinralje 
inógt być r.amkniony, 1'Deptcch lo trocli^ xa uiolki- ZopCYiikc, £e 
^0Uao^vieaie fiotrq[<i iiz^du b>'lo oogl^cc, Uxji prudmioŁ u nadto 
byt wainy i trzeba bytc i^aó Iroclic C3ti«u, Loby prftoa tnogln aiicd 
snnmi^ dojraolojLct Tem bnnUitJj tAt- to b^lo nłOllin^, £c ll^d vi akcie 
prz>«lanyin wyraini« Oi^wUdctył, ii w1hOv^ ftwojc iŁ do uaUoowtonia 
nonego Uza^lu aprawoMn^ b^rhic. Lcox jri^njo *i^, te raanjLafuk do- 
brnę Mwiadomiciiiy o intrygn<'h, krftrn po xa Sejmem łiic knutyi pnwi 
|Hji±pi«c1i rlidjd kuniec we^jeŁkiettm pubtyd 

W komUyacU dAva projektA co do nowego Ri^du podano. Je- 
doń pncz kaAKUlana Oli^ara. Ic IC^^d ma ttif iklaJaĆ £ ddcAicriu 
oiijb i jnko cubokoffic jego podani byii: prtfCA k^ij^tf Ituiiiiwilt, 
wice-prcJief marfjtałck Odtroirjikif dn^óch cslonkó^^' t dawn^^ Kxf Ju: 
ICieinojCw«kl i LcUiitcl, jcdon ecniklor, ma t*^ rotumie^ mm poda- 
j|Cy, dwóch otiNik&tff s Icbjr poMhkii^jr gubornalor miaita Kruko- 
wioeki I prctyilenl miaiTa Ciarbiń«ki, Projekt un by) tfmodyfiko- 
war^ 4^ij^ciyn) klubu I nie dowotlril wiolkif^go ro£umL poIttyciMga 
3vi{i Kiąd X pi^u o«nb ma byl oilpowmlni, lo irm nlcct^j xu9 
dand gAnTiLitcyi rakir kióry z diicni^cin miał «ic tkładaf. 

1'rtijckL tOD konmye odnucily i naiiut gu i>ad TO[£wagic uia 
wii^ly. Drogi projekt podany Ułtananiial prc^cAA Us^du narodu* 
wcjEO a rad^ minUirón-, wi^c odnoniony pomy*! ka>atcUnd Uom- 
bomkicgo, ra md»e narcdow<y, kiedy dyktatutu upUla, podany, 
ft w kom)«yAc1i pnaz Booawcnturf Nicmojow^kie^ popierany, t l| 
taiioo) a w lUfiera pnekonaaiu i uUpneniem, H prtjtotwt j;loa 
tianoA^ezj, a miniairom tylko gto*y dorodcze i koniraaygnonania były 
tf04inwM>a<». t*Tojekt ten v komiayack tyaknl przyjfoic 

KouiiH^e ate pru^laly na iiłui^iuLŁ jam&go projektu do uohwnly, 
a\n dab-j pm^-iy, bo kaadydjtun na prejn^aa Utt^du p^ibić lamicrcyU. 
Ik naui doiaj^la^ eic i wniiM^kowaf nolnot b^la to mjil Kaliaea- 
nów, W icl) myśU Bonairnitura Nicmojowłki byl loraa aaluraloyfii 
i komtCŁRj Ib naccelnikicDi K^^du i po sn NicmojOiV0kim Kali: 



4 



4 



I 



4 




— IM 



I 



chcidi mic^ r-.ira;t kiinf1jUfltA» mnicniąji|i\ ie lo i w IjtbncU pr^yj^ck 
ttl«lijri, NiccncjOKrtki nic iimt aironników w ScjiniCi n«ncŁ był ni« 
lubiany 1 opima iiublic^na mu nro »pnyjiiła. Pnicjt tejco, cboci&i 
ni< bci uitvtr n!e jnk póiiiicj««> tloWin4lc2«nie *(«ii;ribńlo, nic nal^' 
d«t do tvcti m^JlcW. cobr ink truiSnoniii poloi^otiiu mogli w}di>tftó 
j barkg nuroiSou'^ od roibldu urittowaó. 

KciffiUyc: na It^un^H lylko k^n^lYdni^ir wotoAHly i kriuki if nu* 
j^t^puj^Cf tpOMtb #ig roifliiclilj'; NiomDJovr»kt miul II, Krukowin^ki d 
a Owruwaki 3. 

Kicily kcimT»^ w binnc jwojcm pracowały, lymCKMcm Sqjm 
dAlćj obradował; falrticnlnl j prK^-jmonal nowycb iro^lów t tfoje- 
n^ditir bju1ocflc>;:kicg<>i wrilcnikic|^ i iniibkicgc, na bruku Worjinwrj 
obranych. W|)Tou-ad7Ciii do liby lołtali nuel^pujfjc-y po^IoHiot Jntnf 
łir. PolccKi, J(łaoVkitk Kurwo^Ttkf, Antoni P«CtóTB«owBki, Adum Ko- 
łysko, C«xary rinicr, Jd;'cr^i*nkiciti«x, Ludwik ri^iktcwie?, Ludirik 
^rabr^yrkt, Anfoni l^pacirtKki, Feitka Klenl^wte^, WftJcrj fi^tkic- 
uici, Wtadyf<laK l'lulfr, Antoni CłiliiHDi^wici. Manxn]ck puitiiaf 
nowo {^mybylych, a Pifiblcuicf v imieniu n»iy>tTikk oilpou i«-dział. 
Po^iskaioDc uięc icetnto kulu pu^ixvbi>«hV uji^rycEiy. 

Tynłcuuwm komisyt ukobuyly atroję pracg I do Izby powrij* 
cilj. D^pulołrany MorAiraki w k\\ imieniu projekt wDOiiL Naprcód 
prud^Ut^it punody, dlA kl«W}cli forma dctt^d iatnte}qco|^ Ke^du nfi- 
rodowe;^ i prujukt pT2<>£ kad;i(cJju)a Oli^arn >!oionj prxoa konibyc 
miŁTU^d iwfaly, brak j^diUD^i* spr^J^rFio^i fa gł6vrny powód pnj- 
tnc^nj^c- Nai4Q|inie »i<rwił o ttiU^ueh projektu wni^^iocego i pro* 
joki odc^ylaL Dy^ku^ya roTpoc/^la «ic, Z ppc^afkii była atabn i mało 
snacKfrH; idanni} się mo^ln. M Si]-jm poflJitpirtro o łkntccifroflci drod- 
kóiitp ^aiie ui:hniiUć xiimic^nruL D(i[*ierxi puy ;inykulc ^rlm pOffo- 
wie WiJiiicn»ki i S^idziAnki potliuc^li itafrif kwr»tyj^ c nommacyc 
urodu, pytnjic do kogc odh ma nolcłc^? ICcnnsyo w projekcie te 
nlrybiicyc prC£CKi"i K^adti pozoAiawiLy. Potflotvie Wttniewiki i Swi- 
dilAalii, aapalrujtc ei^ na odmienność nniury, tia formy nowego K^^dui 
poalAvili p}Utit«, eiy oddania pr«2«»oai tU^du pninn nominacji 
i odwolaiiia wod^a tie b^diio dbi apruwy wcjunnoj aikodlinrc, cxy 
to nie wywobi albo igul^iit^J koliiyi mi^ihy prcii^icm a woJtcm, lub 
eiy, fo j<*teie gor^^J, n[« tntty wothn, a wl^o ix«7o1k^ mu Mtno' 
ducltw^fć r^lbicTrR!' Kwcuiyn iiiole w /,zŁA«ilxi<; dw bykt tlaiifcia, lcr:t ai 
do vbecnegD potoieniA, co do oaób, jakie KraE aa uenf wyjić mogłyi 
vijid£«yi:£iijnio trafniŁ Obndwaj poflowio duwictlli bystrego pricwldy* 



.^ 160 - 



vaciu Ticcij i <& i>ivrf <lm jut sltutclc Imfució aw&g icli ftwicrdzu 
KtukowiMki oJdoU Dembińskiego « irodtoMwa, mo t i>rfyciE^o woj- 
fkowycłi, leca jedyni« łwobiujcb, Scjni jodnak nie podiWhl un«^ 
prj:GE rKCCcony^h pa*l^w uOE}'m{>t^jcłiT umcnt jo i pn>jckt l>«i loiioik^ 
viiacxfV£ tvicksxorfcij£ ^ctwkrd^tl. Oio jogo oenom: 

pliba s^naiurakn i Iiba pogcUkii. 
Na «miOMk knntU^i »cjriioivjTh i pc njr»łiiGlintiui Ijcbto 1i<»- 
misyi, pfEekonaneJt}' «i^ o foLr£cbj« zinieuićtiSa iirbiraly z daU 
17 ^3'ciniA r. b. Rfnd narodowy Manotfrt^c^j, ir oelu nithniji wic- 
c^-j «ph;fcyHlo^d ilmhmom K^^iu, cloh^jl iooiCż^f dIc po«lAnowif, 
iicb^raUły i uchnfllojij co n^t^pujo; 

Art. L IŁk^cI nnFOilowy ncbwnl) e (Inm 29 Siyc£(tU r. b. pig- 
cUi Mobom |>orucŁany, fiowrierzon> m coelj^je odi^d prc2CM>vi ir r£(- 
diio mintfftrów prcc-e l^by pQl^nE[)fic mcz^rlocinic vrybTfłć mc ma^ 
jfccmu. 

ArE. 2. Frezffi niintiajc ^zedclu mini«tr>^w uryi^nAluw n^doiry^ 
i sntt^pc^ |jre2(»ii, kićiy g(> m jii^ypadek choroby Itib mem<tlootó 
lirr^Jcjwanin wyręnnł^ bgilzi? 

Sum l}'lk() [rmxta lub je^o jtunit-pr^u iiii^f b^dxie gW tłtuaowaiy. 

Kaidc pujtaiiuiivkiiie [irece^tf. w imiemu tU^idu aarodi>wtgo 
wyobołUni-r, icby było oboniołiijncc, wytlanc by6 poninno w ratbie 
i 2a^A\'iui]i:2uiie poJpidcm jediscgo z minUtrów, n^^ &klni1aji|cycb. 

Att- 3. Prefedowi, <i]>rAcx Atrybucyi ucb^rAh^ Hjmon^ je dau 
U) 8tjrj!Eiift nwknycb, ilulyf bfdslc prawo nomloowanla i odwoła* 
'hi& wodca naciclncgo sHy ibrojncf) i prawo uliukawicDian 

Art, 4. Atr>bue)% wjjdywwj^ce x iirtykulu 40 uatawy koo- 
«iytacy;n(^jt <o jcnt wydnwnriA wojny, ^jinicranio trftkutów i umór 
n«zc)kicb pr^y Iibacłi pol^ciouycb Eoeuj«. 

Art, 5. bby »i*jniovvc oili^J ui do osM^jbodwidti atolS^^y pn* 
coHAĆ będy w poł^czsniu i i^Rmo \y\)io w keidym miie zaliniłlovrai£ 
lub rOEui^Eai ^ii; mog^ 

Atl, 6, WykonAnio ntMOJućj uobwoly poleCAnij. . ., 

Watoeaua. dnia 17 Sierpnia ISiłL 

Frcfydujący w »eaacie Mur0załi>k Uby po^eUki^J 

(podpO K»!"Rftd*iwilL (HpO W!, hr. O^lrowik 

'M łckreur^a KnnJu Za HckrcUrzsi [iby pot^Ukii^ 

([)u(Ip.) Le m ji ic ki e*. k. ^pt>d|i.) W, Z wi erkowtkL 



— 161 _ 



» 
^ 



^ 



UtUo&wiottft nowa fotnw KK%dii r>cj:npr£«eseiiie naula w^l^ioU 
n*d fJolyclicsMOW^ł vii^Cv} bowiem djtvr4!a jeddoJd t sily, a Km 
samom Upi^j odpawin^tU oWaomu potoicniti. Lcct MOift formn 
Ef%du tttt viytihTciii i ottoby, ki6io wloO^^ »pKwiijiŁ, waxvatkQ ros- 
irrtrgoj). Jat nn poca^ikti powitaniu losijnkt i nciucłO nftroJowo 
nnjlcpii^j routri^gnęly, jakiej farmy Ht^Hti db na* bjHo poirto^A 
1 ilfklaliir^ nVrfyknrctc»r ula chiit^ tę latanuwionOr tlyktntora inbmklo, 

Vi> preyjędu uchwa1v. iJ?putovrauy MomwF-kl w itubniLi komU 
syi pr24xUławint Ltutc knmlydttów Dn |>rexCAA Kjcij^u. W prtenió* 
iii«niu 4n<in ojniu^jc^yl. ie konuenrc a^ d«lckic od oatxucaiii& ^c^* 
moTri »vt(»j^o Kilflfiiiip Bwoicli kandyclatow* jedynie lo c/ynin dU 
ułatwienia mu pracy i ekrócoma ciatu. Iiby nio dobr^r pr^yj^ły 
po(łani« kar^dytl^iiów i uwataly len krok i& rodiiij ogrAotciOoU wol- 
DoM trybcTu i i&X|diily, aby ittmo ich poilnly. KoiOy z citonk&i* 
m\u\ A\x(tc^ k»iai1y(IiiF0\v TApUjt^ ]'o obltcienm pokairalo i\^, fa et 
umi ksndyJni^a, kl(>rycli koiUTira ppdmnniy, nuJAi^H^-dj krcwtk DCnry* 
mli, Ijlko ir odwrolnyni nl^Munku. W kamUyach luijwi^c^j Nto-^ 
itłi>jo«i0ki iikiol glo4uvr, w kUch Krukotrlccki iinoiDaigatp Vo xa 
gmoicf tycb lrxMU kandydatóir wyj^ć uiA uiniaiłi>, intiycli ta^itvf 
w Kc1«cc jakby nk snanou Nittępnic pr»y«ti!pionc» do wolounnifl n% 
presGM i dn^ii tylko knndyilatóft', Kriiko^iccki i Oairowakl, pr^y- 
j{tj«H 90«Ul9. Oisobliwfiy widok |)nedtfiavnial ii^ w G»«ifr wotowa-* 
nit- Członkowie 8«jmu nit byli n& mi^jfcucb, chodiono, roztnflwiaoOi 
aieprj i nartily irwnly, !ecK najwięcej uwijali *ic Ostrowt-kl i Kru- 
kowitfckij uliydffa w inuTcb zJimianicb. Oicruweki wiEyitkicb człon- 
kAw obcUadzil prmjc^t^ aby na ni«go wołów tiic Oawali, Knikowincki 
pnun?iviiii«', wB£y»tLiui tt^ ktaiiiał, ivfr£yfilkiL<b łcipkiili abj kruaki wy- 
łobrai dU «Kbi<. Obliczono vk-citi i uknzało tic, £o KrukgirlecJii 
Rłiul icU l^ł^ OetT0w«ki 2b. Kruk^iriecki nicc pr£0£ prciyduj^cogo 
w MiMcte i cnor^falka Ijcby po«clskii3j tti prctota Re^dii »[ŁroO□^vego 
oglorfony zom^i t losy PoUki i pott siania w jego i\cc prsoc^y. 
}fłO0E«£cdliwy lo diifti^ i opiekany iwybór. Po«ir9cKeni i iiiiryg% sa- 
ci\\ twoje dl IH o, ukŁooenj \ kluinbiM.-ei]i dukoi^^iy) Kojtrtdowsb alf 
duifa jrgo i nin uiiiial nawe< AV^oji^j nilo^ iikryĆ, pnyzwoil^j formj 
lafbowaA. Już kiedy nc sam wyt:<(ir prezma R3q|du odbywał, Km- 
kowircki«»m prtyzwutEo^^ i skruauoofl^, ikoro byl kaiidydai«ni, lu- 
kaxyiip|y na pOfi^d^niu k^ nie xnajOowa^, icm birdcić) lai t«rai, 
kiody wybrany totlti), fornja prawa i obyctaj paHamcntarny w-łka* 
lywalyi w jaki apoaób wiadzn oddano i doręczona być byta poirinoo. 



— 1«2 — 



Tywfriinm Krnlcoimdii raprinic inaCT^J fkosttpił* O^Meny na Sc}^ 
mor:, aiuiro pirwmcni ui*lat rigliMizoflv^ kntkuml; „Hfoaic o gloft^ 
Dsoo OŁD go £ ujni| tona dla obnJ pricpittUfcb. W prtKtnamttr^ 
niu Kniko«>eckiego nic takiej nie bjlow coltr Tudsl M^sottea^ misio 
jego poft^powaue. «rirkre4U£ «(/rairoviui)C pnci niego «lii^5. aoi 
nawet tuc ukkfp), ooby wjł#jt6 pocfccid ^więtsM o1»oiv^«kJ x»pc- 
walalo i mk&Ł^irtfo. Owtieni, taczki otl oświoiikttaur ic capewne 
l«k nywAca do*to}fkM dU 19^ }ecnQ povri«fii>ft) to«uU, !«}«•( Col- 
iii«n«iii umiałam vr lattigacH iiafodofrjcii i it itm umem Stjai{ 
■poddcYd nir tr r-im tiulfJEf Qn«Tgtf i illf, jfthio tf jiotncboe do 
utrrymania porrj^ku i B[>uki>jnofci, któr^ laohttiane tcrttaly. j^'ftpfr- 
wnial, ie nic 3av(ieilxH! n^ w tem ocsckiwaiiiii, pciirmfi no bowScm 
octkrj£ jipiiki, (lo«i^s^£ wfrzelkic imaichf, poskromić aburiCDUp 
i|iokojtH>jd utrfjrmsf. Po tjm neicpie, z ob«ciK|[o polotaut «7iU-< 
ktjna, pncctffc^ll do og6lnej «pTAwj narodowej i rickl. io^utck ii*|* 
kpi^j «łlQwodi»i tftafjinie w nint pt^otonc, ekoro cci dopi^riy- J:<MUnic 
j niepnjjftcifl |>okoaaDir. Wien^M b^4£i« utipr«Aic<lliwteritc ^cęj^ 
wjrbcm i « jcgp flirony najlciJMłjr dow^d urdti^ciooki tMo^j* I 

W^inftjemy, dc «v'vbĆT Krukowieckl«;;ci nŁepojfiyin nam ^fl 
wjd*jc, bo gdiWl ji^go riulugi? Bjł on uprun-diic woj«kou~ynł IH^ 
wiftljm w słulbie, \er^ iiTopnie bet ^hiwy «y4;iva], a lyle lat ^aihfp 
ljl« wojen ti'}bvtycli Dtgi]j:le mu pola d<i otlynacMuIi nie ihłj* N** 
wvt poil BmLłi;kf , giUic mu fonuiin pr^ybj^uBlo i pon>DC%r gdóo 
migi tak eitoio na biluf gTOcboit«k^, a tcu cantem oa lofi ojccjria/ 
wplyni^, mc i^lko nic nie uccyoit, leci owadem, tJaje 4»c. onij^jloie 
plon I rijk tnrj^puiicili aby chnały Cb]opicki<|;o nic powick^cyć Sio* 
pitie ctnycnano, tnaki KiLSicsytnCp któro pioii jogc niobitji wmU 
nio»1n, i£ nie ijrle uutuj;um i (;£yDO[n ttpetnionrtn byl wiDteo, lvei 
tri^cinym utbifgORi i luraniom, >Voj>ko nic kochało go, moina po- 
wibJ2Jc£ tiuwei nic uaiiotralo go, ia^ttij wii^coicl lam nie iniah B^ 
Wlklcdt nic niiJil iatlnych »ivlLig cv«i1nycb. GiibcnintorBino tnUjca 
WorMAwy HpntMon^al, a1« jak je npranowAł, loinij' r^flil/K^li. Kaw«l 
pDct wfgl^km i^lmraktcTu nit? miał Krukowiecki cblubnydi w»po- 
n&idi. 0«a«zcin, enany jikko rnloily burdat jako utnry intrygant, a pO> 
il^powBDic t jentraŁtrui ^utkuwskiiu i Sicrakowcknu warlo»ci m^ 
ralticj prcyitpatznć mu nic mo^o. Takim bjł Kruknwiecki i takiej 
Sejm w na j trudni ojsićj cbwili powołał na «tcrnika, na prczOHi Ui^du 
uybra). 

Foiicdz^nic Sejmu kolo godziny 4tuj ukoucsono eoainto. Kg^ 
Obroi3owy, JEtk zwykle, ^obrnl si^ na ecty^ wiocieorn^r i ociokiwa- 



niem od Sejmu jakiuj koinunikacyi co do jego przeznaczenia; tego 
bowiem prawo, tego przyzwoitość wymagały. Nie odebrał ani słowa, 
ani światka, najmniejszego zawiadomienia, ±e władza jego ustaje^ 
a w j6j miejace inna UBtanowion^ została* Daleko posunięte to za- 
poranienie, jeieli innego wyrazu nie użyjemy. Bz^d i przez swój 
skład i pTzez uaługi oddane na więcej względności zaslu^wi^. 

Krukowiecki dopiero, przybywszy na Ez^d i okazawszy swoj^ 
nominncyg na prezesa, Rz%d dawpy o zmianie zawiadomił. Ani 
słowa dawny Bz^d z nowym prezesem nie zamienił, ale milczy salę 
opu^il. Milczenie to było wymowne i wśród postępowania, jakiego 
względem niego sig dopuszczono, jedynie stosowne. 



11- 



KOZDZIAL XLII. 



nln- -^ Okó\aiki » powodu KWAkceiii prcu Fniiy nirijcralno^ot. ^ Cjrini- 

Ccirencya n natt^pcit^^ tronu t iniiiUu«iu apro,vt ttt^rudtmycki — Mi*jft 
v/i<]£i^i-., ie TiiC' 11 rTJ^Iu nie srotti, udi^e »iq do Iib. nv4Vri4yA v Itbi* 
<Iepat<iwnn]r<:ŁŁ przy nchw^klcnfu iidrc«a do kr^U* — Cyrkulort ilwicla tttf 
niildW^ffO tło tiiUyi ^MniliiAj r. j-n^u'iii3ii iv^'|]TaVby 'SkntyiiirltAico rlfiEsi 11 
Sierpnia. — OtUtAin odcxw&, KawiadłmuajqC£k o Enunciio KA|dti i Uuiha- 

plonLaijrcjnych jcg*> labicgucli i eUraiiiucli, klOrc oJ bkwj watrolc©- 
kitji (l£ do dojtcDia i>rxcE nic^ wlodzj taBcły. 

Powo(ixcivia <3vplQinaoy> naj^i^cćj aą Mivi«lo oJ puwodzćń er^iA. 
Kiedy fvyd^ziw& Awi^^, fulwo plon ich tbicrai, ella boviotn nit 
lAwaie |>fivwagt- ^^^^ inacic-j ino fic, kiedy or^i aio do^jiiujo, kiedy 
iuopovk'od£eni[i pnychoJjm. Wtcnnsiis mapri^jnciol hnnlilrjc, pnyjft- 
cid T^kc u»uwiL I gWii ^lolanltt nie ftłuclA. T^^k byln i r nnini, 
i 7 Diurri dyplomncjn. Kitdy olrzymnliiin)^ iwycitjiiwii L>enibe;^ 
i Tgai^, ni« iridc wpmwitiic byliśmy wspicmni prcftt gabinctjr »• 
grariicxae, ule ^r^y oitji nu [uj lj'Iipiiiy tluclmul^ tujtiiuAaik^f &ii; osml 
Ijtcz gdy tcrftx prcjazty nicpowodseaii, poslucb nikoie a obojC^^^i^M 

IDWJKC )CgD xa«^pujcr. 

JuJt wj^li^j opowicdeiclifniy, juk Jiilccc Pmey elawnly »ic niini 
Bi6iyc«li«c i nicpr7;yjacic]:dŁic. Tu meiyocHwotó od bitwy Odtrol^e- 
ciorti wifc<j witaiUła. MoiBkwfl w daUtyoh op«r8Cva^h wojtnn^cH si- 
niłcnytn po dole WnT^inuy Wialt; prKejć<^, a ponkwuŁ pny wbcin^ch 
irodkucb uczj'iiić 1^^ Die niojjlB, przeto Pru>^ z pogwntceniem wKzd* 



— IW — 



'Icicfa prtw DArD(!^v, z obm^ aciu^ lud^ko^ci t ap ra wiedli wotei, Mały 
alf dU dI^J podiiA\^-^ nillitama. Tomu bjrl Mklailcm, mng«x)rf)ciii, 

ki€ nmtvt^slj óo moBiijw poirsiebne, [tatiet |>rx>l>j'li Mpera^y pruwy 
I pomoc), VTty tćj pumuc^ Ma^ku[Ł ni<jg1u |Kik&itió ni^ o prxcjik^o 
\Viblv, a DAm dof ^nicrttln^r ifidia^ zoiOit, bi> o^catnia daam u- 
*łoDa iikjktn 1 itniT wpjuy poO Wiircmnr^ aig prjicaołiłi 

Tnkk krs)CS4CC, DieaprA^Tictllmo poMcpo^ADic !'ru«« smiunUo 
Ht^a BBiodofTj do gloJnłfio prolCAiowanio, FnjiftCMiny p*rc wy- 
Jftlktiw £ tych proto«IftO}'h 

^'6 doikliwyia ^.nlcm powracamy do t«go pn^dioiotu, kióry 
liAcUko nx» >woJA DS}jtoici^ 1 UDu«tii Atrij^ b\^ glodao, ^omAgft]|a 
■if w TÓwmc c>c2Uioli okolicznoiciiich wiipnr<*ui gnbinH^ir curop«j<- 
■kk'li- KłeOy valkti poml^dcy cc^nr^in Roflyi a l^oUk^ ei^ rarfi^lo, 
kiodf itLjdiino ugulmu yi lLtŁtu\n*^, >-U ^o JedJiT^j bit^VJU armia ronyj* 

L»kA sauui Poloków poddać «ic bicrnio pod jnrŁcni^ Prusy priypa- 

Fuywttly »iQ obojętaic v»ido'At»ku sui^icunia paiudu polakir^o. — 
Byliśmy idumicni t; obojętuoćci^, ałe nic midijmy pr^nfi ekurJtyi 
«tc aa iki^ 

OtnmotDiefiiGt w Jnkicm naa poxO£tnwioQO| tiie odebrało n&pi 

F<H3«'iigi. Powi^kayliiiiiy Diize tiditoiracia, obficie »cafowA)Ui&y knvi& 
DiMa4t Di« «pocx£tiiimy po poirod^cnlncli, nia dftltiiny «ig pokonać 

I pncdniiiioicUnil, opierdi^aiy tłl^ i opi«raA dic jcHicie bi^dzicmy pol^ 
iRCfliu mocaratnu UiMyK {pl>^ jcuJi^iuy tiic niiuli dutychotiu tttdntgci 
»pr£yiui«ri«iksi nio miclijfiny prtyDi^mnitSj wlccrj jak jednego prco- 
ci^roika do 4WDJc:'CniD. Ak w clivri)i> kkdy (>a&£C uaHonaaia i oGary 
niioly nydo^ owoc, ciyjt inoiemy bcE boleści vridei€^, juk mc)Carvtvr<i 
»f««cd«iic tkic«io pomoc ii04xym n^c^otn i posbairitL oae kcny^d, 
jttki« iui«2e Vp'>lrnjime nant sapewiiialo? Pruity nic diciuJy pou-«tray* 
mać »»'0jj£ r^kn mLCCia ^biafCKcnin, juki TJiniciiJEOiio nad notucni 
globami, n drinnj jenctc podnj^ ono r^kg pomocy nosiym nitiprzy- 

tio^lotii^ aby usmyifiA^ li^tuo powodi^in^ uddnlić diicr^ na>jiego 

I irywnfo. - - ' Pt^locy tnuj^ tuputno jitiLUO iwir^nbi^, iit winru tiuro* 
dt^nr jeeŁ lylko C2c;igqj «1ow«i]i i £e irsktniy i uniowy ttyii>y«1ono 

i»MUly, iiby oelonioć potcmu 0[>rawiedIiwo^ci zbitidui^ i^oŁCjUit^CO. 

tZuida mciaicrAcan^yi ctyt nic uioio im ałujtjć i:a dowód cgoUmti 
|)oliLyki, prEyjyćj diiaiaj prici gnbiDcly. Pniey g^ak% w epo^db 
najbardiitij krxy(»|cy i) laaad^, która box wigl^du. jaka )e«i, ras 
pr£y)(li, powincia być NUoowaoa wiKi^diia i do w«iyitkicb urćwno 
stooowftca, Pnuy ufoo w oftia^ kloboś^ ^^S% ^'^^^i z-r^cmio odpo* 



— 166 — 



irlcdii wymijujajco niocftrstwoTii, którcby oKcialj w Europie utrc^mM^ 

povaRU V ociacłi iiianiortycb gabioot^w, ch>-ba, te pointbuj) ono 
tohaczyi PruBiików w WatuzAwio, »by uwiersj^ D«lconi«o we w9p^B% 
ukryła <tvnrti pcti:r«fiurvkK'gn| i hc^riiilpkii^ga Rz|d norcHjowj odbicrm 
nlo^iiie »port główaodo^otlir^cego, z kcórego m^ ilowlailuje, fie tr- 
miu i1owcjihoii» iJrttx \nimt.n\kn PtLśJtWutwii^n Jtkrnkcctniwiui^ |e*Ł 
pTx^^ doluLj Wiilc i u»t«>vioQQ na j^j prawym bricgu it Jo graiuc ' 
pniekich, Armiik roeyjakR, maj^c ewoje kouiupikacye prced^te |»ne£ 
powitanie lilcwAkic, pr£C£ korpuii rzucony w województwo AUguwlo* 
wfkic i przcE nasEc pctlnlciici^ic »if£ w raosach, nic i»ogUby istoioA | 
bes dostaw ijwaoJoi i poirsteb wojskowj^h, j^dyby rue odtńCTulft ichj 
t Gilciipka i TaruniiL Stnicita ona nuturalnn lini^ opcracył i odcy- ' 
•kuje jj^ w Pnopscb. . , . Tokie lacbowanJa ei^ PruA oiszcKy wei^^ai- , 
kia nA«e konyćci, u2yAkaiM prfet lyle iioHi^cenia, prici lylc krwi | 
przuUm'), robi t>c!jiktil«?r^/nrjmi^ oimii^bimy »ic powirdaWf, w«xy£nkifl , 
i^udiŁ DA«KPgo ni^iiwft. Wtfjjtk ualk^ omea je»l wejrunitie>Ti Jo h|Ju 1 
boJti;go, jaklt wi^c moinn ]joiffali&£ aic wply^wo^ iia jfgo dckrAjr 
i dftkiAĆ w ręce brou tiDJ«triuj:mcjiiiii niocnr^ofiS, aby tcm pcur^Kj i^uv- 
bil Hobe£0. Niccb iniat wio, it ułc tylko s oaiu| Ito^y^ |rrovra-: 
diimy walkę. Był c»i, kiedy uwoiniio sa ibrodnii}. jcMi widti^c] 
walkę, nio iipio9«ono a: pomocą Błabn^cniLu Śwtai narywiłl ic euuiy 
barbar2yi\ekimi. Dcisinj trida^ dwa mooirttwa dpriytl^tono pr»-j 
oiw uicizci^aDeniLi naiOfJowi i pozwalają Tuordowuć go i krwi^ «t*| 
mną. A icn nan>(l nie ma nnwot or^ia» icby si^ bronfi^, bo l*riwy; 
o>B pfjprai**Eajqo im pr;^jure>*iio«Diiiu na^tycti kapitnt&Wi latnyrmlyj 
takJIc w>:tc1kiv Llonoxy prscdmioiów do uaan^} obrrny koniccziiycb. 
Oro e^ sfiotiob)', krSrymi f\^ po^łu^uj^* mby nam a^kmUi^, oto wnika 
ii»ciwa» kCurj^ aum wydaje HoAya W4[)tei'ann przcc Pru»y. MoDar* 
chowie wiywaj^ imienia Boga; — lićg jett aprnwIcdUnokJ^ i pni-* 
wom: wjtywnó go faUsy^v»o ioet to sprzcTtio^rlcina^ ^ic, Kl6i moM 
przcnidiicA pr«yv>tu^? Moaarohowie, którzy chc^ uott ta^^kidii^p tlo^ 
czekfljf *ic mole ilnia, w którym pne^ Udowa ni b^^dA pne2 &ief3icrf-| 
Jcia t xm»jd^ Bic w jhjloiiTiiij inrdnum, niech fobio prx)'pocDn) wtedy^ 
awojti Z!U:bovkaiiic h^ wK^l^d^iu Polski Jtik tacliowywa^ Ukilczouio,: 
d(aaaji|0 tylu iiit»pniAicd1iwi>dci, jak mc »kariyć dIc naknywdy, kii^raj 
nam ^j) wyr£)dxfloe? Oft'x pan poenni^ haiuc pkhrgi. DJecJi odl' tr^^, 
manifettcut urcctjjtyni | r^ciwko l'tti* postępowaniu. Niech ówi^ 
ukCt jakie mamy Irudno^i do ł wydęte di a. a tnoi^ nądy głttche do- 
tąd oa glo4 »praviicdliwoACi i ludikgilci łamuoDC zoetatig uzuuć, £el 



^ 167 — 



noróO, kt^ry moi mitł odwago opierać elę wrogom Uk binsEnym, 
loym je«t Umienia wolntgo i Dtoulcłnc^u, 
- U T-ipca-* ') 



dL 1a PoIu^^o k t'.uiiLiiii'rki:A. i|li»liii) łhi i-Jnyuit' ic^n^THlfriuPiil ^n Kueriji^ 
r|ii'4 1a <mt« d'nTło itonlo baUills Tirmóo rnMa f^iFoiit «iiireT l<tf rotocmi* 
Mitui lo jui^C d'i]iLO <'l3^L»Kniii;fi ju^hł^i^ la Ptukm Mfii^itA J«Vftc impAAfaluljU 

J|« oo1i<i iDd]ft''^rcQco, maih nouii D'Aii(iT)A pM 1o droJt dc noiu oa pLn^udr* 
J/iiV&Tii]un oti lin ll(JUr^ il laiwt^ nir nuiut m pumt d^conr^ji^; nona 
ji YOUJf multipli^ n6» «fl'art(i, iioua iłtoda prodłjt^iA notro »iukjc, iioha i^o 
UDUH »oiŁiiaca p^biŁ rtTpQtf^5 DpHs a9» saoa^ n^ot no aom noaaana jn 
Ułm^m aJiAttra pai^ doa fiivi>». nout avoiłft rAtlfltA ^ nou r«iUt«TOi 
en<<orc A i& pmsanc« ci>]ofl«&L« do l& Riiamr*, oar si ooiin I3*4Vloili jasH 
(|iVA' pr^Mitt MUrriin allic. noim n'nviniifl nart ^fiiK qn'iin cnnl Nilvi)rHAlrA 
k oombnttTD. Maia nu Tiiomunt oii noH uE?urt-« ot noo HuorińoL^fi Bllaiant 
pł^riT Wm fniirjt, |H;inYi>Ti"'£iifLi« vciir i^ftn* Jnultiur iitiH ptiitHAnuit v<d- 
«ŁUC {wr^r HtioouTH i Koit ornifiTiM, nouA ot d^ouillor dbt avELiitag«a 

d^ftnftfr Je ha niASn I^^ ffł)LivA r1>ti«rmInM.i^ii ąiń Auil- Aiupendu aur 
lUH l6lef* et atijourd*hui dlo tcnd nsc maiiL Mroottrtbl« il iKm ouuOEaią, 
pour nrr^iwr uuk nuc-tAłł, puur cbi^fEitr Ip jłinr d» in>łn> IrfnmpliH, h , . L 
Polnahb ont droit d*m'Hi'mor i^iio la icl du ontioiti ncat <|U uu Y&in doiu* 
tri <^ue Wk U&ItHj.^f ul ki4 oirti>idij(ioii« ii'viil Mi iimiil^? tju« puiir {^uvrir 
Ia cnino du pnaiiAnt d'mi AmuJn^to dfr jiutico- Le principo d« Don — Łix- 
l«rvviłt4on no |HnLiTAiv-il ^ Itii ffoiil i«mr cl« d^Kmił^it d« U poliliqu« 
il^^lfottmD Bil/kpŁi^tS Aujoitr^r^mi p«r 1«n cmbin»tii? Lu Pitma a vir>1n d' tin* 
SkAiiiif^ hitii ł^Liu rfiaiiE« ca piinnipOf qiiv tM s*^*>^ *«><* uao Tow rc^i^ 
dcmit AcTD reiipt^cti; purtout^ ou igalumi-nt iLpplJąoA. La Pninnn nonltAni 
daiM iioUu tailll04Hl^ uar& bnau donn^r do« r4p4ii«oa £TWveir aiut pnuaiiti' 
cGji iiui YiiuUnt tDolaicub vti tjun>|w le priacipo do QtTn^lut«rvuiinoii, «11^ 
n« pr^iirr* pliTt* nolor#r 4a <^nndiłil« ^n« yi>L» i1^4 mliiiK^tit irurMuioa^] 
A tiK^iaA qa'ilii D'*icul cCDOTt bci^m de Toir Int Pruaaicnt a y&i-*c»-Ł« poi 
rroJra nnTtn i 1'Acciitn HiTmiUftTi(V drs coiir* do Sr, PflfPrAłiinirg ei dt» Rcr- 
lin- Lo eoQvomcmotJt bationul łiniif. dc rcfi*voir tm rcipporl dn jt^^nćiF^I 

«*t MtnccnlT^ NUT la t>ii*)«u VUtu]o et uohaEonn^-o Ic lan^ da U nva droiu 
juBąia'4(ix OoDŁiircs pniMienncs^ h'axmi>tt ftLMft «iraut *'«« cofamriuiir&tidn* 
«Oiip#M pAf rm*iiirri>i^tii>u 4l« LiHuinrii*. p«r [« norp« jut'^ dftii« 1« pftIaticiKt 
d'Aug'ul9W Gt par n^lrc lcv6n Oiii mftf*)»T>r n<i HnnrAit HiibhiiitAr <|ua piir [«« 
»ppł<>viKjijiuirnŁ*inf« i!j< łmurli? H di? guottt qfi>llł rf»<ort dc Tyąańg 
db ^ora; dla n pcidu ligno uaŁun^llo d'<ip<ETMii>iJ| m«>t vll« U r^lf^u^ 
diLk* Im Pnu*. . . . OoŁt« coaduit« do La Priuto d^Uuil loua aoa avantagM> 



Do tego cyrIcuUm hyĄ 6cĄ^i^tf>nf Imc tui»(>tit«gD iffodia do 
lloradjikiega, laitlępcjr ruiniMm ^pr^it KogranlcioycK, w ktgryio do* 
Doai n pUme nion-uitka rutiklewkfn pnc£ri^d» Vtitt\y i o tum. lo Fruoy 

miot, to pogw4k«{kie praw narodów gnbicctoiD ugmnicuijm przed- 
otftVfil > ich wdaiłiii aic JoToogmL Jakoi, wekiitck tego ^csmnia 
t«ka nota pnn Ha^tl narodowy <lo gabinttu bcrliń>kl«go lottda 
podana: 

flEurO|>t ocenia atiiBcootfć apmwj, która tmuilla FoUków cbvi jdi 
Tik cr^i przeciwko moDorste rosyjskiemu, oiu wio taki^, d# raafujcmjr 
iłSftcmi ftloini i rtaat% krwi^ aby otrcynia<^ jedyny cci bftaijoh pm- 
gnieii, iiuez^ Darodotr% cieaalebio^ Te i>%djr, która Biajf na c«1u 
eiciE^ćoid ludikodci i ludzie, którzy rozumfcjf tiMXO pn^dń^wii^c, 



(icqui*i j<«r tHfiL Jo df^oncmosŁ. par tann dc nkmg wnth. CUo rood Ui^idlo, 
Dcuii <>»<<ii« k i1£t«, tAii4 leA iAirfLck4 tło notM courajcA- Kotr» lvli« JrUh 
pDurlAnt un appcl «u jo^^mctit dc Uidu, «oiiucioot OA«r infl^er m» d6arM« 
i-Ł wtiir di>aner le»t ftrm«« pluK t^rrililus fiu f'>n^ pivu~ qn'il ta«ft« ploa 
iiiLfvia&aŁ to faihlo? 4JI30 I*«>d fadio quo oo o^tm pfta av<qo U Roamo t<^9 
quD u<.<[ts avuiia it ciijubaUn. 11 fAl bu t4*iiip«. aitąimt, Sonąt^t' <>i; wyait 
VII i^ombut, on aurai; cru conunettre nn cHm^ oa m vea»iA pcu ad ■Bcoim 
du iilvj« fiiiMc. L« iQOud« » ■ju&Ufli «o t«mp« do WAb/i^. ATijrMinttittni t'ci> 
voiŁ df^iuE puifftuiCf-n foi^ur^* coutro uia narioa mnibnuiYtiw- «{ on La 
)aI4ao UMadidaot- d^ UkUR: froid^ Ei c^tte naUon ii'a m^aau pa^ i]'Ani9«» 
ponr se d^fctidrc* car ta Fctiuc rjon CDmunte d^VDir nrr^it' oaa capitfiiuu 
B arrOtA toun Iw traaiportJi ^'oUJAtA ąni aont lndi«i>«iiu^l«« 4 notr* dA- 
fbnoei Co bodI U k» aoyri^i doiil se bcH pitur Jioiu uióre. c'ettt te loynl 
combni i|no noTifl Uvr« U Riib^ia aid^n ^o b PruiH«, t,«B ptliic«i> tnvii>- 
^neob lo nom do Di*a; Dicu cV«t la juatitę et l^^cit^: PioTO^iwc i fowŁ 
^««t tA lAijiimr- Qiil pf^TiŁ pr^voir t'ftvnmr^ Uu pdnetu qni rtmtftnl coim 
<IAŁrmro »oront poiii-Olro un fottr poinnuirto por to inalk«nr at duu* bbo 
poMllon diftkile^ QuiU #c nipf^cUoitt atorn lour oondiiil^ rI»-iL-Tif dc la P9* 
lOgno* Cominent garfl«T tv dl*nr» «ft i^pr^orkuii Uat irii^uCtofu, comoiwnt 
no paa >« plalodtc dco inaiut dout «D vcut opd« iMcnlilci? Yolia fcroz oob> 
nattr^ ni><i plaint«fl, nńn f[a>llM iownlcomnonn muifodto toitunnAl c^ntio 
la condioito do la Pnuoo> Qiio lo monde lo n^oh^ quVłka *oni )c rli/H- 
ciiltM qQ0 nont avonA & vainor«« «t peut-Hro alom Ici goiiiTanKmLiiU 
tfcnrdi h U vckix da la jniti^o ot do rbnmAiulA, nor^iiC-ili fonAa 4 ri»00A< 
aalUtJ q»'tin pciłplir i|ui bcuI b eu le conm^c il« luitr 1^ 4 doi t H^UTffl fa 
aiuti r*domabl««. «t pomtact digno d'aoo vzUŁooc« Ubrc tt Uid*p«tt- 
daitto- 

U 14 Jttin^t.-' 



4 



— 188 — 



jalc i wliuni} goAnM, ffpioK^ ffptocEf narodowi poMtiomn Atń tia* 
cunktt, n* jiiki jego |>«>l(('i^vnit?, jego w»r(o4C 'j^^ wyirwoloid la- 
«1i]lj1y. ... Poliry nie wątpili nigAy o ii!j iijnnpAr^, f)0 ich rprnwa 
j«rt Pplftwij ]uiłi:|«jiG>, bo Hi«>lfr|. tAriiiriM juk waitj^BOy, ie wuli!£%o 
we nlaeatj obrome, vkiiktjffj} zatafcm vral potcjtiiy przeciw pLil£v, 
jtkft olbrzym Północy tagraJU Ztdiocioyri i chrseAeiftAftŁ«ii- Ctjrt 
P^UliA rooglA «pod£i<wflć ^ic ic(;o, <iby htz weględu nu teii ial«rw 
povr«>Mlinjt het tvzgl^u n* opinia publionn, taU wj-m^ni^ wjglo- 
iioais zonlut lic riA^i ki^ry, ^Łnruj^ h^ prsekoaaA innyob, te prso- 

fdJcunU nkprifjtid wyminą S umlur «ikdi«fiitA iu»df ji^mnri^^ — 
Pnykmm jr-^ <n KjxQn/, dr ukurin E>ylo i laktom jciit J<«icz«'' 
HSględeoi iifta laclMWAEie 6t^ n^du pruBkif^u. Nie rtlaiumy At^ 
b»dni pouod6vr, jukic go >kWily i\o lakicgo uicbowaiiiu »^ it iglrdcrin 
Knil«>UB IMakicgo, nigifdcm uniow tr^ktaiu wicilcj^aklc^o; alo 
nawcl, kiedy rewolucya nAiui była ut«:x<^Ła, kiudj ^jm o^to:"!! j% 
tft oarc^loną, kiedy wyr^ck) doi roni fA<;yc dynaeiyi ro^^j^kićj ^ było 
niOoc£iiom, £e inimo tych wioiktcb wypadków dokonanycb ri^ pruski 
Bio prraiawal akfltynft^ pr3t» ttirojo pot-t^pouanic, ta nio c.kc« ma 
troknić w twoimi RiółiinkocH x aftmi, io cł^co by£ uwaJbany j&ko 
TXĄ*X ocuiralDy, — Oi Snnego o»nacz*toiaifiymanie J*^o pojU pny 
DUzym n^dfic i koraunikacyu ki>n«i.ili>vr ilwr^[:)i kmjó^y lak w aitiu- 
reeach polltyctnych jnk prywutnyulk? Ciy£ lo nio była wynL^D^Ł 
matiiftaincya scnwdy ncuirulDiMca? Powtuiitiiiiiy wi^c, ru^d prunki 
IMS upottuliiił, icby^mr iiio >i^^tpkli o jcgu ocucraliio^ci i »^1i>Liil nas 
(Jo jej p»3Ji;cIl. Aby^u^y mogli pTiyji|£ lujM inuf. mueiclibj ^[uy 
tłojiufcić jcdnn x Irch Ir^cch prxypiutMe^i : nlba rz^il pruski chcisl 
tcrwać z nami uf^y^ikłC fllóauaki polityczne i f rjnikttic; &)bo po- 
pc1in%i naa ha droj^^, na kiórijby elg nep^tciCHniu okniaU j«f-o 
i iiAMa Detitmlno*^ ; iitbo tiak<Jiit4>Ci iu cliciAt olwnrdo zncbcwuć priy- 
j&łiV X l^o*y), dU IMW ;>UAZu]ao nji|{'h!Qdnic|«x^ obuji^inoŁA. Tynifrxa' 
Mfti Jailae t tukicb pnty pii8ac/«(i nie jeet dlu niii mc-liiwe, ^'Ayi Euki« 
tMiawy vymagn)jby diklarcryi umi^yaićj, kti^r^by cMli^pclii^i^ć mu' 
lały «>prHwic4]livto^ i roin^dck, pot^pii — \itu\v% iiarud^»\ IŁjljl-1 
i(xj polłki musiał wtcr^y^ uu pudnUMiu pro»lvgo rotuiaowEinij. j(o 
l'iiiay L^d) 0ci^k nc^iiraloc względem PoUki i llc«yi i nic myiUł, 
aby powtftuiic carodot^^^ w jakimkolwiek w^lędzlo mogb itmicni^^ 
jego obowiocki wzglt^ilciii Prudi poniowoił, zachowując iwiccie Z4i«adg 
nculnJac^ci, ł>yl w pmwic iadoc, loby i Prusy zafOfcd^ tę po«xano- 
mly. Zncini prtyA^pimy do wykuanijk tt Prutij po«l||ijły loACi^j, 



laataiiowiny mt^ 



— iro — 



imidigiioEu M DOS frrron 

VBB1 D«ŁM <Btf»fim« M 




po«r l e ^ w lfi r |le mwJ ^kb «lun> 
4« p«7V Ł 1* 



^lOfiBlbiB, fr W«r fani «M ■«» olW 4t rhvauńU. eftr il« mtcM m 
la mojidn In uli coaaiB ««ł ^'>ft cooibttttafl pnsr kw dfrftf , lU rlihnit 
on lohnd Uiap* ob bo«Im«d |«iMatf o^tM 1* Mm doM U gAut da 
Hgffd iDciiiB«« ŁX>ecUeBt 4m Ib Ctox^i«at4 Lb Poiucc* pooimil — tik 

B^AlUtldra A OB qilB Mtlffi 0« JMlifc BDHWBffU BBlp4 r«picklB |ibVH|«* 
Oi bftUlOBSIlt TBtBJfnBlfa B BB UW»B1M 1 BA ąOBTirMiPBBl ^^l «> <A«'' 

«lłhBt A par*iBBd*r bu abitbb ^^'(l Rbi^b obb lUitfB BiBllullrt dftju U laOi 
pr««ODl«« pi^BTo eeptBkdBM fmt 4<m IdM mib hwtflft* ?nBq*t dkiUrt* K 
1o doowda Om ttvdvę k bacib eBftB»? U «it yliJbh d* l«> din^ ■•» tcBi 
B 4U et Ullo ««l flBBOfB BMTBrB B0«> )b floadwiia d» gonr^nBUBBal f«Bi- 
BioiL Kou* M dkBrehoM paa i pdflMicr )«b nMift <i«i Toni dMenaM 
& tanir rJUUrBmMit bq tojbum d* Folog^M, ma «aipalBliObpi dfltraiidda 
Ykoimo, iDtao ŁbMąB^ noIrB EłTołatto* tait dijib Baoa«fto^ kir«<]Di b 
dUu TAYBit dAoUfdB BBlJOBftlB «i ^*bI1b btuŁ praBOocA U dMABOH d* 
U diiMMio raną auB ii «Bt tMU ^b« aaBlgri cbb paMb ^riMOMOL •«- 
coDiplI^ \v leiTuwmaseBŁ pnańnCft mntingf de inaaftnlw v«i ■«■ BctlBa^ 
t^n*!] no tduIbiI mb ćhBSfBC & bb* rąłibon* btbo ao«, M i^Btl d4iitiil> 
Mn oonttidAri p«x sobb bbaotb cobbb |,iT^TinBrimrBi Bv«lrc- <^'obI-m bb 
AlIM qiia to niAintian d* aein «BbiBM B«prt* d« nolra fpymwnmmtwĄ cd d«B 
C«Biaiuii«BCiOt]a oo&e«lwu «atn Ua deu pay* pcHM kB B^Birsa aoU p>4- 
litaqacB, doit iiriWam «iBOb U nanifniiiiiinft BnUiaoit^uB d« pruici|ia da 
DODlnlil^p Nnut U r^r^BB dooe. k gowrw^ai^t prti wi i w bona b bvI«- 
riMa i ii« pi>inl d«aicr dr U »i«An« *i 3 aowt Tb IaU B<ci«p4««. IVqi qB> 
Doua poiHiatM aroir una Kxitrv id6c« ii asnil f&Dn <|*a ano* 'CBtiUoioBft 
tUB d« ce« troia auppOBitioBa : bq ^«o Ib coBiftneoMfla pffaad Btt yoBAiA' 
rampru Bi-oa cc*iui tont«8 r«]AtSoba |iii»Mt>qttfB m prir^a*. ob aotta eosBC*'! 
dBA« iia BŁtd* da ralaliaa propto & ABaifoalc* «b ncna taspa bb D««t»- 
ht^ Tt 94 Dgn-nciatralJt^ o« liiv&, cafiob ifaH dĆBifBit o>avwi«Btaat ooiwtnw 
poia fhułcba aniiiA Bira« U Roada. «4 pow no«a U pina froida iadil T naai 
Cap Wfl i r Ł, Aii««iw dc coa aopponik-aa u itBil Bdnkfbłr pout oou cbT da 
tak daiaaiiM tel|c««iaal bob dMantkn BokiiBieDB, rapmaa^ i^mr k >ai4k6 
M Ib rakos, ei aandBian&o p*r ka droita dr* bbIŁobb. Aiaat k gQ V ^faa»a 
Mott ToloBak defaii croin dapna U ragla daa Tmko«»BOBaŁ« ąim k 
Prvu flaraii atńctaneM fiootra anCr . U Pókfpto H U A^aak^ «a ^«>dl 
^aiM qBe l^aaWTBcŁMB ntkuk cOi riea duui^ ft ae* dar^k at-** k 
l'rw8B oonunB H ub4crvah rtiigkasBorat k pdael^ dt aa naa^mltitf A 



- 171 — 

W dnlforjm cif gn roffcicra co joM ii«ulfttlivo46 |Km1Iu£ pn^r ba* 
rodów, jakoiot (lOłllag opinii Daj{iUMiit«jexjcli i powueohiłic prACS 
wBzjAiklcłi «£u:owarijcb pub]]c}'MÓw, W le riowa rai koi^y lon 

powiania iTEgli-ilum oua» uie pncaCuje imiii ilu^uJ^t^, £« iiciitruW>« 
je^ jo«t prostcnii drninaiiii, ponieważ nuj,^wlcA»Ło fAkU* olraiaj^co 
VMtclk^ «prawicdli^vo4^> <!aji} wym^fnic iiolr^cgać inti^iic/^ ^ckodioutt 
MfD, prioio Txi}<l poltfki powinito JU tfieblc aiimegCf Jta \vtn#n<3j 
gotluoic: imrndowói i dla awi^trj ffm^y^ która aaiu ocfiŁ wloijb iJo 
rfki, odkryj i ujiiwnió prcod i^derii jioy^ercchiiym Kuropy poal^po- 
ynt\\e gabineiti pru9kiegi>, ki6ry wi^l^Jom Tolik] rgwnloil lak 
otwPFciu dobri^ niur^-, ncutratnotó I nAJpicrwiirc jshaCj prawu turo* 
dół.." «) 

Nu?tgpiitc td^^io w^lir^itny t^ie^ >vtixtlkkb nudui)'<^ jirAUi Pnia^ 
dokonaDycb, \ te dEicI^ hc na ctiiry hatcgoryc: 

1) Co do o»ób. ZiLtrK) manie ró^n^cii OAiJb br^di do l'i>1tfki 
wncajijojch, łub z Fuł^ki ca f;raDieQ ca b^alnjrmi patiKportaiui ni^ 
tldnj[|cycl], jak Ig ua referendarzu Gr/jmulc, btU2tvlanic PlalCrzo, 
jtn«raU Saeiubokii I iutrj^oii OokouAn«m ^oilEato. 

If) Co do fdndufzów, Zabicmuie ua we^wunie dnibuiodora 
róiiijfU fum i rLindiif^ou^ nawri pn'vinti]tvh W)h^ dg ToUki |irrc> 
Bj'buycb, jbkoEOl £;it]'zyiu.-Łiiiu z (JoEtfjiibtirjjii (ilit2 ^£yxvieii Arubi'a 
I dum f pHMla dta b»»ku |KdfŁkitj!gQ, 21,000 laluniw k Itcrlitui dla 
dot^iu Fjfiukla, I ^^«0*^0 lidiiit^^v dla domu hubit^Ufkidi piziajluiiyelt. 

«#ki^o prijlriyiuanycb li},O0U marek srebra ( ilaiubur^a dU Lu* 
biciifkich prtckncaujcb; w Toruniu ca taZ^dacic konsola moekic- 



priticjf*. AvA»r Jii |Tri>iiTTT qri'«U^ ^ n|;k Aiłirom&nl, ^^uuninoiiA d'uborit 

oe qtU9 o'Dst i|tiD U EiL^iitralit^ vif t\a'vi\vs vn sout Ich bMtH.* 

Itofti prouYvr par la mjkiiićie d^Aigir k attitt vg»ril ^uo bł DoiilrkUt^ a>at 

dftli, pouT liii-m/Eina, potir U dl^UA nrtTionjiln «i poor la lAlrfr^ cntiu i^nt 
noufi a ni« Ica antiM i la i&»in«, duYoiUr at r<p^«tkr an jt|g<Tiii>E]1 univ«»«l 
ili> TEnriiL''^ la cuwluiL« dii utlinrit j^Tmnlrui iluj vłoU >'i uiiyol-Eciu^diiI <vii- 

yurt U ł^olu(c&v la Wutab toi. la uuutr«liU ift 1^ pruniiuiH prtu<:iptta ^ 
droU dc« iiaŁiOfia.^ 



— ns — 

koniec 75,000 £abran)'ch h ;!Ńcku]imGr£)ciich, a ilu kuj>(;i UedlJclm 

3> Co do broni i tmanbf I. Zagrabienie nnpr^otl 10,0U0, Ji |>ó* 
ftaiifj fiOOO broni, jalEO(«t ^nacsnogo mpa^Li ninualeji i Birniiogham 

■■do PoUkl lITK^ZnACSODCgO, 

4> Wylicwni* wamikicb p"y«!"g. jakio r*|d pruFki armii 
ro«yJaku^ od^laje, i tutaj jet( pn^tocTooa dostoura brost, tiuunicyf. 
łynnoita, ubiorów, niailów, przy»y!łnie olieeniw i iir/c4lniki'jw Jo 
pomoce, jakoitł wjfjrłanic «zjłicgów do Wftr»2anj, aby dooicficnU 
viudi4>vrj ułUfikJcwtłkiemu ctyuilt. 

Kończy jii^ roto ^Iowami; 

„OdEyffAcny oi; do roEfadku, do uaUw prAirodft««lvr4 nnrodoir 
i do opinii iiaj«lynnioj«vycTi publicy«iów, inkicU, jak lltt^ Groliu^ 
ruiTciiJoH', nir^Jiey dim uitjdzytitij u Mnbty, Schi»4ilu, V»ul, poBiigOty 
nowtfzyiuL Ni« potrxcbn icb Z4tp«wn« cylovrać vr«iy4eki«li nr wy* 
pfldka tnk mule u^rpUwnriri pr2viUuiviAJtoym, nw priytocłymy t»* 
nic ni^ft^J jpik tu, Cii tiH'>wi (n'i>[iuB n »wuain: „Of Jurt hdti ei p(Uit** 
w kjii^dzfl III., raxdf. XV]U^ nrt, ^^ <r« AA; ^uJ iit 6dir;> lun/i^ simL 

Niocii wifC tcra< kaiJy nicuprced^oay ueądij. czy t\^irlymy 
tv^ »)ue>nJ<? UU ugo zai inlainie, ietiiiiy ai^ tu ognuiiczyU ii;i ^y- 
poiricdz«niii pTuwUy bctifttlnych ubM^^hicń, fpoducwauy się, te mo- 
car^l^a [jrzyGh)lnc dobrt^J wicrtc i aprawiv(11ivk'o^cit tcctkCf ulyi 
cnicjco HwojcfJ^J V'f>lyv-Uj iłby skłonić rri»i] pTuaki do Jtnprtedtnnin 
obroiutim tiiirodu polakiego prrci po^icpo^^amo podobne, do napn^ionm 
kr£yu'd wyri^^diijnych inieFzkancom Kr^leat^ifa Polskte^^o, do trnno^ 
waniu iiuBzytli luiuredów pitlilycmydi i prywotnycli^ do dopctalcnift 
p<^ty, T>i'ihi wojtin Irwai^ LcilriA wji^yMkkh olnłwiazkOw, jnkin wklnda 
0UT(fv\:L ikuutttt1iii>ef. W iCMciu ki£yvtdy ttjrz^d/^jao uuui [jlzuz iJi|d 
pruski aij t.tk viduccac a lak cJcJLkiu, le niu naliamy m^ o^wiadciy6 
f^abinctom curopcJAkini, i± nic mj#limy xno«^ ich ni(0^ t Ti^d 
poUki będzie uę uid^ta! zmu^soiiym w koćou Mlyi pnwt odwetu. 



W&r«x&wn« to Lj|ica 1831 v. 

(FodpU«aa) Horodyaki, 



M I 



*> iNona bpp«!o&4 4 l» raUou, kilx uod^a d^ drtJiU dvM tuUioxi* eiŁ 
ntx opinkiiB do piibli<lt«a Ita plutf ooUbruE, teh ^00 |Iti;;o Oro^jm, P\i£- 
firnduTl' jiniim U« 4EideD>i o( UabJy, Scbi&AUju Vnl<tl, t^iimi lu aafiv«auju 
11 n'cflt aans doate pas n6c«Mairif Ja l«a oitor tou« daua tn caa ai p«Q 



- Ił3 - 

mkn do mi*)'! n&«x^ch bjlj irl^iłic odcbnitte JoaieeśeaiA u oiwltul*- 
C2cniu fjrabtogo ScbMiUm. miDielru «pmw cagra niemych we Frnoryi, 
ic FoU^A }tai b1i»ka w^cjfcin w g^oliEykę Europy. Hxii<l narodowy 
ii2n«ł £A potrzebno ^ an-ojiSj sirony wakaMd iwddy i iynicniA, po- 
dhig Jakich interes ToUki moi* bi-^ roibierany I roilr*y,coiety» 

Zamkfliciamy laucznj ^yt^Jg i <cgo okulcJkaj bo oo na wi«lo 
nif«pra wiedli vie cjcynionych tnnzititw itnmj dyfloraaicyi naj1«pi^J 
odpowiada. 

Tsk otł lactyna ^i^: 

„WitlkA picciomio«ii^jna, alefuDierno oilAry bci pri^irwy r!^ 
odttAwiaj^ce. licEDO ćmrifllDO JC^^ydcAlim. kilku pricgranyob, caieuo- 
Djcb bci u[i<idkti męsIm^D, ciAkunioc pow«tnmc w mMacH całego na-, 
Toda polskiego, lylo saji^ć w nacsych ueifowanifteb posAiUj^ nam 
dminj epodx»&vr*6 df, U oatza ipr&wa bigdiio niedługo pr£yvruUtia 
pr^cd irybunjil mocur^iw «uropejrikicK B^^Jzicmy cjrehni na vfyroJc 
icU v|ioko^nip i 1 7ftufamein, idajcwiy it^ n-^ ich Aprawiciilin-odć i icli 
iii^dru^j. [^dmniy nieiauroilnie v ciuAie ułnJcityytu wyaluchanl 
w lyio vr]olkim proTTAK, ha ^ap^wiie nic tł^dfic TnuJtnii nrrgulnwo&f 
oauycli lo«i^w tcx naaccgo udj;ifL)u. W kH^dym racic B^d^iui), £q 
cacii0 je«t przygocouni uiny»4y do tojrpOEiiunia tej zdgudkl |>olicycxn^j, 
kbjra nic itaU tok w&tn«t ie od j^j ro£vi«taniA tahly równic «sci{* 
ikńo i niopo^cglo^ć narod<jir, jak i pokój Knropy. 



domU^ Nchb no fijrcDFt pftHor ąne Grolia* dan« iiott: - Dc j'i'* bffUi W pnd^ 
ftii ŁiTm III„ cł^j>. XVIII^ ftrt. 3. «^ AiV ^w in Itth trtt/fii ^tmt, 

i^u« tentu i>«rtonM aani ptAtmiUod jugo dono mftin(«nant «1 non* M. 
D0B4 flAiKnoni jiiitt II jnjOo Łi1n> C'«iBt paroo i|iia non* noos »ODuaeti boiTL^' 

omio> do 1a boDTtfi Ua tit dc I*6i^(uLv voadrant bicn uocr <1d tontc Idtu^ in' 
Cliicnca pOEir ilM«mtiu«r l« i^nwenieuiCTitc pni^KWn k ce^tH^ir di< Ui>9<»tr ht 
nation polcnai^c par do« a«U« v«inb|ii1>1cv, Jk rcparcr Ie* torU ootomin 
euT<T« l» baUrlaŁbi dit JUyau]u« Je P^loiEur* do rcit-^^oter inM bl^rtta 
pabHN Vt pnr^tf. & tDmjjlir tani qQo !■ gticrro ^tin>rft tonn [»• ii«voin 
<l«'Lnpone una «lvUt« u«uiia1iiii, Au ropl« Ic^turtA Ja KoinrertmucoŁprua' 
■iecł diYcT^ nciu.1 ■f'iit vi /'vi<lcntit ot ni gmvr>.-t t^iii- iiont uft tialun^MiH pat 
jk tJiLclAn-r Hnx ■iii^i&i^l^ ilu rKiir«i>0 qu« m i]i.<ua d»vicKiiii COOCFA oc vClp*' 
pcrirr lIo iihmU k |^mviTrnvmcut polunais m wrrwitAta fln foroi dSiaer 
dli ilrotc tlttA r»pr^ftitta«. 

Var<ovl«, U la jtuHot mi. 

Sign^: HorodyalL*' 



-- \1i - 



obcycK jakie » firawn, poiUtig których chc& bu fJiKhać i s^iliif. 
Csty pMł^jma one Mwiłly uicknintij 'pnLAicOh«oK)V cay b^Uf twrftcać 
una^ na iatercfa |>GliiycKiie i linudlowc kwinta europejskiego, czjr 

prtcf fntktfliy i4inic)nc«? Ntt z tęgo oMratnifgo punkiti vidj:enift 
lapftlrujemy nig na kHeMvg pd-kn, gilji onn iiioi« tijV roiwti|»nii 
na naśti^ sikod^'. je^lt itiiK^nrt^iŁ nic fnaunńejn Jiaciymiitejgp siu* 
rtcmiL [jkWlifH u iciIrAtkii^h, 8|kTfflW]CiHlivo^i^, prAwa po1liyt::/iic niuwi^ 
na iiułii; kofivJ£ jce/UJcj» ibvŁ wjriinyni, icby jc^jrcic mcboduU 

l^olrcL-ba go tluioacsjró. C'£«T|)iQ« w oim dowodj moiiciuy ilo^idć 
Intwoy ic ni« iiixic onin o sucbcitrunio Itakintu wieJc4^«kicgt> i ic 
naaza apruwa portiniUL byfi ^aclaona podług w«kniovf«k wyttugo 
ponE^dku. Alo, gdyby mocaniwa obce «il^,v x» puoki vjjkńa 
tfakuty itintoj^ i cKciJily iircguloim^ naizo |>f7yitdoU podług 
umów, jftkio »if (fiin KA^iiicrnły, bcdiifl-my j)M\ priyimjrniiK^ prawo 
wyinagii^, uby ii^iUkiwie ibn^bili d<j gruntu tnrvukcye, kture prM* 
ciwko [tam prx)lncji^ i itby igłębili ich ducba, ł<by tic pricj^li ko- 
nieC£uo^clfliui cbvrili i Dakonicc", JUby nlczapomciklti to t pomoce 
im >m di>jiviaUc;EeDie lut pi^tcairtu. W kuidym rui^ tgadjuijfo ńf 

iUft tgl^binnic tranzakcyi, nic orlubiuiDy pri^ci: to wcale prana, jftkic 

^nam atuży. dIo uwa&tmy icU in j«dyn^ i naju^i^ reg^H, któm moŚJt 
być ai^wADA do iiUM^go położeniu. Moidiny alf im UAiai^ poddotd 
tylko o tylc^ o ile (łuni4cxo«c oao b^dj w iporób »xoroki i zupetny, 
w jnki iiancakcTO polityczne poirinny hy^ jojutwhn^. Jeneitaj 

. pruski) [111 u i) te uki »pu(iób odpommln my^lt iNtiiitfjijrycli irakriil^vr 
i interoom turopuji^kuii, Ka^.ilj pr/,i']ii>iiJŁ m^ o tcm, kto zodioa 
pojqó glówai^ ido^ traktatu v\ ici^ouałŁi^gu i ^ruzumicć cci jugo. SJo- 
coritHA sprzyaiiercone iioptitnonity i podpiutły vr IS14 roku trakt^tt 
pokoju w chęct: ^ftby pt>Jo£y^ ki>nicc długim saburctnioic w Kuropio 

, i mctfec^ędeiocn ]ud6^v za pomoce pokoju »takgo^ opartego na »Ju* 

^ afltnym rozdziału »it i pi>tugi i majf ergo iitr umowach sm^ich gKarai»cy^ 
trwaioici." — Tuka bj ta Hiril ŁnonarcWw. - . • W'ttt>vniujatDy «q od 
zttiiuujL Wiania, do Jftkiego puikkiu c«l przez mocarne wu takfndaajr 

I toMal ŁWTj^^niciy przez irukhttyr jakie one zairarty; przypominafnj 
i)1ki>> If prifti^piijnc na ivj drod&e pac^Rkacyi ogólnej i cbc^c uatallA 
tóuhdm^^^ GurL>|j(<jflkj^i gabjEicty Ta^ma^iy, A^duj^c (k1 koagroMl 
Wh foku odbudowunU Pobki. Dtva naiuo powody fikłauialy je do 
tfikicgo [KjeCf powauia : ]> kcakczboJć [loloJcnla (Tfcuioy wsrftolaj^c^ 
ci^k ivLdko^oi Ko*yi i dorzucenia nowój vragi nu aulg r^wno«T#L(^ 



^ 1:5 - 

europejskiej, 1 2) JąiIdiiIc tiqf>nŁWicnU polit^ccn^J zbrojttb, klAr^j 
fj^ubr^G A^Litki nakonicc lciuIo, ora;x łłJumj'^ uc£yiiiciii.i ii[ijuj^ifi£«j 
eprawicyllinif^ct, 1xz klurej Łii^ttc ibicW lajrki«^ nic prictl*tafliH tal 
pewnoici, niii Małości. Wulu ccfiarui AlcUwin<lra «parill£uvinb xa- 
miflrj- innych mocureiu.*' ') 



I 
I 



Vft]A*f plauAur* victoŁroB brUlontoiLf E|iialf|ao« rayani •npi>ciK.łit «aiu d^ccn^ 
Tttfferoeitłi ccilui U Ict^ «ii mnaae do tout lo peapls poloaitli. lani Jn clr- 
^OOtAiicon dATifi lina olTorti. ni^im pennaCtAOl Ai^joiirił'hiiI d' JHpi^r^tr qit9 
niOtn CftiU4 9pr« błi-ati^ Apipelf^e d^Yant Ic tnbLinal d«4 piii9fiAii«a euro* 

nooa Topotcou *<ir Ii->ur ^-■{ui1« et fftir Łi^iir oaf^MiOj doim m^r^u^ frrkiw douto 
•a Urop* cniivifanblu irninailiih diiŁLs cii graiid pi^Cy^< car tr^ wrlaiucmout 

yooui Łoatcj ffiiit, i|U'i] est tomp* d« prcpEircr Iw copritu i TeiiŁaieii dc cd 
probUrm^ |t0^bti«iUA diry^rLii ■! ftmrn quo do ha sohidnn ilApftnil^iiŁ vgAl«- 

metki lo bookffór «t IHfidf^poodaiioc d« Icuic vic B4U'>ti oi U pun do 
rKurope. 

UtfoiM d'ftbotTl du drciit qtii} ooui avi>D< du d«tiituja« aux puJ^M^ncD* 
Mnui^An* qQtil1«» BOiiŁ Uł> luift <iii*«11»i« vandroDt 6ci>i]l«r poar ocua juc*<* 
Adcptaroiit*orlo« ifl« princip^ d'Tiii« (tomDlIc jiidlirn? KrAni«rcnt-el^^ ta« 
iettfrcM poliUiiaoft tt c<>mirtGrciatix dn oion Jo curopiSan, oa bicD, oixłIc vau- 

AUnial Co 11*0*1 quo »ovm ce d^^nuor pomt do ruo quo noun aUoeii uiir)- 
SK|C«T In ąuctiŁiDii pclonaUf). car v[\ts iwuiniL i^lro r4«olu# Ci>»Lfe iiou« ai 
la> p(UH«rkco4 fl^ibitiiiAioiit ^ na ptunt oonnpr«ndr« lo v^ritab]& »eiK doi 
UiLfUSKlioiid dvi Vii?iiiic. La juAtioe, lo droit polili^iue ptirlont ou notro 
fAVFur ciŁ IniLgk^ Łru]> 4:]u]rH piriir rju^il y Mt IwHjiu (l^ujcurpr^taiioii. En 
y pmtiAnŁ &«■ itrgtioaonM eidua p^urriam diiai>atf^r qiii* aaiu do hoehoioa 
pcict Ccmin i Ti^b-tcrrAlk^o du ltRii« iU Yj^unti, «t f|uv uoUo procćrt ne 
doit filTv i»^it qu« <i~iLpr6B dci conud^ratiou' d'uii ordro ■upArioiiro. 3laiJi 
oi I«o paiavii<«fl 6tiiUłg£rM rr«tiAi«iŁ d'&l70rd pour poiol de d^p&it Łm 
tnit/a PxlfltiUTU m irnii]&l<?rjt r^glor ooird «VDnir d'npr^i l«« tijpolatloni 
^uIIh reatbr*nciit, tt<rna aur^iuo lui moini? lo droit d>jiig«r qciu coh juicob 
miDiaotat fL Fcrnd lvii tinnunctiotui qu'(i]i cltufA contic nom ot j^u'it* en 
ftondoiit Ff^tpnt, qail« i40 pcn^troct <k*9 nictf*t*iilit'* Ju damAJit^ eL qu>iifin 
lU li^oubluai poiaL <4 ■ia'uuii i:xpćfienco do qams» uw^oi doki k lour 
Rftpfii, Tbiiu foH t-*a con>t4tiil4ia i l>x]im#n iJo vf'« imiiAfŁCtToiw, notto 
n'iifljiitUAe<»iiB p4a Ic dioH ^no uou* avoQs dc nc poiut Ica c<iiisidćnr oommo 
h?i(l< iiiii^ae ał >»upr^ij* qiii pni^-Hi^ rtn- iiiiplMini^^H A iiotre HiitLaiiou- Nuxe« 
M pourrioaia d'aUlour« nous y ooniocltro ąunutiuil qu'cll«ft c«r«iiciit inŁor- 
pt^Uo* d« 1h iJiHuićrr Ur^o *t\ coiiłjdcto du/Łt !f4 itHiiiactiuria jiuZLUctUf* 
doaTiNit ^lr« t^nifiidae. Ni>iv* <if>iiim«K ^looriiuti^*! qito mte nuiiJ^rd ««t le 
vcaK qni rópond oin ku( doa iraiua odittukt», «1 aqx int^rtftji ^uropioiw. 
Ckaeim m «eni cou^uocu A'il chdroUd i «ii wiir rid«« |iirizwi]i&I« du trut^ 



^ )H 



DftŁrj ntm^ pu}e opisanie wszelkicli nagocjACjj i '.roktowttAk Jakie 
D& ItongToic ivic(lcó«l(iin co 4o od budo niania col^ij Polftkl miA^ 
inicjtcc, a łcLórc prtec eOfaru Atck«andrA »pa»li£oifft[)Q tojtaly, wełcs- 
zuje ti^, io n'tc(ie£4B iiioo moc^uTet^^A. mc mogao prj»|m>wail2j6 atyAli 
utworiotiin fiic|vo^iogtój P«1«i(i, XTnti»zono niij^iclc«c^ j«j CJt^ oddać 
ftod |^DQf)n<aiiit> ^1f<thffy, alainly t\^ |knynnjmnK^ n^diŁt^ j^SJ luki po- 
Jiiyc^tły ktsiiih, ktirjby mi.*|io(11«gli>!J<f i mriyrname unro^jt^woici la- 
p«wml W ijm Óuchii utiforrono Króle«two KiMigrfJowo i uipc* 
aiono run ktiiiHlytuc^^; w tym ilu(4iu i iiiii} in proti iiicyom caro- 
E^wojki^ Juk iiAJw^isioi^j ngitvraTittiAvniiOH NaalypniG Idtlt J0>bo 
wyktfAiiic DA doitudncb, fo cCKine ro#yji^y iłic tjlkD nic <3o1rcyniftU 
pnyjcUch fobo>virjEAo, ale iiAWct to co eAinl dłUjIi p^Dtćj vtÓąi 
t&iicrtiali i gwałcił). TnUicin poFlfpon'an[Cin pierwit: Ecnrnli i zAi- 
eitcsyli trakiMyt taocą UiŁiyeh PoUka do olch saloinln, a irif o tonu 
jui ono ź^ulnt^j mocy iuie6 nio iLki>;;a- I>a]ej lai tak »i^ iu6vri: 

pCcpimc ro»rjiik], zupoauftjnc ducbn \ mllcxtniccn polcry(raJ:|c 
fclowji Jciln^j I niiJH'HJ.nifj«xjch ct^J^i iraktnli) wlcd^^kipgo, jiaitnwit 
ifii< w ii|>r^vcmr]4ri ir iriEeri^fuini iiEU('»Tiitxv L'urupe)iiklctł, M>e Ifiko 

ci^ do Ucja>i' Jcicli ^ablucly jcccłici^ by£ kou»«ku«iilDo i, j^kth te- 
ckc4 rcHcir«£y£ pudtitawy traktulu wtL-c)có»ki«go, okn/^ di^ lylko Irrr 
koiubinacyc politył^Roe, moilinc do [ftrsodfii^wrigciłif i'*y ijio»oby idc- 
cydfjwuDia loau 1'obki; 



^l^lanne et I oomprfrndra mon fcut> Li?a pusMiuni Allita nul Arr^t^ M 

^<l|tni ett 18]d un trajt^ <}o pAi?i dan* i« dóiir ^da mrttp* In non lonjnio* 

agi<atiQQ9 ^c Mtucop^i et 4ux nulbuum 6co poupI««, par one inix n^Ud^i 

fondio lOii im« JuaU t^iiiiitiiłond<« foreoi «atv« lat |mJMft&e«t. ot partuit 

*oi]vrr^inii — Ndoi tińus abAtinudrnitii d'ł!iiimbcr jiwqti' 4 qnel poict I« 
liui i^i^n^ai <;uf> U« puUrtnxiCc«9 fW ecut prupCh-!. ■ ćlA AUoint p&r tam tn/tt' 
fiaclicinii '<(uVUcA nr^icnt nirf^tAtfi*: laaji uoua rappcUcrutiŁ i|Ue niArc^ikul 
4aim i-^»Ll* f^ld ilfi i-iLcUłcatian ipiii^ritlo *t «n TonI&nl r4ubUr l^ijuLtibw 
«aro]>Jcj) ha <Abmotn ot;Ł cKimm«ikc£ pnr domATidcr on oc>iiktv» d« i^tó U 
rnMAiirAdon dt Ift Polagns. Dniu moUfa |ifii»anEft Uk dl^ifHwabitit Ji r»dn|>- 
Łion (U <*ttG d4<m&rohc^ 1> U a^^cciiail^ d'opp«iiGr tum lArriAro K U irAA- 
dear touJ<>un crounuuri^ il(< 1a EitH^ic et dv j^^Lor nu noiivniia poids Aęoę 
U b«1jiBCe de I^AijLiilittu uii.rapit<ii ; 7^ la d^r d« mln^n^i un erimo pott^ 
tiiinr d^Dt Ol) Avoit «mfla ii«<uLi Icm fiiao^tiM tuilcn; de sAliaf^irc iV I* wi- 
prf-EDi^ JiTiJlIi^ik «nn>Ł tiij^n«llo luicuiift Oi9uvi« hemainB uo prt^"i<iit# ni i^ArAiitlft, 
■i «lAbilil« L» volooU do rE^&itorcur ikUiondre paiolbn Jc» iiitoiłtioE» 
do* ji^iircT* [>nlHr«nc«s.'' 



4 





- 177 - 



1) Albo Polska ttłnit: nic prowinnj^^ Tot^yjuką: 2) nlbo zfjdzie 
io MADO aiź4ic^, Jo wojnjr; 3) i!bo otrzyiun tileia\clrL<9t.ii iu|>clnu. 

FierwSEA kombiDacra nic b(4zk 0(lpovriiid4Ć suii li^rxe, ftni 
dachowi trcilŁtiUu wicdcó^icgo. 

Dnjfi:* fo»i*nujo wpra^dzio litera, aIc Wa^ miar^ nic odpo- 
wie <]ucliowi iTftnuikcyi. 

TnscaA jedynie 3jidoivo1m inpdmo myil urown^trin^ traklciu. 

P&erofflie prf^putx^£eni« me potnebiija byó wcale iwulcEunc^ 
co do drugiego zoii )atvo tlanieJć, in choć Ufera trahtnlu in«dfltU 
ftkicgo bcilKi« wykoraon wi«rnio, we w8J!jMkidi punklnck, dotycz^- 
cjch ri^Jiki, iniitriuiu vum]it;j»ki« uitf bi^d^^ wcale lapE-waioiic?- Znufii- 
nic poDiifdi^ iuix)dGLii polskim i ccMr^in rwyjfhim nie uoAe bf6 
aauioDff, u niakterjaiy upalne, lamiut b;^ agoftone, feriDcntowa^ 
bcd% corat uicci^j wirud Ukitij kc^robinacji wytniu/onćj i prEcdwi^j 
natursc Jikit bowitm byt col iraktatu wiedeńskiego? Przywrócić 
p<^j Europie, opokcjocćć narodem i u«tatii 2a«ady ruwoowi^p a 
pomocą roxdiia!u a:1. C^y:^ Rpokojno^f btjdiit przywióconn narodooi, 
jełeti PoUkft voj(kic pod zwi^rtchnictwo Ko^yi? ciyŁ 9ity b§di^ tm- 
djri«U>nd wIu^cibUt jefuli Ro^ya utrzyma Polaki^ i udiyKlru t^ pne* 
yoLg^ tiriutinij, kl^n^ Ai<; cutiK/yU w pncrrii^gu lat iiiunaHiLi i która 
«CnM:bu ckuba^iia jeszcze dtl«ug gabioay eurtrpej^kic. mawel po oria- 
bionlu rbwitowctik ji^ o1 br^y im jj potęgi. TudnigiŁ więc koiubiDftcya 
obfMiA intcrtia og6]nc Kurcpy i, cbo6 tgodoa z liUr^, jc«l wi^cz 
pn«di«DK duchowi tr&Matu wiedeńskiego. 

Prxypud£C£ują^ trzcct^ koiubiDOcy^, loocaMtwa earopcjdue ra^e* 
oilyby kilicft fLriykiil^w trakutu. ale lUktomiMt fachowfliyby jego za* 
f^dikicz^ ideę, a co więcej, U wt«dy unecsyi^iijtDilyby go w zupet- 
Do^i, Niepodległość jrjjiclra PoUki nic by)ftby w>i^ pogirnteeoiem 
imktnta wi»deAskiegc, hle byłaby jego rozwinięciem i diji nrgn^. 
miałyby gibiiiHy wubii^ m^^ je«eecd iłatubtó kilka iryraWr, ziui«ai£ 
kitkft frkie»ów, łeby tylko lopawaić pokój ntrodów? 
• Tekai iraktatiSw luoie podlcgiif zmiAoom, gdyi wytoki nieba 
§ą oarD nic^naneB a Eii^dro^f'^ ludzka ale jeat dobA prECwiduJic^* 
ikbf ki«łov«i wypftdkAaii. Kacrgi» tych wy^ftdkow, potrzeby i duch 
ctaaD zaOfF% »k)oai£ narody i moourch^w do amodyBkowaDia wzajo- 
mnycb nÓAiokćw, do zfuianjr litery obowii^zuj^eego tnktfttu. Lock 
duch tyeb traktAiów winien by^ »aiiovtftDy zawrac, Jeteli witpienij^ 
«&c one on >pmwieil]iwoici, nu p^l^«d2ie, kt^te tiuiM b^ lylki^ nie- 
naieoso- Je«t «r<«zi^ widocza^m, te sama sik rzeczy uprowadza 
ct^tic cmkiDj i kombiuncyer kSedy jeai Imdoo icU uoiktt^^ i co wi»* 

A in ę łnu tŁ Tm T, IS 



^ 179 — 



HblorjA doiUron Ukićj prftwtlf potitvc£(u±j. Tntkist vo«tfnUn...« 
A1o> hcz odnoncnia «i^ do pr£Cixtu^C) dalckt^i, cirjt tit« namj prsed 
OCi&mi iuit«ceilOQ9u ^viti?^ dk poptrcio noaycb nriwtd^fr? Prx^ 
łacMniG NidcrUftdóu' do HolnAOyi r«i kongro«i« wiodoi^f^kim hy}o 
uznftce 711 konieone do otrieytiiaiiia rc^woo^tgi i pokoju «urop«j- 
Akifgo. Dziamj Bulgiti udibit^u m^ oil HoUndn, mooiTptwa cumpcj* 
•kifi jrgołbity się, *f (O, co hylo połyie^^ne m^ 1^15 r.. moglo tfać 
ia^ fi/^ktiillineni i rxci*Kyyiiictc fiiem iii^< aialo ir Idlkt, i uinaljr Difr- 
poi)lv^oi£ Ikl^ii. MotMinlwa railz^ce mlerjilonalj' v 1815 r. la 
w iotenuio europejskim IrJFy oilliiucłfliiAi^ Poldkę, oic mo^ więc ifl- 
przccfjA tfj prawiły, kidr^ (lodwiudcicrkic tat piclnulu i AwScAc wy- 
padki poi«icrdtily. l>dA powody, ktijrc ir^ircnu pnenkoduty ino- 
Doretvrom i^d aa ich i^odnenr prackoasnicm, #a utani^o, nowo 
powody, •it&TOJ«eo^ jak popnoiJptc, dovrodz) wyraioój konio^zaoici 
takiego poft^pUain Europy, udrzuctcie jo^ oWaiiloby sarónoo apm- 
iriedliwoji5^ luilikoi*^ i polityka Jnhlt^t mocantira mogą wytwołl^ 
R^ cd iiznoaki iiippodbgło4ci l'oUki, Lkdy ona polega znKiwno na 
pranie narodów, na rfwiclyGh mtawach «pra wiedli wodcl, jak i tia du- 
chu trnntiLkcyi ijtiłi<T)^r^yi-h? •lakfcl, uniknj^t^ iitrniLlo&k ti^j nie- 
podlcgłoJci, mogłyby mucantwa na mJcJM^ ^wi^tości praw Bo«kic1i, 
ictigii i dobn,') wiuty. M^iy astatoicli trakuiiSw po»tawi£ boipra- 
waa «l1)% dni pocc^tck utcmu »£«rc^wi g«ra)cov. w>trzf^>(:n, nio- 
»1C2^4Ć, trudnych do wyliczenia. 

Wanitowa, dnia 14 Lipca 1631 roku. 

(podpUaao) liorodyski*'} 



■) MŁ'Einp4ro(ir do Etuno oa »£caajuuai;t i*o«pnt, •» V4>ilant 
la )etlr« d'uu(^ ćiv^ t«rti«« h^łiIIauIob Ju UsiL^ de V£uuACh »'<i*l laU an 
opp»«itioD avoc lfl# ict^MiU dt« p]3i»jLn«ai «nr«p^aD««. Non w^dUtneat la 
BojBumc dv ?óIo|cQv; mai* U PoŁcaD« oii if^a^al i^a paoŁ pla* rqveaijr 
A la BaMia. Si Iih ciLt>inQiH v«uIeTit iH.r« coiufląunnta hŁ «'ilH %'va1ent ooo* 
aidUrar la* bajio* <ilu Iroit^ do YLanna^ U y a troiji ccmbójiauoai pobti^tMU 
& >iuvrj\ IruU maai&raa da d^dar Uh dontia^ do 1a PjŁ<»i;ue. 

1) Ou Ift P^lojpio doyittndra pro^itica rrtug; *i> oa «Uo rQviondr» 
i P^tat inUriaur. A U gnima; D) oa U?a oUo obŁi«c»dn aoo ladlpandjuM* 
a^MltK^ 

La proDuir« combioa«ioQ n« B«fiut oocformo ai k la («ttri^ nk k E^ftfpril 

La HoconJu r«0poot«rait U IcŁtrt, tnu« «łŁa uo r^pooidrail nrilleBiaal 
k yp^prEt do trftutAclkm. 

i^ tiouiteo ••alOi aacŁ«&inrail plainamcat 1a |4aa^ laclta* dn tra^ 



~ 15S — 

Tr»C9 przedmiot, kiórjrna dyplonuoj* dama i wy^Uuttkj tut^h 
lA granica maj^uj^cy aig, t |>ifteceniA Us^du zai;^ *iQ mSeli, bylf 
|i(GQl%(ltc i icli pot^^Nkanfc. Skarb siuz jii± «j; wycierp; vtiłI i ni^ 



& U mfictmA* H ntt itkidlc Ą^ prouYifr ąiia qiuiłd Tn^m« la Inttm Ąii trjUtA 
4i« T*eiuie e«mt «x^^i^« fklclumtiit dniw tou9 lf» iiouii« odnc^miiDŁ t& 
Foloffuo. Icai IriMmU ■nn>pA<^iii r'im nrTuinnc jtt% pinu ^nintJii^ Ln cati" 
£ftAC« *iilr« fal tinlii>n p»l&nnik« vi rKmpcr^tir ilr Uimio no poarr«it pltt»^ 
Atrc r*^ablin nŁ ks^ nullcf^ji coułtiimiiblcat Uiel dcire totm«ii, furmanf*- 
fkiifitt tduK \?* jouri d'AvKDl«@:<<. «□ inilicu da ?4Uft ombinaiHcn foM^* vt 
co&trr rLftliuc Ot qucl a iK^ Ic but 4ti tr&it^ ^c Vionao? CcIuJ ilc rouilre 
U pall fc lT.tiro]k^ la tT^fkipillitA ani nfttton*, calnl d'Aublir t«« prliii7i|teA 
d^^oilibTe inojtiifuiiC (UM! r^putitioii d» fora«d- La mwąnilUt^ anmil^ 
ftUit rfTjtdn* ftOJc natioi) ul Ih Polo^Titi renmit vo4(i \et pttfn>rta(c» do la 
Koiicio; lo« forcoB m^riitint-cdiM rAportiga DoDTcnabUiuctit ai U HuacJo re< 
proittAil Iji Fijlopii] rt HI ifUo nsi^i^iuit i:vUv mpiriUAtiu rAiAyaiiU) duut 
HId a joni pondant 10 an« ot qm Tccid crnintif* cn^^ro DtijoiLidlini ]o> ca- 
błnctA' iiurr>p£i>na. niOmo apri* radnibliH9<unc:it jnuia<'r;(juirj/' (iv Hn silcAO- 
Irci^or puiwŁfiiiA*? CcttA iflCDa^jn combinaiMm btasie tlono las itrtfT^c^ gi^D^- 
raiix do IXotopo, «i Uoa qu« c^ufi^nno 4 UloUrc <«ŁpourtajildiataoilMj#»i 
mciiŁ OfcoK^ & Vcsprit dvi traitA dA yioniio. 

Ecł ailiii«iUiut U lrci«iJ^TB« vij3ii)>bJŁi»0D. li^ puii«auc«a oaiop^onutia 
tOodillcTAi^nf q^u*l4U«« nrtLclui dit traiu% mai* «ii «'ii4urr«TaMuŁ H^A* mdmo, 
et <!« <jiu <ai iiTiiM, <« :i*<4t iia'ali>ni E)rjVlW U r^allftcrulonc |i!atEi<Trneul. 
1«*|f)d?p(<Il«l;ll1l:l^ att^olne do In Polognc n« nuntit [lonc pM iiE>e vii)Uti<Tii du 
Łraiió do Vkai&(N, oKtut Hk cai M^n uo d6v^ppouio«Ł* ^i pouniioi lo* o»- 
tiualA sun^ji^Hmi li^aitcraloul-ili i^uooro fi aflkihlir qaETl<iUEM LU|]t«fłioixa, 
k okuigor quol^aaft phraaoa pom uitujroT Ia pait d^a aaXx<niA'ł 

Lo taiU 4a« ItalI^ p«ot t^ibir dvtf obangomo&U. cAr Im arr^ta dtt 
Ciot notti somŁ ia<:0'aiiii& oar U la^fało do 1'bonuao »'43it pat iumoe pcr^ 
YftfAiit pr-ur dirviuor iMijour* l'areiiir. ur aa foreo aotC paa aoM* puio- 
oanto po^ir diHi[<« VćiiliLoincTit L'«ił«rjc^« do o«h ^Y^atoocŁOi Ua bfiooina 
Ol TtfaprjL du Łrcnfrt peiawut olili^r lun tintionn ni TbH nuuveruifiB b im^Ji- 
tior lviu« rapporta, L chAngar Ia I«tLru dn Lruit^ oblij^aloi*^ Uola ToipHl 
do CM iTt.\U9 di^l oŁrc (o^joum loBpcclOp o^ila Boat bAsia aui Im .iujlioe, 
U TAriU qai aouloa roalont in^ariatloo. n oit mtmi> Avidoat ąoa eonuuo 
U »eulo farco doo ctooco amino 9oavont dea choa^omoata ot dcA combi- 
naiaca^ q"i'il cirt dlfrlFiTłł d'ATiiłirT c'i*jit pj-AtnaŁtaont ponr cnnłsrriir !a pen- 
oAo dM lmit«^) qu*ii ia,xii <^uoli)ucfaU pa nltOtCT La UtŁro. L'LiFitoirti coa- 
•bUm coUo v£nl£ politL|iiu. Lo trAil& da WMtpballo^ > < . Maj^ iiiir* notjj^ 
fopottoa dana sn paiMA 4loi|{ii6t a'avoQ»-DonB poa aoua Jos ytroa na AotA' 
oftdcot tont ticoiil 41U vicnt ik l'Appiij lU huk dóducUuuJt? Lo i^^uiuuti doc 
PajA-Baa A la IloUande łlfllr, nn (rurigr^ de Tt«nno jtigpo a6oo<aaiTv au 
maiD^iAn dc l'i^>iiiŁli1»Te ot & 1a paix Diirop/cnELf. A^j■Jurd*lll:Łi La Goljciituo so 
ołparv dn la Hollaiido» loo ivi;iiiaADc<H intriDpiciiuu cat aeuti qtio co qiii ^UŁt 



- 180 - 



do«Uit«k V nim ciu^ ti^ dftwdp i) pairyotytmie Sejmu im na clitrilg 
ir^tpl^ nie było molBii On byłby waiysiko dal, wisellrle clfiwry 
i pnilniki Uf*1m-n1[f, n. rTWiiicl (Igrinlo iic I 7. natotlfitn. Alfi tti yi^. 
vb7Ł'lK]e £H9oby «ty(!em-[)ufie zoHlhly. j^biuuo eboic, konie, bydło, 
tiif^icto po »rcbrA ilomowc i kościelne i tiut^^eknntcc tnitno iuijk|>> 
•eycb cbfci dIc byl vr moinok^l srobiA iriccf^j. UznJi, dla la^ilcui* 
skarbu, upo^ninil miniatra i bank Uo |>uatC£Cuiu m' obtc^ wii^k^zój 
iloAd pioDi^dzy papioroivycli. Lcck picniadi papierowy, jesIcU ma 
laitć obieg i kicdyl, aam ecbio f^raaicfl klodzio; ^ftułek prseto lon 
nie m£g) by<f burdro inaciay i irieba bytu inyll^ o inDycb iirod'» 
kacb. Chciano przez potyc-rlcę s^a granica nirdoiiinirk ?a«t^pii5. Mó- 
wiUdmy jut, juV)e krnki ku litiini ^robiuiiu, ortu juk iłiie fiirły upurmi*. 
Gkcł<]y niu miiły niary w nA4eQ pprił^g, baukicr£y nic cbcicli iinti) 
|ioiyc£a£ i n-okli £ »ilDyrai trakloMroi!. 

Kraj poUki £ c£A«6vr voicn cGi<OT«Łvra mio) u Txnda franca^ 
kiogc zaaccao uuk^iLO^ci, poJceono vi]cc ttmyi paryEkicj, aby aar^la 
aig oalefnobci to a pr^yDajiuDić] chociajt czędć ich od^^kac, n jeićliby 
rxa<] tldmacst}'! Pi^ Diedo«taitdeiu, nateoczae prosić* mby r^hdal eo- 
■U6 por^ciycłeldni poiye^ki, kiórę mi<ya w Paryiii i Loodyol^ a^ 
'gOOjowiLi^. miitłn. W rani}, orlmćwienia u-M;yAtk]cg<i mirya nonu bylii 
upo^futnicaa mlui^ *ic do l7b frnm^ufkioli, które wfeneŁa* były Łgro* 
madzoDc i icb wibmia %i^ i pomocy 4fxuV4^ 

Ui> cyrkuUrcy odpuniedołcb dd:icxuriu jeazcEe tmie depcattfl 
poloccDia, ki^rycb mioya dopdaid nilala. Było ji^j ponowlonem p^- 



ntdlc en LS15 poiiTaJt dmrcFLir nuJAiL!* ot itut doTftiiii impowiblo en \8XL 
Ell*« ont ilonc reuoTtmi Vfr)r!^pendanc« de U RelgiąuA^ (jW pn(MR.nfif.ł al- 
gnatoiroi oint dfialarĆ «n ISIft i|aSI U&it dc t^tMt curcp(«ii d»i4Ubtir la 
PttlpKKPi cltcB Ilu puuYBuŁ poJ* tiiof di^ [i^rd^lt U 1 i;ulttf tAril^ i|tj'ii]ir vxii^ 
lionon d« ]& ona ot len ^T^uomccU r6G0i;tB yitumoat dc conGmiot- Aii- 
Jounl'biu dou^ 14U13 \vB tŁi^Lifo qui mu)« out «mpĆc1łi^ k« paisAiiucu d^ 
«nlvr« aJath knr aonvictfon mtunimo nont ócnrUn. ąnn da< fioiivDatii mo* 
Ufa plaa forta quo lofl prcoódcuta proTivi»cit la &6cM«iŁ4 6vidaaitt d« «o(t^ 
ntvjiurn lUirop^Hnnt*, i^itn »ftti rojoł; tileaserjilt SgAUmant tn jait]<W| Pbunui* 
niti' et U poUŁiquci oommi^TiL pginrraieut 4>ll«« 00 d^Kpeimcr d« reoounalU^ 
quo riudApeudtuice du la Pub^uo rupo^o nutai bicu eilxt 1c droic d<M gcns 
at Im loii socrĆc* do la jiutJcOf qixo aur l'ełt|]rjt ile^i r.TaiiAAClionn ATlsiAntnA/ 
Conusout KI dil!Sbttiit d*£ubljr it do ooaaolidcr iMit* Jnd^pondojioa roct- 
draioaŁ-alla* iitihfltStilor h la laintatA doi \o\a divmMt 1^ In r««li|;uiii. & 1» 
botnic tois, A la puaA«^o inUm^ dc« dtrnior« troit^i, Id drait iU«|;aJ d<> la 
foTce ot uno »vnit dn vio1ciLC4^Ei, Het troublcs ob de maleon incaktJablM? 
YamuYia, U U Juillfit Id^l. 

SigaA: Iforodyaki* 



P * 181 — V 

l«c«aie pneeUaiA broni oa bttcp Żmudji, do Połogi, lalcomoniko* 
WADO Tut jcncrnlfl Hoimtckiego do ffodzi nacfcIiK^go pif^n/, dU 
ffrobieitia 7tń wlkkjrego nłytkti, nftkoni«c pri««Jiiiio doai«<ieDJe dlft 
c£fg<> jepcriitDwie •Innknwiiki i Biikuwiki [loiI *%\\ nl^atu xn«uR 

MUfa pRryika nie Ijriko Je prJEc^lane ji^ cjrrkuUrze komun!- 
ko^ftb jcnertttowt Scbtuiiaiiit^nłii, ab odiin^ ji'3 lucbn upnŁwkilliiroat^, 
ie była fficIcG cj>nu]i, uijla kt»:fcłkich ^roJkow* oby o^iiat^ puUlt- 
Cifl) (Ua 0jir4wjr |>oUkiej oiywtf i podiile;J£ i moc^ jtfj wj^lyw na 
ruH uywr/cć. l'oruveyla druk pubJicAny, obiegła Tr«cy«lkioh si34- 
koQui?£jcii ntf£^n ob>dtvćch Itb francuekich, aby pray aOrcsacb, 
kt6re do króla n;iuly być uchttalnnc, Ich głcity i prEycbylno«6 po- 
?y«kii4^, Fraoa ji:j nie by)a b4idVp'oc^»a. Bi^non, 6w prawdziwy prty- 
Jaćkl Pohk^tT, klóry i Francujców oajl«[nq itprav)^ PolalJ xrocu> 
miał prsyj;) ca neh\e wnieaitnift vr 0£iŁBi4 dynku^yi aJrQ»u do kr^In 
ł* iił1er«iiie jioldkiui. 

Prji^Jf lł'go inwya iirjynTla pfjdnikic ilłi P^rriurn, pr^^cnn riuly 
natubtrvVT. do umrf»xulku Soulfii, uiujistra woji^y, o^kpl^ala li»i do ksi^ 
inrj Adelajdy, niuatry kruU, o kluivj yricp^ tiiu:dii, £0 ua idatiie bm(a 
wjctki npływ wytritra, Zai^^aU lakic poHuctianU u na^gpcy t.roQUt 
kdj^cjji OrWnu^ jako tc£ u Eiiinifitru »pruiv xa£;ra[Lic£uycb, 

W pilenie do k^igtocj Aiiclojdy tak ai^ ^yniala: 

^lanicnic ni«jaon«r na jukiu dot^d okazana jeaC dcpuUcya pol- 
aka, ^łioć nat<id. kl<>ry ona roproiontujo, oil odmiu mioticcy tocsj 
wolkg I Jeduciu £ najtri^kazych uiocaraiw — to J45j istnienia aio do- 
iflolilo tci m^ doU^d xbli£y^ do irunu^ aby zloly6 Jego Kf61cwikJóJ 
Mo^ci abolo^ania i pragniema, kl^ycb jc«i«m itómac^sem. Poxba- 
wiony lego tier.t^kcin, unibu-ałum korzysla* k dobroci kto^cm Ołleanu, 
nby gr> ptti*)^ t\ pndj^ciR j>ic iizlArWm<j rk>ti poirRilmko, Priyrxcka 
OD i4Hkaxd£ cUunfgiew uumdcjw^. utufli^ci^ (Kjuicc ludowi wotacmu. 
Naau! pragnienia id^ tt nim, aU mimo I0 nimielam n^ v tyinto 
cxa«io »aW Jcskzc Innogo wparcia dU^na^et:] liGiIm}j ojc^ytny 
■ poairalam «obio £wr6ci& oi^r do Wootój Kr^lewaki^^j Wy^cikoAci. 
KŃclnicska t krwi Iriuicutkiój I kobieta, pani matt tzactittuk dla lio- 
roizmu i wflpć1c*;u]C0£ nici^tcjEo^u. Z powodu tycb d^och ŁyiuTóir 
swracam n^ do Wafz^j Knrlow»kkj Wyioktiści i jiruajr^ racx udzietid 
ła»kawogc acba na kr^yk rozpaczy n&iodu, Dk«gdyi tri^lkicgo i pc^ 
l^inego, pużni^j prz^gogtlt^nego, dtld w uialce ?« swymi cieniir^lyd^ 
lamin.. ^ Jedna ri;ku pomn<-ii!i, a ^ilrtn nn nrubmy *— jmlna r^kn, 
] layibyi Pani ]ij nie podała? Nic^ co niemożliwe, Widz^ ju£ W»- 
ai4 Kr^flwak^ Wyaukoić jjkUninjycJi ta^^ ^^J wyaJucbai i dcwicdzici 



— 183 » 



^, jtki« s^ proftnionia Foleki. Oto oce: Ni« ćb^my wcolc wojny 
ctiroptjtkii^j, d]o tj^Lko poitflaa^ricnifl mocnego i cnargicznogo, jalekr 
prfy^toi króIow) ^''rattCDfów, iw)or£c1iniVowi trtrdd^^iu niiliunófr 1u- 
dvi w(ł)uj<^h i dwurli miUoiiuw luUti ybrujnjch. Niocli Ftuneya ii|>c- 
wni fru^y i Ati«iryę vi ich MunowiAhu, &le nieob ^yńnaga od nich 
neulraloońci najxu pełniejszej, neutralnoici jtuoćj i kumplctntj, Uk>ćj, 
jftkicj Anglift od l'rufi wyiDagik; nicoh FrancjA u^j^raŹAio oEiujmi 
Uosjri* ic obce, abj Fobku bylu nienależna, jak to uczyniło koufe* 
rOEicjA odno^mc do łfclgii^ gdyt obadwa te kraj« nic mogę cgtyAto- 
w^ ełi^oae, bei naroieaia epokoju eurcpejak^t^o na oiągb m- 
mieifJEkL Niech Frimoyu czni Kii^d narodowy PoUki,,, i jeicU 
KtMyn nin 7rchr^ sif aa lo KgoiWi^, nt^f^h Francyn n^^pólni^ t Anglia 
wyAle ettkudri* hjl mur^e BahyckJo i C^artie. ,., Nieoti mi-^^U wr^ 
fiac kon^cji, któryby ciRBC^yl granico kro1cj|tvra udbuiloirniiego. 
Oto n»M« pro^uieiua. Fani! — Nkcli Wa*xft Wy«okoJĆ Królewaka 
noy je Trri^ać pwJ u^ng*^*, nic^^ jo przcJ^tawi rozpocuania kr61ou 
^iccli tron pobki cddany bcUsic kon^ukolwick, ilj^ownio do (C^ 
juk to będzie i^mdiaó eiy % ^yc^eniein Fruuayi i E^rO|>y. Alo wezyuko 
to jcf t bnrdio pilno, cxiut nagli, krciv płyiu«, kaidogo dnia cbodń 
tnm o iHtnit-Tiie nnrodu, kivTy aa^fuguje na tataiere^on^ank »i^ nim 
wszystkiego co j««t socno i «xlaehcinr. na ticmi/ *) 



^) p]<'«xli<t«n«A ToUAa A taąnAUo ««£ coiidjuan^ juw|iT*ici la lUfiiiito' 
ti»n poloaaift^ qt\c<u3rnc la natii>Ti (|n'GU« r«prA«6nto prolonji;^ dvpui« hti£b 
mnU In lului conirn In pin* gr^nj du tiuiiiriu. Cotta i<xistDDor ne in*a 
poit cincoro porioU do ia'appToob*T 4^ tK^a" pctir porter ik & AL laa d^ 
J^oiłce* Gl IcA ihtoHi di^iLt jn Aiiij lo dcpoaitAirc Cjc boobcur m^aynnt £U 
r«fiift<S. j'ii tiielii' (lo profiTur J* la bJ<łav(iilla»i*ł» dft Mr U Daa il'<łrtAAii« 
|iOLir U pricr do pr^adra cc n\o ^i^u^tmuL do m^diatjDtL U Ticnt do portir 
pour fAirv vc>tr ItT ^1rapi.'mt iiatbnal iiortutl aocoun a ua pnuplł* (ibre. Noa 
vooiut la RoiYoat moi* yatct oa m4in« t«ap< ah«ro]iar lun Aiitr« tppni pouf 
ma pauvTO patriv> cl c'«aŁ i V, A. IŁ iiue je pT««dA la Ubcrt^ d« u*adroi- 
«ftr. Printiftauft dn mnfi, Franeftijio łt Icmnio. vou*»dmirf*« rhiftv>iMn«. Tooi 
cocnpiit-iuc^ aa loaibutur, c\-al u oi.< donbU Utra qu» j'ari appdl* 4 V, A^ R^ 
lUiiinfl/- l1^^^tflT ann omll« favomlilH nu cfi dc d*ŁJun« diin pcujtln jadia 
grand «t pvu»bUDt, di.-f<tuit nnAarjttt «iiiJoiirci'hui aaK pjiA«ji avao ««« oppnko- 
»uu['«P - - ' H\vii iju\Liie iiiAiri Gt ii cat laijic. ncn i|ii'iino uoiUi «t r^ua na 
]ł totidrioa pŁ»? Noij, o'<yłt impc^łsiM^^ Je v<'U łlftjŁ V, A. IL a*^ne1lEk«r 
pour iiL'cijto»drCi po^ir approadro qiiola aout Icd vc>oua do la Pologne- Los 
vcii<?i: potni dr gtiorra oonttneii1a]l«> nmitt uni* d^lfrmiiialioa ton* ^l^ntt- 
|pqua Łallf^ 4^u'ollo canvUni Ł uii rc-i Froacaiji. tL ua chof d« 3f> i&illkta« 
dbcminoa libro* «t de doax mlUlooa d^ionitno* artn&a, Qu0 U PtHUHi naanns 
ta Proua et rAutricbe dant ]«im poaittono, mola <|U'»11d oxigo do ooa pnia- 



1 



PoshKhftai^ u kii^cM OHc*nu mii) )cnenl Knionei^icz. 2«- 
e«9t namowę t ią C4u-orto4oi^t f^^^ P> ■■*r*tt ^MkontU i TUtkK A« 
JoAl pr£3rtliuiy prcei ftt%d n&roJowy, §bj m Fniicjri I pny raadiie 
fr«ikciuhuii był NpnatDtftntera sfran-y ojciy*i4Jj, tctvt oamcm uw«ju 
» awój obowt%s«lc uiywft^ vr«»1kicb iroJków, }M% go do celta do- 
prott«dffi£ tn<tg^ Uk trgo po rks 4!nigt juł u niego poKłuchania 
t%t)a, aby jako ftABl^pcy trociu cprawg anjAwi^iaz) pad opiekę odJaf 
1 upnt«im^ go o wrntttut«iiic iic do o}l<& j kr^lu, uby ru£k«3uil mini- 
etroiA «vioiin i«j%£ ti^ lotem Polski, bo chirilc f^ pclnc Dagloicit jaJoo 
tei niebem pkcnd«t Ul. Nadepnie oświadczy), ie UMUii £4k i>otr£ebDe 
Wncdc fpt aby rcotl nic £imLu£t aig &ivprcy gotowanym, gdy£ j>t£v« 
mi«y^ ccynkmc t% wcecNuc iintlowanioL, aby w adriMic Ith im idoit^ 
królft eilfitt t atuuowci^ nepoainiODid oo do FoUki mUło foifjKO i od- 
dtiol^y paTagnkf xatui«excxnny bcJfi?, NAkonIec wyracil iwojo ubo<- 
lemi&ie oad limnym i lUbym uilzlAUm iriiDisirA tpraw lagranictnycH, 
jaki w iDt«r«ttie Poliki okotuje. Nft ko4CQ »|>ewDial o u-(Ui^£i>o4ci 
narodo polfikir^igo, j^-rU on. Juko n^alępct (roDii, Aptuwę FnUki |xk1 
»«ojc MC»gólii) opivk(] nzi^AJ iecbc«, i wskuiał L^huul^^ Jaka go 
cxcka z tego |ioni>du. 

KN^if OrłMoo oAwtadctył. ic x ^vcm uciuclem podsida 
apraw^ PoUki i i« oai^ci » «pravg Fraocyi J9 uwata, St(»»cDeiQ 
tnatttl, Ac nisya esyiu uńtowAoio, aby w iMlte^ie lab do króla było 
ailiK] &iwtidciQDkCł bo gtoa rcprc^Guuni^w narodu tnun mleć aku- 
tck. Nio :ai) taki« avoł«go oi«ukoateniowaaia s postępowania iii£- 
njilra apraw zagninieioyeb i zapewniał, ic oa so awojćj itrooy 
WBiyffko oyoió będzie, aby eprawio pohki^j prtyJAó s pomoce. Lect 



ft«iii*iiii la nittiTTAtitó \a fiu* itrkUn uiin noatrAltu^ lVimaba ot nniitrfa. i«itl« 
«jł£iii i^no rA^l^tfrio Ta «xi^ dt» la PruM«; qna U Fi&aao d^cl^fe a ja 
Kstjiui Ł|Tf«11fl v^[iŁ c|Un U Po1r>gtift anlt indApnuilAEjtA f^omnip la er nf/nrncA 
r» (lit rtUtirdmvnt ik lu ^lyii]uOt f*rco (gu^ fos di>iłx pi^y ti« pcuYflni ^^4 
axl#1«T iii;1n« tAiu cjŁponur la tjmU([iŁll]itć da l^Europtf 1 ńtn l,o^ji>i)r4 irDU- 
bU*, 4|cio la Fnuiw i600DAai«M0 1« g4Uv«tD«iiiODt national d» Pobg»«-.. 
et «ł U HiJiuio ac^ \i^tii pn* y (y>(ii»f.nCirT ljuo Im FracJc* vuvuSc tm« ctcaiire 
d« i^mnini^n avy« 1' 4^gk'U'lT*^ diriH In Ttuhtqii« «^( U mer Noir«<..., Qii''filU 
pLrOTo<io0 cn&D mi &^na;TM <jiii £x«r»U lo" limu«« Ju IŁoyAona taat«ttr4L 
YcdU ao< TDiras. Uadaint'! Qut^ rotrt A. ft daigtio Iu9 pnsndns m oonaj* 
dAt«Uoa et r|o'«il0 loi porto A ht oaimaiaannog du B^. <^u^ to trAno Jo ki 
Polognc nit dunn^ A r)m cuuviEDdra mteuK i^ Ih France vi A rGurŁ>pe- Alaia 
U y a ittg<^cai W Ł4:£|jfl prAOsa. U aatm coiiJ« «t chaąna jcnr ii y va da 
l'6xivUttco d'im pcnplc qiu mirito rinUrM dc tcvt cc iiu^iHr-a de aoblo et 
do gktArous «xir U itrra.* 



larłŁcm dodtl, U jego vładxa i wfdjwj tą f^ruiCKKKt fli iUo»' 
vexy vi^ icfa «lEau:k ticsjŁ vitk ikSc Boioft. 

Ui^ft ikMu ukl£ z mioMaea ipnw ni^naścsojcłi w tym 
ciańe kitkft konfcrtftcp tai^lft. Uotjoyly ńg ono po^ti g»b[n«ttj 
coilkrńilEiego, uc^tbimuco do gMmfm Sc Junt* « «pn«k om* 
inlfioM pnuk>^j. pk rówoitf ^^Mooa Im o usttia PoUct i ndile- 
boio ł^dAd^cb poooej. 

Na pi«rvtz^ konfercocTlt d^ 21 Lipca, inioutrr Sdmstnai 
lun) od «jrni^«rr ^IfticraM « PbWc ile ńlf,*' i pnecz^uł dcp^ 
■sf od koBBuU p«itft DarftDdft i VC*niAwy> I z daife 17 Lipn od 
jen«r^ FUłmiU, ■mbaiadora w Berlmlc FUiAUt doaoetl, i% fltót^ 
wKuo iŁo polcceok, uuaI kgofeicocjc x hr»bt% Benul^H^ miniiuiean 
•praw ugruiłccojcb» nt wiglfdiM oicticboinkak pnci fruty oc«- 
trmliwtó V trojiuc iii»fdxj PoUkf a M««k«va i te teoie o^niadojla 
U Fro^ byoajtimk^ w obccnćj wojiue s» aMUialny ck ai{ aie loajf, 
ownem, m ftLiaDUmi Boiji; naród poUkt zaŚ nwaiaji n poddaujcb 
2lnifitovraQ7c1i praec^ffko prain-j władzy, JtMli oit ^or% crjobego 
udziału w wojnie, co 3«(lyoi« ze •zcze^oyck powodów, jakio aamo 
Biajl, leci oic «kutkicm jtkickkolwUk widoków lob n>l)ovl^aA 
Wtg1cd«im Pobkt Ovtat».<zDj tryumf Moakwy t ukuDleolOwaniiTtti 
widzieć bcilf . bo un indory koniec nicbniptccz&i^j wojuie^ w buocw 

twój (lUCZ^trk lIlttJ^C4.-j. 

Nakpniec udc^yul dcpcficg od kiti^ia Talleyranda z LoEHjjrati, 
lawkraj^c^ odpowkdi gabioetu Si. Jain«« na podanie pncz rząd tiun* 
cu^ki uczjoioiM, aby w wojnie miedzy PoUk§ « Motfkw) w^pgln^ io* 
tcnrcocyc uczynić, Otnowę tćj odpowiedzi pmtoczylUmy jui wy^j« 

Po uko^czoncm czytaniu <>xh iHtm tak Sobasiiaol m^wił^ ^Ui* 
mo tak fikkon^fttnycb donieiioti, i&iere* pcUki uczyni) po^t^p, > nio«vu 
króla w Izbni^ł]. przy olwarńu miana, jc«t tego dowodem. Zapewne 
pan hrabia dobr3:« oceniled wartodt^ lego mWJ»ca w inowi^: „A nado- 
i«axjttko, aby zapewnić Polwe tę anii»]owol^, ktijni opierała aic csa- 
ao«i 1 wizyMlkint trudaofEdora." ^) Król nic powiedział «k tUyauoie,'^ 
bo ten ffj^taz byWjy ubidein powiituuiji i JK*Tein przekonany, la ten 
tpos-Sb wjratenia obije fic o ^Yicded. Berlin, a szczególniej o Fo- 
tcnburg." Nart^pnie mówił ćalcj: ^Widkicin Dkezczt^cictn jc«i dla 
4prai*y poUkiój, £e jcnerol Giel^nid do I^rue wkroezyl, Ur«2 bowiem 
waiyntko zawitflo od batulii nad Bzurą, Jelcli wojiko poljkic otrzytao 



") pI!Ł itnrioŁ pocr aAmtrai k U PoJoge« <«Cto natioiiKUtó ąw a 
ainó aa tempa ol A ooa rioŁoiiludaa.*' 



— 185 - 



P 



górci » pnL7iitjivoii:jr jctoli z pob nic lejdsic, wtcncuf jcMciu fe- 
WDj, ^ i As^ift cft Pohb^ dcklftroTfo^ al« b^dfie. Frncuję non] tcni^ 
aby koDiDOBDodć Łakujj balulii oilaunfj; cHciikm koiuccznlo AuAtryc 

daremoc. Ono nie widz^ aic jak tjrlko piyocypk. Ni« tajać lo panu, 
1« pncocinko Fnnc^i trwa wdgl koalicja jak dawnkj v Chatłtnont 
lawarta. Mimo luimuiu LjJwika Pllifu xn krObi, znirizc Karol X 
jat uirzy mywany I gilybyiiny chrinlł prfi^iUif ira^iKHf jakikolwiek 
krok cnsrgiceay, cala koa1]c;ra ntau^liiljp ^uto^u, puJ^i^£oua i jedna. 
Jc^i jealcinij doeć tfiocui, aby oprxcć >i^ wielkim napudum, to 
wojna lactopoa pttccivrko vF«iy*tkiiik» aUja eic nam bardio nicbcz* 
pi«ua%. Mamy tńi tnpda^ pevrao4£. i« od cbwUi. jak £a iianatni 
bylibyśmy a^ stonowoio oAwiadciyli, taras Ausiryu i Pruiy l^flyby 
l20flOH wojfka do PoUki posłały, aby wa« sgniD^ó taaimbyimy 
pmytili. Ntiia polityka bytu wł^c bttrdi'> Irudnu. Jcielibydcay 
Mwarcio dk vas dziolułt* rgnlt^cifoi b^diioci^, przeciwnie, gdy dla 
tTAi Juwóie nic oi« robimy, try incTcUr odwagę i macie się za opii- 
■tczonycb, a my iiła^iiitiy wJr^^l tydi <luó('1i DBUłttexpo?tci na^ie krvkl 
stawiać. Gdyby rcłbr&ju rzL^du Jtc^einU pn^piuwad/ona^ gabinety 
I»y1yby Ola wam irr^ycbylulcjsio. ale len Li;lenel wiele xlia^ rob!.^ 

Wtem Pouo dl Borgu xaaQi>nflOTrany io«lal i rozmowa akoń* 
dODa uMaJo. 

To wyrażenie iiq ministra Francyi, wicia JTrintla rzuca aai^n- 
ctc4tio poWft&nic l'!luropy, oaoba la^, ktori tnów»i dcjc gwurancyc 
pravd>iwoiłC). Di\x tuta to wuytłtko oniLitn^. CMwmdaiuuio rs^du 
pninkicgo, odpoAncdi gabinetu nngicUkicgo, były to cicny iSmicricloe. 
WprawdiLO prxycbodxik mown 1cri>3a I^'ilipa, która mo była bei zoft- 
CKcaU, ttlo obtik u<gn. co po-iniuj mtiiiiLi-r it poloJenSn Fraocyi i j^j 
polityce Dińwil, traciła onn nn warioJr!, i^apewae, te polotome rx^a 
lipcdn^rgo tmniił irudiiuM-i, f.a jcgn |ir/yjtlrict ua łłykt poIHyCJfity, 
przcst wMy«tkic gabinety ilc^ było powimac i koalkye przeciw oicam 
poCwonone. FoweinDle jednak na»e rtazyiiika Eiuienilo. Moekwa 
lak ailnic nncni uijrta i oicpcEtaa »kiilkii, o koallcyi myślct^ nio mo- 
j[ta. Jc»li jcduak no#s:c po^^tanic lak wiolkit i^rtyelugi Francji od- 
dało, tdavp'aloby aię jjTosIo rjiccią pr£ypu*2cza£, te Francya do wdtdc- 
etooM poczuwać «it winna. Być molo. SiO itlno ny«i^pioaio ta 
P<M% inoj;lo groii4 Diebc>piGC9ed«tvona, ^yi gabinet iDo^kiowski 
byłby U4tk»wml niebo i piekło poruszyć, aby n^ Hcrlinic i Wiedniu 
priMicSwko Kraacyi, przeciwko llpooiri^j rwaliicyi zbrojne nyalcpia- 
nie wytrołut, lei:x |]tzci1 podubnenii UHiloffamaml i poitncbanti Frmo- 



— ni — 



ilj'D»lji hk co iriCktgD cakucyirii}. UlcgloJĆ I potnlogić nioda6ttiiA 
mo^y. l'o odmóiticmu na^ct Anglii, g:Dbinci fmncucki miał j«qu30 
rffoię połiljk^ ewoj& »fer$ dziaiuDia, AuatryiA li^^wiem i Pntij nie 
były IaIc filac, aby ich l^kić sif CrRebii bjlo. Obydwa r^dy miAty 
ewoje «kbe wtrotiy i kłopoty, kióro itn f^«« terminowały. 

I^rcK jciili Ennmy prawa npr7«t(i5 nn |)<iUiykif nAdu JlpoiOffcgOfr 
DA }il{ niaMĆ, na nieroiumienie nawot ^rlofloego iDlcrcfn: to tnomi 
1 dmgii'j Airfiny ji{^r«]Hn'j«dli^'[)Pi^ n^yi-iiiLt^ itbltazuje. it w^nU oHMEOgo 
ponttania Jedna t^lko Praoc^ygi nam «priyjab, a cboć nicdDlijtao były 
ji^ kr<aki, jedcak on^ «4kina tiyutnfii n^et^j aprairy rocMTEC Jy<«ył«, 

Drugie dwie konfcrcnuyc łirnbiiL Plnt^r mtat dnia ^ i 14> Sier- 
pnia, s wj^ w ĆTÓd naffjob tmuii^yoh dni i potoioEu Trcić idi 
byk la aaiTka co i popTicd&kh \ 0'\ Anglii, cd propoiycyi gabio^- 
tOHi Sl .Tam«i iiczyn innych r^esTz Kiii<jri;!a jti^*, Sebatuani ttiwrlaiUiiyl, 
ie w2)Hii) Anglia {loalńiDie, Icc;^, ic gftbinci Si. JainoM inonu od- 
powicdzmt. to c^4U jeEt£C£« ku Icmu uicruud^etdłl &k chwilę wlo^ctw^ 
upairjty, la porinno.^ ovia uiniai będcie vv]ipi'r!nTG t Fraocya :lo 
ćii0)aniA pnyiii^pij^ W U'j odpofricdai, n^ówit naiaiatcr, jc«C <U>^T<^d, 
it r^ad ncgieUlci oomkvj« rozAiasaniu krysyr, w jakiej tcroa Pobka 
«Q laajdujo. Nnsigpnie prx««2edł do rc^du pruskiego i aiiftiryaoI<icgo 
Ł lapewaiaJ^ te aajmocniejnc ilo gabinetów tyob pncd»(awi«aia po* 
ciyfiil I ±c obodwa ttomacKenift pray^łnly. Ki^il prit^bi Jak naj*o1«n- 
in^J wypnii tłic. tAierdri^c, t« ładn^^j jmniucy ani w łulnierzu, ani 
w liTduJ, uui w utiiuniryi wiijjikiuii nufikit^wi^kini rńv ilrd, Ir »«xy)ilko 
CO Moahaic z l^u» nii«Li, było akuikicm prywatnych koLlraiiów 
i lakupOn-. Toi tnuło [LLintj wigcćj podawała i Auelrya, 

Nakcnicc priycijipicino do otlatniogo przedmlclu, to j«at do 
Otnama pnor r^nd francntki napacgo pawtiania, jak^ tcl Ua|du 
norodo^ogo. Zami&McxAruy u<yjijtki i tL'j rozmowy, bo «| w nieli 
rioklórc uat^py watnt^. Scbattiuui luuwi!: ^Coby Eo panoua inialo 
dopot]i6d£ JeJcIiby^tny was ukiimIi, owszem pr|^:ri-| chyba ZAntkcnUi. 
Kj!jjd pdlłki. po/wiłl puiip it aic tuk ujrui;', nic joel rtiidenj ciycm 
(GouYcrnciucDt d« h]i\ Uci rz^dim walki (lo gouTcrnctncnt ilc la 
lu(lo)i boć i *ffóda Mm tom nio dowodai, i »qd tam niitrtfdci, alo 
obydwa i^ pod wj-ływem wrtwzjob jakobinów. 

ilnbu f latcc pncrwal mu mcw^, otwiadc^aj^c, sto jogo o^w- 
domo^cl 0) mylo^ i prawda Dtergodne I w koiWu dodjd; „ZretM^ 
nUi idilc tuTHJ o r>ad jaki jc*t i hyń iimtp, lec» o Pnluk^, n jł.^ ni«- 
podlegloM i cala kw^tya do i«^ m^ reduktye, C2y Fraiicya potrio- 



— 187 — 



I 



bojfl Poliki ilU iH»ocgo botjtiocfeibttfa tub nic? Joltli ai* fo- 
lrxvbujc, nttencKas ^ff^syeiko co powi«m b^drie nadAremncm i pan 
mi&Uttir chybt lemu ucha nie (1i*v. Jcd^tU xn^ ^sotrr^bujc, lo re- 
EOitownniA u rxi}il£ic tiir tniijfj mryi, tntłKi jed^Die o PoUce nty4le^ 
i •|nvsE/ó }^ nitować, bo iiicrLeł|>tect^ifli«o wletkle j^j gt<ixi S cxmv 
niema ilo atraceitU.^^ 

No to SebutuLui: „[*oł«kiL jcet (>uU;£cbim Fraikc;i, iie «umo 
u«oftnio jif mc nie pomoce, nic iJa j^j oiepodlcgłoiici. Uroni paiu»Qi 
postać oto ni^źtmy, bo droga tannltnicta; pieni^^dzy do d«niA nic tnoiu^, 
bo joflUttof rje^dtru rvft€Z«uiacyjiiym i bcK Ub, %t^*> uc«>iiić a&na 
nio woloo. Do f^blnerón' obcych wtayiiho, co bjlo moilivo povio- 
dtidijSmy, wiAyttki^ ^odki vry<;^crpatUiiiy, t jut ram nic oicpoto- 
zoottje J4k wojDji, Lt ^riy powiiutam otwarcie nie chcemy I n1« 
wypowiemy,** 

ł^tfhia Haitr: ^A więc od l"Vaf>cyi po lem oivhiiidc7eiiIo jii£ 
ftkaego tipudxiewBĆ ni; n\t: muiny; vivxyfliko dlu non lutaj nkoi^ciune." 

Sr6(urfitui: .2 I^AAikicMic^cu trEcbs ITAktona^." 

Ptaterr ^Niepodoliieństwoj a priSca tcgo» po£ir6l pan sobie p-j- 
irieilei«^, nie ma mio^ifca jak pan kAj:atc» nacn donic^d KzAdowi 
narodowemu, icby iWt iińcei|CC AJf je«2CKc trrymono, a poJekn aprair* 
wojdzio na <i<j1 curopejikL Tomz c}\c^iit żebyśmy s Piioikiewiccem 
ai^ ŁtklojJali, PowTaranm, tu to riopodt>bieńvtwo. 0pu»£cxciit od 
w«Ey»(k1ch, cólby^icy po<Jobneui tmktowuDieia uiyflkali?" 

Sd-aitiani: ^My manty od ce«arxa Mikokja rajwwnietile, te 
w tednyin wypadki; KrMetttro n>c b^dzh poJihsł^tione legn, co mu 
kon^rn nieiltókki xapevrnil,* 

/KWfr; XV^R lo iliuyn. JtleUby nnm Ikłg dul iwycJęjttKo. 
O koogr^ftk wkdcu»kicii elyp£c6 bjAiny aic chcieli; jcfcii m^ Mo- 
(tkiitB nos jEnyci<;A>% nic zw6clicJo mg panowie, co do Uga. Ce«arE 
Mikolj^ »lc dotrjtjtnn, jiusbuwi oiu rit^du narodowrgo, woj*ka, kon- 
eiytncyi. pcddLUiYir.i m->?kio«pk]<mi ucjiyni, Po łcj odpowicdti, któr^ 
udcbrjtl«iv wićj chwili oJ pnna nuni«irn nic iri uicporo«iDj« jak do* 
nki^ cnoj^aiu rządowi, ie od Francji Kupcłaio JMloJmy opuMeuofti.'' 

Schftsłiani: ^0[\i>axcxca) ni« Jeiteicie, piinowle, ale cAł motcn 
powicijilcć w iriittf bftcalu, która ma lo« rox«tr7ygti^C? Moja rada 
Jert: traktujcie i PiiHzkiewicicm.- 

Pfarer: ^Ihi^jkujcmy," 

l'o podobnyL:li ud]Hjnicd£iach nu|dui nalcJtało jc«icx« probowft^ 
tfL/cifkia u Mmcigp carodu rraitcu^kicgo. lxba depulo itrany cli» |>odlii2 
koMiytucyi lipcuw<^j, ^\ ^aro^diic kraju wiolki udiioJ «obio £a4iri«gU» 



— tw — 



i wlypi CKasTe «3DCi«gDlnirj b^b wiclowtadn^, M. król Fitip Jencifl 
j6} op&nov«t^ niexili>łtł. SyoipAijA w o^rodiie fnuiciuJum i w viick* 
fr£Ćj Gi^^ct Ttb;r dk na« byU fiiclkn. pnia)>ln7 ti!cc >ktit<k mofoa 
było }itxy\>uncxai. \\'h&n\t iulrca <io kfóia w libach djakutoiraiM 
i pftrftgrflf o ipmvrcich ugranictcTch oulcbodnt. OpioiA pubUcso* 
tyvio TCEbudzoan. obJAwiftIa ctakfttrodi wlolk), ft diicnniki gorliwie uf 
za nctitii ujmowały* Miflja muiA <»bi«^lA watyeikicb 0«putov«Łii>cli, 
ftby ich priycbyltOAĆ poxy«k«^» od wi«lG dobnc pn^j^t* oktylko 
potyftkftk faEiewui^^uin pT33'cłiyldOad, ale oawci prayrr^ct^nia vrti^ 
cin d^wrgo udrtniu w dyikn^yi i iMeniu *io«ownycb uuti 
do adresu* 

Dińft 15 SJcnTinin, kt«fy byl lak nmutnym w W»rajta»i*, * 
T)£u »MXft «praAA wprowAdj^j^u^ /<i«t«b. Po ukoAcjacnlii w lxhtc 
sprftw B«1gii i Wlocb, o citia Wilka, dui dy^ku^ya ta^ Utc^yU, pny- 
etfpiono do sprawy polAhićj. ^nix ha wł!cpic Pcnricr, prezu tidjr 
Enini^Ert^w, wFZcdl na trybunij i miał długie mowę i obfitrnic o fpTs- 
irocli za^runiojsaycb mdwil. Wicło poebkbnycli «lów dU narodu 
pol*ki«go puwi(;Jxial, ale co do V2ccsy^ o ktor^ chotlulo, o^vuic2jt 
,to rsftd rmnciirki c^yntiie do «prawy poUkWj wdai lif Skc iii0i4» 
bo vilunie «J^ tnkSe wywołałoby wojnę; ogólni} «urop«jiki, a tvj fobit 
triiĄ ni(! *yriy 1 rht^r ji-j uniknaft.'- Wojnn, był lo uplór^ Mru^rdlo 
dla *wUta epiMer*ki*go, kuWy wtencMsi punonł, 

Nn drugi dxicii aubrul glo« ScbitMian^ ininwtcr spniw tsgr«i»i* 
.Olijch, ale co do treści, iKjdobule jak preie* nidy mlaUiruw giidal. 
I OD. choć jcoeral Napoleona, nic wyjg boaor Fraacyi nad bankicam 
prcic«a poiloodit, W^^etko wlyin ducUu «gcfo, bo^ s 6<^^T brano 
prsykifld. Muwę miniatTu czc«to pnrcrjwano t cdiyw^y eii^ j^Odyi 
,Opu«£C3Uidti wi^c PcUkę'' lo my jji ratować b^dij<m« a pa rafdii^ 
niccU cala odpowiodiialno^ć spocanie^** 

Dnia 1^ Sierpniu, \:tqxk* Izby Oi^uiadciyl, fe kilka zuirzelfid 
co do puriLgrafu o PoUcc złożono i io te r kolei odczytane ^*d%. 
Wielkie Diilczenie tapanowuło/ Pownul puwiŁliiy i »4;d£iwy ftioricCt 
ubWjt^JL niilijoBL-i otmdwikU r^itt^i i^wlacn, Ti[ifayrl[e» i naal^ptij^cn 
poprawkę odczytał; 

„Jest jodno ucjEudf, którt głęboko wuupza ftirn knidegn^ a tern 
jcfic lo0 nioMcicóliwći Polnki. Franrya dziękuje Wubł^J 1'irólewfli^ 
AioAei, te rocEyla ofiorowud pOHrcdni^uo i chciała ń^CŁyt t dob^ 
inna n%dy do Ugo wielkiego uktu politycubcgo i liidfiko^cioiicgo. 
Sftnn icn lud, godny podtiiwu, i^akey pizocit^ko eiłcm nitjpriyjacj^ł- 
■kim i mprzychylnoki t^iodjckitij, Dopcrlnijmy więc ukio cuai, 



4 



- 189 — 



I 



li lego |irłttTt'ba w^gUjilcm riogo brAtni^^go obo^i^ikiJ, — obo- 
wi^iku curopejakiago i pro^eHtujiay euergbeuie ]»rt«dirko firt«sxko- 
Oom, jakii! mu ]ttiiA-Ujf , nbr4-Av pT»iH^ mirodów, nrj-wuji^ t nim ottn^c 
MÓHUfiki. Aby Lic^yfiii^ Jcffu Kiukwakiuj Muaci jiu^feiJmcmo ni^tj 
tiŁiteiu i AkuteczneiUi im^pKaiiny z nykrityhaiiu oJ cnTcj FrACtcTi, 

I z ac>DU» 3abjriq ta ceoc reaitck kfwi, luk atlncketnie pnclowftaćj 

Po *ltoi^ciflncni t»icxyiftmn LnfAyotia «5odn!: „Pcpm^lŁA, kiur^ 
skłnJttiu pftoom. dic ptH^hodii ijlko ^^demiiie, uld od Cft1«^ rarylA. 
gwftrdf i mrodowi!}, wojaku, co fijijivic — cnłćj f rttncyi", . , Okn>k 
QA to w iRblc tlę TOflcgh ^tok, CAkj Krftncyi i i<by« ktom }% rcprc- 
Eeolujc** ZocECtu tiiiol^pDk iubicmA głoey a iuo będtioony icb w»y^ 
gUiich iryliGxai\f bo cłiodzi nam jcdyniu o oKalni icb rcJtultat. 

PiaGCciwka Euloion^i popriiwcc njM^pili dcputouani DuptO, 
Afgout 1 kilku JEmycIł. DoiiodEilJ onŻ. 2c pritcbodsi xo granice^ 
klórc kORfltytiicyA iitom nnzniicr,n« n wobodci w znkrc» CizynnoAiń 
n^u i dU lego pr^yjisEem być nie rnot«. >'a«t{i>nis ktUc« innych 
poprawek odc^ytnoo, t«ci ju± nud niUEdi Hdae rOEpnwy nie miały 
iiiie;«c^ bo iebft <^l:aU na poprawka Uignon, uwfll&aego iv Izbia 
tkputunanyoh u irlalkle **ifti)o dyploroatycEne- Poprawka j^o 
była lakit; 

„We mzt^Mftjycych alowacb Wat^jc^j Królcnukii^j Mo:4ci o ale- 
wiraj^tiikch Fdliki. bbu MCa^^Jna jeat xaaLexr^ /^rjcYfusr* kŁ('»ru illu lui^j 
jwt PKiiaieraio drog^i it narodrmt/dc poisAa nic igiuŁcJ* ^) 



<) ql] o«t lin nutro suDŁiment quj oma« proroiifitDtn«nt Łoiu lofl c^AORr 
qu' iu4(^r« lo turl \\k Ia iii*Ili«CLroiuio Pologn*. Lb FiftncR it^nd £rA<« 
ft T' H. d'M'oir ofi«rŁ la mćdiatioD et ronin KtrMci^r dautnw g«tivcriii?miml« 
Ł c« crauJ aclu- d« poKliqcM} ot ^'hamA^^itó. Snuł i>« peuplu &uUBJrsb]« 
Aombnt contrę let fc^rcc^M enneinlflii ot kiiTnałwitlancefl yf^IninM, RoicpUa* 
iioiiJi ]|«iUa, ft'ii tfr faul, oavcr« Imi en d«vair l^uUmo^ un d«voir oDropAca^ 
rickun^UH ^uergiii^jcimdDt odatrn len eutmv«H cciELinurus ^udtciŁ dea gctin 
qai uitiir9>>]>t*tii n0« noianiiTniattlonn kv4c Inł, dt poiir TOiidr« ptuii r^AulitrO 
bŁ cftkucc la m^atku do V- M. babna-iious nui cx<:laDutiuD9 do La i^uic^r 

ilukOfi da drDt\ 4t dn Uit. acqab<i &u piix dca ro«lt« dun aonic ■! k4o4- 
t«iWein«EA v§rfi* po nr hodu!" 

") ^Danfl lc<t porolee louohiuit^ do Votr« Mf^wU Riur l«» maUiaura 
tle la Pok)Kn«, la cl;At(il'rv fiiuLi^ ih trouTer ane r.frtiUśdń c\}ń M cal ob^rci 



Kftit^pDt^ BignoTi fnirdt ni tr^tiuTif i chciał iiuroj« po|>Tiivk| 
uiasatlni^S I ru^wiD^, al4 imyacjF krjtykn^li: „me |Mtrzeb«, nic piH 
Ux4t1ji, pr£)'jmijjr(iłv * Pnuicj hthy tUwnni i xaji}1njc; ^Cif iljrakufrjra 
fcM iAii'kaicu?^ Oi]poHiad3Jj|: ^Eaiiikniffs, uoikni^tOk,'* wi{0 |io* 
pritwktt j«ko privjctu ogtudzonjL. Mtm^ŁroMic obccm, & sicteg^bic^ 
prtit« rudy tninitirow, ety to v pocutltu out doi'S oeonU iralaoJd 
Idj suiiany, czy £« ule chybkiego pnjj^diL Hti) n^c (■poJjuowal, iryws 
«tQ i ku trybunie liuty, 1«ck uba nota: ^dyuku^yA jumkDiftA« 
i]o ponadktł, «lo porsntiku,** PćrrLcr tnocnćj ^oli, nie iroiA «c 
okr2vkieiii, ir^knhujp ta trybun; i wdIa: ^mó^^ić mwtst^ i m6w»£ 
b^dig." Iibn tiłlpowiiiilii : .^nie, nic ruaiiL^ nie !){r1iieA£* i dycka^ 

ewjiL^b uiicJAc, ul«1Ki uiuparji^ileli |iBiitkj& Prt4^ ifbj wd^ dxvooi 
i wi>łu< ^na wicjoca. hm micjoc^,'* lecjr iKitłAroisinie. W końcu nor 
kryvrA gtowę i KJtya jc»t fkońciont. Poprawka t; więc motcA pi>- 
wiediiei AEtumcm sdobytou Syiii|ml)A, uctucm atlicrictnc z«y<a^lyiy 
ffinino babkicmbic roc^kuby, Icoj; noO uudcłiodiib, i rsid po^unowil 
t Dii-j kony^Uti^ uJiynnjac wvx)Mkich iirodktiw i ivp)yiró« tbj jtti 
prtyji^te antertdaaełit 3n1iFnil^, ztAgodjiiL.\ Rf^d jeJI) J«Bt ^r^ctuy jako 
csafnr^ Mi^yiikjck 1ii«k, W]«k? cuodc kiedy clidcA umtu i l«ru tsl 
Wkle mógł A lii nmnr jitgc u«ilownni[i nio pOJt^laty bfiz ikaiku. 

Naal^pncgo (IntA z»r«2 po oinnrciu ixby Perrter gfw auitird 
i V «u^ruki^j uioMie otanU «ig do^lc^ć. £c w^ruz uju? ctriitudf^ w |H^ 
praiTCc uiworty, inactv poprc^sŁu wojnę curojwjtk^ i jesl utc tylko 
prKCcUoy jiolitycc prncE re^J priyji^t^j, ale nawet prici izb^ do* 
lyckcnu sncbowiinoj. JfliUby aim\ pocoatać, miaiatroirie wi^j^ mrtTcIi* 
TniiMt fiwcjo ur^dy ftoAf. 

Iłigcon, Lafujettc, n att^ie^^lo]^'} jeceial I«*uiarqui* wchodzą 
ntcdj na trybuna i w ;vymowa>ch gto«acb dowodi^, iż poprankę 
pnjjętOi ic iadna Kinianfi w nićj noai^pli niu mcH i nie powinna, 
t« tego godnodć uby jnk i polityka i ludikoAć t^ytniiga. 

LccA upiór wojny poweEccknoj, lAbicgi vr nocy irobione *pra*i 
wity «woj« i nyrftt certtiudt na asfurance iami0nk>no. Dziwna U> 
imlana i ofcobliAw* pojecie apraw publiczny cłu Nio wyr*x tu m\ 
EiiACicnie, ale nioua prei^^a miaiHlrói^, któr^ w itaictuu rzi^dia ii 
D0WCE9 odnfiack^aK £c wojny nie chce» te oręiera Poliiki biunl^ ni* 
b^iljtiK a iK^o lylkj Mueku^ puircubuwaU- 

Uba deputourinjch, pozwulajt^c na zaiian; wyraiu, nic tylkol 
poitn^eaU l'oUk^ alo o «lunóf goilaofci saponunab, wlaao) wołg. 



A 



- »9i - 



i d^fKy^ imicoiałflt il>j%c pn;rktftd igubaj i dla iiiifj i dla ft^o, 
dA «i{« dsitfoego jciieli i it)d * isby Dicbnitcn] imctcdic utric^? 

M>m ao»fi^o poHtfUmn, Nie ijlko bowiem oto ^anowongo iii« 
sd^ylo, a)o owBKcm Francya colii^la to nawtl, co v Lipcu nhięej- 
iritn. ?!ripcwne byto lo gldwaie oast^patweni nMaycb nJepoiroiU^lt, 
wiOtJuno, ta koGnrnr i mi|ua4 lic do hm iii« chcitoD. 

Bclar^r iljrplomniyojrne t rrąórm frtnniikira po lem ir«i:y»kioin 

cb<i^l>jr nnwct bcx niulncl ^kiitku. Uniii 1i Sii-ipiim ki«Jy Skr^jDccki 
opu»Cłal WnTF£jiiirc i wakutuk d^cytyl dcpulac)'! fc;Biow(fj uaIhii bimg 
nial etocsyf. podano miiiyom cugr^aiocajm oAatępujfCf odcKw^; 

«PnT«£[a «:hwila, w kiOiij oie ikryirftmy, 2e lon 11412 tu* «»c 
sdocydoMAć. Tr^ba i^by^my i my wstyalko postawili na kart^. Clwć 
ocrjtyii^Aniy roultaty moitij lub wi^ci-j dUiiovcx4*, ciio b^i^ odo sigdj 
Ukia. Aobyimy mogli *^bii? pc><^h]«bii^ inryci^yć P^f^ w^JPJ^ki. 
B141I nio mole po:^hwalbć aUbo^ci nalegftntu, i jakleiu tnrncAlilci^ 
•i( do mmiHttrium fnincuzki^o, aby otnyma^ (hIuA otl|iov'E«dri jnaric 
I MADoncjEO co ilo rodMJU poparcia, j&kicgo rnoJtcmy t^cl Titego og»- 
kisuć. Koriyoinkjeiceiii )e«Ł dU D114 ttiediJcC, ;Łg uie luuJbeiiiy racho- 
wać nn UJnn poioDc. jsk ci<«;tyć si^ plonrin aAthicją, ktita nic mo;£o 
nigdy nic uc/<Cifjvvi»Cni, ItEccty dotcły do Ł«kicgv punktu, it po- 
trubit Dftm odpowiucl» koto^ryctaL^j. Ftoefa tnCem-cncya dyplooiA- 
tyccna nic ny«tarc3y, aby nun i>CMli«f. TrzcŁa miccn'^} — iriębo, aby 
od^WAoie f\f tniai«teryuTti było poparte prc«t ciynp. Niooh fioUi 
bidtio golona bombardoirać porly rotyjabie tift Bnltyku, Diech gabi* 
iiely paryski i londyński do we^Kiltii^j frHcy wciągną dwa pniitiwa, n«j- 
wkf^ct^ TaifileriMuirano vr oalbLitiiiiu iCui^yi: S^Mr^^ty;^ 1 Titri^yy. Trzi;l>ii 
j«dncni flloir^m w«|>UTnii^ imn nimna-Jtmt^ $^7^- tiic]Kid<łbieE^«1WL-ii) jiMt, 
abjŚMay ttini, bci jjomocy, mogli imuńć Ro«yą do u^Anania Polek! 

BMulein^j DooLtLgamy »i^ wielkim gtoe^iu ii^ccT>veucy>, ir^i^iirciA, 

podpory od tyob, w ktt^rych ioicrc^ic loiy na»£a ^xy»tencyn; po- 
tncbujCBły wiedtić^, cjakiogo paaktu niJienin prtychyltio nim tno- 
CtrtlwA ffa|«truj% »ic na ncaą iprapt^ .-. My#niy vrypovricdxicli Aig 
joA jaiao pod tym wigl^doni i rnocarsiwa Guropoj»kio powiony nie- 
diieć, to din wywolcionia aa«£^j altpodlegtodd tupetn^J, dla doko- 
nftpja poŁ^nrenin prpwincyi pobkioh wytriymujoiny wojng krwav^ 
I ftlazcz)<^. J(>£«I) ^^dAok Diwie uinjn być li«z nkniku, cWmy być 
o Mtn umindoinieai, bez toiltiytili ^lymijiiii, gJj* pmwilft, clioaai 
prtykiA IcjMi^ j«t od waiclkiiij płonoiy imdnicd, . . . JcsUidc iri|jQ 



- m - 



lipovft£Di«Di l^flć od miDUlciium francuchicgo odpowiedti JMaycfc, 
ftaooi^^csjoh. katcgoryccaych <o do wapiircia> jakie FrutOT* oun 
Kcc^cc uiieiclic, Koi^icctncm jo^i dokbdaie zdctiniowoć jego TmXiit{ 
t C4U, vr ktÓT^bi itKiie Do^ti^pi^. Nafx« poloi«me J€«Ł wi«dtf> kr}'- 

euAf tLTogulo^AĆ naHiG poftt^|kOv«flnio podług rakt5iT ncc^jnutych 
ip jeŁeli uie L^^ń^mj' [tio^jli oir/^mu^ pomocy od lulniHlenum frao- 
cuKkirgD, trhcii-rtiy pr/ynAJninUj otwartoAci. Jd^nli r^aiiritiy, klęaki, 
łtrure przyjil) po ua^iyni upadku, nlo #pAJu) da głovy nwte, 
KuTo|>ji. bt^Uctc initiU prctea«yi£ dt> tycli, ktiWy n^ogli & nic chciuLi 
nc^i^ jćj od ikicucz^ć i iflbur£«d, kt(5rycli inJdtena i tonkicna Ipmjj* 
Ada h^^iic oaata niioa. JcJtoU upn^f^ ntiuuji nie potottijc nam, ji^ 
tanini itnnoweza godsina ^ybiic, xapri>Eeitowiió Aft prtyuiofó co do 
naesycli pmw, których iodcD LikliuJ Judd<i d»o jcet w alAoi^ obnU^i 
W pozostaje jak uo;fyiii^ jcatciZD OdUcnie wenuLLaio, aliy Europa, 
opu«3CUij%c no*, nic opUłiozaU nlunćj iprawy, gdy£ laiyaiaj j^ 
óoM flpoaobnoJć uregulowni? > ułaturi'^ jćj pnyBEloJ^ i uftu^^ 

W kilku £^v1/in xni p6£nit^} — 6 SlcrpnU: 

„OdbicrHEiiy ^lii^ntd mowę kroUw^ik^. Daleka ona JeM o^ dunia 
odpimicJń nu tiH»e orKtikiwnnin, Myjilclijiniy, ic Liidti^E' <^nwn| dU 
wm iiuW«ć Frauc)i, obudiilljniy iniauiu ukici same uczucu u jej 
T^^du i luj ^l«lUmy, ite utrzymując umk^ uiepodlegfuf^d prtci aicać 
miesięcy. Eni^taitylUiny, aby Tvrcnxcic pomyjIlaDo o j6j eabcspkcMUl. 
Mowa kii^lcE^^kfl nic czyni o tc^ra mnitttiłkJ, dc ^antftdamia t/tkOi 



4 



te ueiloiwuuijL nadu fruDtMiskiogo twruoone b^di^ do tego, aby ta- 
pcwnić Po!»c« j<'j narodawo46, Ciy£ Łodk 2ftcbi>wfl.aU nanE^tj caro- 
dov.~oŚcii kiorn opiemłn el@ po wssy^ikic csaey i we weiystkicłi tra- 
druHciucb i kturi^j nikt nigdy niu poimfił i nic |voirafi mm odebna^, 
poi^«ti;<'jlUiny naiix Npokńj, nimi^ krów, niiHr^ forinny i iu«id ^oie, 
i:xyi jCPluBiuy jtiezCEfi jiml ftiul^ iruktalu wjedtiuiikie^ i ciy* niyht^ 
£c mol^tny ja'^ utrutai^ £« Tolak^w, oŁlddiu pc^I junmo dc»p<itTcxn€go 
MoskttJtt? . . . Mimo ic cuu) nagli, igadzamy się CMkfLĆ aa objawiemo 
aic opinii oarodowtfj. Chtrila, u- klurcj ouji sif wypowie, me moŁe 
być dftick), adrce otworzy nam ociy on ^cscnia Qarc>du, a roiprawy 
i uywt^ane prtoc nie ŁlumacEC&le eig mmifitrdw odkryje uam nccsy* 
^i4(o intencye rzftdu. Mówilićtay vr Doerćj depeiizy i 'ŹO i4Ml4gO 
nuetiJiACa, Ao uepoaobionio minjatr6sv, a e3Cicg<Slniej p* Sabaatiiflte|[o 
budjff w raji pewuf ufnelć, wy tai doDO»icłe, te uiuiitlerytini bfdtitt 
smuairohe Mana^ po nat-j^j utrjnic, all)<> ^Tladjtg opofoki. Utriymu* 
j«cie zresit^ £a w kiiidyin timo wbpo3io£eai bjiIcLeułj skutecziue 



4 
I 
4 



— 193 — 

i, te Pmncya pon-lo wi^c^j, initcli ji-j biól ponw1xiflł. Pragnitmy 

»tjch otUncte^t ^ ^^ OAgli i, ttt jrŁtnfmj usłI brtcgicir pmrtpflifc]. 

btnU w iihie, miaio opupii^^etik u Jakiem t\^ iiujiUicmy, pocbo-' 
wicni intcrwencj-i oaiychnamtowć} i tktitc^^i^jt nic ttUjc iic nfiin, 
aby obccooM w«iEik vr Pttrjia miała jak4ko1«ick ulvttc«ood£ u Ła 
hoDor onroclii, Jaki rcprczcatujocic, wjmitgtt po wilv, abyicie iic od- 
dalili t krajOi który nam zawdii^cuk tale dobno «pokojno^ Eown^tnn^t 
jak i v£mocDlooie j^ rfi^dti, a który mih l€rai opuizcia i katoM 
oddaje. W kaldym rasiff nio macic naglić barJio If^o krot^u, zo- 
•tawiftoiy go ii^amu wssTfgo rozA^tłkn, jak równioJt i wybór ck will, 
w b(6ng bcjdziMut niltli do niego uci«ctk$. Krok iea b^d^tA ra^ 
dnjcm mftnircsiu, w którym ojwiodccyni o a1u«KnoAci nancgo posl^ 
pouaiiia* u JMi^Coid pra» uuzjcli — bcdiie to wesM^iara do po* 
tocDDoM i do Fnoc^i pnjrazJifj przeciw oboj^lnoAcl ibrodnioćj r^^d' 
fVui«UEki(^ a IMŁ T«3ia> — WejwAmy n^a do ia\^mdoinienift bcs| 
iado«j a«loki br. WoJewakieg^Oi it jefttc^cic opowniDieiii do opu> 
•tctcoia Paryta, akcio tylko nabicrsccic prEckooania, io vf»jL dal^iy 
pobjt we Fraoayi nie ii»o/c ilui;** naeaej ^pranioi'' *) 



^j Le moment e»t ArHvA oA nou« a« dovoiui pu voLin cacl^or (ja^ 
AoH Ta Mm d4cid^ U TauŁ qu* notifl rIi([iuoiu ano affau» gteAral*.^ 
0000 aTOviH doA ancoA* plaa on moinii d^iiiff, iki no La »nn>nt Jun^ 
Vti44 p>iTir r)n>» rfJiiA nnnn flnrtntm d'nvcvlr nbMt.n^ H piiiftiAni^i^ Kn«3to..,J 
Łc gcaTcrm-moat oo ^iMtait «pprc»uroT It^ pon d^inalitenci^ ąnt touj bi 
nU« 4 obL«nir d«fl T4|«iuiaa elair^n «^t |itLHirivu« du uiiaifll^t^ TrancaiJi aur lo 
lp«Dro d^appiu qiM oo^łi powoo* att«ndrn do loi. U oolib eat piMnbki da 
a«voar qa« uoua i>'avLrua Jb compLoK «iu- aucuh auooura, ąue d« iiou« fialt«r.j 
d^m 4«potr qiu pouC-^tre ne ao rAaliattni jaBUkia^ La« ohosa* *oot ?ooooi| 
k MU point cA DOti^ di^roua diAmasdcr ii&« r^pouuHi catliij|oriqa«> tJoHfl 
almpln iirtcrT*iition dip1oiiuiJqiia ha Bufflra |>xt p^łnp nr^an iifettvor. T\ Caut^ 
d*aT*&t«.K4s łl 1'aaŁ ąua lu acto* d(i« iniui8tiVM eci^ot noiilctdft par (ł«i« 
aotioBa-. ,. Qii'iaiu AoHo aoit prHt & bombo-rder \kh |H^rU rtiMn-i dr* In BaI- 
ti|aa, ^U laa oabdoeu d# P^rm «t de J^ouclrM joi^otf^iiŁ i Uor Alliujoa 
oooiMtiuiai lea dcm iiuiniuicoB lo« ploa iut«ro>dio» i l^&fiaibliucmfliit d« la 
fiBud*^ U Sui^le 44 la IMr^iii*^ II fant ttt iin mot natia Aoiil«nir óiBcaca* 
moDil. oar il «rt tnpoaaJbJa ąaa ocida c4 oiaia nocouta n«iia puiMioiui f»T«eT 
la BiutitA k cotuuntltr ^ TA^Ut^nco d^nriR Pi>to>;nA laiApfrni^fLnt*. ... Koua 
dMnandoiM h gttatńM cria inicrT«ntKMi, jLppai, aontiiMi h ^ax qtii donL lut^ 
r aaiJa k iKrirv i^iutoniMii noiu aroun kvMoi» de Hav(jlr ■cii»» «|iłid puifit do 
inaa, laa poi>auic«B qti noua iroolant dn bi«tL, fnm^affoiit uctru ^o^ttion. . , . 
N«as nona Miiiun«4 d^j^ tipłii^u^s k c« si^eŁ ci Łv« piÓManeao «arDp4«w« 



wnlttku |)O0la hfijeyi^akkgo odoiwj do Ludó^-, > doŁtCTCDictn ra- 
poTiu komiiyi organicznej i djpIomai/etD^j, jftkotei Aecjijl Sejina. 



no TJtiuvvui iM» icEKłnr ^im c'04t ^uf rttoontjiiiiu aotte ladópcndAnofl 
abto1u« et pour op^rcr U r^iui:o» di:i provinr«« poItMiatn^ Qn« raiih aaii- 
Ł-Minn* Qii< jc^^'^ fuin^lntitc f>t dtJ*tnicŁivo. Si non dcoiftjid^ cent nfait^M 
iwias dMtruun d'{^ti frtrc ummiltA Bnnii df^toiir. ttt TVir£^ i(uvkjQe pfnibflo 

qi3'#1l« lait f<4i iiiŁ-i1liiur't <|iriiiia UiDeo Mp^Tftncf Vot)fl 6l« donc <^ai:fcAft 

d« demiuKlcr an mbiatrr^ £rftniC4i» d«« r^oDSf^B dam?*. t«'-iŁiiiv, c4ihłA:o* 
riqQoft itir Id s^iirion qiiD ta Francp X*Jti noim doTiiur; 11 ut )adiB|i«aub1« 
d« i>r4ciai>r BA nAturc et rć^poijnc h U ąucllc 11 anTA litu- Noira poaitioa 

|i'd« pJiroMA. U fii^it nouH r^gk-r notn conduitj^ d'hfłr^ii il04 fflil< p<ultift^ 
et »i oooB IM poaront [nm obtuclr d<-* iioccli* dij mlnUUrc fr AOiCiUft, nofit liń 
dfmfitKtonii aii moiM i1« U fr^nj^htK", Si nonii pi?ri«40iiii If** r^nUinU^ qiil tnnr- 

^eb^rcaa A la suJto ćc notro ftiiS^intiiitomRnt no retom bor^nt pan aur n^->« idliM, 

ilńft iTiJLiit H (Jl'" tToiiblci doni notEG niino deriondm U i«>ur«i "il*"igfińl. 
Bi noM "LiCCOin^^im, it ae iioun rt^ato a prunriit av&u; q(|i-< l'lłCUrU dM%ivo 
tui «onn«^ ąno dc protoniiT <VftVAncfi lU' nos droIfJiH ^Tidnemiu IrHnuoIirin 
'liGtiiAiao no «ŁUirait turalid^r, dc fftiro «n<]or« dv« di<rmi4r«s jutAnciiii \ii>ut 
[i|uc IXaropQ ii'nLitadi>iino pan ha jjrogłni i»iifl(T oa imoa AbaJidoiUKU^U tufp^u«> 
lODfl Jd donnoua ToccMiao du rAglar nv^a fiMiLH* aon &r»nlT M UnCtm ~ 
1jiick|Uc« hctirrn plis Urd, G AoAt- 

qKoii« veTiAii4 dfi r?<c^vctiv I& dla(^4>tl:r• 4ii Roi, II Ml li^ia d^ftfolr r&* 

Lu k notTo a,ltDntcv Nooi avicin9 lion dr««piT«r qii'bpTA« ftvoir 4r*illft 

^tt$ «Ue4 ą^eclam.t ttc in /y^^tr. ujuh tt\t]u aumŁ ^TSiUi cnlUm dn c«iivtr* 

neroont. ot qii'iipr£« &voir ictittftjti iii>lro Ułd^ondftiic« pcadditt sii ttob^ 

nouk *v(>iift uaćriU qu^oił ait dfJA auiikA ii &ou« raMuror* I-« dijtooiit* r«7ftl 

nVn fait pnim i-cpundAfit meAiton, U ftbii«ii(?d ^on łan ^flbrtn du goavvnii>- 

tnont frui^njJt Q'«nt tccdu ^u' A nwurcr h lo i^loRno na iiatio»alii^ ł^t-co 

■dooic pour coDKOTYoi uDtTo iiaŁi<in4Llit^ ąnl a rćidiiU ilu tciapv vt k dM vi* 

|CdMiiudwi, «t <)ii'iiacnae fi>re« ii'ii »m ui iiv Mun junni* anua urA^bar, qoo 

ftionB &vo&s MCTłdó DOtro repos. ii&tr« mok, no« fortuuca vt c^tn vio; •! 

aumiDAH-iiDUH c^nrrrA A K loifrn ^Sn rfAit»i d^ YiMkn^i »f pamu^E-cn ^bo boiu 

poiirrcma Jaiiuun noiin croir« połomud ftpr^ 4trc rcutró aous lo jo«ig do 

14 laAnifeauiioii d^ropiiiLoiL nktiofiBlo* Lc moment ou *}]i? va «e '16cUr«r 
[SO pa^t pu itTo 6loiK"6, I'jvdrcf4c nuu* oiuKra la> yoDJi *ur li^ vo«^ix do 
In &&tioi), len dm^rlAiion* «t Ida cxpli^AtioriB nainint^ollDA qni aorant pro- 
VQi|u4oii noufl dAoouvrirrnt Ioa ^^^tAbloa intontiMut dti f^ouYonommtt. Nov« 
ATdii* dii poa uoUc dup^<:hrT ilu 3(J ic ;>^ tjuc Ictf ditipoulJoUH don muttBtnsB 
ifiŁ snrfout crllo do Mr. S^bAicUnl, noufl knjpir«Tit do !jl <-^ii1iaaoo, nuil vouo 
pcDoor ^nc U toiaint^ro nurct a1>Lx^ de proniro it.lt et C4(uic pcut noiUBi ou 
it(« ii sum foroć dc m? d^Jitur Hu pouvoiT, Voili crry«ii finiln ąu^Aii tmt 



— 195 — 



Igi co (lt> «liinu Litw^ po :rł(>£cniii brofti ftjttt Giełgodn i UAćsy> 
Incgo odwrotu joocmla Dcnibiiiskicgo. 

Wpmwdńc mi^TA nic zupełnie wykonftia r^tknit j^lcii^j Ks^t) 
prscHiiI, nio pf^etniffl irj nolin^j monirMtacji, EAl»ogiS} na końo,u 
i Piryta nie cpuJciU. lieci J!fl»l7 powody. k(^ j^j le^o wykonnf 
Tii« dtAffoliljr, Ek«|iedycya liowicm In dopiero pny koiW 8i«rj»nin 
i!o«x1a fin mi«>)Ke«, n wii;c wii^ncjai, kMy nUjra pn«f: pwmn pnUl- 
osc jtłl Aiif iluuitdfIaU, Ic Mt^d naroiłm^/ xtoirl emiyg utodjr^ 
i inny ir jego mic^iifcc uuŁunowiimy losUL Ufoniu tvi^c zm irUŁeiwe 
od noncgo Uifdu |.>ok<rcd i lEiBlrakcji cri-koć. Nadto ubliidln «i( 
jui lEodiba [Uaitij Smicrcń ii4»£«gci huńcn. laie dluj^o Oda udercyb, 
I po niej itin< potrzeby nauttpilir. TrffibA było znoiv czynić znbicgi 
i Mftnnin o rfttiiaek dU i»zUtycl) i uohodz^Rycli i mi\v;L iv Pirytu 
potoira^ mutiftb. Judonkłe dnia 3go Wnconin uczynilu oua do 
jeiHir^;k Scb^iAtiftfitcgo, nunUiri «pruw znjjronicznycb, obatcrnc po* 
d»iii«, TC kiórem «kre^UU cbnz wciy^ikich swoi^li stnmń, priedslii- 
vrień, dutnaguń arg i prohb, wiixy«lkiob koiift-rt-ncyj i tiatnd oibjlycU, 
watyMkicH uttliici i pncynecuń otnyniynAnycK i teras wo wMy 
Bikieiii inwiudfKirn, kiedy oiiiatiiin gojciiia dlu Tolifki nin ud(rxy& 
vyłun<c/a ti&stgpilwa, j«kic n t^o po^Orlu dh Froncyi, Europy 
t cali^ iyi>irilit.tcyt wypłyną. Pwao Łojowi pełne prawdy, uCJeucM 
I gl^btty^b zapatrywań tig na przy6z1o^, któm Itidy c£j:kala. 



CM iiooi flomia ii«faiinti «ffioa«f>iD«Rl et i^ha In Frannn 4Lrn |ilnił f^ne r'«, 
diŁ l« Boi. Ifom U d^boo** aoiM Tc^pfroiw cm ne conMnt jomoia do rti- 
t^m tuM AV«vtiM«nwtit4 i|Me ta tocop* poA** tt cpin noiu •oii<m«E« ftur ]« 
k«ri d« r&btin*, Si Ut pr£vuion« VtMK trooipMucLt* ti U imnist^ra obltoai 
U iiMJ«nl6 d«ii» U CliAiulfA iB«ler^ rAbrikiid<ru 4iu3*i Ifąuel ii notm lai»Aa 
i<1 Aan« pronietŁr^ una iiitcrvciifioD imm^inlo ut fcu^ttiDiuo, non* pAii«i>n# 
f)fi« voffy« piT^ii-iii^ii i Pam u« »orutl |}huk d'ftiinLto(i QlIliU«t <|iicrboniiavr 
de ki p«lH>n i|rvn vnm r«prA«ent«s finiiępniit ^ne vuivi vi>ci« tioignwwici 
iTtm p*y« Xtii noiu J^U pi-m-^tra ftai^tJ b)i:n hu tn^n^iulllt^ i>xttirioOTO (|Tii> 
roff^milsweiaDiiL lic buu coui^uiicnmcil qui iii>iu< Aboudoiiiic oŁ auus Urf9 
k nn« bAurratut. VoułŁ n4> |irVjcli>lt«r«ap<ui c»pAiidjinf catto dimarcbo. n^ui 
9oti« rapportono toat i fjkiŁ i votre pmdenact ąu^nt ftn ckoU dij nii>m«iłt 
Ai Toiu devrta y [tvcir recoan. Catia ddmu-oha itank nno aipAu dft na- 
nifatto ott D9U« protofit«Tion« dc la jt»tio« il« noo di^DBrcho* et dc^ la nniii- 
laCA ilo iio« droiUy oU« mTiall un ^ppcl kbi podiAriti- «Ł kbi Frnnco t^iure 
contr« tiodittAnuM* orhnmftlU dii goui-omeniMit fmn4;ftiri do IfcOl- Somm 
ro«i CDfEO^cont ł annnncc* s-uin luicait loiari hU Ct« Walcwaki <|»c toua 
Mna ADCorioA par In i^a\*nĄm»t\i tintirattA k ąińuat Purttc, t\h* 4|tie vrttM 
•«r«a Otynia tai oociviotLOn qufe r^Uo prvftcaeo coi Traa^a nc |ii>xirrA plufl 
aenrir not» Motc-* 

ir 



- m - 



15 Siorpnia mj aflu^t^alr srliod^ac ko acony, uJ^i^ol n itófoirno o tom 

celu prte7 k«i{Cui CiflHdirjikiega uldfozif, c)iu^ je»i wiHre deknwc, 
ale ?ft ob»jicrn«t teby je tu |»r^loctj'^, z«miG*x€xam^ wl^c i^lko malj 
X nicgn vryJ9tck. którj V£CMig6lD>i:j nocy 15 Sierimia ng doŁjrczjr. Ito* 
bimy lo tby oknta/, jtlc Kia*i prłicJ obcymi, f ncl zogr^ni;^ vfypculki 
te poikwit i z i%\ią wlachctno łcin BWi>ich prKciurnik^w tluniaciyl, 

^Jnkkolnick •tnuino i godne kary »a te wypacJki, nie powinaj 
Ofl« jednak ^ać powodii do rotpncsy o aprawic publioxn4jr <> t*^ 
tn»i>-j iktoni^ 4I0 j^j opuazctenin tycfi, kt/^rry by^ »^og) J^j pomoctil. 
Nkdogodnosid, wynikające z formy 1 sklndu o^fatnicgo Htocltt -pra- 
wiły, le cAon\<o\M]G )ng<* stracili popiircie opimi publi^EOffj, Widifc 
»ic tr-Ł f;Qxbov\icni PpoaoUu pItiiyA pniyiccinic krojowi, opuJc^li oni 
Bire miojeca. No^y Ui^d urtano^iory EOftUl ulotnie prics ScjfO* 
ikj«^Ł OD wroAzcic t«kiirv jakim powinien być od pociotku rowoliM^i. 
Joet 10 uIcpAtcnic, ktorc }trtcxornoł-(- muniaJA doradti^, A tik ny* 
padkćw je unniioiŁi* ... W wi^ ksE^J o^S^^i aioe£Oifioi&, kt^r« mialj 
mUjtco, powinniśmy pT;(ypi»pć opiuz^Ecniu. ir jakiem obce mocar- 
atwa nti$ pototm^ily. . .. Nio mojjc tadocgo in&ku, hajt^cogo vi- 
diieA zninlt^reiuwttnie £i^v ta^nugi^ rodzujii pomocy te strony mocsrNtif 
obcyc\ ftiihqc> *a włtyłtkip jogo nadHcjc rikn^ muninł nnkooiec 
(rjij^l) filrjci^ krcdyl i c;tU zaufanie w aprairucb publicfoycb. Cc^*- 
0tO8n»y wnni to przepowiadali, mówilUmy, tt, Jci«ti gaUncty nat 
cpu»£CE^, £(Lbmknic nnm łiily, i^by uLłumić roKpaci nArodii t ^parali- 
iawaó tajemno matactwa. n&0E)^h oieprityjacióL ^ Rosyn umiała po- 
cbwyci^ chmt^ sprsyjaj^c^ aby pod^ioptinć niezgody i popobn^ć 
p^bltk^ do -ikiiW herpra^vnycb, n tem eaineni dla na^zycb apraw 
zgubnych. Kz^dy iiurupijukic miiiz^ vcbj« wyrmcai^ na>ce nleazer^' 
śdlh... Poprzestaję da wcinaniu wad do komynuow&nia uiJug dla 
ojczyzny z gorliwoai^l^, kturij oknzalMi^ic doli^d. Oddanazy »c »w>^tdj 
«pnxwic» nic trzeba nigdy rozpaczać o jćj ocaIcdIu. 

SO Sierpnia UZi r.** *} 



M pQuoiqno ranonte* irt condamuablt^s MoitMiŁ cm ^YÓCK^menta, {I* ne 
d(iŁv«iłt )iae fjur« d6icH|i^rvr ilc Ifv riauK pnhljąna cŁcncore lauiiu la fmlra 
afcaadoaiutt par oolu q(U *c Łrdavciiv dann 1a pojtaibólitA <lo lui 6tni otiloL 
Łc» iiiconr^nicnle qui d^ooulaioat de U fornic ut do !» compostUon denudr« 
<ln |fOTit-nrnMn«nt, oni fak pardrn * «aa m«mbrcii Tappid d> ł'npjnlon p»* 
bUqno^ 8q royant pinv6 do« noyoiiK 6.0 aonriz avcc 0000^4 l«nr p*yB ił« a<9 
Bont duiui* ^c It-uin placoik Un nouYoan gr>uvnnitnnnnŁ riont d'4iT.ro flabU 



I 



j 

4 



— 197 — 



To Jest coiainl akt dypbinaŁyczn; Rc^du narodoir^go, a tara- 



I 



d# U K4vataCŁciiL C'««t (Ufl uB^IiMrfttion <^iio Ijt j>r6voyiUłCa Aurait dft eon- 
aeillert i|ue L'«flp^i«boo H U forcfc dee ^Tfnemenla vieiiiiiM)t J'Łaipa««r- . ■ . 
CMt %u ffmidfi (lartłO Ł L*abfindon iana l«ąii<l loa ptuMao«a« ćlruigAre* 
nóiw <ml Uiaa^ qD9 Donn doTOus aUtibuer !«« mallieun qui oiib en ti«<L..** 
Uftin no pi>Qviuit oblMilr aric^uri signo fiorUuit Vmii^rAŁ. Auoua gi«nrA dfi «d* 
eofm d« hk part don |PuisiAiiou» itnufC^rM, v&yanŁ •'^taeioiu IgntM ata 
««p4fuiGQ]i, U ft £i]l |iar prrnlro Uiuc credit 4^^ UiUl« CoufiAUDo duu lo pubHc 
NiMU nona rftVoii« 4>>t»<e'Ut pr^^ non* avon« pr^itit t^uo lai 1«# t^Abic^Ła 
aoim dMjuu«iiE« ijui3 ilłai:i4ilot<juii d*^ foTci: {loiir oomprimcT iTeKasp^TAtioiL 
da piiblio «1 pour paraliiiur l«« ioard4>« intD^et 4« no* «nrL«inlL T?o<t pri- 
wifiom M 0Ciit ifaliftń*. Ltt Biunk & su saiur to moment f4Vor*b]e posr 
loiiffler d« la dbc^onlo et jwur |>o(iti4«r \e pul>Iic A d«« aete» lUigALO ^t 
pM- M>iu&|ucni fiuicitoi JknoA mt^rcU. Lcs ciJiiTcnioiooata oijTopoÓOfl nn- 
rual 4 BO r^prodier iiwi uiiŁlhbur>k ... Je iiit> buruL^rHi k wnn vn]f&K*^^ ^ ^>L' 
llnii#T k MfviT la patno «voo lo i61o i|u« Tom dbploYon jiiMju' i j>rl^it«n& 
ApT^ avoit WD^caM^r uno ciiu»« aBGt4« uu ue iluit JEuuai* dAatap^i^^ do 



iJOZD/IAL XLin. 



«ku wjir&ri, -^ Pi^nuiłse jt^ tAchi\vfnn\t »I^ — uouinAo/e, orWtry, wyijU- 

Itcti!UŁil« |irt«ilnifhWLrkna Iti iilarjy i Ich irArtciff. — PUu Pr%Ll«juki«co Blq 

C4<1 wyMftniA HoDarmy i fidfiic ]ŁrA{!cl ti^co p{>niyiild n\v)Ltit ittcŁ^ -- Ki«- 
nloUłoai^ ttuiuuriny- — Ki>itoui'^':ki ptłiyU do kijniusu t^^^. jf-titimln Pc%- 
diyAdkiego. — ^potk&niA pod Krynkftioi \ Mi^iyTMcan- — Pr^dayiUŁi 

opOAsctA Icorptis- 

Wytor Krukowieckic^ ;ia |>rexe»u Kc^flu niB EnjbB ilf>br«ga 
wmicniA Uli na itoliry, Ani ra noj«Uu. KriikoATiocki nic by! ctlo* 
»iokicm o^tiDii i o\vaicm, ^^araz od początku iftłokS fiicufiio^t^, tw^l^ 
pioniti okazywui «i<f wi^lęduiu aiogo u'«£{dxio laoc^ly. Ducb p^bli* 
oay jakby jdau^al etę pn^zuwaó klc«ki i iii«(ici{»cju, jckio pud 
jego «vUdEi2 zitt^|u<^ na dqm niiiily. 

Krukowmcki, przy^nai^. ui trKohn, brAl itI.-uI?^ wJruiI bardzo 
krytycsn^^ poloffemu. Wur^zawa I armiu oto bjrla lemz cala Po^ 
Akn, nadto vr Wur»xaniu jc^jtcjLe zabur^mi?, w armii aktikanlanlo* 
wauie. Gdyby Krukowiccki był przyjmował nUJiic aic vr akutck 
chęci wynicalcDiu eic władnego i prółnćj nnibicyit nie na <irt)da« aic* 
cnego j<jj puKEu ki Wania, Icoi gdyby obrany toslal^ nauncjriu |>rayj- 
muj^C j(, czyniłby wielkie po«u'igcQoi<t, okładałby Ui» wyooki doudU 
{»atryotyxmu i cnót cbynatcUkicb, bo ^owliSdtby, Jt« o faluoku ojoy* 
iny nił* TJwctpił i Sn gotów byl <llft nu^j »jc po^wigd^. Leci: w«3ryMko, 
«>4my j»owii;J/i«]i wyi«j, t^ j*^£^ lusługę nlsiufy, 

Wszakio poWenSe je^ic^M nie było roipac^llwc H^tn ATtnia 
doM silno, kofo WarcMwy do 50 tjeifcy licząca, noayatka oo^ [>rxG- 
aoli) 70 tyei^y wy&o«ilai a w aj:irz{t wojuuny była dobrt^ »o|łaincu. 



I 

I 
4 



— IW — 



rrdct tc{0 mfeU/my J^scse kitka lysigcy gumnljt tiiroikwifj t Atnly 
biix|}iric£eiiatirii, trjcc BtU była licenieJH^a, unileli wt«i]jr, kieOyAUiy 
ttojiif roipocjyDolL Armia ta, ckoć lułoda* była jednak tloA^ tlobnii 
pSjby bjła tylko do&lfj* wod», oubj j% unuid daciiem ii>cittfi 
rioB^A, zaubałc jej pon-akn^^ mógłby mi ctde jćj wielkie c^yni 
Apolnió. NłOprsyjnciol wpraw*lxio miał <hI iiAft !ic»nicj«zo woj«ko i ar- 
»if t dotrf|^ ±<iUi«nii iloAon^, nie b^-ly (o lukt^ ostatki, po » 
ni^ bcwJcm jui <!Tugiej tti« byto, n prryDnjmnuj nie Utwo ja byto 
|iO0iai*i^ i pnj^UĆ. OaIćj poiyoya miliiarno, AtratcgirsEna nicprtj 
jnciHa lyliL utl nn<7^j gorsza. Prz«i Tueli jwil WurAiaw^ oJcIcly 
bjl Wifflij ml niEToJij tłjkiurulai^j poJitnwy, n* poMiidmi pirjoko 
»tłiwj^ a maj^c ta cci uf^ciacyi jcdobyde Wareuwy. co d* »ilac1i 
iy>kivtnł, lo pruz arortyfiko^rsnic inicjicii i poloitaiu Incił. ^ 
«tij£iniy» te (Ifllfia vallc4r UjiIbeh ^tojcia bv la jc«xcicic nw^tna, ila]< 
Aujfo lo)u f robowjif i>fLlc£4ił^ a o l«Hu:h ojctytay pigdy pott^tfiii 
wad M9 ttie jp>ibi. Skriyncclii Enr^fal iiaj«ol«iiiiIćj, ie Woresawa 
tfdzie groboni Qi<'pr£yjxdvlu, & DomtiiiUki davftł ^lo^rch, lo wojn^ 
jcasoze ts«dt aiicei^ry proa^Jidtić idola. Obatiwa oni bylł na^loni^ 
«towa i boiifini, a wige rnci^na ^rr.ypusxcxu^, tt itoUttemc jua^ezo nii 
było rciipBrx1Iw^, ^v jpflu^n nnJy.itrja f^GtyHrjzin^ i mtunicii iKmialft.' 
Ziirttu<J»i }tnxjcxt3 utoU pyimiiet czy Kruk^wtei^ki, biorąc włwh^ 
i la n\^ ^ai^Cf miti\ id1t>tnii; mytlł i jtAiuiai ojczyzna i3ik pul;] nalki 
offiem wywnJccyć? Trudao lajalki piersi lud^kli^i ^UaJaf, irailno v'ie- 
dsWi to ai^ V diucy czJowioka kryjo 1 dla tego w wyOanlu iegti 
rołjiaia latlóiiT wuelha oględność facbowana byó miita. Jednakie 
4S| Uklat t% ciyny, ei| poBi^pki i kroki lak jaanOi tak wydatno, w 
O weaDftrznem uupcMCilieuiu I loyilt wiiio«koiffaA > nieb moioa. Da* 
Uk^ j4*l od nna myil Krukowicckisnna przypisywać wzgl^tUiu ojcity- 
xay tł« laontary, a i^rn hnrdaii^j larzdly zbrodni, vaprT«diinin i vdnićli 
mu rgbi^. W nn^ferti pnekotiauiu ukiis pDaud«;ote bytoby o«icier* 
Dtikem i faWcm. ICrukowIccki wictc x1cgo jiow«iaiiiii i ojczyi^ńe 
zrob^, «t>ulkio ucbybJenU i bl^Jy pa nitu apotr^y^wajf ^ ale lo ef »kulki 
ambicyit cb^a wynioaieoia fti^, nictforno^ci cbaraktcm. Sq tam t^iuy, 
bI« uio ma slycb ran)iar6w, Zciz^ny\ i cblt^Jiil, ak biceprrcdałi nia^ 
sdrad^l. Co Jo prowadAcma n^juy Krukowicoki mia) lo tsme pi 
konania* oo Cblopiokt j wizyMy non wyl«i nojikowi. W ottatoczi 
awyctgztwo i wywraicranio or^ldni Diepodltfglo^ci Polski nie iri^rtylj 
daklamował wprawOile inele przeciwko Cliloplckiemu, Łe wojny nlo 
roip^zynal, nazywał ixlmjc% Sieny ncckii^go, fc o układach inydlal, 
ak tkblinuKyo ta me byty u niego akutkieui prxekoiiaiV, teoz jedynie 



— BOO — 



itodkicm, drogf do [topuUrDo^i. l^^l fti^ do yi\ŁÓzy» tncbt mn by!o 
«iGxvbli i tak'to Bobio cbml. Lm» ekoro u oda ffit^^t, do wtadty 
prtysjioc^l, takd« w ukłidach prtyurlolÓ dh liotiic i dU Podiki 
Igd1« widiisŁln Cało jego post^powAnio lo j>o^\vii^tcxft. Kmbowiockl 
wic?ibiAl dobne pod jakimi laniittLiui Clilopicki i Skrt^neckt upuUi, 

poti>ictii« bfirftw}' prtycliod^b uiu w |>onQOC» i pod c^CEu iDoi upadlii 
on pochlebiał >obic, io to pT£cprovciLd£i^ kJoIa^ Niedługie bytyjc] 
rr^dy, zalcdwio 2(.* dni irwaty. alo prawic od picnr«M^o dnia 
<M(alEikgo jodym« t>lko ii«jcocyiioyo prowadn* NAw«t vrjprawy pnod< 
ti^brano, walki słociodo ku toma celowi ilutyly. KoriyMci lub atraty 
mioly byó drodkami do colu go ibliisJE^cynii. Kontyści mialjr Mo* 
$kaX\ erynii l^twii^jtzynii w propoijeynj^h i ukladotzli; klfMki xaJi od- 
wrotDie nu na« wplywnć i na« do układów skłaniać niial^* Prey 
uliiniLLEs Warrxdwy będcieuty oneŁ dunwr iii lo ^vyrA£Dv. Pod* 
alAwq, Irc^if tych ncgooyiŁcyi i t^kladuw było iftchowaoic KriMo«tiNi 
koTL£rG0OA«go z koDalytucy^ nadacf. on ea« vi aafiod^ pacjfiktcji 
mUl olrzyimać namicatoikoatwo KTulcfttwa. Oto ccŁ u/ylku x ulodzy, 
dla dcj^ia do kiórój tak mozointo praconal, Nieiawodoic w niiiirt 
i«go, co pov'ftunie ii>bSo umi^nylo^ oo Sejm jako majestat i u'«jrccli- 
orladia nnrodu w manifeście obj^nil, czego naród i^dal, Knikocrid- 
cki«^u iny>li były niu1e» tiancc powieiny grxtfu»e; a]« le nzgl^diii 
DS potoAcnic tmeba mu prjiy^DAi^^ Uochg racyit Jcloli a oryl^iii w ręki 
do grobu nsE^ptd me mieliuriiyt a o tem Knikotritckj tiie uiyilal, 
i takio koDccfjc nie były bez pewnego Knacłcaia i wartości. 

JciYi jednak Krukoniocki oicletu aa9<t,^j niepodległości njrm 
9Eyó Di« saraiGr^aJp to takid trzeba przyzna-, la przy jego adolao* 
^iach i «po(cbic, jakim do władzy pRy»odł, wywatciyĆ jtj ni^ mogt. 
Jeicli Ewyojfzlwo <31a oaa było moiMwe, to Jedynie mogło być akut" 
kiem biogłodi^i ivodiii i łieroizmu, EoufnniiL i wiary narodu i totnicrzn. 
To były jedyne warunki ^wyci^siwa. Krukowlccki Ta4 nie byl m^ 
lom iad&ych wyi*xycłL 2dolut>^ci, nie byt wodzem, a co ffi^j cauEa* 
fua i wiary am w narodzie, niń w WL>|»ku nic posiadał. Aly maoij 
niclo nad i pr^war, ale Dio jeetcśmy zupełnie bca aalct. JeAtftłmy na- 
rodom aalacliotayuif caydiym, poduto^ym, wazyatko, co jcat pod«tcpn«) 
chytro, nie ma do nai przyit^pu, nic tyłko aio lubimy tego, ali 
tiicm pogArdzamy. ł^owoiania na^3« doiycbc^a* miało błędy, a1« pod 
nj(glr<4Uin murulnym było rywrtkiL*, wanitwłc, bctintoroftowiio, łMi 
•kajiy. \V»ayacy, co i<lor wiedli, łitb go aic dotykullj bylt to lu^towj 
pravri, ucaciwip cxy<te icli było auuiieuie i ciy«tc ręce. 2 pnyji 



— iOl — 



Knłkowiecktego snaŁ«oift lif po«t^. Na Ang\ J^leii ju:^ caU Wat- 
tiiawa, ffiXT«tk(> wiij«ko wiedriilo, jakicim drogami Krukoalocki Jo 
wluky ]ir£)'0':rHlł ; vftx)-scy uiodmU, te noc 15 SicrpnU tiie bjla i3la 
n>e|£u oLcii, i(- i^burzcfiit irubTuii^, ie kn>w prztrlui^LiuciL t\hi jrgo irU 
4Joków i celów i>lul)U PonictA^ I tuk nic Uy\ i-zlowickicm opintł 
i sAnfjft&U. preeto po oŁyciu Ukicb ^rodkuir inuAiul ^ijM jeucie ui- 
i^j, JUMK \riccifj o Dim cvr|Epioao. tiJj ^ tego jfiMCic ujmuio* 
iakiBii ludimi m^ oUc^a, Ji« i^clcwcl ito) »if picrwuym jogo doradsc|, 
Mocbsncki rufemedoncni ŁaDomino^racy, Bronikoweki wice-prcuuui 
]Hil>c}'it Zflliwiki donódiCf itnij b« piecie ni tir a — w^y«tko kia* 
bi^i, tutoncMi urn tylko jut nr^tpiante, ale wproH tiwogo, lA^kme* 
itie okftiyv«6 «ig nct^ly, Ztctgto pytft^, doki^ Miiiemy, to t n^mi 
jbfddi^ wnik nowy proiot iu« poftkramta tattinoń, aU oi;ti»2ein priy- 
Iwddioiif Ech Dtt ctelo •Untaf Mj^.owie uajjiacniirJ8i wdri'jJ ^ujnhu 
bcfj^ccicriilwn dla AWtURli o*ab •:tukii^ muMcli, kń^f^* CturioryM, 
^UUchowekt 1 lani do amm »]^ udalt, Irwoga bjrU prawic pawtfo- 
dioA. htcz tle ai« tj^lko hylo n jrud raicezkadców, ak i w^ród wo}- 
tkft »i^ objawiło. Odebrał Krukowiccki Dciiibm«ki<mu dowudatno^ 
fiby wodMttk MaUchowakio^ iroblć, Wódi to byl lylko s iniiooiat 
4 utoUiiD voj*ko bes wodza byle. WałcG«ay Skrzynecki, któr^^ luiat 
ircponnioDŁa wiród lołnioria, nic tylko woj«ko opuścić muaial, ale 
dU bbzpieneńUwa kryi^ ii^ byl imutEODy, l>ub>«ńfiktf|fQ x mat^ joa- 
€3i|C| koinead) w n^jjt^wóihtuu ptoekie wyriano, S1upei*ki«gu, kl^iy 
»lu«tnie ciy nSedusiniif, nie fMV$r,e pod «i^I<mii la ni^yoaliwodć dla 
krajti Kiwtawair jeai^rnltm zanuiiiiiiohiiiio, Taki« i tym jHHUrbtie i^iyciy 
łanu |-icrvr»£ycb doi wiKul nrinii, warud wojska, a ^^jfigi^laio w^r6d 
wjidiej aUrsxyzny nielkifi oieukoDtcaEotranie obudziły. 'Włattoło 
w»^ wtcncui, kiedy półcienie aa»zQ jak iiajwick«i^j jednoki* zgody, 
saufania i Miary wymagni^t kiedy ostatnia fralka na Jtnicr^ tub ty- 
cio aic zblifaiU, ICrukoiyiooki rsucal zasiew oicporozucniou. 

Tnidnotwi takio pncdtUwialo miaaowaDio minutr^w^ którzy 
ttóaowaia do aobvftly SoJtdu vrra> z nim kraj«m nudzić mL«U. Czyo- 
Tioió ta dla wazyftkich rz^ów trudna, dla Krukowieckiego byld tem 
iTodnkjata, H m^łoni^, deac^ się powazechn^ opjoigp ctaa^ koto 
niego mt mogli. On byl prz^ddlawicitlem MtToaoictwa, oddenia, 
frakcyt, w fti^j wigc tylko ludu wybierał. Oo za^ do kłubi«l6vr, kt&- 
rzy gu «yote^lJ» ińkt [e()ti:J uad Krukuwit^^iego iiiti ztial icli vrar(odcj. 
Wprawdzie Krukowiccki. »nim do n^du prrys£cdł, jak Mocbaacki 
podaje, prtyrtekałi to >koro wUdcę obejoiio, waiystko z gruntu od- 
nitm, otoczy ai^ ludiokl młodymi i coorgiozDynaii ale pr^rzocmk 



— 502 — 



;ich di^trzymad alo móf^ i riLz«iD % nimi praj jećnjm Molo data^jt' 
iJuiĄiii^ nic chciał. KrukcffJco^icmii inajonioici ludiS i rtcciy od* 
ni^wió nie moina, dohne wi?(biał, v jahUj panj-i, w jftkkh (młoImitIi, 
niinici wttj-y^rkirh krrykóix', iinró«j nanl^ftg Entiraiii& poklndal, «k> 
drini ie koii«(rn^iy^i, aTysJottrftfyji 2 ricdii lej, o której GinUir 
MfiUchnireki dobrze iiowutirUt, £c ar^/etokracrc DA Ubi loidwlMK 
thy uQ dla ojoyfny pofwtęcoiS byliby iiftjcb^Ctu^j prcyj^. Pnot 
I poci^Cku chciał AlcUanndra Wielopolskiego da miuutrft »\nnvr zm 
j-raaic>nyob| a Bar^yko^r^Wii^^zo tia mimti» aprnw nowc^iranych, 
leci ci nic byli tk<yrty do pr^yj^fja tych tiomiiuicyi, pnyuDJmDl^ 
]iir7jkovT^% kirdy mn Winrrmy Nicmnjon&ki w imiflaiii Rruko* 
wiet-kif^go pmpoayiiyc Ig zrubił, mi j^j me prxyji^1. Zrr»l^ *lTon* 
tiicy KnikowinrkicTgti, głiWmn LcIo^v<4 1 Mr>cKniuki, jhk nujmocm^j 
przeciwko podvbuyni ooiuinacyom bl^ uirtijiiIcjiylL Nic Bo#Utr»to 
pneto nic innego, jak ibli^-^ «i^- do Kntidxnn6vr I w beli kółku mi- 
tii»ir{^vr i tikIkc^w «xukn^H Ztliftcnio la nanct było Dat«»tDO, bo 
Kaliszaoie liG;')'li 4tLo do pnoeiwi^jku^i' k«. CuTicryfkicf^o, a *icxegóU 
tiUJ SkriyneelcSego. Deu)bi^ikivgo I innych Kr^kowieckiego aniiigo- 
ritfttów. Vt6v7. irgo iiTił fic vicrrj do lirlmfi-U i ••alfj li"j party* 
akijiriuli, Noinitiur ul^ w ii*c L)uit^H<<TŁtur^ Njcii>uji>u*(kie^, imc^^lnika 
Kttlitctuótt', nit^prcicwui R^udiif a wiyc pielimy po f>o\m fi^urf, 
z e£e«du z&i miE^iflUÓw Ht^du narodowegu Ir^^ch iitrrymił, to jo«c; 
jenerała Morawskiego^ minitrinL wofny, icnatoru GliMcayńdkic^ mi- 
nistra ypinw vi'Oii?nctrj:nych, boć oni do «kUdu Ka1i»Aoów lalicuni 
tyli. juko też Dombijwekipgo, rrjinitira ekarbu, kti^ry Ola >datD04d 
awojej kuniecfnym ni^- aiat^iit. Nn miaijtni tprnw mgranicinych po- 
wołał df^}iijtnwun<>go Teodctra Moran^łiiego^ iia fninifliu ipra^edli- 
vnA\ii kht-żiv[iviui Lf!vvii'iFikie;;o, ł c;iJi-Mm W. Ki. KoDNtantejgo tlo 
wiernydi *ług mOikie\^akli:li lic^on^go, a (i;ni£, jak zwykle % podo* 
bnytui ludimi byira, v>A% lapalone^o pulryoly odgrywającego; aa mi- 
ai*tra wymat^ i oSwieocnia Garbińakicgo, pnjftfO» uniwcwytotiii 
prescen rady municypalna raiaata War^eawy. Było to umixganioai( 
do ułtnuta ^'aniawy, leo wybór był dobry. 

Gubernatorem nita«u untiLaciony zoetał ChnanoTT^ki. Miał oa 
dawa^ gM-aranc}f porzi^dku i bezpieczeństwa, ]ecx obok niego dowódic^ 
itrniy bexpieciei^Mwu Wjirj>xawy Zaliirjikiego irohil, kliiHiiit^p eilo- 
wiekft najwi^^ci^j nic«pokojii«go. Najivif k«eu więc 6pr£flC£oaM i ou do 
rceccy i co do oaub, Jcdn^ n^k^ clicjał purii|dck vaprowaidn^« drugf 
nraiyttko DUtcxt>ty\ i nic»pokojnoJ6 uprayrniaL Od og)o«icnia pomi- 
nttoyi ZaUwfhio^ sajwi^k^ay pr^catrach w War^fawie jcupaoowaL 



I 



— S03 



I 



weki, kluUtlJi. wicc-pro£i» lŁoaorA'.ki, tiwin tw bci mliA, locc frkui- 
kieui i^prtedDicli ca^noir, bupiucccńfttwci i «|K»kojnoJ^ nie zApuwoUK 
Wojewoilg OMr^wAki<^Q z donóiiriTTD gwarjyi uiun^irtacy, w roicj- 

w ob^cnfiin połoł«aiLi od^towiadiii i x<Utii^, nte iv kaJbJym ratt^ od 
wojevro(lf 0«trott»l<ia]^ hfetj byl k«ldy. 

Zhiothmickiego, jak niówilUmy, na refereadnria w vjp<likłe ul- 
granicEiiym wybrul, a owego Krcm|X)iriekjcgo, którego han ]incz 
pwnui publ»c£ne za iitegodiicgo no8ti^ Hlify o^liuu^, a<)Jiitanton 
aw^ro xmbil 

LcLcwcJ DM byl ludnym urz^tlcDi za»c«y<ony, nb latotnic xo«ta] 
Dtjblifas^io KrukonieokiL^^o d^^iudzci^, co OkicA o <^Jejnie fi niuoi 
priitmwAl eig prttt JiioJzimCi: paUcu iiamie«itnikOff»I<icgo, ubj i pro^ 
t^CBi Kkrcinc r^Aratly odbyw-aA 

2 DWMOacyi Ijcb oairei paHya r«vrdueyj(iA, klubiJci nio byli 
koiueocir ulawalo iif Ua boirtlcui, It ^aotab posud w rmgrod^ «ttt«J 
pracy otrzymali. Gdy Krukowittckicmii o icm ilonliulono. zawoła) : 
„Lłłjcic mnl* |ioki^j i tf |iarlyij rcłł4>lucyjo|, ^dittl onu jtst? Nu 
mmUiróiK i«iiiEjlctiFi x »rjm(j Kiluuiiióii, njcntanti tiijii^j polktyi |>o- 
robiłem ciloiikilii* Toinarjy»tVH |>tŁlryol]i<-/ii«gt>, cól im wico^j dać 
BKigf?*' I tui^l rBCję, cioiiilc wifcty LIuUm:! byt^ laogli. jak tani, 
ciCfD ich liobil? 

Wydal larat kilksk <n]cxrt-, (1<»do9I)o ourodotti, «oj«Vu i stolicy, 
i6 n^dy w jc|;o r^co priCfiJy, to tylko było w nich amulnCf ift la 
cal^ r^ojini^ wiernego dopclnioom porueaonego mu ur^du i po- 
uinnoścl, alue ane i^łotiy wakacyutd. Smutne j«^ł po)ol«uio eiło- 
Mtckn^ kiody pnty acliyłkti airego iywota oiu moitu rtakuiad na cayny, 
ol« tylko nn vlo8 jiofiiriAly. 

Nouty pre£cf ri^Ju w jiiurwaiyt^h dniach wielce czyimym byi 
ftif zdawul i byli laey* co »i^ doiyli, winajcouali sot te /winiany r^gdu, 
a aaciególmći ^.-lennU fiotvs;€cUtisf n km eic od^nuciul Artykuły 
Mochaackicgo jed«n po drugim tu oaatępoffałj, i cho^ aic lawaaa 
Mwicnily praWc. ale hy\y dobnc napUaofi, jak waayatko, co a jego 
utaleniowaiu^ p>ora wyclodailor niedługo jedcak loEludtenktrnato; 
pręilko ftpoKtraeAono, ±o ona crynnoi^S była rncauj jak^tf gor^^kow^ 
rnchliwokńa, jaklatu^ oami^acna kręceniem aic, alo iadnogo filanti, 
^dnego ayatetiiu w tem widii^ nie było. Znlc^dwie tet parg dni upły- 
nęło yuł wyjK^ ULCJEijtD. Pr^ icgo, KrukoMiocki, \ci&ry, aby pnyjjć 
do władcy, weayMkiai cowito prayriecaenia cayoił, laraz icli niedo 



— 204 — 



mpTiyvtA\t i nicubomentoirAmo tvxra»tiilo. Senatorom i posłom luij- 
Holtuuu^j pr/jruLieoil, te aktiiu ]ii-4£jrjilxitf i]i> uliiilzy, utaptkicb fl|irAvi* 
cirr Xi9cy l&<go pod t^d odda, tymciAiCiu w/branjr prGi««em nie 
iy\ko, £e ładnego x nicli iirc«£iowa^. ale nanel tjrch, liturxy pczcz 
ChnAnow^kie^ byli tij^ci, wypuicić koral. Dembiński ir Paini(< 
loihACh swoich potlajct iscscgo), t^ odcbrn) cd Krukowicckicgo irt- 
zwoni«, aby f>oO porucznik CfJi|iAkł, Mry za odgrażania $\^ przeciwko 
Cht'2nt;ow«kifmu b}i arcvxloAraoy, bcx tijilu itypufoicfoiiy io«Ut. 
Fodobmel uwolnił bei odurolaniA ftif do UenibiAtikiego podptiłko* 
wnika ^dirt^kic^ iMitlauego jri>il k^*\ xa ti>, tt jiOAtuny Jako |«rty* 
ŁAui Jo [juricij' Kaiu]finoftki^j i TOłkaEcm, aby tam Juk Łiaj^llul^j 
aj{ iTtytual, oddxial avój opuJclł, «aru do War<ixawy prayjeolial 
i ff nocy Ifr Sierpnia mh\ udcin), 

Ala Krukowiccki dal<»j j««sc» posaodL D«tiibinak: wytnactyl 
ij^d uu *prawc<Jvf nocy l&-go Sleipaia; Kruk^iflocki wydjj roctkai 
wnrfymujjjcy poKt^powantu jego, i dopioro gdy oa radiic wojenD^J, 
JGD«TaloMip olwcni kywo iikaranJA winnych ilomngał *Tg ^ncJigli, Ufteit- 
cza* ilu UaW^j i!xynao}Hi:i aąilui^i priytiitjplć iiuku^cjU: lecx i vleiic£ii« 
^vexyMko ucsynil, ftby głowni paynódzcy, plcrwM^ łigury labura^ 
Dia zrobionego, uwolaiotia xualaty i c>lko kilku mmij wlanych, jak 
Min «ic tryrazil (moioc coupablc*) ukaranych by!o. L inlotciiet kii|dt 
Puluak), k^j^dz Ssyaklareki, C«yneki, )'ialaQ&ki. KadoaiawicSi Ko- 
abiNki, Gródecki, Iłrawucki uniewinnionio poiyakali. Tylko ocicracli 
biedaków, jcUcn źiAtxivrx, jcdun aluitacy, jeden »?ynkarz rcutrzalaoi 
bjlł. Tak rakoi^c7ylo się owa ^abtjrr^nie, kiórfi tyle tłego irobito, 
klńru tyltf krwi uitiwinn^j pr^telii^i, gd^ic tak ZLirtiwiL|« ttladta 
i prawa podcj>1uuc zoacuty Lecz Krukowicckiomu niup(j^luLti«n»twetn 
było awoicb pomocoikuw karach tltUi} 1^6 nie ni^głi zatrzymał ii^, 
al« wWnic lo zaUiynianic vic. to nicukAranie winnycb occy narodu 
o<wor£yć mu£iai(i; ujrzano, kio flaoiit aa czcU Etarcdu i rzt^du i nio 
lytko zaufanie, ale e^jtcunek publiczny zmnSe^siyć aJi^ muńoi i po- 
wątpUwaaio o dalfiym kJerunl^u naw^ narodowa okazywać ai^ 
pocięto, 

SzDzcgMnie jddnak wazyvtkii'-li ludzi Ktrcn lywo udcmeyln po- 
etgpowanic Kiukowitckicgo ze 8krzyncckiua i Dcubii^akica, 

Dnifl 18 Sierpnia, Krukowieaki, napija! do DemNdidiiego liH 
naal^pujaey; 

,,J«iioral«[ Powody wy£«zo, do ktÓiTcb aaat^dowai sl^ mtiMę, 
iffkładaj^ na mnie obowiązek pot»cić ci uprzedzić joD«rala Skrzynoc^ 



i 



i 



205 — 



Ittfgo, i* ]9gi> oba^noAA w Atmii, nt« mole by6 dtatój monoitij i prreil 
dfti«fli ]9tri^}»tym powinien jjj opoAcić. 

PcMlpUnno; Hrabia K ru kowl«ek 1> ■) 

DcmtiiMii odebrni len łi^t ui obecnoJd k»i^eia Ceariory^tkiego 
i Skriyneckiego i oJOa) ff.t ositAEnicmu tla |irxcniyianim, WniyBcj 
liTtSj byli zgroxA frifjęci i umui^iono »!{. i« Skrijaeclct na piśmie 
Dcmbiit«kie^ t^)y^a, gdzie, opuaiciujac arniijt, udać iii; jiowlpkn. 
A I4tk J>«t bw KTubcou'koki«inu ilonjciy- Krułtcinicciti ncut^pujac^ 
odpowiodi przjitflfl: 

^Jotteml^I ZAamtoTty jefieni^ iei nb wykonut mycli roikocAw. 
Kl^ w ten »|ioiiób clicf nby mnie •lucbuno. Jen- Skriynccki, optji:te7a<> 
j^C nrnii^ poninlpn łnm pomySUł o fiMiIpri^niLi sobie ftchroni*nia 
i rrubki^ pr£ygoloivnnia palrtebnc du twego odjaTitu. NlftjeM moim 
«b<>H^2^lC1I1 VT«kazyvra£ miejncct ^dztc ma (ir/^bynfi^, PokrCum i^, 
jeocrAk, w^konu^ [uoje rozkazy i kazaA <;j>u#d^ jcaerulłirti Skrzy- 
i»ecki«inti armię natychminit, ben iaJnycli nccn tcntytncnlalDycli, 
kt^re byłyby n>c tylko JmicuDC, ale mogłyby pnybfA<^- poiory ttych 
i4UDiaróvr. 

IV Sicrpoia. (^odp.) Hr. EtukonieckL 

Po od«branij tog^t pi^mu, Skrzynecki natj'chrita»t główna kwa- 
X^f% cpuAciL Wil^Ji 4iolydigciEł^j arLiłii, bokaier Grochowa i Ustro- 
ili, ktdry na cbwtlf nitni Imy ^[o«kwy i Polaki w hwoIcH rękack, 
tcniac, o^^rrl towanyjiit^ ir bronie wiM wcijaka, hf^.m ilnwoit^iił, 
Dawet pi:£}lu1ku niu znalntł. W) pcbniytc gu, acbttdn^ i ukryć 
iac miidol. Kto lak vryi>nko ttal jak Skrzynecki, kumu fortuna tak 
ijextivi'vc ń^ u^miocbnęU a itm «pidt tuk nUko moaial cierpi^ 



■^ tOAo^Tttl. DoB molira lapfiTi^tirfi aiLX-qafr!s jo atm obli|[4 d« m« 
CO&Cornwr. ni*imp(Mifliit la daroir dft voua (ir<3onnftr da priAvATTir la GhnŁetd 
SknoTDcflkit ^oo aa pri>eaoo dan» Tann^o ii« potit pliu (tra tolfrAot «t 
iia'iKvaBŁ la Jouna&e de damain 11 dolt fi'Alp)Lu>it«r. 

Sign4; Comta Krokcwia<k>^ 

■i fl<j4c»4Tal, Jo «cia otonn^ ^uo YOiui a'<Łvai paj fri^ontik nio« onlrBa- 
Cn n^oat poa ainai qae jv voiii At.rn «bfT- Le O^iiAral Skriya^^ki* ea ąaJt* 
tant rarwA«, d^rait nfmgor ji Ho troarcr rm anie «« foira Im pr^fiaratif* 
n£ei«abtro0 pour aon drpart- Co a'GSl p»a i moi do Lol d4otgaor feuirolt 
o4i U AciL tł}imtw^. Ja ratm anlnoiit<, GŁn^ral, i foira ^Acuter m«a cirlredp 
et d« faire qmiE4v Tamifo au Ufrnditral ^lorynocki A riniiftal mOmo, lObi 
au«.Hna aoŁna »«iitiin*DU{o, ąci scrait bon aealem«i;t ri^olct niAift poor- 
ralA prttsdra dm api^r^nca Jo mftnva(aa« imanttona. 

lit 10 AwM. Siitni: Co mte Kr uk<» wianki.* 



I)«mkóUki poMiuyta mą mimt do Krnkoińedu^ dk 
wicnk ńt w tjm laŁcrMic* Jflln wMx, bo b^l mm yoatiŁ 
■ie pfzjTSKcial, sbj pFrczc* Rc|4a nul pfBitti nckiątwt^ji^ »i 
tkowj m»U m juki »i« »cic v «nBii nc taafd»«a^ pljri u je^^ 
nie do ir*to nolefaJo. P«wt6r^ «wftl^ ityl ptanu Kraka«itcki«fD 



hm 



IN 



^Zspfotil maw Rniki>v'b«dŁl do prcjU^^ «ati t, bi<iT^ 

gAntfJMj <«■ i poMAMf. TtM iJoiaiik: «P«i^ ^cacrklc, ilni^ m 

joi <Ujc rocku, proM( w>{r*, £«bjr tći duouIj b^l wjko»aj« Kau- 

Icfii pAaa wcionj otUUW Sknyiicdcic^ rEcmol |Hit t^o tti« accy- 

ptM?" Uipo«i«Id^«is s MJtimaitfjtz) knri); „ZnMcoa to co 

tjlko nmCiM bjri> nobi^, io j«>i li^ komuaiko«ałem SlcnjnwkiemOt 

1c^ nnc aic pa;r«olitft oin tanu odj^icłuć. 'A cd^^ttkiam nriag 

I c)uraki«Ta Skriync<kipgn icnrzrj ]KMf|MĆ &!« mogirm, iwlancb 

w ilziFiTJ^fem jegi> polofmin, chjbi, ie cbcUel, abjm ^oall na uiobi 

jrgn irobilp U trgo oig^j iłfC iiriTnic." Lrct Kr«LQwin'ki oo 

^bftnitiej podnoAi^c gW. iiri birOiu^ nm m; tlunaacj/lcm, }vi k 

^Htewym tonem bjoć m&M pocili, groi^c nawet, ic drugi rast j 

^H^IjcKmu*! nic lailucbfliii, to ni&ic tłucM wnc^r. N>c nu>g^c dlu 

^Bb|p) tfriitł wylnE^mo^* svrlaM<--r« w mom^nda pd£ardy, cpovi>li»jak 

Skrx)^0cclckgo KCm«U ue mnie wfb«idztlui gto^fiUj od ni«g« ta 

l«iii: ^1*?g^ nadio, anvć mniCr jcncnk, niricg^ tm ma»Jt phim, 

ani nirz^m groii^ ate moteti, Atrybocye noAi^ e^ o<Ir(bne, — Wl^;iaa 

j jakfi pruxv«i Kzfda, moji? jako voilKa Krok, klOfjl mi nakatyiial 

■MTtgl^Imi SkriyniTkii^go jcal nicilciciiry, mziimif^fi: |>nnifl joaeraił;, 

^■fecjC2dw)-> kludfLB t>n bftńb^ na Citfl Wl'a[iA [>i^l(|iOu^iiie t tak 

jtii br£^ko nocce ho wojie.p, ^Momny ck$zi)J^ bNiOi oclpoMicdńalcai 

Wl'jiii racjralcA, trzeba Icbj wnE/ocy mtc^lucli jaki jc»tci cdoHJck, 

;iGb i>4Umni« ticcxv wymagnat i i«by ku£J/ k om Kieiitl ir atrybu< 

ra«k, l«fBbftrtlct4j, ie vrUti{ d^ latniarj w jego poftgfiou^atłtu, kt< 

'm ttc cprro^ frimcmnn, W!'ftn cHoe«z tvoj*ko widn«^ na to, ie\ 

1( polkóu' {'oJedfAcro p^u^ ciy ai^ rbra bi>, lo JeK glupaiiroi 

jpa ki6ro poznoU^ nie moig^. PjtOiaz nintc jaki duch wojaka, ndpo- 

Jtilam, — wybomj, niegotlnm ŁCn wiary, kio inarr^j przekonani 



— SD? — 



I 



\Vl'uu pov&iUE Bf^ p»u£ eubordjEiAcyc iv wojaku, wv<lAj(fl «rpn»Ł 
do jcE^crtlócr roskfte^t <rz«t)a wigc Sx\*y^ ^'icdtii\, £c cJopoki ja b^Q 
tbirrKlzcft, iflk koMy jancmt j&lt o«titrti poni<«nik ninid i tyllco mnio 
riiielknA muei.* Kruk(>v-j«cki cc* i!o tego odw^Uł «i^ do ilecjijl nuir* 
nalkft O«'^mwaku^o, PofiYiAmy t\o mAt obrad i iiufalUmy roarfułka 
Uhy pMchki^^j i irojcitotię 1iA<lxi%'ilhi. I*n«Tył*li oni nrl^^kiit o arry- 
btK}a^lŁ iruiUa i iixm1i> h; muri nił-yc. ie jircTCłOłri KjiłiIu pmwo 
ottwoUoU woilz* »lu^y* JuCJt lUiuUmn jcgc* krsiKtnni^ nSc no^. Mi- 
wiletn Sfi^c (luJuj: ^C^tory duj jui struciłu wuJEtku beju^yimte |>ud 
WuriJCAWf UU rad irojcnnrcU ti«x oclu i iŁc>mj^»1aiD tic co pcui niaii 
tAmUr rrobic- Cbccfi im fnilstwnć pvtnnirt, ktoiX) nn}gorft7C ckucki 
oa iiiorulno^^ i^rlnicKO utywtii. i'r}!CfŁrcc^ui ni^c, to dluitij w ta- 
kiej bo£^synn(xi(;i kobU^m^ r;»u mpl^, (UiaUć l>cHc, bo clifió oiliro- 
baym by^ '<^og9i *1c maloncrL^Tti b^ć nio chcf "* i^mi^6Xfi1 «ig lem 
Knikoulwr^i i rzek): ^Wi^^c Fkbtikm un^i) pt-ffea*.'* DLva riivy to nic- 
|ienaytTi gli>i^ii pouiurifyl, pnciem inóis poirictizin) : „Ja tnkto 
^nccltl fficrn, co uDJHku pouzobo, 1h> nie jcelem jenemlem i |>aru* 
niałkt, «Łtf 40 laŁ Ani^ *^41£^^] >* ^0 lat ait-jgo jontfcilNlwA t)|ilytfra 
1 « wojłku pofliiiviakni,^ OŁlpotwiGilKiutuni mii na to; „To oo piui 
^acrtł f»4nrin w chcd ponitcoU ninici pracownic robi ml foalu^i;, 
i me w^tydse atf, £uni niv tylko s niJ^Kt^ elopaJ[^ ale trproai x obj- 
wolcU niejakiego, to «tanu cjwilncgo vy9ccclł na wodm, gdyi 
m&H do i(gr> laJiic etjvrania ni^doprouaJiiły, oweicm vrla«n% la^luf^ 
<lo lego loizcmu dojciciJIuir. Jv±v\i uA jer trat, eo siv ctfgio «tii±b^ 
cWIptia, ckcMt, ut^HJrtiy tic do wcyłka i #pyiajniy kogo t na« wj-- 
bierxe." Mr^k^^ł wti;Jy: ,0 liik, intrjgoffa^!'* J» x»A: „InlrygoittLĆ 
Di^ily »w utublrm a pan 40 La ■li^ lugo uchyleń; nln Uailu tcniiii 
lo iT 60 roku kycia nit^o me i»a co iontgo Jo powtoUaia i^i^, jak 
awO|fl iliit nloaj.*' 

F<ł i^J rOEiuoirlo BOit^piln rnt^a ivojenniL, DeinbtiWki j««ii!ie 
*vitti wIjecliLil i!o glo^AHfij kwRicry, kłiTily mu jcJŁ ilytnuyij c winlao* 
aiwa iloTfCTona 



Boimowa prui l>embiń8kM^ podana je*t jedni i wałnycb 
•oen owego wielkiego dramatu, który <xybkirn krukiem ku ronrł^- 
m ntoiu ita/yl W nii^j oko v oko niaunŁi iluuj rtttiń \w\iie n Dciu* 
^Lbii^uki wrypow ledikl waayMkOp ca poi*«xeebD>e o Knikowiecknii kr|- 
^n^Ło. Obad^to) gor^ctj, miMictiiitj nktury, Utmo wyMli i graiłić 
H|tnyawoi(o^i i uriród UDkeicaia Mybko j^yk wyponiutLil vrUEy«tkO| 
CO lylko byto aa myAlu 



- łoe - 










risibjr w wt^u MTOiknma ticcjrf. «A4k mMi (;eb u^rtfAw ijk 
r»f ckhibpic «! «dioBCv}L aALfak bfł wodMiB j Dobre* Oloju 
Grocbowftka, blośti Danbc^o i Ostrolrlii n ous pnenawitlj. BjriM 
Tucbcipicc2orm i czjt jcgp T^bjl grońl j»3bM«i nmtet^Sarm^ 
podobrKfo pr*jpijaicx«£ b» mote*. Cłi«mki«r SknntAi^f^ 
kMjm wt^ifitm pK^nner^ dani, & waleciDy winki w»lec*ujik 
wgdj nie bji ofi ibjrt«cttt]rfla i p* «^kIi Watko^j vl*k«fcf «if 
prtjdal, Bjtoflo iknikjcm owlMSt^j nitpn^ibti i di^d ceeoMj, kb 
nołe pnjTueteA dui^^k i^ halMne, ktAr« ooe p4tUw«c«go SierfM 
zrobiU? F^iłi r« bfdiŁ, j«dbo cr^ dnigin. rawne lo, te Di«uae 
Tietiif, wjs1{|itit Wjdak^ Skrtyaet^itgo t artmi, jcgti 
uki« om DŁcbetfnecsctewo narmialo, mógł bo«»eiB btwo 
fNMl aEa|unj'cb nŁjkCra lub sti-yctkMdi. Kruko«i<cki mi^c «1 
talud) MCotoczno^ rtecEf po«uvA) i Urn ccja nowj citń r»K& 
j^o ii«poMbicolfi mormloc i dmjc prtjklftd, te nk iwi^^fo lUm 
nio bjb, irdzyaiko był )^vr po^wi^i, ek4Ki» tylko h« jcfo tA«fa* 
roto lub navfit zemictc polncbotm to >i( iUvftla 

Poftfpok, ctyn Krakofriookiffgo to S k r jy ao A ipi I Dtn 
bjrli n»jiko dolonlem OAttioi^} mWrkl Tojtko & mote i pablicmotf 
reut^ dloć «nctinkii *tnciU. 04«i«dci«iut nś DrmbiU^ego vobac 
limwoiłoin^ce^ »eoatu I m4rdiatVft iibj poodski^ oojnioBf, I«^■ 
waAio xB»l-ipj, objonimie w jakicl) umiimcH pn«|tl%d polk^ir cłm 
oJbjrttA^, te nic duluf nolkf ote okUilj mo tts colut nn*k1jr <robi£ 
wtciklc nnicoi^ i ft9xU oaduei, pkn do wyboma jego pnjvi%iuM 
byto tl&bD^ć i oikii|ć munalA. JtŁc^i Krukowiaeki rri^cnłK >*j*7* 
i*i% iiUd«( pochnjdć utnitt, to porę dsi jcfo rs|dó« dortjUoetM joJ 
bfly, oby prtokona^, v jakio r^e ovo wlodEO oi{ doU^ft- '^'l^*^, 
patrjoci, titnUrko^ftoi obyi^aiclo tntrwoiyli •!(, i jui bj)i ucj, 
o dcdutniii j0go nłTiM focsynoli. Jedynie »vbkoić wypoilków a 
dtib kil rainiiry. Ak mtiwfl itMd jego partyi nieukoMtnio* 

J tli poniedrielł^iny^ ^ ubm^l uii im urcfily t pofwl/ róla 
dotrjcjmoć lego nie idó^ i x«nikiii^io klubu, cifglo groiduo tą 
eonx vr>^j t^ niech^ poAi^kaialy t tym apoecbeni Knikowi 
m krótkim oitio tnftb^l wi^lu pncciwoycli >ob<o» u pnynoj 
oiki z niego tx\t b)l konteoŁ* 

Co do «ewoctriD«go i lewn^inncgo urt^4u Kruko^iocki 
Die oia o t«m co nówtć, gd^l iodn^j loiiany 



- iw - 



I 



IcfJ], nb/ H»KYatko \ym tr^hc^ii co i duwmuj pai9t(fK>wnli>. To irięc 
takie p(»n-infM> atvnerilxi£. Łe yifitjAliic Itr^ki t dekUmocyc prie* 
dwko Ut^«i oaiodontnm hy\y ni«alu»ne i nkagrunt^nAAC*. 

PrMjiliiuy tcTot do wojuka. Kruk^yriccki x pkrwbijm Onlcm 
iriicom utAdxy próc2 innych nirybucyj irod^rt samicrtf 1 pTtynrtMzciEj^ 
Mtfte ittrs^d wcjłka i kioruDok operocjj nojODiiych* Z j«n«rftl«in 
DcmblAftkim »]i«vrne bałoby mu t^bin-o nie jionłot tece akoro mu 
dftt dynii*y» n w micjagt' ji-go Mnhchowftkitgo nainoiCijl, nłjpncici- 
imjr len cciowiek i najtcpłz/ |>uiryotft, ale Łidcn wAilz igoiltił się 
n& vriixy«1ku. Prxyt«in ^nbegn ckArMkicrti, mu»iul UiiUi^ Krukowie* 
ckiego natfcdtitm. Pr^dtyń^ki poniado, lo MAWłKWłkj dla tego 
Mwlat w(xUeiiAi ahj stal »^ nicieni n Krakowiccki ^lezy&lkicm, Mft- 
laclkomki mjE łvcj^ DomiD«cvc uk okreiJih ^irybrany wcOzccu aby 
eta! aig wUtk^ oiiarf.** leioiui<L w»cc Knikoiriccki via<Łt^ króU w sn- 
peboiei ^ouadat i gdyby bri nuał ciy«ic nnuary, J^da myiJ. jodoa 
woU mogłyby ii4V uratować i abawi^. 

Z cofai^iemi iic wojvk Danyck I mjkiecn w okopy Wartiawy 
iniraym dc nowy okre» opcracyj trnjonnycb. Dla nn* j<%i to Mmutny 
okr««, dla mrprryjacida toA pomydloy. Na nln^i^iucm mipj«-u opo- 
vi<vkieJaDiiiy jut, jakw błędy Skrcyiiecki jm pn^^ciu nlcpr^yjacida 
prxai Witlg |>opełii)] i jnkie ono skutki i* Mih^ poci^gn^y- Nie 
broiLtl LovhicKii, iikO priyj^t lam bltiry, gd^ic jedyna dobm pozycya 
b^Ha, nie Enii^«l Oerateniwciga, Kreuua, Kydygcra i Uolowinii. Za 
to l'aisrkicu'kc be£ iftraiy pod Wannn^ «ii£ >bliiaL WicJkiój ta- 
tflu^i jedaak w leiD nUf ow, bo oic .'potykał oporu i dtbiał [loOlug 
jilaau przyidaocgo mu a Pt^loribtirga, alo byl caynnym, n»dl na* 
prt^i] i o potrzftbacb arwU pamiętni umiał. 

Jikłe b}ty aiiiic lilj t diwtla przyjdcift do utndfy Krukowie- 
ckiegn vieiny, bo4my jo niodnM-no podlali, n zmiana prauiic diuliia nie 
laiiiła. Nieprzyjaciela tuA »Ely powif-ktzyly ai^ znactnici bo p<it|« 
czyYt tti^ z gl6ttnq nrmii^ Kriiuu i Hydyger. Pd iloieam broni 
[m«it OicJguda, Knniia olrzymal roika^ maeicrowo^ pr£CE irojcvró> 
dxlxo płockie, aby pT£yja& do l'a£xkie«ricjui. Była to droga nic^U- 
^iwA i bordao tiicbfxp4ccci», kolo 51odlioa boiricm poirinirn by^ 
iiapadD»tir i rotUty. Sam S^Umidt uwaie* Hi Krvutx od LomAy 
powinien H6 pr»i Nur, SiodJco i Kuró^:, polaocyć ti^ z Eydy|iE«* 
ntn I a nim razom pMOJi* Wiflę, iworiac prxoi to 40 lyri^ny 
korptt', prtemoinie w tybcb diitbi^ mający. My^my nk nko irobJU, 
aby mu pr^OMkodii^^ i Kreutz ani jeidnego an*xi*gr> fidnicna nie wl- 



— 210 — 



cniru^m podiJ^a) dla pol^cf«Tiift ei>g jc gl6wn) urniif. Si\y |ogo «hla- 
łlftły fic j irjticli oiW7ml»."in- 1 KnorringA, SockenA \ Olńllfowo. Wy- ' 
nvtt\y ni^ \f^,S'2i jAtthory. 4't^2jiiińy i AO diint. Uyilj^gi-r oirzjroalj 
Ukio n)jckmjE opu»acacnitt wojswódElwa Lub^-lakipgii i prtvjflc«i oftl 
lewy bnscg Wisły. tSU y jego wynosiły ll,<HiO pi«Wj. Gifiił juJy I 
i 56 dsi&i My micHiaiy vr nojcwóditw^it krakowskietn i uatlo* 
mietfkicm bartUo nidicKnc iroj^k^f nic tno^y wi^c wskroai^ pn^^ 
dCM Witły i ntocnr^ oporu Btun-ió. Próoc po^polit<^ niosccń | 
był Łuii tylko ^2 nowy ptilk jiiochoty, ttrsroUy celni <PuliaiXA M»)a*] 
chov»ldvgo, rftMnn około 1700 ludtj, Wesytiko |>cd do^ró^Uiwcfta j 
pu1kovrni1ci Kulinoirilciogo bn^góir Wirly 0*1 Iglicy do Jaiio*i ' 
iirznU muło^ 0|irór7 ifgzt cftjjrzc^^^ko J^nowA ir Tarłowie i Pft* , 
irtowirikiOj Woli ^fmjdciwiit Alg oddiln! Si^ptyekiego, lTxc>cl b&ulioa 
pulkt] 23 jiicrhoty^ butulioti legii TUAkci-lURWpkttj, ^Irztlcy cpltii Gio- ' 
ihum i jazdft wotyLska Uóijckirgcf: r.ucin HOO lodcJ. PÓJbtiij Joi^icro ! 
Ż ninlyin odilciab&i;) pntybyl Koiyckt dU obj^a douoiliiwa obydit^h 
wojciródxtw. Hydy^^cr, h^ojim; iak Eoncziiic pnr^migajijoc aityi iiu^ 
tnofit flpokoJDic no Wi^lo niicić i dnia 6 i 7 SE«r|)njn, emU^iwij ' 
odddal t^-ojakft do pilaowauia Lublina i Wiepn«, WUt^ pr^ffn^dL I 
Pri«JAcie Jego b>t9 iumic i nl^bczpiccciic, tnott bon'ieiii inógl byi 
taiwo z«penty i zDie«iooy k oa na po^iotnti 3co«uJfc otoczony i p^ 
bity, Itfii na ttet^kclt J«go nie podi^bnrgci nie naatiplb. j 

RnikowiRCfkt lubił mdy ffojimm% jtst tf> bnwtem lajlr^p^ijy iln> j 
d«k, iihy ule urc robić i od iv»xdkjVj od{>unied/ijUDOJot ai^ ^luiociiŁ 
ZoaI on bord^c Uobrco ich nniurf t dla lego yt swolyw&l, aby 
niccLii Dff1om6 lamiury ukłndanc i z pod odf^wi^Jdolnoici tiic iry- 
>voli(- Picrwefa mda odbi)-la aif dnia ttl Sicrpoia* SklftdAla ii^J 
E prCEWa K£^u, tvi<]upre£{M»ai z&etępcy wotlcu Mah«GboKeki«ffo, D«in- 
bidftkiogo, UmiiiAkiogo, Ł^Amonny, Prądseyiiłkiago, ChmnowakUgo,^ 
Sieratv«kiego, Uybii^^kiego, KolAc^koHskiego, I^bl«iiakie^, LewiA-l 
•kiego, SkirłyiLfkifgo i Bema. Na ni^J oio mafiowcE^go dio prjtyj^to^ 
poelaaowiono lylko, iJ: wit^rforeni powidme igromadimic imfjvc, 
mM będsi^ u we£y«tbie pliuiy na pUoiM laaj) być pii-ynlouDoc. 
Na Dićj wazAkta zAź^duno od pre£C»a Ki^dn, uby sprawcy nocy ing-, 
tnaatGijo SicrpEia byli ukarani i Knikowiccki jtnyncc to idumaI, al«] 
przyrzekł po to icby nit dolr^ym^d- i 

WjcczoneiD r«da z tychże samycb frojakowych ng łkUdnlo. Saj- 
pTi<^-d ł^FfdzyiUki «i^ Qdc^wo^ Przcdflawi) ou «laD obudwb«h amuiJ 
Daaz^ podał na 5^ tyfi^cy tolaierza i t5tJ dzinl aapr/^nyoh, opt6ci 



— 511 — 



i PfAgi. Mo«kMv«ka aiU wjnotiftn 80 ijM^jcy t«Uł«i7«, 560 diUl 
^{■rócf Itjdjgom, BoE«ap i tnnyi^li o<!r^l>oycH Oild»at6ir, 1'otcm pnty- 
■t^|iiono t\:t lioaliinttt plun^Uy itnln^yth r>[irTacyj. Tr^r K^h wntefloiKk. 
Najpiorvi#iy był DenkbtfWLiPgo proj«kl opUMotenU WiiT^Eawy i utlmib 
a>f on Lilwf, Pu<UJ4o go (r^^mJczyl, bt ftóki był ^^t1xem, /lUniiłai 
t»u *>c. it ahy vi{ utlal pinu icd, mu>i być w ^cUI>ffl wkrcL-Jc i dla 
ix>gó nie o nim nic ihó^tiI Tet^i Ea4, kiwSj prseaŁal by^ noclEcni, 
Afdzi, io ilu ilobn »pr[ivry jawnym go uatytiii poi^inicn i tftda^^ 
ab; go w wylconanic wprowadcotio. Dla utrzym&niA t«go ekutkaJ 
I)ombiiV4Łi prxcO pnjbyd^m un nidg* M4m1 al^ wpreoi mldije^l 
t mtUĘttWdcm S^jmu, tby g(> nnlclonić Od popiemnin |>Tojck(u, Uct 
O^crow^ki Difl podzioUł go i own^m oAniadciył, ie przed aiocioaiom 
wielkiej wallii pr^ttl HZA^cami War^tawy, tub odbytego Biorderc»ga 
^iliirniUi WnTHmira opui^iEn/iMia hy^ nir nitiłir, AlAT*Jinlrk wi^<J byl 
uicrnytn udglourm <>vi(t£U4uuJ opiuia. Jeden Sicran«ki [K>|Mrł jilaa 
DcnibtMcicgo^ itf^yMy uii inoi byti jemu pri^iiToi. Clirunoirdki 
iLftwct rtckh ,l><n^biński cłkoc nmiir polfkn tta Lifowcsyków umie- 
lu^.** K« «» mu Uembii^ki odpomłjdmh ^Tflk, tylko luaj^^ydi 
160 diwl X >obc.*' PUn' DcmbiódkieKo nadto byi duualy, nadto iniat 
traflów i Q>ebMp'iM&eiiMwo, aby cd tmiiych j«Qonil6v jtiA i tiUt] 
wojn) AirudioajTli I ukbdow Ifdaj^cych pnyjgcio n^ógl po2y«kfti, 
DU Ipgo boi ()ojrj!ji!«go nawel roibiorti cdriUL^ny loiTaL 

I>rtjg> pUn hyl (rhT7AnnvKki«^i, By^n in tylko pon itmcmiT 
jego my^lt, kiuru ty1ekri>£ vry iKiwUdn). Uliiyiiiywal^ ta daUitt wojtift 
dU na^ ;: kortyacl^ proyradfooi^ by£ nie moJte, n wi^c te tylko układy 
pOEO^^ąj^ i ie powinniśmy koriy^laó i polofcaia natccgo* do4^ jcsECiflu 
poi^ikin^gOt aby Upsfo nuruiiki nyurgowaó. Ka*icpaio dodanał, im 
tcŹtU nkltuly mo dojdą do »kutku i clal#in wojcu okato viQ kooicc^nf^j 
uloikcus taki plan operacyi propoauje: t^t Wartzany przca Slul«^ 
dobaaso^tti^ i pod Blooicin nicpriy^ackloi^i wifrtk| biiwg wydai."^ 
ChrianoiTflki nio pmyjmowiil modnoid uwya^n^u, ule poniuwat b;^ 
ijc trt«bn byto, wigc kafde pole UAfltal 7a dotrę, byl« tylko na niem 
da.£ «i^ ^ bunuren: calil^, i:ii xu.l pT^Uxej lem I^Jtiy. bci mni^j kraju 
soistciottego b^jiG. PontcwnA xrc«£iJt Wnnunwa hyh w tyłach, 
«i^ nKKtDa byle do oi^j się cofu^d t jceccco tiu traktowania «pró- 
bo«a^> Ob^oiki crlonkawie rody nie [lod^icilalt plaau ic^o, bo haj*. 
pmd nic uvf*£ft]i na»cga poIo£cnia za iMc bardzo roipoczliwo, abj) 
wuyatko na oeiacni) kartę sta^bć, po^tóro nio myślclii aby pod 
Błoniom moinfr było batalia wala^ Hociyt^ Poiycya miejaco nie 

ir 



— tn — 



tyllM» £Hrijch koTtjiei m prffodvlftviMa, loo>oim«mi si^prrrfftci^ 

łowi, którj: vr;tik nai ir je^^i^ pTX«fniKii). xoi>«v*iUłiJn j^óf^, •'ntiu 

lilia ttolno byto wyd*^ biEivr, jak tylko tam, gilxic pti^ycrEi riiojka 

«r pcfitćo pmjJclTia i mniejpiodć nosscych sil vryr^wntK OpnUt&Tkk 

lij-łn bcE tluKinoAn, Uloink boniern polu pnrl Iłlfloinn di> via1iWj h\iwf 

ffldTijich rtiiloUiiff mv. |irzcfl*uwia1y. ChrMiowłki wl perwłiydi Av 

ipowMuniA vf cdEiriijtb Wuiiirti mii-X^ rpriinc wiilmM ut^j^Ie o ukU- 

rd^oU M »ikor]j£ sprany ^nroU^łwi-j tn^r^^t i Ułówil. Z^ i lerui ftięc je 

Fr^d>jd»ki o tyi:a projokcto ChnanotrAkicjo lukie ulanie po- 
daj«i „JoJcn Chrzanowski utufmywnT, £c nic ma nic innego do 
[trobi^nioi jak pod<)a^ ety, a iiiaJi|C ;««ieie hTm\^ do«d ]K>vriLtiitt, moc^ 
'lego oirxyraa6 Up-urunki o ilo molaa najkonjitpt^jne. W lem miftl 
mole AhiiinoAó i okAijrvrat chamkf^ objuniitj^c rilanic, klÓn b^lo 
bolr-«ne (lin wieliu Na nie^iciy^citr CkrxAnow»ki TiUpopulAT}'ioiiTa1 
p Bil;; w Bj^oeob DujzupduicJBiiy i w |iabH(^i){ł^d i n mraiii, tw luiiccJtf- 
teOD^ ^ aamcgo iioczątku wojny, która u]t przcdctawUb łodny^ 
świetnych «kutkóvr, robil j^ prxcciw sctCA \ tego nic ukrjwAfp Obja- 
wiał te »mc siania oawot MttccciAtf, kici^j w^ptulki bjly najpomyiftU 
nicJMic dla Polaków; próci tego jego cbdrnktcr cierpki > robi 1 mu 
wielu nieprzyjaciół, Ki^dy Epranowoł obowti^ski 9te(A ezlabu, Jego 
sty bomor tkbuial go do irpotwarzAnin po lyii^c ruxy «roj»^ft i, m&* 
wi|j? pTsirdę, wiolo rem pr/ycijnil fli§ do rwnerzeoia w araiii itni^ 
|'Cli{cenlA i zw^tpienlap A więc leraz mictno ogólnie u^^tręt do rnd 
- Cfa rinn nu ■ kiego, rbo^by nnr tiajb;[vj:4T hjly.^ Cbo^ xnpnrf-j:y^ {inivd^ 
pbW lycb Dic moina, lccx co do samego plaau Cknauowflki^go, idajc 
in^ niuiij ^u oceujcniu jego jcat uieodpowicdato i x tucnLtHHM^efp bU- 
nowiaka podane, bo nic oplcru »Q na irarlo^ci lab udi^btcnioch mi- 
litarnjcb i Btn legi ceny eh, leci jcdyuio nu atrociic nomlnćj. i^tą- 
diyń^ki choć nto ahcfjc, m^więc o ChtEanowikini i «ffój cbr^z skrc^hl. 
l'ofula^noA1^, oto główna jogo d^nodć, oto apr^łyDii colcgo ruchtii 
[W«ce)k>ej jego ditiaUluo^ci i poel^powania. 

Tnreci projekt ciyll pbin ojicrocyi był jenerała UmiiUkic^Of 
.lewr iniiMiiic był Prętłsiyńnkifgo Hlasno^i^. Kie wiemy tylko dla 
'czego l*r^diyń«ki w swoj6j ilypłomilyc2n«] fu^dru^i Lxa;ił >n |io* 
intcbno Umii^Bki«go do ]ir£cdatuivjeiim go wybraf. 

Jenerał liczeń poł^^ony x (icrtuwinain znajdował »ic na prawym 
brzegu Wi^y i tu^^^ty Urzc^aem a Siedlcami pozycyc zajtikcwnl, 
PrzcznACzeniem jogo było wIc^nczA^, kiedy g!ó>TnB armia bądcio War* 
euH^ obloga^^ zamyha^ drog^, a nawet ezturm prtypuazctać On po- 



— *13 — 



^inicp by! tMiijł ti^ po-d l^mf^. wsMlkie komuniluic^e pricoł^ć, do- 
dAity iktnkna^ I i tćj Mroii^ fikljjrciem utgroilć. Podług plan* 
Umii^flkkgo DBk*ln1o WurKrawę Imnló. Lcci nby bronić, tnrbnji^ 
bylŁ> ila^ wulny <idd<7elif diMtuw^ tywau^i lupewnii^t komunikbrYu 
utrtyiitnć, a. tQ wwyitko uit^glo !>jl^ jctljnic otrij-mmni: pnct oci/- 
ncMt^d X okpnyjftcielft kngQ po prauri}) AtroDio Wi^ły i i U^ 
|>Ofro(lu wjpruwf no Unzena prrpoaoual. 2qduł, ftby go ptitmcdn^ 
«łf iMpoić, pobić i dikitci <xir£ud6. Kilku cnbaków md/ mo lyJko 
nic poUJcifUło Ugo plonu, ale oa^iet uwa£alo ffo i« niol^ bl^Dj* 
i igubfty; bo itby go ifpcli;if wojiko oiue roidiidkby M9 lUiuioJo^ 
4iemuni«m cf^i^, k(6r;i w Warcidwig poto<UnioD& być caihIa, ni«- 
dontalerzni bj^łtby <Io obrony, n druga rakfe »kulkabj nie dopł^ln. 
Jen- notnbińtki ttk Ooluco o tym plam« i\c myilliił^ źe nie ciwabiL) *i) 
anuW: „UJyby ter projtrki mial by^ przjj^tym* naleuc^as wi>If 
vrnV»ć ali; du plunit Jeut*mU Chnatioit^kicgii, l4» jt>t 4U1 wyilanin 
wuJiiOj bicwy pod Blonitm. bo prjcynajmmćj wtedy bgJ»0 ooi >iU- 
cbetDcgo w nu«ym Łi|HLdku. Ale d^icUć nit^tc &ily jeat Ui onJEgu* 
bnicjuj bl^, proitadirj|<]y do liunicbnc^ końca. *^ Vo\itizo\ nawc^ 
rnjd£yi'ial4iDmu pla:> fortfHkaoyi Wanaawy i pr^pontniu!, £0 kiod)r 
60 tysięcy noJDkii, c^yui^o od^vrćt w 9zaiuo wcbodtily, |>u(ło byó aI) 
tiUiTftło, a CÓ2 dt^tttfro •l>niu Ht«, g^ly tyllco 30 tyilycy »»q w nich 
snajdiio? ^Wc^ikim** do<Uł, obytłwóch Imii bronić niopodobua 
i pknrtEt^ nlto opu^my, idbo pri^dko t nt^j luttL^iiit^ b^dritniy imu- 
eteni. PoloeijnuT :}nji pierwAfi^j tnk i1oininuJ(> nad drugij, ia vr nl^j 
Tift ^ep B|>OhLib utr£yiuai5 »k^ ai^ bodziemy inns^U.*' Pr^d^yi^łkl i^d- 
poni*i(Ujiic tnii;rdj(i1, ie Hdu i n^atiiuc 63 i M Jako główne rt^duly 
lulka dni uŁrzymać h^ inog^ a ir lym cza«c koiptu iia wyp»vtc 
l^onUay potrafi poejiictEy^ ku waparciu. Sxci«gijlniL^ lkni« homo 
nooiLaowany jcn«Tn), len pUo popierał. On joJc najmoGaićj ulrey- 
mywmł, la tak any^erj^ ura^dst), ii n kilka miout aa koidy punkt 
gdcio [Mineba bgdtb alo dtitl po>pi««zy, cx«go ciopr^yjui^icl uciyaiA 
oia nołc. Dalćj Łv&wct popxudl, upra4»l, aby mu dow^ttno piar- 
wat^J linii powicraono i r^ciyl za obrOD^ tiMierd;!i1, lo Wftnnna 
stdgbyti^ ni« b^diie. B^rrii był uitnlany la cdatncgo oPicseru arlyleryi 
I Uiany był « m^Łna i ^iiiialo^J, błonia tai Igai^ i 0»trdcki Awittio 
lo iNMłffiadcar} łj. PróCK tfgc w r. Itild nalega! on do satogi 1 obrony 
Gdańiko, trlth o urn muwil i cc^^to tji pr<Eykład I wtór irtka^yu-ał. 
Ula tego jego tno^ra, jCgo oJvruidcactua umiały uiclo >Fagt i aaac«0Eua4 
AVpTawdcic «kattk weeyetko inaosdj okatal, na raUait odwtadcusło 
jego wi«1ki wpływ wywiirto i wielo adań za agbi^ poci^goflOh Wi^kaaoid 



— 214 — 



r^łonki^ir rudy bjla ta wypraw) na Kozena, lecz U^o io proUikuhl 
Dic aapiunno. Krukiinriccki cheiaA um)Ł tylko upiDię railjr, a aic j^ 
dccyj(vc, giljr' tę M>ł»io io«tawi)» a aa radcic }uj Mjpowieduci oia 
thcjol. Pn^flijAski ma to pocłiralil, gdyŁ twienldl. t« sdaaM >i(o 

l'rolO^ kłod^ luda lif} n»c«>lt, uinymat i.til>i4ń»hio£o i Pri- 
di7&«kiej^ aby r>ocz oaiatfcmie 3adMydovrać. Dyla wi^ ruda 
w ndnft, a z niiJj natręt wodcA nacielnego iryłierono, Oaobliwifa 
to |HM((powaiii«, nótli bov:iQic ow wic, co w armii <lxiaó Mg bfdiW. 

rr^2]rii[ikl, )ik fc fam lvi«rdii, p»€dalaaił do obydwócłł pk- 
aón witinrj bUay pod Bloalcip i nj^pranj na Boii-riti pnjrgTi(avnłiv 
prac6> Kmkowiccki u^dał, abjr Pr^diYński Daprii>d dal autłje ula* 
Die cc do cieli, Fr^di^Adkl o^adc£>t m% » drugim, n njprav) 
na UoMna, a i Lubicó«ki tot tamo mrij'mvi^ftl^ vi(c i Kriikonkcki 
pra^chylił iic i njpraira na pn^j braog WUlj idcoydowaaa toeUU. 

Pri^dsyiiAki dalej nio pr£e»Łał aa joOnćj wypra«'i« t^- ivojcw6di- 
Łwo »icdl<ck:« przeciwko Koi«nowi, alo przod«(avrtł j«fxczo potnebf 
dnigif.^', w w«jewódsivc i^lcckid. Natura obydti-^łi uuiUa by^ u 
(rama, let-^z lylko prKCEiinczi^ino ódmitune^ 

Lubir^uiki icnf^lat doWi^lztwn iind oddirUIfliD, klńry w to tro}tV 

w^diŁwo nual Ł>)£ poaUuy i takowe Dtiiynii). IV%dJefd[*ki dud lem 

t^daniciu LuUcA^kbgo naslępuji^c^ uwag^^ czjai: ^MUI on za aadlo 

zdrowego roze^dkUt aby ok widmi, le kaiaairofa aif; ablUa i ia 

'V War«tawic nmei ei^ rcznjfcn^. Mc guien-ał «( wi^ to xiiaŁail 

ŁUPtoboofó poK«iaó Du boku aź do końcu i byt »zcx^]iwy, bo lun tig 

Eu wAalo.*' To ilowa dn.j% wjobrnżciio, juki jui dacłi wicnciaa vfMd 

'iut«m »lar*2ytQ>i priynajmuk^j wjród |)cvDiij jej cx^d paiiotrsl 

U*uną4 4if od nitb«7pt«cTuycU pobtcń, twardych uttag, od poJwIf* 

ced, to było wc^^ńliwyni wi^ naiyw«ć. 

PonicwnJt gluwn| feol-z^ liyU wypiawa prtmir iŁuf^nowi, ona 
1»wiem, jftk ptłwmdfl Pn^diŁyniiki, minia j^irónnoi^tkly^ nawvl uinitę 
Wur^mny." tiicba wi^c b>lo duf joj idAincgo dowi^dsci}, Pnidzyii- 
ak) Lnicrdui te aaro «c do lego ofiurowd, kci Krukowicdci *ig oia 
cgod»łp o^wiad^ajiic, Łt w Warszawie nioodbidd j«»t tim poincbtty 
I faatapionyu) ^yi nic moio^ Jci^crfił Knmonno soital wi^c wyana- 
osonyi a pn}xnnj«my, t« ni^boru t&go wyt1óniaeiy6 aobic nit umiemy, 
Uamorino waUciny dołnier?, dobry pułkownik, odwalny, {t<A^n da- 
tcrniinacyi, dobrie woj^kn » oglcii ptnivmlxil, iiIr nit? uit^J mo 
tupid, iadnych wy^aycłi zdoJnudcI nic oknza). Ulyiy nad Wi»ł^ 
prKCiifko ByOyg^rowi, oicum «ic mo odznaczy], inoic nanrci nie tlih 



- ^15 — 



[>tliii1 wuTdtkiCfp), on co poloJAnic i okolicAncJci dox»n1uly. Prócs 
Hgo lUniorino byt cuJKoiictnicc, nic Łitaj^j aoi j^ylta, ani BArodu^ 
■ni kraju. ■ v takiej hoJdJu jak na^ia z tego powodu jui we xoat 
zasobów krn)owfch, tfrcdków irojaj inolLiwycb i |>otr£ebnjck, iłio 
raUl DCi'JĆ TtArodowycli, któr« w tradtijch poloAeDtach do wiolkioH 
H|^irięocń i cxj^QÓw i^opjcbAfą. To tel kiod/ prtj«t1y okclieinojc! 
^BiM, Rim<friiio lawolul; ^ja Frtncttz, o ncnocb poUkicli atunoniĆ 
me mog^* > r>d ir»ay!iiklr.h Mg usunął. 

SAffaziabu j«iitfraU HMUjumiu, pulkuwuik /Iumujaki t Icrajc ińm 
pOloiitaL Citonick ica (ilIołI)' wjM»ko fti^al W BoUmoirte, >ftk 
wk^i fiiodjr, Qftwct o Qac£clncm dotfódunlo mar&jh i^TMz b^diio 
mUt ob5x«r3e pole ku gtlzoACKcniii biq^ sobaccj^mj iv>^, o ile byl 
tu|T04obiony ^o xvładciiiift buław%, pr* kiOr^ jiU r^cc wyci|gaK 

Fonicwoi w apc mnie lid my iintę pułkowniku Kii:iioj»ki<go, pnrato 
uru rtft ntt^pie chcemy uciynió p^wnc sntii:fci«iiia, kii^rc Dam p6* 
init^ w oc^iUEUiiu *amvj «yprjLvry potrzebno b^^l^- O ^ndn<J) c^^i 
niuicgo |>ovHftni« i o Intln^J ojicracyl ifL^ojenn^J tak wicie iiie pWano, 
juk o wypnuifie jen^rnbi Hninonno, łW r^Slpemi irigl^ikmii kolo- 
rtmi i jioloicniajul jn tiaktowano i opi«ywsRo, We w»v»iki«iii lem 
ohok ieneratu lUiuonuft jest ]tiilkovhfirk i^uiimJHki ttUniany i rdwiia^ 
jeicU DAHct oie vritk«xn odpowicOjiialno^i? nn hk^ }c«t aktndana, 
WjŁtujeniy, ic podobnego occnlantA Ktyaoir bjtitorycfDjch nic po- 
ddcltuiy* Wiemy* io pułkowrik Zuinojnki tritnic lu opcrocyc kar* 
^mc^ii W. wptjitfil, jedDAktc [>odiŁo«ić ten vr|>1ykif i\o r6vnćj Oilpo- 
wiediiAlocJci t f»myw doWL^tc^ nic motony. Jen^raloni uoW 
było priyjmouai lub oJniucić wiKclkio raiły i my^li* yakU nii 
praEedfta«iflno i podanuno, Jc4U aa radach pozna'^ »i<£ iii« umlai to 
jego winm. 

My41 wypniwy nii Hcs^cna nic była nowa. Odrębna pojycya, 
juk) j«i]r-ni1 leu EMJiTKiwiił, kiiniei^xuiu j^ wnku^ywiiIcL Zu vrod£(k(tvia 
Skrzyneckiego pulr^ykro-S ją podatfano, » iia>iuI par^ razy niclcc 
dogodne do itgo apuocbnoici frfę pnEcdsIaumly* ah «kutkt«in nicdoJC' 
ioego wykonaaia vr«iyiiko na oicicm rpclislo. Lecz co mogło i po- 
winno być •pctnio&o tu Skrzyneckiego, &yt i icTa«, kiedy niepray- 
ia«i«l '}\ti Maofl pod bramami MoUcy* «pelmoDCm być powinco? 
Zaałogujc to pylanio ca JeUły rozbiór, gdył wyprawa ta w •kutkacłi 
ject nittobliuBona. 

Aby btzfltronnte j^ oconif, prtodewajcyatkiom tneba poma^j^j 
ruUnr^ t jkj cv) gł&wriy. RoTiknty, iniiirukcyc dabc dowófhcottj, pa 
■lo Ifgojoieli aiejtdyn^y lo uaJlejMz^ wakasi^wk^^ boć unc jćj otaow^ 



- Slfl — 



MhEUACtuj^. Cbcoa; roekniy wj^onc >Gi;o»lowi ł«ubiod«k>ow«i i ]«- 
DCnloni litiiucnmo pttytocxyć, bod ono jotJflO tlni^o vr^Jtt«Auj^ 

Pieru-«ea db }coenb Lubic^«kj^ opiewa: 

,Dma 20 SicrpnU 1831. 
Wódz fiAOielDy <l<i Jenerała hiMeńtkltgo. 
i)W. Jnncnil wcimicji^ [lod iinxijo roaktJiy <1'iig^ ilyuUj'^ ja^^y 
i udft«x mc da Modlina, gilzie, wtoiocniiiezj się dwroiAa luL irunia 
balafioDami lAmlcjiu^go garnizottu, Koc^nicMc dnflła6 niczvilociiŁie 
w wojcnóiltlnio płockicio jak najc£yDDi«j. 
CoUm drnknia j«j-o jut: 
1) Ooaya£CZ€nio lujinckizrj c^d Itraju. 
S) Priodri^arsifciu Arcdkóni' j»k najproJedsyoh z konmyi^ uoje- 
wi>i]]riwR płookłego, droga porzodnćj rcicwiiycyii dh uopatra«iiia 
w rumt i iywnoit^ Vf>)ika będącego w ^VftjmAiirt«, )*ko id illa uU- 
'rttticniA dowoKU dlfl mieBikaiWur Wurf^aw/, ititowo przoMrrpjcnJo^ 
aby rekwitycyu ale zMawmlt^ «c w mlKinalc, 

3) Uo£mni^dmffiixclk]^ r^ynnoJci w wybraniu rckniión' i ocW 
tiłilców, tak »aak pncc «iebie, j^kit t«A w^picrajt^c «rudku juKic w tym 
ttlu komt^ya riądonn prfcd^i^wcijtLc. 

i] Powiaicin i'A& Jcaor&t przywróci^^ potpoli1« ruEfcok i t«tnU 
ittpleoxei'Mtvra, za poiuoci^ kl(Vrych mn^a byc piicctijtc koiuuiukAcye 
nicpriyJAcidowi/ 

DrugA dla JoD«rula Rumoriiio laka: 

_Di3iA 20 Sierpnia U^l. 
y^Mi nacarelny do jeiipraŁi U»m{>riiKi. 
JW. Jenentl prxflximt-iony jwteil na Oow6dt^ wyprany it 
prauy bricg AViiJy, kióra «kłai]ui^ «jq bj^ibic i 3go kcrpuau lVn4 
JoDerala i dyuuyj 3ch'J jjL>:dy. Ctkui ti^j wypniny ua b>£: 
1) Pobicie korpupu Uozcna i pu^rzuccnio gp u Bug. 

3) OcjY^zG^cDtc z aicprzyjadela i«rojcw6dElwA podbubk^o i lu- 
bdukic^o i pTiynróconie w nieb \^'tAdi; prawyolK 

<ł) Wfi£clkia ^7«Jlonie uczyniaic, Aby nopAtriyó wojako i Wnr- 
»9Avc w Ływnoit^t i fiirnA. 

4) Paa Jenerał iiurui^ sjc uin^ vi*kriQi»i> airnt b«tpi«caeó«i fta, 
ft Dftwct po«pi>1itc ru]i);cm«, 

5) Prjryoiyiiiać «t^ h^óil&ti w nybfattiu ocboiników i n^LruiÓYi 
4) NAkDnt<u\ jrJtt-*li wypadki wcijfinno ule kuJ^ uiti huiIać tn* 

pego kierunku, Jeiiciuł j£ Lubciskiegu b^dńcii u^ niógt tida£ na 
pmwy br^ug Bugu > upanować Brce^5 Liicwaki," 



I 



— 217 — 

Jfloerił ftluluchomk^ óvcicia]r wódz oaogIdJi jttko t*t Uona- 
weniun NiemojowskJ, wico-pr^^s Hi^du, v pUma^U drukiem o||^o* 
feanycb') uirsymuj^, ie vjr^anle Jenerała lUnoHcM) była to viv|>nwa 
uOrifliim, iloraioKTB, 0Łlkonntfti<lerovnnft, te J«>t, te jego pT«7iiiC3c- 
lueni b^io jedjrnie piiGcitrko Iloicnowi nia«zeniwai^, jego wjtftuku^, 
pobi£ i |M>tein WArjKAWj co ft^riUi^j powr^cii^ tb/ bj^ć ku jtj olwu- 
IUOh &! nimi ^^ytcy opoiricbducio t*.^ wjpraw^ |>o«iIi, bo irócUo 
tdttwaJo «if un^Udne i powaJnc i £ x<so pUDktu j) occduIi i wji-ok 
poiUlL IntUukcyc prt^loctotic wykazujjj mjUo^ i)X'b Iwicntr^ii. 
Wypnn^ jcncmła lUiuoriDO nie ^ylu dor&joa. bo &io ijlko iŁoacaa 
miał OD wyoftlejfć i pobif, ale oneiein dnleko ob^terobjaie pole ózm- 
Uma mu laitiiaciono. MiftI vroj«tvi^iJtiwo ticdl^kle i hibclRkio ociy- 
6ol(, zAgon on prftnry brzeg Bugu uczynili, aiiwo o lirzcJć Litewski 
dc pokuki^. W i«in v*iyNtkii^m oiu muiy by nujmarejitJri^j wzn^iuiiki, 
oby o Wartwiwę #ig Irołicayl i ilo hktJ oh pomfjc upUiłjył. Z ui- 
elrukcyi j^fruci ludaói Jte to ^eni wyHUmu uddiJi:lt]Vgo korpuaii, który 
tua na flvfój karb i rncliUDck jr zoiDa&zonycb mu giMDicftch diialoĆ 
i liujug prottodjui^, Uodojiiiy, te w obu ioatrukcyach nic musz zo- 
z&aciooogu catMi Lrwaaiii ich ojieruori i unj etowtL o powrode do 
Warwłwy *i^ cic mówij gdy cJo tego Uol^caymy je^oze łio^a Pr^- 
dfyi^iikie^o, który w«xy«tko obmyślał i układni, k(Ćry byl tnórt^^ wy- 
prawy t ioKtrukcyi i kt6ry tvyi';F«kh ^wyfruwa ta ttiiula pawei tó* 
wnownły^ utrata Ware^awy,*' a. wEemr^tu bclaictny nitcli jtwny j('j 
cel, j<^j iiamrę t |ir*oauieteiile, 

UJyby wyAUnic jiriirrultt K(unt}rim] miała tylko na tn-hi to, po 
jcoerd MaUeluiiifaki i Ht^nawcnlura Nicmojuwdki £UJ!it»C£fij^, li> jo»l 
napad i |>obtdc Uozeni i poWTut <lo WarAmry^ vrtcncxii4 polIly^l jirj 
bytby dobry i mcglu ona loacsoo kony^ci piiynio*^. Uoccii. gdyby 
wypraifa tyla dcbrje prowodzooa, jio^rtaien by^ pobitym i daUtko 
odrjsucouynf a tti^o Wiiniawi miała jcdn^ itro^S wolną, do^awy 



r Kilka eJ6w o rozkAKack. wyOnnych korpiiaom jciioTnU EaiuoriiiD f>r&o& 

hitLoryi kampamt 1^1 r-, (po potiiic i po fniUM^zliu, w polowio IJlo>;rAfj- 
waa*, w |ii:Joirt« drukuwaueS Pfiryii If&i." l!ui nuao^ iyUio ^lo irAnoiuku, 
r^ 1892. Z maltnai xmliiTivni tol fli^mo powt6r«oiie u to^4 nittora: t-OiHi- 
wJEvlAŁio dusJołi wojfinuych i w]rpadk^w, aeaaidyoU od 1 Sl<^rijmu 3ci lii Wit^:- 
iuia wal r. Par^-Ł, 1HI4, wyd^nło 2wie*kowBki*K(>,-' — AurattfJurtjfAi tt\}'atw<n- 
fnrtfp .0 oMAlii^k wyp«<IkAali raivol(i<ni poUki^j w odpowiodasi ha hio^n.ń\ 
joneroia Jlodcja Bybmakiogu- VM£yis ]8Kk'' 



— 218 — 



u|>ciL'iiIone. PriSoz lego K^dyger lalcAe bjl lagrotony i korpus niLii 
tjj'łb^ tiH r.tM do obrony •tcilicy jinttró<^i1. Lecz uygl^dn ohm ira* 
dćj )ri>dłuj£ jjistrukcji i tyni epo^obcm c»\y i^d o orJ eic siuic^nla, 
Jui iiaj[)[orvtextt ueeida ftccuki woJ4au<^j ]u6vi, Ae wszelkio od* 
r^bnc vryj>mwjr» wszolkio dztołtaiA oddiiclojch korpuióir nic tylko 
fowiony snwsM hyi w ikiij^fku i opcrncy&mi g1ó«n>^j mnoil, tld 
eeeeeg<'iloi«j ma powiony być na ji^j tit2C£«rbek i jtmig robioiiOf nk 
jwwinny być i jdj nicbcipiecacnut^^cin połacionc^ bo od gl&na<^j ar- 
mii łon wojriy Jo8t Kawifty. Ta ra^mU w obccneiu oMseni [N)l9ŻeoiQ 
dmkroć prawdctw^ ci^ bU^ilK lut Wunc^i^m bylji Itimi wuynlkttm, 
do mej nic tylko los ^^ojoy, «lc los Pol«ki byl |>ny wiązany. Zo- 
bacjrioy jednaki itioŁa odUmanio lŁ«Qtonnft Warocfiwte u»CMr1>kti nie 

JqA wyić] mćnifC a fortyfikacyftch WAreEftnj, pourwUicliiin^i 
te były oae za ob^efirno, zet roseci^le 4io«unkowo do c^flBiyfb url w<»j* 
akowycli, ob«(ubiĆ ich doctatocmio nia mogtUny. Tri rr octy lUmy 
ftłowft Dembir^ipkt^^, iil« posluobajiny i Pr^diydtkiego. Oa tak «!( 
vr tyrit Hx^li<dj^ie wyruAo: j,Nie tim mufri n' liwiRcIr hiiitjta ink ini- 
dD(^£;i> dci obrony, juk WaiAia^a. PoloAkioa aa wiulkićj phiasctylajfi, 
lue ma am jcda^^o punktu, któryby odr^boie nió^l byi utnooowmnj, 
któryby twor*yl ańcjacc obronne i priyetgp nicpcdobuyiu ccytiit, 
a tom aLiŁicii), uby olly bn)ni^CQ cj^runuidKić moliia m ^uokla łhti^icj- 
M9 do o|iuiiowutiJu, WnrazaT^a ua Icwćj firouk Wb^ty twony pół- 
kola, tclórt^go średnica mdlul WUly nie uiniej«fa, jak ^42S metń^*, 
etyli 3700 Ai^iui dlugoiti. Tik r>>exmi«rna piiuimń xajgla joM prws 
Tuiasto, ktt^rcgo ludnoifć nio odpo^wiaila obF^nTowi, ZabudoAAnit, wy- 
j^nt^iy flt:<:rdck miuMHf s^ !<;;£ uniżone w ub»£<?ru><:K U^itdimeacK ogn>* 
dacb. rawet poUcb, w noJYiickirrj cic^d x driowa postawione, a lem 
Mi»«in taditój trwłilojcl budo^vy ab majj|- Nic «| lv aUrodaniia 
gm^aliy, ko^cigly Saragoeey i dla Łe^ o wćwn^tmi^j obronie \N'ar- 
ftiawy ani niyil«ć nic incina, lem bufdiićj, tO <vick«Ła Cf^ »>>o- 
iskaiic^w aUada ei^ t ^yd^w i Niemców, nie bardio akicnaycb dv 
ot>ro»y t uulki, i Kkitlkic j»riygoio^inniiL co do irewnitrEatJj obfonj, 
jnkic nykonnnc były, robiono albo dU zaupokojcnia oplni publieia^J* 
lub dla inralr^yuiuiiia trliwiluwc^u zmpudu jakieifu uddxia1u nitf{myja* 
cięła, któryby mc«podxianic ni dijttolicy ni6gl ugon acxyoić. War- 
tfawa pracd rcnolucy^ b)la na około ualnołi opnaaDa, a irały 16 
W£niei9ioc« były w celu ulrudzonia ws£dkieb pnetnycnu bandlowycli, 
Dy) to rów i wywytaunio^cpaułcnicol) 10 itóp »xeroi<io i iylc£ gł^bo- 
ki«, długie linie bet ładn«go Akloku dla obrony. Gdjby niJy te od* 



P ^ 219 _ 

powiodAio vDJiki«ib obudiić obciaoo, tnebab^ było kouiceznic prty* 
ńsk6 lancif, r^duiy ^1% boecn^j obrony. PóioK^j inji^io it ^iam 
obrony włrjTsikcie mifj^on, które w^nn^rn dii4T^ mogły ni«pr£y}4> 
eielowi, k^iH do c^tiloaiijdi, b|i)i, tiiJF t]o ulnuluiemi jmiiu pr£yHCf|iił, 
i dlft lego otoctono BjcuiWmi rói»c KanucAsknoin, ogrody, !iwkt; n>- 
biODO dueU w^ar^iijK;, i^Hut l>tko tiiiejece dogoilue lub hlociic ku 
leaiu 01^ idiiwało, ^V«cjr«tko to było irykonaoc podług fuad a euij- 
J<rp»£ych k«ifick eituki wojcnoój wycacTpanyclu Zrobiono vriclki« 
dndo i ro£niiii^lo wielo ltl«iitu i poj^cin^ ale n« monon^jcio utsada 
pr*yj$tft wetyitkicb i)^^! pmc hy\a błędna; Jtdnjo *iQ. ic stipotmo 
sapctnniADo wt\^ś6 ao nwsgg rointiar izai^ców i \M^ uioJtkAf jakak 
do obrony uiyu być mogln. Prauidi, Je chc^c inny «y>iein fbrtyft* 
kftcyjoy pnyju^, ntcncini tr/cbu b)lo nirlkie po4iii^nb iiciyntó 
tak pnex laiedltmie róSnycłi labudowuń, jako iH pr»Ti njMuwiooio 
ich na EiUA^CKiTnlf! larniL nn pm^^lku ]n'xox ngwii ni«pr>:rjarir1a. IjCC£ 
w takioni ];<jłuli?DLU, >i Jakicok my UłajdonatUiiiy iif, UJLcba byto 
omLc^ i:<tćwi{C«iiie riiajitków pryiA^ainycb uci3^nLĆ. aby ogiA urato* 
w«^. I,cc2 w Wantafhic cbciano wioyatko bronić* w»ry»tko 'ulonif, 
«icc wM^tic miuiclijuty b>6 eUbi. J«aon\l CMopichi był td^tnta, 
io War«eawy nic moina inocrt^j bronić, jftk prxcx walna bUwę i dla 
lego uio «2ynil JUdriych rtichub i kidkulacyi na fony£kaq^ klórobj 
miały na celu t^^podredni^ cbroog ml&itd, leci ohciut cylho m\e& ni^* 
kli^ro punki9 wyjiu^ii^iD dobnc ai]ioi\>tvR(U^ ktńrc, gdyby nicprzyja* 
del^kA nnnift \Vi"!c pT/cjiVi raUła Ł w H!J nicłmicrnij prr.i^tnenj 
iilaceać j^ cliinubi, tfluJtyf^ umgły dU imAtvx^ nujrK% ^dx do upurci« 
jakie- fiiiiydU, b^Ji Cjtc-^ci araui, i tym tpooobcftk ^'.apGWTłionft była 
moiao^^ »iuwieuia koriytincgo o|>orn. W Itm tvidt£oiu ) <«lu ta* 
cffto fottyfikowa6 Królikami^. Knkowtcc, Wol^. ki» Miu^nwocłu 
i moc punkta. 1'oiDalu prtydawano do tcgodiida poirtdniOi w aa* 
miarce uiupeTnicaU £y&l«ULU obrony i uirooowania róAnycli punktów, 
kt6re Mbk w3'»ta«tano )jiko nioene potyoye. Intynierorit t^ bar- 
dzo iklonm do ntdicnia wf^diic dobrych pozycyi I łntiio nabi«raj% 
gTMiu do pTi««racaiiU >i«iitł. Tym J^iwsob^m zeAngmna Iłiila Tor* 
lyfikkuyi Vr'oTH/«vy w końcu xajęłn ni«xmivTny ohr^g* du 15 'niorut 
ciyli i mil frnncufkioh docbodzfcy, nie Ijcc^c w to ani oparcia 
o Wit*ltt ani forty fi kowanej Pragi, ani lei prcaulo 30 odd^iolnycli 
|funktów mnocnionjcb xiiŁrio<^j obutcmotci, t któiych oiektarct jak 
Wola i ^larymor^a «atiic |'Olncboviuly [kj kilka tysięcy wojska do 
obrooy* a lytncutKtri WdU miała tylko ]£1X> lutUi, Nn HÓ»«rti« 
ob««iiecnio cala natu arniia iiio vy«iiiro3a1n. Było vft^ rtcoią jo- 



~ £iO ^ 



la |iirni«Tviił uderztiuicm Moikili w icb r^co do«tii6 *if muń, boi 

Tak Pf^tlt/uaki ci|klei0e (kirljrDkac^e Wurwnwy i 0|jU leu jortj 
uiiikucKoiiy w jego pUmiu w um inicjtca, gUric o vrjprawi« pna- 
Cłw lioiGDowi muiyi. Otobliwazc lo sdftracoic. Zdaje e>Q bowu 
jakby iaku^ fuiukoflć jeeo pióro vhio<lła ku duj^oio w)n»n«fD UdoU. 
Snin pln&u po<1uuc£0 »tal bi^ sktkjotttzcjuym krjljkicm, CMfOźwdj 
piflaria DŚc oddala Dkr)ć i t^irrjtn^ti »i^ pnod z&DJonookjf eKiuki| 

Ponifl^ai Wflrjiiuitik mlnln być broulooai nic wchotU^c v to' 
C17 la m}'Al bv!n imfna luh bl^dna^ !<icJ ponieniii bylu pnyjłju 
t iJu Wtirujfuwy rcalut \m ToUki pi/yuijjzaoy, pn»l<) dbi jij uUruiij 
w«xy«tko poHinug byó Vityta co Łjlko molliwcm do ul;ci« byhfh 
PofiicnY^ 20^ jej fottjfikacyc hj\y totkgic, obKi^m^ |)Oiiktfui c^ćjl 
aiimi kti obraoio pulnrcba^vuiio, a wi^-c koniccinio e tego vrjrpłyir»lo>' 
fo wcjsIiA £ Wcrtaawy wjtj^tnć oic byto woluo. Jc£cli tiU odd&lunCr' 
wyeliuse być iuiii]o> te pod Tvuriiiilticm, 4^t>>' ia kaidjiii atrt4oi», 
SA ktuUtym (LliŁkiom ou obrtmi^ po«pic«zyA i powrod^ iiK^glo. Tycu- 
csasctit inaciny korpu* w}*«)b fti^ pft ti^pranir* kióićj ani cijuj 
trwaain, ani tfera ob^ircmo^ri nitt «^ 4ci^]e orniiLioiae, Pouiysl vt\m 
Mm }ct pie dubry, uicfljit^ai^^ljity, btcdny, pr/edwiiy ntwkiJum *auikEj 
^i>joiiucj 1 nawet Ktlrwi^inu ro»^koni. Mimowoli wi^^ prayclKalń] 
ua mysi pyUuic, co iiiof^lo L^r^J^j^Liakit^^o do p<filaiJKi, u Krukuwi«^i 
kiego do prtyj^cia te^o pkou epowudowuć? Wyraajomy t giry, lo! 
w tłfl^ićnt pnxjk(^niiniu o bli^d uiny^liiy,^ o ulatnkuk wrogowi wti^ 
cio WiiTvEavi'y dio poeijdznnif iii>;dy Krukoniccklc^, a t^m wi^J 
l^r^dłyAikicgc. 3Łolo uiicdxy raUzj^cymi Knujdouuti kc lak Uobr^-I 
dualni i krótko nidincy, któr/j ftlowom Bciua h^iar^ dawukli, ab 
t pounodci^ aiDi o KnikowiecUim. nrti o Pr|diyiłfikim tego powia- 
dxic<^ ni« molniL. KrukoiALOc-ki mt by) bex |)«wii<y zDnjomoM asiuki. 
milttuTu^j, uid bn doświadczenia nojcnncgo, a acx*^^6\tttAj 
iKtay*\ pnikl)ciLuy, uku vvpiu>\iiv^ a. Um aatuem nie tu^^ niti vii 
dxieĆ jukie ttUy ku obronie Wftr»£any a^ poitzcbue. Watak ony 
Skrryueckieiuu <;dpoivicdiifd, Ic ^J&ika Uo«kti ku obroaic oko|>Ai 
WarMAwy Qi« dopouioie, leczi ie ku temu Uotnego źotniena p^^ 
tneba. Tcaibardtitj wito teruz, Iticdy taa nim anmym u»£y«tko epo-j 
czywuło, kiedy eam za wtiyalko byl odpo\« icdunlny, miałaby ti 
pTaivdy nie doMr^cOi'' Pn|c1iythiki z»iiny j*ku tak Etloluy ^ojfkouy, 
je*£?^ kpi^J to rorumidl, a przytoczone J«^ pUiuo to tfwierdzft, Zdaj* 




^ Ml — 

■1^ wiifC, i« główne JtrodUi rc^gn bl^dii kfalo Kt^j w ftowotMcK po- 
iŁ^Giofch jnk Miliurnjrcli i Xi!a)e alf^ to ch«;^^ iiktnilt^w i^owJrina bj/^ 
Du m^wjfraniein ugadkt. Co C1imtm>w«ki im i»tiittiir^j rmlKiii wo* 
LJ ZA koDicczno«ć foilairat, tol mgio nij^lul Krukowiccki i Ih^ 
dijńiki, tylko ChrRAiiowtki mniifj dWły o po|>uUxao^^, pmwdg r^ljo]; 
KnikoAHwIfi KA^ i PrAdfyaski wA;^yjiiko poci TncHuDck brali, chcieli 

Ii pnpuhmoii KndłO^ft^ i ukhdi' tło ^Inittni doprowiultić. Trteba 
tiri^C bfto lAk okolictnoACi ukartoTroć. af>y aklady jnkci koDiecinofó 
l(f przcd»tAwrłjr> Wyprann juoorak Bamorino iuibIa byó Aroilkicm 
do lego. ljie£orio> to knmairiiio Hr>xofi«i flpowno!^ci% pobije, ±c wtbmek 
tff^ wAdt iiio«k[evftiki b^iie niDi^j twurdy,' bo nAdsi^ja iiT]u»renU 
ykAfttuwy głoilftin do ]ifidd»nin nig xtitkm(-T gdyt JŁywtmA^ x piu- 
wfgo brwgu WwIt bidzie privcWdj(ió, DilIćj, lam Paszkiewicz bg- 
dxre odcięły od ewych komuniknc^i i eily jego aic zniEucjti^, bo 
bciULo nniiAl cx^AŁ wojtk swoich odJAC^yfi dla pmy^rói^ctii^ i sapc- 
^^wnicoiA evo;ob linii koiit anikflcjjnycb. Tein ranieni pri^ypup2G£OQio 
Hiiltirmi] d» Witr««iw9 alairalo si<^ tri^tpliwe, a prio; 1o ukkdy na- 

^^ OdwroiDy md lupctriie wp1yvr miała tn wypraira my^nei na 

^HPolak^fT. Bet kctpUfu jenerała Knntorino Wanmawa obroniona hy&. 

^■lija tm>gb, nil! jrJFrli kom^i]a hyUby dol^nii pryi^ailiconn, ji^cli ka- 

^■foly awojf pouinooi^^ wypełni, lo priei: pnic dni brcni^ iii^ iiHłłn^ 

Blak wjETXTma£i opór «tavi^- Lnc£ podobna cbrpaa muń wiclkio 

ofiary pocięgufj^, krew obGdc |0|>łyaic, o^^icf^i cferokio iinutcusnic 

ro£Dio0i«, pn«lo pr^ObUach i trwoga w micdm tapajnui^ i lo podo- 

I ieaio AtnoM t'tq wlajcitrem do aaproponowania ukladóir, o którycJi 

,' uras naród nic chco tluch^. 

Takie j«at inocae ikiucd pnekonaoio, a po 4ci»leRi rozebraniu 
I iibadaaiii vr4Ey>lki?go co keueJo. iv oaHto ntturmu )Ctacie il^ «vi^ 
O^j ono ognintowalo, rho^ wyiti^j^my, irolrlibyilmy ing myliA, 

l'o powyiciycb il^t^jfEyach wojHko Qn»ŁB cofnęło «if w okopy 
Waniawy i pod Woły na Imkcic bicyni gl^jnoic m^ ufadowilo. 
Uuiia^ki tvior£>ł pntKC akiiydlo* Jt^inicrino lewe. tciccrwy jutj Cty* 
Bte cajfly. Uy^uja 3-ga jatdy rcccrwowćj b^la na ekntydio, Iccc 
trocbc w tył u^unifla, Dyirizya ft-cta jaidy na Pni^ Koetlala po- 
«lanA| aby i farafowanic uUi^ió i pr6cx lego odpgdsiit^ pod)a»ly 
Roreaa, które Jtji pod Prag^ f-okaaiywa^ it^ lacscynaly. 

Armin monkitru-uka dola 17 Slerpoia w Błoniu 3raoboro«a1a. 
Jfiserał Włti j: cr^ilrJa p^dr citrcymnl roxkai sbliftyi^ ti^ ku War- 
flAwi^. Donicwieuie o /bliteoiu si^ i^^dy niepr^yjadtlflhitfj wtennaa 



— SSft - 



iloRUi«j ^^wD4jj kivM«V7 doislo, kifłd^ juncrit HAmbińt^t na ni4di»| 

|>oxtinn1c ueijrttiA i roikiuuił JRnrrnlnm UioiruktPfitti i Ifjttncmiile, nhy 
JAtJy, }aką VI aitfotcli korpiuacb luaji)* aa to vr hicrunku Btonk uijlll 
Buce (o b>tA ;:u})cltiie iiic|jotr£ebu>, g^jri rotpottianie wtoDOiM tjilki> 
poitiono hyi robione, kicly tam wiadomotić o nieprijjaciclu jeM po-^j 
tncbnA A DA Innoj drodze jćj otnymaó nic nioteiDy. Ltcx tataj nt^i 
bj-to Ic^o pf»yptŁdha. Dobrze iiicOsjono, to oniUA nic|>rijjftcieUni| 
Ul ftanii poiT^pujo; many hy\ j«'*j shbd, oftuitja i dto, Pro«tf bjtej 
r?ccC3ujr i( 10 prycJoio jijj elrait*, n wi^r? nic MwegO doiri^icioA 
tt1« incglUmy. 2T«tfvt% < vricłj kotóoU lutentki^a |>nex t«1««kof5' 
wiij'-]rKikn było Ttidn^ nJ^ tto Rnutj^nn^ pmwic dn BWitt, a nicc orajl 
akutccaaiijj jnk ki*^«lkiG rctf[jL>£iiM:iia dmUJ xioglj\ Itoikftji ^*P^\ 
nnnjr bjrl po ]xtbku. Uainoniio nic iroiumial gu» odtlol wico «iro*| 
Joniii Mcfuwt \V]ad/sUivovń Zaniojskitnau, nic iroMctfc nic &ftvK] 
j nio p}'(ftj^fr, co w nim ftlę laiffioni. Jft«da korpueO jcocrtlft lUmi 
lino jinajdowiUii aig na f>riodiiiob ntniacłi i Ł^Iko dwA ]^j MwadrMj^ 
były do u^ciiL Ponifi^rni rotkni mó^it, aby silny rokonciaM wy< 
tlanOr więc i^utkowoik ^auiojalti lamtuet wai%A6 na konia Ł doj^bi 
do gtówn^i kwnlcry, ki6ni tylko o wio»t^ była cddaloao, poitftttCMlI 
j]i7f1^ 7n«|[i]ii4^ pinr1i(łt!i 1 rlnl rrztcji? piiIkoTmikoni GnU<in, aby Ł dir< 
b:Łiul](>imitii H p. p. I., diAoma dEiułatiii 1 diiVOcn» fiwidraiMlid 1] 
pułku kałUkiego tidal nc do En^bjcniB Ic^ roipoKftanU- 
niWy wojekok^y t Krarcyl przebyły, odnainy* lecz bez najinaicj' 
«z«f^i do?wiadcxcitin, » nawGt wyobra^oiuft komandj ) pro«sdftAii 
^oJFkA na wojnie nie maj^^p poma»Krowftt, ccyli rooK^j grom$4i 
8i^ ponlukł, bcv mcHowanift konicctnycb Arodkow oMroino^, |tki 
axtuka wojenna onkattije. Wiit tmprM po^ifpowft) i pod Bronia 
tporkanic miała raicj*cc. J«n«nil ntcprzyjadcUki nio pous^bo**^ 
dnego ulcnŁTJ, nie potrsc^bowid głowy Uma^, mftTiewróv czynić. P4 
prostu otuciy\ nmi uddmi 1 IbOO miłego ln)ni«r» cz^jEci^ vya|] 
ci^jci^ do niewoli srabmJ* Ta wypmwn dowodni, jnk jnA wAród &u; 
wrojtfka »tu]£ba nojenna bylu £Biiicdbana. WIaAow Knjk»»M-cki tAtch 
mowikł wtadxc, kiody (o rozpoinaiiie nnatu inl&j»e^ ricfwtzy lo 
raporl, klóry od armii odebrał 1 mógł go rinacnJo ui d) 
wróibf> 

Dnia ISgo armia mOBkiewaka Irtdraa równoodkglcnrti di 
ku Nadariynowi mMierownU. Prudnia etra^ ^JCL^ Itaatyn, jeo^ti 
l^aklca wEifl puycy^ blUko Wollcy, lal gunnlye i korpiu 
d)'er>łGi NadarEyn, gdtie i główna kwatera ułj^tona zoMaliL 



- sił 



I 



djger pntcAiciJI Wa*1^ i otrij-mal roskni wtfijMhic oouc uzbrojenia 
w wojowodilwAch Kraków fis i cm i Snndonicrckicm ricpodobntmi. 
ucvjm^; vreEyMki#i&(oby wojenne i ty wnodf tni«c»y<5« jokotci x<iviar«k' 
E gtćwDA tmirn Kbic olworsy^, W tym cciii poiun^ ^\f do San- 
ilofniono, »3t sihy Ho\k^ wojptrdihcirn ?n]iif., poiv(^T« aby komdni' 

t W^fH^nny przybył dln uUjfrtji rlawódTlwn lycli iIwĆcK n-ojowódarlw, 
Pl^ru*/^ }e£o nynikoj^l) h^lu mJtrzuoonc im«z« moJmKii w j<fOcn punkt 
£grcDud£i^ i liadoai ra icii pjiiki obrai Pulkou^ik KoUnkowAki, 
Mó^onnk do ro^cka^ti prtcc Oput^w do Hfldomia po^fiMial. Hydy- 
gci uniadomiony o jc^ inantu. poili^KwyciA gi> Eamiciiyt i niv* 
^t^{)uj^ce rox|fon:^z«nia Ptrciiu wojtkom wytJal: 

Jcr.cml Kvr»ctni«ki z dirocnrt baifllionnmi piof^hoty, i acwiiira- 
\m\ judy niiul poU tUo eic udać dla UA^iUania j«nemU Hókfckhtgo^, 
btófy tara #iQ Ennjdownl. Kabł^ Wunomb«rgiiki by) mti ku ir^parda 
pn^naciony, a «nm zaA Kydyg^rr prgrocivrko Kolnnkowskiemiij i^J 
goiFioe DDvt>go łcliiiena pol^kkgo puc^^njt. Aby nie ubHa oHAra, 
poakfi-al tny były drogi, urifc dd trxy Qi1djilii1y uwojc wojaka jxi- 
dfiutil i Incma ulakami rnanerowal. Koknkow»kl doeir£«gl nk- 
bopiccienolwo i pr£cx Golcwozfnjur szybko <Kf^f: vir raiT^^K dosi^^ntt 
atCl^i«ric lego n^icJK*. lccx dcia lU Sicrfiait i^fzti GciiRinro pod' 
Orankf dop^dcoaj loelal. Smiiklo atani^t do walki i tn^łoio Ńc 
broaił. Kilka nay oiiroroboki rozwijał, aby jtidtio aiopr£yjaae)eki< 
odpór ncsyoi^, lod gdy i a ly)o niapncyjado) pokafytfai ti)2ACf|tp^ 
ku luowl odwrÓL DCtyolt Lecs loa |ui byl prT«i ainekAw nie- 
przyjaciela kich obsadzony, przctiit^ n^ wi^c |)04tafiowit- 7iC wtuyat* 
kicb (tlroo ob«kociony, parly^ juk lew mq brctriL Trze^zlo 1)00 f^micm^ 
walec£nyrb iMidło; dultku wti^tl^j raonycli Oo aU-wnlt vt^ duiitAlo, Ale 
nakonicc nalauDy Kolankowiki w 300 pc>zoMal>ch Jolnicncy u^ 
pnebija i > lUtyckiua się ^^'y- l*>fkay oa c^yn ap^toi) i do- 
itiódlt jak widc ca nojato tnoit tca, kto dwojq powiDDołA nctać 
jftM zdo1n>ai. 

Jenerał Huiyeki pod Iłi^ bjl trochę azi^^c^Hwszy. Tu jenerał 
K«i*tnicki wyttaay, doirieJziairizy lif, ta łtily poltkie aie s^ wUlkie, 
lai^dAł tanim ko^jitcm Uar6w i irblilyt m^ pod miuRto, .f«n«rat 
poUki pTzyjii ipotkank- i na len spoiob auroje svoJ4ko rorpor^dril; 
jaula nttłyrtika [«od doTÓflztwem palko^riiikci Kii^yckirgo i butiUion 
SS p- p, L prEfld miiLfieiii w Myk poaUŁ\tt1, Mr^clcami eclaymi aan* 
tk»iuier«kinti ruijbltlsic ilamy ob«idxił, ua rynku xai| w koMole l po- 



— 251 — 



blifki«łi iłlicflch |>icolioL^ roEflttLwIK MoskoJo «^Alk{ ri>t|>oosyli. Nn- 
pTXÓ<] j«Hflt dmpooy, wywin^Jy nic, n mijor H^nning ich |iroun<ltrl. 
Pułlcowrik B<^fTokl ze awoj^ Jai^c przeciwko ilrrgonom wy^d^puje* 
mnjc EW rrj:4;lc i wproHl ku tUmu^t^y ii;ci!iLiewE<kieiim kuiim twrnm. 
Oho w oko »])oji2c1i aobic. i^micr^jli sięt pftlnuc rtc^ękły i EF^iining 
jul na ziemi \ti}\ Uragoui cofnęli 6»f, riecholA 3Eji«bnila ja<dc 
i larftz kił mittfltu ńg po^un^jtri. Jcncml iiofjcki roikujil ^ojpkotn 
W3'fciim^l^in odwrót ncynić, Kicfpnjjaciol Łcm o^micloiij ku mitslu 
podfi^ i jui jcfii nft rynku Lc^ wtcnczoa na^ia piccbot^ ze ff»y- 
tkidi ilron ilaji? ogniu a ]>ot^n) z xa dom6n* wypadn i uilorTŁ. Mo- 
*knlp (?offt<^ Btc Tiiunrjj. Ipcj: kn Tflftlonicciu odcrToiu mUsio rapnbj* 
I przei. lo jtdyiiie uelioilzi}. AYk-c/AJr ktadziL* włh-e kfirńei:. Ksii^ft^ 
Wlirtcmhcrg^ki ]irzybyl swaini w pomoc. JrEicn^l Rólycki vixnnl 
Ei» «iia^cjno lUc opuici^ i cofD^6 m% ku ^/Olowcowi. »b/ uaiui^d 
()i> Hndonim eic uiłnć. Lccc ka* WurtDmbcrgaki uprzedni |^. Je- 
twral polłki pod lViytykQ po%ay1 sł$ z Ubucbowi^^oui jaIcoKtA 2c 
AzCEijŁkniiii KolaokowBUicKo i lami^nyl Ka^om aiakovra6, W oocry 
duiu 12 Sierpnia w l^m kicruaku niej ptUcit. h^cz w drodu do* 
iffird^int *ic. ie jenerał Kydyjjer dniom wp"ó'Iy łUdfim opanował. 
Spdpieniu uici^ Eumiuni było uiepudobiie i oifiifjl ai^ kti Szydlo- 
wcoair aby drogę do Koi^^kHL i Kkic ^Mtonić. Pod SiydUinccni 
Icbrai doEiieaieDi«. ie jfliieral Tytimn w i^udit^niowic r«br>-ki j)o- 
nlitazyl-i udał eic ku KoA^kim, aby i tam to aa tno uczynić* Jenami 
Hi^ycki w ^zybkicb niarezAcłi przez gf«to liuy i góry pu^l m^ aby 
go uprzcdzk' i Koiipkiu iiatlonić. Dopial cdu i pr£«d KoAgkłfiini 
taji^l mocn^ pozycyc. Lecz praybj-ł tiowy Dłoprayjftcici, g*lyt aam 
Kytlyger za nim [to^cń ezyaW I dnia anif^pnego w nieczdr pod Koń- 
ukicnd nian^t i T.iivnx w nticy rbcjal udi^Dtyt^ Prcfuliiie tiasi*; Hirała 
dofllrzegly p r/y goło n^tiiA, a ponieważ joiicral Ui^Jt^cki hy\ za tlal>y 
nb/ npolkanie przyjj^f, zaraz przeto ku Kitkom coftłć cię zacjal« 
Hydygcr iiofcxony» prócz lego ilaJcki od glónnc-j ariuil i od Wi«ty, 
siedlugo * Koi^ekiob gościł i oazad d? Kodoinia powrócił- Joncral 
UÓ3(yi>ki njtparty nowym poiitki«m, *> pułkium H. p, I pułkiem jaz<ly 
KuR^ia, mocny kolo (i tysięcy, po«un^] »ig znraz naprj^ód i udał ńg 
kn Serydłowoowi, aby by4 na strafy wojow<^iizr«a krakowskiego 1 ka- 
linkiAgo. 

Takio byki dzialasii} jenerała UólyckiegOt kiody naAie wp|»kA 
pod W&r«zAirr^ «ig ccfi^y i kiedy Krukowieoki na ctuiti Kz^du ativ- 
wal, Jcucnloiri Kydyg«iowi r^łn opcracya w wcjcw ridzliłic »an- 
d(HJiier»>kicm o^lbyin. nio t^kJo za5za£ytu przypo«>< Uart»ik^ iroj*k 




— 2i& — 



» 



polshicli i to DOir«j:o toloierEfl, iniat pncciwko *obi<, i tycli mai roxbt^ 
oni pokofiAÓ ni« utniat. 

Vo opUBicieiiiu prMs j^ueruU Uydygera Lubtinn, yv lulcjfrCO 
]ego {en^nl Eayzarow tu pr^j^zcdl. Mini oti dwkr i^wisyo pkchotj 
i jcdfic ijywiayc jna<!y. rrT07nAC£0meni j«go byb 'MmoU oblcgt^ 
Lublin mję^ I Wlilj pilnawtŁ^ 

Klnly w WurMawiD wy^łrowA ita Ro«ema bjU ukUilana i kiody 
ma irlclliko Qt«1>eK[iw;c«;i^AŁiTi> groiito, on, nic ula {ir7j?rx(iwaj^(*^ nm 
prftirie chciul ji^j Apcłnicaic iiUlwić } n iyin celu rui^U ntiprujil 
uciyiue lamicrcyL L«C£ tbjr 1'ragQ £(3obvA, trzeba Łyln pomoc x Wur- 
Mttiry nii^poilobnn ucijni^, etyli jnaczi^j niost na Wiilo tni^dcy War* 
esftw) A ^mgą £m&£c:£y^. Rmca nie tniul jcilciLk do nna itEOEcAcift 
a '}\ii parę riuy dg^fuit naMtj ręki. T«irnz ni«|Alci Sliwioki, rodcm 
2 WAr*rawy, kapiTan « k n^at er ini&lr2<ł malwie moAkioff^kieiii, ofiarovtt 
«i^ TA pomoc) >t&tków pnliycb ukijiI na Wiiie spolii^. Kktiy SlinkU 
przy^totonio rio Ifgo rohit, jc^cml llowrk poeun^l się |>0(l Wielkie* 
DetnlH^ A fiolL-m pcid Wiiwcr i takiti; \iTzygotavryvsti\ ilruliiii^^, fu^yn^ 
i vrft£y«Lka co do c^lurnm potnebne było, aby giy Sliwicki muat 
imtiA EE^znif, on wiencxnB aztcinu <tt> FrAgi ni£||'ł priypu^ió. &1«* 
nickicnłU lamiar tn^ nic udał, g<ly£ tiA*7<i eirtiia nad W»la dodlrzcgly 
«t>ik] płynące, flilny ogicii rotpocsęly i fmoeily jo do Ewr^enift nc 
ku Saekicj K^pio, gdvic u^jicKty. Sliwtcki był cicjlko ranny, w kilka 
lat polem w Puylu widjti«)i0my go» 1«oyl «i^, kaw^r?a1 i konnt, 
■by pocinl karę ta to^ i« Tfk{ prMciurko matce ojf^r.ytnle podniótt. 
Hoien po nicudanm hI^ »mUni Slin-inki^^go ilo AliiSiika ain nofn]|ł. 

W nery x 20 na 21 Sierpnia korpusy niibŁe {ineittiiiiiLiinii na 
wypluwa |iod dovr6<lf(wenn j«ncra)óiT Ijubbńikiogo i Ramorioa pne* 
esty na prairy br2«g Wioly. 

Korpu« I^lMCi^«kicgo iJcIodaJ aic z dyitityi jasdy jcnomU SkA- 
rlyń»ki^o, tncch brjgAd Ambro^go Skuriyikkiego ^ p. #. k, i 10 
ułanów, Watonicm 4 p. e. k„ 6 uUnów i dffócb Aiwadronów pułku 
liaU>ki«go, MyciH^kicgo 3 putkti KmkuflAMr I legli wolyńsko-litowAkićj 
i Amdn ibiit, ogółem: ł&S? tni^ii. Fn^ct te^ doli^ntone do tego 
bjlyr oddmly r. i1niviii'gił kqr)>EjFiu JenorAlA Dewbiu«kkgo, uUni pod 
rmkasAmi JuuimicM, aLfieley MatuntirictA I Bro^»kkgo widłut 
Uijgu AA^tuly roi«tavi«oi, A mogący aif LIctyć na 1150 głów. Korpna 
wi^ j«ii«raU Lubiei^«ktcgo, prócx tego co z >loJlinA tnógt on uAy^ 
vynOHł okok 4 tym^cy *cinior7ii, 

Eorptu jeatTAla RAmorinA ftkbdtl a^ t t\w6ch clywttyi pie* 
clioly, a 3^ jcnerałn Sieran»kiego i Wj BwUA«kiffgo, t dywiiyl 3^ 



— 226 — 



JDz6y i brj^dy jftfdy jtiit^raLi S^uaytle. Oywiija 3dix |>L««Hoiy 
1ia4'c[>iij^ ]>Qtki lic^Ut ptrririiXR hrj-gAiln S i 14 |i, p. I n rlnigA 
1 ft» 21 i 21 |L p, 1. I Ui*lioT! Ł i |>. a. {1. Dywiiju Clo, 1 i 17 — 
fi i 11 p. p. I, I batnllon Alf 2clcńw celnych niDilomie»kiclL Dywitjft 
3 JftcJy flkładftia ei^ t trx«Gb brjgad i DoiCępuj^cc i>utki do ni^j 
natelal^ : 2 p. a. k^ p»lk knnbimcr^w i iiuił«i£lai\4i<i, jakoUł 9 p. 
vilnni:'>iv, b itlnnów, ^ pułk u]lU]ó^^~, \f2y Maxuróv i dy-nijcyoii IgO 
pułku uUnótr. Brygada tiU Stntydfgo miftU 9 pnik ulnt^^^w, pułk 
icatukl, irtyler^a, bAter}'ft pozycyjna Tunk>ego I Frahllcha i pfj| 
baiofyi jioiyc^jni^j pod L^kiin, kkkn bntcrya Low«ndAvrjiku*gi> 
1 konr;a leUkji Ja^jienekkijo. W ogńle ^7 baiuliandw pieclrot> 16 
ly»iccy iołnicr/a, ?0 n^irndicinikW jatdy -(SLM koni i 4t) cIxuL &»cm 
około 20,0t^0 lolnlcra*. Tifikuj koipuB i na ciek jego wiek wobić 
moinn bylou 

Korpuii jcncnib Rnmonita jui dni^ 21 rai Pntdjto »)g majdo- 
ttalt leci dopiero dnia £3 w mnrsT aig pudcil- Ola ciego dtioń cttłj 
nuornownno powŁedd«^ mc uitiicmj. Do koqiu»u Uamoriiia prty* 
ł^7j'ło &ic parę oHt^h pyiiłlnycbt k«. CxarToryłki, Gu4tnw MiUc^W 
Wftki^ W^Jyk i kilku iuoych- li/Hea; tu w nuturtdtiy:ii Ue^u. iiiiedo 
wy»cki4) potycyi oeób, mole uie i&tbigiwaUby na uspoiorienict l«C£ 
ir pi>[TrATx i x\n wiara u wKJ!y«tkicgo brui'^ kub^ pnelu i (o prty* 
ifCJtcoic «i{j pod tenże focbunck pcdciij^nific, 

Sidrano iiq d^wol);ci^ £o gltiwnym cdeni wyprtw/ j>DcraU 
Ramorina było o<aby labrarte kti granicom Golicyi tiprowodiió, nb^ 
Um acbronić *\^ mogły i iu nawcc w tym colii ^«£oikio ofcracyo 
I nichy pod icb kierunklecu uŁ<ladftQe byty. Ni« ma w len aoi 
rlyern. pru^vily. Din ir»'g(> \ryprnwH mmłn tnii-jice o^HiKetrnie powin* 
dzicłt^my, itkatrukcyc pudaiic imyioc^ylj^iuy I iridtiolUiuy, ie «iii 
elowa tum nie tiia o osob^icb, klóre iltipicni p^Amćj do korjiituu a>g 
puylacr.fly, a nadto nic tam nic ma o tbliianiu «is ku gruiicona 
galicyjekim, Sroact^ jak mojna prrypuici^, aby praifi obyiTatele^ 
iartiwi paUjoci, tn^diowio poświęcenia i naitug mogti wtooctoi dla 
nvoj«go włatnffgo ujiicin liczoo wojeka uprowadzali kiedy loe ofcsycny 
miał się na orgia ronrzygafi?, , . O i!e znó te oioł^ cywiJae naopo- 
turyc irpływnły i jnk wpływały, pom^j widi^i^A bgdxieniy, DU 
cicgo QDC udały «jg do rcecnonc^o korpu.iLj, dl^i cicgo nu njprtwg 
|>oci4^Dcly? Atnutna to^ ale bardio łatwn orlpowicd/. BcipiccfCDnlnOi 
ocbronicnia u oboyoK ^ziił^ali, bo u władnych braci, dla któryck 9%^ 
po«wi{^i jogo nic nnicU. Opowiudaj^c noo p4ttna»t«£ci, wid^i^ 
liJDiy, £e ich iciiiooa na lił^io prookryp^yjn^j «i^ taajdowałyi 



^ 325 — 



f^ralEfefc \ (o nów«so iolDtona, mM pffMikko »obie, I t^U oni ro<bi£ 
mni pokono^ nie utnUI. 

Po opuitet«Dm prKł joncrAln K^JygorA Lublina, w miojfco 
jego j«nrim1 Kayinrów iii fitTysK^dl, MW on dwie djwizjft piechoty 
i jodny (lywłltyc j^T- i'rK-xnni^«iiipm jego byb Zamość oblegaj, 
Lublin jtnjj^ i Wmij j/ilnown^ 

Kicdf w Wnrizftwtti nv|irAvx tiA Itoicn^Ł była tikłAdnoa i kledf 
mti wjcikid nicbcKpiccxe^4(wo groitlo, on, oic Die prieL-smruj^n, luun 
jAnwic chda) ')&j e|>o1nteDlc nłntwić i w tym eelu ruch nnpri^d 
Oo^ntó tumicrzyl. Lccf aby I'ragc eicbjrf, trzeba było poiuoct Wor- 
»avry nicpo()ob:>c ucejui^ etyli mncii^j moot ca Wiśle micdxj War- 
Mftwij ft PnŁ^'ą zni)jroty^« Koicn nic miat jcdonfc Jo nn» sec»;4cu 
o ju2 parę rftxy ligtnat nn^iej r^kl. T^ras majaki Śliwidii, rcdcm 
E Wanxawy, lapiinn vr k«nif6rmi<tr3!ow«tw)e mcwhie«rfki«irt, otinrowni 
tłc 7SK ponkoca f^aików- p^lnycb oioit nił Wl^Ic »pftli^. Ki«4)y Ślittieki 
prtji^owiinie do E^f^o ratiilj jt^remł KosiMi po&uni^l t\^ pod Wielkio- 
Dcmiu** ti potrtn ptid Wnwcr i ukłfr priygoU»itj'wnl drnbiny^ fnpTjn^ 
\ wBijfltko co dd AJtluftfiu potrzebno byfo, abj gdjr Sllwicki mont 
palić rocznie, ou wtencrr.19 nitttjrin do Pro^l tniSgl prcypuiclif. Sli- 
Kichicmu 7flmuir ftię ińe udil, £'ly^ iiiiu<; itrai« nad Wialj^ dofttrugly 
Mftiki pWn^ce. ffilny cgień rocpcc/cly i cmuaily je rlo ^irnieeEUJi n^ 
ku Saikicj Kf pa«, gdtic ugri^łiiy. Sli^iclci byl ciciko ranny, w kilka 
Ut potem w Paryżu %ridsiołUiny j^o, locsy) fii^i kaw^^sui 1 kunal, 
aby poCiut karę za to, it rchc przeciwko mntce ojoymio podnióal* 
łUeOD po nkudaoiu ei$ samiaru Sliwickifigo do Mińnka ii{ cofn%K 

W uncy f to na SI Sierpniu korpuey nasie prieznaczone na 
nyprawg pod dowó-Utacm jeneraU^ Lubi^Tritkiego i Ramorina j>riG* 
pzly na prawy brateg Wisły. 

KorpuH LubicTtl^-ikiugo KklaiU A^ z dywizyl jniily jfuerata Slca- 
rftyAakiego, tnrcii brygad AmbroJL<^ Skariyuaki«go b p. 9. k. i 10 
ułanów, Wj^aotitcza 4 p. a. k^ € ułanów i ńwóch «xirAdron6w pulkn 
kaliskiego, MycicLtrkicgo 2 pułku Krakii»6iv 1 It^gii frołyńsko-Jitowakiój 
i ou^iu dciał, ogólenat S&67 ludsi. Pr^cz tego iloticeone do lego 
byfy odduałr z ilawnego korpueu jenerała Dembińskiego, ubm pod 
reakazanii Janowtcn, tlrzalcy MatuBZCwieia i Broń»ki«go wsdlot 
Uugu rafU^y roz^ta^pieal, a mogący *i^ liczyć na n&Ogt^n. Kofpoa 
wi^o jeserała I^ubicń^iego, próci i^go co z MoiUina mdgl on »ły^ 
wjnoail okclo 4 tysięcy Mnipr/ji, 

Korpoi jenerała Kamonaa «kładiit się t riwdch dywiiyi \ń&* 
ctioty, ' 3^j Jenerała Sieradzkiego i 6^j Bielii^kiago, £ dywizyi 3d) 

ainptMłill. Ita V. Uk 



— 2fł — 



i •fcrsywdxontgo» Ufunoć lai go nva moton było. bo |>od roskasanu 
mógł by^ burdto ui^tccjiny, miał wicie porwlamo^l tntędtj ofi<«r««iI 
pod jc^ dow(><liiwtin lOfiiAjfj^^iiil, podmln] t nifiini nUbe^ucted- 
pKrn i Dicvy|;iHy. lUinorimi był ilobrj dowt^cca brjj^f a Sktty- 
nccM 3UI niuUo go ^ynió^l, Wojof iiicfll«l o«i m et\, opuinnl 
AVtr«xaw(^ w lamcirfit prcvT«di«nift jc^j na swój rncKunck, n>e 1njii7Ctf.fC 
«i^ nni n ilciUr^, am a Ariot|j ni«|m)^acirldk^. »ni u Kocien*. oni 
olnMruhcje jthte (>debr^. Ob jego niyil |>olcg&hi nu icm, obf 
udać Kię jkkI Zunoi^ i vt:ojowa£ « oko]»£acb tf^ t^ierdłjr podobnie 
juk CbnAGOMfkki, vr którego ffy[iravi<r ucB»tnłCxyl.* 

Podlng togo «i^ Fr^dsyAaki i^ic byt dowódjrc^ korpura. kc», 
tylko iloiadoc. JoitfJiby ifltomi« tak być mwto, njdenciaA floflj^ri 
m6v]r it widkk glup«two 2n>bił, przyjmując ukio pokccpiOf gM^ 
bowii^m »v|lz«, kiedy j«*i dna nutty. Zteftti^ tvyklo mtniony. 
a jMt^e Tiienlorij" x urr^^lu, nie m\\v «a j>rEyJTnownnV Sanm p^l 
kninnic aj^ tet Frai^xyń*kic*gn jłt# hyl^ ilU Itariuiriiiy trymkufin u jeco' 
mcidatno^cif a Ig ta był jedzcie catowiek aoibjtfiy, pr&ltiy Jak kAi4y . 
Frnncm. lan^iui&mly. vric(^ b^rdio z tvgi> pr^yb^cia by) niekontcnt* 
i u«ilovnnia k^f^ciA CfartoryAhkgo uU^ymtnifi barm<»oii irkroloc bet- 
skutcczDt okjtuićby 9t% muil^ly. 

Leci w an^cem pTaek'>DADiu neciy oie lopdnie uk eic tfiitlyJ 
jak jo PridByńiki pntodHAwU. Być inot<% te cu dr^J^o nrtf doit^j { 
fak to wypl^dnło, nk inncićj było vr ricciywiaio^d. Hrijdiyńftk) nn' 
tiyl Oomdc^, n nDmiaaeyi nioto nmjilnie oto wii|l, bo wTediltl. 
fjo vł n^nAj nrmn rnocf opinii, jmknojego rclaictoJci p>itow&lji, g^tńe 
prz}byl «(&wid si^ plerwwiy. On rozkfttynmł, ly^go slucbAno. I lent 
łiyl ten »am prxy[ittdek- Od prtybyda do koirptuti, Prijilfyótki 
wnyelkie rotkaty irydnwaó bcdiic^ Chur&la I imig r odniesioDyck | 
koniki I Rwycifitw miały by£ jemu prtypiMiie, Iccc u widj i bt^^^ { 
miftl kio inny odpowiadali. Zł pniybycsecii do kwalcry, ^yby byl{ 
cłkoialmógł dowództwo objęci Ktniorinoi jftkakol«i«iE byłaby je|^ *^^{ 
i wclo, muiiałby ułedi, Z pociotku eilo dobrto, leo oieju^UufD 
w zarotumi^yru Kamońnie odczwata n^ mitoAA wbdnft, próidofA 
i Dioporoiiimieoid nnjil^piły. Odr^il me byto jednoi^ komoinłyl 
t skuikieni iegQ nie odniesiono łych tnai^inyck konyJci^ jakie fortun 
i «pciiobnoi£ dAWoly. Ponicwjtf były witrikie tJ^dy, iigmcwat Pr)- 
dsyi^^ki dotne je widfiał. przeto aby uic bji o uic oakarioojoi, c# 
»xyLciif| opu^t korput! i do Waniawy poip'ie»£ył, aby wetyatkte «iiay 
na Kamorinc fittlićfl tem eamcm ciebie uoitwinnL^. Chwilowo iid*b| 
mu vic sirichn^A opioic i eiobio KocLoniii Iccf ceob ricciy wyjaJnaf 



- 2W — 



B bUloryu dh itznli ipruwieiłUwii^cj c^jriy ludikto vk-kiy i ir^ilii i kmł" 
iltfinu luinrkg ApruwLctiliwoMri odnucrm. 

Juiicrul Uumcriiiti u^juijci^ >£/ ^^i-^Kt' i&uilhel ?^,vhlEii ku Słvdl* 

I com «ic uda^' jak mu iu9truka>a i rtcci wgjcnnu Dukcii/viAljr, w 

I pclflie inny kicrufiok prij-J^I. WojotTAoio pod i^ino^ctom w głowo 

[ luti lajćdiato, i nic IroatCf^o ei^ o to co eic <Jxioio t Kodfi^m, n* kvro 

^ nMr«z vofpocxtL Dnia Sft pod OtiE>kiom aif sDUJdowalt « ^oia !ti 

kti Gariffcliiiom i Żtlecbowi pocit^n^i Jener&l liown ku Siedlcom 

«if cofali jcr«Tu1a Golowinu twk na prarciJnl^j Rlnij « Ktlaiz/Dic 

pouittftflll- j^oJD u^t ^ J«ii«rAl motkicTt«ki ni« byl JobrM tautn- 

ilDanlonyin o atłaob polskich I nic ocigikdywiil di>l>no prE^anucseniA^ 

jikii^ iia ZAjrn&cioon, l)o rn^ksjtnl mrnim jincilmm MraJcm dum 25 

ko Luionicm^i uy |kjhudi^, £aS uddiridł/ ko^uków ku Pur/^MCini 

. puaŁol, obr l)łjr korpuiu pulfikicfo »gfvxti^. Pri^dtynaki, ktt^nr dma25 

WftrsŁAnc oiHi^cil, wWnic natrAfit na owo oddsialj^ kcsiLkótr i mało 

; |in» nich do niewoli wzigi/ nio cofiiaL Uumł air^j powÓ£ i ko- 

I nitf na tup im lustuwić i lcdMx> «am z jodnyia adjutaploni pruMun^ 

[ cit tdolal. 

Joncr*! ]tovoU| lawiAdouiony o kl«ruaku, juki wojika pobkio 

btOT^t vytlói]»ACi>^l folie» U to j»t nowa wyprana oa Wotyń i >t(>- 

L fovitie do lego doffnjdu «wój plan lUL^IaDlii ulofyL Mtflł i«dy do> 

tirotii^ kdo m«bie Hpckojni« pntsci^gni^L^ u dopiero gdy go min| Mjtybko 

tłupriód Hig poiDDfi! i ittan^^ mjędcy korpuicm polskim n WAmaur^ 

\ n*zr1ki odwrót nk'pvdubuym ut^iyiuć. Dumyit I pUci HiMmiu byl 

I dU iKU foMua:) i jego igiibu byU aiciluiknioaa. Mogli^iy go zuic«^p 

I pobi^t A Dnwot BnccJi' opanować 

I Pmdcynaki dnia IbEB przybył do ihlakCj kwatory. >vtaAnic w cbwilu 

' gdj Ha-jiorino G*Tvolin miał opiiłt&2a6. Od pr^ybycift lYr^diy^- 

' <ki«j^ w«£yecy, 00 do lej wyprawy nnloialt, zgadxAJ% cię, lo s»ru 

widać było r^k^, która ro^atywai^ i k)crow«<! iiiui«. Trę^il^yiipki 

l«3CZ{Ativit odgftdt taniiary Hoienn i a błędu jogo po»lanowil Uorty- 

[alać; al# dnatad irzuba było szybko, bez fttraiy Andct^j cbwili ucodu. 

' Rokku/y pi'xtx jtiieruła UniiLorliLC co du duli^-i-gu tunTK^;!] wydani*, za- 

l»U^o)y w »prxcc^no^ci z Ccin, co tcnu czynić i:ralcJałiji Kauno bi>> 

^wriew do ŻclcchoiiA ciygu^i a Ur&z w tył do Borowa p04pioeia£ 

było tnrtbsf bo l{oi<u do Lato^'icia »c ibliloli Aby wi^c dam lu* 

Laicpiirgo 0114^ z altu epotkaaiOi incba bjlo rozkazy zmicfiić. Aby 

lUanoriny w ouzacb woj«łca uic kornprumitowiLĆ, PnidzynflkŁ powiada, 

Lito odlad wiii^l na tt«bi<t i«ydawaaie wszelkich rozkazów i <ak w pi- 

śm\€ awojcm »!( wyrata; „P^iiźulcj ja dyktoi^aleai rt>£kazy pulkowpi- 



— 230 — 




kowt Zttou^kteaii, j«ko i»lo«i mftbiL* Łws amutctn uiluuiA 
10 n wjkonutin tjrcli rotkarów byto wielkie ofK^aknl^, opH 
tnjill, fe to bvł skatek lU^ bomom Jen. RacDoHDo, }iko tel tt 
len jenerał nie tiuA ń^ Jmkcto n% wartoici outau w rucboeh 
jeBDycb. Nur wjeiuja czy lukftrlAtiie ri^ Pr^ili^ibkicgo jctt ełuNar, 
kto bowiem roiku^wnl i ciyje nuk&cj bylj dacbaor, lea oiul 
prawo i moc doptlaosri^ obj oso bjlr wTk«iiADC. Tr^bn tjlk^^ 
bj-to eiloit cbcici i iuu<^ « l«i*o wUnic Ff^Jsyiukicwu brakooali^H 
fnyiocłjmy tuUj u4enftj|cy ttigo pnjkUd. Doia IH, bardzo rMm\ ' 
naato pnodnio tinto pod i^4cbowotn ipoUatly odUŁin] jiuUy ni 
pnj^jKidnki^j , W£ii>1y |?rec»do 30 okwobikft i pruj^ly karyei 
który od Kydygcn do EoMoa «pittfyL W ek>p6dyevt pnjr 
xoale«iooi^ j«nerd Ujrdyger doDO«l Koienowi, i« w lubaUktcm 
jewAdiiwto tylko birgul^ j^^y zoilKwti, lec£ 1« jnŁ gM^w < ctlj 
korpiiJieEU lani |iouroct^, jefeliby uojaka j^tUkio iła levyni bi 
Wwfpnn pokazać jii^ muly^ i dodaje* io auuetuA. U mUttaaa jv\ 
ltoł«Q b^ddo Mt H\ay do otk^ccśa iiu odwrotu. Przc^U irl^ ek»- 
pedycya waiD« wiadomoki podawaU. Koqm« ca wyprawę |i] 
lonciofty laógl oddiłcliue Koocna i Kydy^^ni pobić. Prądtyutfl 
ecmt MÓiOwny pUn powsi^f i <apropoiK>iral. Hojako n^frc nii|>rj 
patychruiŁfl miftło pnoeiwko BodCncwi ai^ udaó t, itónowoio do |>laDl 
po tti&lyin irjpoczynku ir 2«lMhowie, tuiycfanuut w oianz i>f 
Acita S'4 noo obotem pod Staotaosi i Kofliwiftmi »rancki. Uoton 
wl^ wyprccdtony, byt v n««E«m r^ku i ponŁtilen hyt pobirirvL 
Trsrbti było udrriy^, nlr udcrty^ nniArczywiii i pncran^^^r^ aiI 
l&^ai« ob}dwńcb lyoh warunki^w hm: dopcJtiioikO* DoU 2^'^ wojtl 
póico ff u&ru fti^ puściło, a o godiinifl jodcanali^j gl4i 
vfttcm w Lukonic bjU. Micttkińcy z< wnyMkicb (tron prj 
bjrwBli i doiiotfUi. £« mcpnyjicJel precc J«cod&o i itOig 

odbywa, tlouód to irięc, fid Rooeti do- 
htotnio, pncdm« itrftlo pod fiolowi- 
oetn £bli£oj^ fi»e pod O^icy, uiJzialy uojaka poUkie i poUocyly, łc 
do 20/300 )Gh byUi. Eo«cd po odcbnoiu tego donieiienin, jak Scbiuidt 
«i( wymta, ^icidrłal, pnytrly mn ra pamięć dawim kl^shi. Roxkn( 
arit»lku mówił lua, iif no wb^ireni oddwkoh) od wojdk ni«pny- 
cicUkicb ttT^mnd »if powinieD, a tCTax w ukutck nb«ny<:b dznbA 
1 |>fu>K3e piiei prictnoiucgo oie^jnyjftdeU odi-iyiy i otoczony,' 
pjijprfilc^j [iiTCto oUnrut wojakom twotm nakłuł, aby Miedzy- 
(loMcgD^ć- Jenerał Golowin mUt lyloo ftr&ŻG prowad^K^ Od* 
LrzcŁta epra wiedli wo«ćf ło wr ucUodicciu nMp»y)aoi«l wiele coorgii 



El' 



■ńKryukom epien&y poebód 
" itriegł iwój blfd i tjcbodzi. 



- S31 ^ 



dKyńfki wpruwd^c iWrtc^, co nioprJtjJAcid ty^M, mic jc««ctc m« 
pow^tpicw^t, H doicigaięCy bj£ inoic. Po vrjrpoc2j-dkti {OiUiiin^ra 
w Łukowic, dul ro£luis> mb^ noj«ko ftzybko naprcod po4Vci>ovirmlOp 
1 nMt|ipbJQOC rosiKircfdunift nosynit; 

Jetwntt KoDiir*ki t putki«m 2gim ub&ow, dwomn bolAlionDiiii 
patclioly i czterema diifllami to»ia! prtoKoncioDy na pmwo. Miiił 
s U7j tirony oflltTSjdli^ nio{iTryJaci«l*, lub t«J, jel«li mo^na, pwi Kr>M- 
kami uprzrdr.ij go l lalr/ymt^. Fu)kovrnik KnuirwfJti i \txi\kwu 
iijui ułfiiiów 1 haialioiirni piocWy przeinaczony Kcetnł eib luna w (yniio 
WDyib celiL łU«Eta jjudy mUlft pro«c^ tirogf ku Krynkom pod%t«ć; 
zftftif W picckoU poiicponaU ciJa,oprOoA brygady jen. Za woUikiogD* 
ki^ra vr Kukowie do «l»c£cfim lyl^A od Kydyg^m posOAia ariona seo- 
ttuła. Pr:|dsyńtJ(] w wyJun^oLi d/d[>oEyojacb ku ćcigaaiu Ho«eDa t« 
siŁiuu uchyLicniji juk vr ivyf>mvi« pod Ignninmi, jxk w wypranie 
na ;;n'flroyo popcUil, to j««l za cndio rozrzi^cl) «wcjo »ity. Wyiliak 
Koiuiftkiego 1 KruMewiki«go było niepoira^^bno, ^lybkie t oioJa mt- 
li«TOHrtiiii< 1 lutnrczywe mli^rT^nk tc*ii Hani cri olr/jmy^^nly, b »ici«< 
g61iiićj |Hno(MavrieDie jouerulu ZuwiŁJzkifgu vi Lukrjwlo rnijtłiepouu- 
biuvj!fxu bylu, WUitiicnL^iD byto, ie Rydyger im bnrgu Witly >ic 
inajdoH«łt ^tticto prztj^a ckt)pedycy« jtuu^cie biir^i]<fj (o «twicr> 
duiU, tt Ai^ o tyły l^ku^ ei^ tiie było jioincba. 

Woi^kk owzo K cioła Uolno postępowały. iyiucia»cm nioprzy^ 
jacicL iruz dny^t i pola raybko tiobodjti]. Dopiero kolo CKwarŁ^ij 
gudnioy pkn««x« oodzo podjoBdy on polocb Krynków lio pokajały, 
locf jujt Ho«coa nio tyło. Z glij^o) e*)% uasedl, lylko Golowln po- 
aotftal na czele citerech j>ulków pieohoty, louz, jak SchniiUi podojo, 
tylku c£tcry iy#iacio Iksaoyc^, trzy pułki jn^dy, \'AO(i koni^ i d^cio- 
«l^ diial mnjfr^cli. Nnsf^pllo uderzenie na^f^j jiudy, 1«4?2 Goloff in 
nie dlu^ j>fjur tUAml t rHlnrril naknynl J(;d4-n lialuliou |ti(-di(]ty 
ap&inil fiiCi jcfttrat Oaif roiiitki więc na czele 2 p. ». k. da niego ut^C" 
r^łi l<cx dal odpór i nraedl oa liiiti< odwrotiL Dopiciu tcnu pie- 
chota atuztt pod doivud£CMcni jccicmła Koaionno przybyła i attaz ui 
iiifprzyjacickni »ic pukiliL Fr^d^iukl dowodził prawom, liamo- 
riiM lowm »knydł«m< Niepnyjacicl mocno byl puity, a jazda na- 
tKD, jok euiu Schmidt |>oiriada, miało adcorznU i ju^. do drugicAi 
n:^dt>vT iif przcdiieraU. L«cz aoc n^ zbliżała i podcig i wtlka pod 
waif Zzfitbry «i^ skończyły. Nieprzyjaciół ponl6*ł airafy, ale jut 
zi»biŁy by^ nio mógł- Jcncrd Pr^dzyńtki dal rożku kilku batalio* 
uo:ii piccliocy do miDĆ) drcigl bitćj dotrce^, aby uui daó nieprzyju- 




p«C«u 



mjL Tik 

piav pod ate « Eijakaek lif 




aby nft- 
G»* 

KadbńEsk 

■i Et^akiBL Kie benbo 

p^tefr pod Kif^ 
b«ka iMbodia 1 00- 



I ttjiiiw i ti TOłwitl. ftń ouMj bowiW wm «awl, d»fan« oosl 

■jnuBidin j ttWfł k BiBonDo. fciJ^cii Cmtofjifci^o t pulkowoikd 

eja p«a d »fa> BoMso«i sspeWe lag ^ nU^ odi^ttkid oo buirim 
■«cjg Uiuf cy ttm cyj f i jnl aie oaoifaH na tttgruli>£ cufcti^i^ «{ 
do OneJci^ Sci^ p> ni s cdjm kor|NUcm, Vj^^ ntętą nicpo* 
trickkf i d)3rt«czaf , prado Mp ro poojTd ooil^pajfoe dtw iaa i c; 

Fraedolc >irnie pod }raentleRi KoQir>bim nu;& imjBi^ pc^^cA 
14 B— ettCtn i«k dilckt^ j&k bi^dm ootnc Jfiwnł /dwaJiki po«i- 
mm liffx lujnt&HJn^ otnlj aara precz Kock w «uje«M*l«o la* 
Mikw iif ada^ i >vo|em nlrafnicm tmw6 Hjdjjfcn du pru^j-cia 
aa prawj bn^ff Wtdy. pritŁ co uvol&ioao iwudw wo}ovńdav9 
MadomcT^kic i jenerałowi Kóijckicmn daAA b^dut idoIboM ablifee- 
ait ffif 11^ i''iliOE i ugroicnia lyUw armii pod Paaakiei«i«Mai, Głó- 
wna korpua i4i nual »j^ P<»7«Tfi migdcy Międsytiontn « Luk^ 
««]n, abj tilal*i6 dofUVf i^wnofai do Warazawy i ^T^ ku straiy 
rówDie Bydyg^m jak Eoicoa i vpai^ x nj-Uo^i |>koran« m kn- 
łdcgo, ktifrj'by s nlcli pierwsij ku itmn BpoAoboniA. pod^ Oddtid 
laiaJ|C]ri sloCoojr x kiiktuci jnT<1y p«l |>uikon iiikwiu SKcattUrckiw, 
tnial przebaegaĆ kraj ini^y SVicpr£cai a Bugiem, dla przcjiiM>vnui» 



■ — 233 — 



PUn l'f|J2yD«kirga priTJ^ly su^fUl Nia clic^oiy ^«-3ioda( 
w jego oc>eDi«nie, lo wykortinj nie byh Poirieoi/ (jlko, le ot« 
oaltijtl OD do nEC3r^41iwj'ch i sj> WłtyAikldi, kidre ia ti«6rczA głowa 
f)4xliiłfi, Bajmiii^j b^l i3uliry i t>d[>owiei)Qi. Zwmmmy i>lku uuug^, 
iu X pUou lego lctxcxe tut ai^ okniiijc, Jb4; w>priiiv» jf^wml;^ Rn- 
liHiriuA mc b;l» wyjnaiAJi dorniii^. Iec£ utinU ba ewńj racłtuack 
dmUć, bex uglęJno^d an WuTt^aA^-. W»ak Ti^iilKytitki hy\ twórca 
w*iyftki<]h planów, vr#iak on vtti.j*ik'i<mi cpcmcytmi |ki4 Kniko* 
włockicn dyr)-|£i>Aal. * ifft^c luijlcpioj tyiOilzi&t, jakio k«£dcgi> kor*- 
pUAU jeit jłriecnoci^iii^; a przocici uimi&9t EłkruciL^ ctiu iryprAwy 
UftiuoriDB, mninet i1>li£»f korpus ku \Var«2awi«, dlagio op4r«cyo 
mu tłuoaouil, od Wartiawy odiAloł, nii(<l?y Lukoinfim ł Mi^dzyraes* 
COm oboiomtć nju k&iflip 

Stosownie do [iknu rri2dt)'Afik1ogo roikAcy wydaiio I dnb ^9-go 

I korpuB, nfL^hy potTtiig mdi ro^jKM<jEyiiMl, gdy ivlctii jrncml Kmmnki 
iloiiEubI, f« p]'xj^bjl [>od Mi^ilKyrjtcc i od aiępnyjsciela duff.iłftł jil- 
ncgo oporu. Pii^d^yóctki x Uumuniio udnlt aic £urax do prztidnicb 
tlThiy jcutiiiU KuiŁurskic^o I ptickonali »ic, 2c coly korjJtu Ito«eDA 

' przed $0^ icftju. Loi wl^ jeoiCEC nu nam Koe<:ua cddaual. Jislo- 
tnit generałowie Golowin i Fćui dopiero dnia i9 rano pod Micdiy- 
rieo prtybyU i c Uoi<>3C«ii ei^ il^Giyti. Ko»oa, jak Schmidi pudajti 
«m Dicbjl pensy co nkiitl rol^ć, czy na posycy: poiojtn^ «:zy dal- 
»y odttr^ ozyotA, ki«dy wojaka poUkie okawly a\^ i utakować 

, go **ciciy. 

I Międryncc ;c«l tftmkni^iy cni^ty dwrictna bloiDUl«iiti ncd- 

I kami. PrayBtęp i5o rtitgo » f^j airony, t k^d woj*kii ua*zu przyby- 
wały, jnt lttidii}'r bu bngna i Muln iit>r»ilr»<ivi-m |xikrvie go 7JL«łn-> 
tkiaj^. I'Ccx pritHrffA nk jc#l loecif^la, obcjśd j^ utoAua. Nadto 

' vf lycii puukde drc-ga bita mu «pudck ulduc^nj, kl^ry w tfudku 
Łiua*ta flic koiic/y. J«icU 1 czoh pr^y^t^p byi trudny, lo znów prrcŁ 

. bocxD« drogi łatwo motua byb go obcj^Ć i Jiaic cofania ei$ Koacna 
ptzieci^d i opanować. Fradzyi^iiki noiłtępujaca iny^l dalszego działa" 

I nia podał. Joaeratowi jCawtuUkicmu mu być posłany rozknz, aby 
azybkini marciem i kofpu&«ni elę poleczył, dla douia zai mu c»uu, 
nby na ini«ji«« mógł przybyć, jenerał Kon^r^ki [lowinien był laroz 
n>zp«ta^ ogirii dmiouy, jitjy ijm iŁp[>łolJcm Jftj^*? 1 7alrudni£ łw- 

^pnyjociria. Kiiniiirinti z dywizy^ pI«c1ioiy, xon*AHu jardy I 24 dzlu* 

, ianiir uiia) przez TluA^ioc i Mapio do llogi»dimcy po#pic6zyć dl4 



odoi^ft odwr«iii. Pooiei^Ai laty uularLktty tcti ruch, pndo Uiw^ ni^l 

<h»l?ni KoiiftrilGiego I lOdriiilumi miiU prz4>d Mi<^!zyn:ficem |MiŁ0t7Aj^. 
Uini)wicMein srjitdu mi^lry Prajljcyiiikim s lUmorin^, Jti: jak lylko 
UaLnonDa iJo Uogojtntc/ pizytf^iłiiOt nutcDcuift lAm <mi1^ stl^ n^Ur* 

opuJdi i1n>£c biikfc i hti nojninkjejcgo wabonift z |»UDkm pr^yMf* 

pnicjtu^ iiiiAet^ saaiAkujc Fr^tleyitaki w ojiowi^uIaiuu nttcystn do- 

i dajOi io «|to«lr2fi;ftjijO u Humoriua j>cwiią oii^bloić przed r<>H^<cw- 

t nbm ftif, c ftywem ucaucicm do niego prromówii i podoJi wbie r^ct 

fw vnak iciel^go doinymKEiU i uTyhonanU (jRiuu'ii>[Wj oporaoyK. Bft- 

. nionn4> eolennio pnvnQ\\}, ulo |>nyrxekL xhj nie (ylko mo dotri}- 

mu^. ale nanci zupełnie zamk; ftnictik^ i co mocgo xn>bk. Jak tylko 

nnłf uiyt »ic, zkniJC potifal rotkuz ilo j^ikerutii ZiŁKaj)iki«go. te na tiiicf* 

I «cu tiu [in;ra«tiLCLr huni xaci, jirj',y<TiiLixciii^v'aw»iy d<i TlaićcA roigoiol 

•i{ I w cUmIoIc »|»l£ aji; jiutt)i>]| iilc iijdaj^c iAdnycb rotkuów IKc* 

lii1«kkinu, kiury ku ilogo£i>jcy był vr pelmycn in-araiu, aoI hjo n- 

iniuliisiiflj[|c Prnd£y(i3kic^o o zmianach yMc irobil. 

JoDCni] Uo«on i^t^toio z aili^ #iłi} w Mi^iJsynccu mc atoajdoffa) 

( i «bi>Edv-aŁ xa inia^icui, f*dm bbu puy«lcp jrualauioly. OolowtPt 

lewo inktiydlo twonacy, trxymat miutlo, n ilk upc^Ttiitinia cdwrolB, 

Ko«cn do Łtogc^nicy po^Ut jcncrnU Wc:rpccbow«k:cgo i pulkka 

I wcdyiifkiuir rjiiitojtłkicn Ł 47 «, p. dwiinm <i£v*AdrofłaEiii Jaidy i 4 drit- 

Inrni, rai<?m 2000 Utdzi vfyuat>xti*^y\ 

lVic<lnicnii »ira£(LnLi jcncritU Bielińskiego dowodtil walccjcay 
pidkoi^tiik UycUluvf«ki i nnul z tcb^ 5 p. p, K Prsyby) oa pod Ho- 
1 goctuic^ i yufliul j^ pncK Moelmli cbjud£i:tDij. 1'cnicmii nici laial 
dndncgo roikaeu, poi^rodując fi^ jedynie pocJ^uckm powiaAOaci, it>- 
tycbmmt 2 cat$ nntnrcsyn^odci^ u(i«r3yU 31&flkw4 «t«wia opdr, 
»zci:Cj{6]xiii'j na cnicnTiiriu. Le^s Ujc1doi%tki Imiulo naprzód poti^ 
puJG i bagncion*! [lulnhiemci nic tlę oprzf^^ nic oiołc. L^wie godattf 
wjilka Iriffału, a Motkulc iu£ roibici. Sumc^^o jen, Wur|i«ctiov«kt«go 
i tKlO źoiuienu do Dicwoli lubruuo, rc«/U nybita i rozptem-bls, 
w t^ictadiic ucieka, liogoiiuca wii^ta i ł^ubn Rouoa bytu j\t% pW- 
[ ocbybij^: Łrieba tylko było, aly Eantoriito piiybyi i rofkaidu ndfr- 
L ncam ojł Międjtyncc wytlid, Alo Francuzowi «pic»£nio cio bjW, 
fjprawft botvictu pol«ka do forca mu nio pneuutwiaU, 
I Ji^ocrat Biclidiki z re^iT^ woJaUn nodbiogl «vroim na i>i>moc. ^ 

^1 porJ^^J'?' *^^ '***' wił^łł^i- >Ł^ pl=i" hj\ pnryjęty, roskoŁu o^w- 



235 ~ 



bHdj ogieit w kierunku HogpŁraCf, roniooial, ie lo Rftotonno x ca<> 
łjrm HoA«n«ni urhoOi^c^nt mn 4I0 czynienia, tt i« pntJ nim Wf MJ^- 
iijrx4scit iy\ko ijrbe ttlnłe stttJ^t uatycUmisjil pr«!loo|mHxcrii ilrog^ 

Lccs j«kicx b^tojego podiinficnic. ^dy ^ulctlwic lactyl swoje koluuiny 
rt»wijaip alUci ujrul UoMSna nu csclo 9 tT«i^jr ifojikk 1 ]H diiil 
pnM:ivrko niema wysl^pujaccgc, ogień la^ po<J Ji^jgoioic^ <«|łc]pio 
ualftł. l^r%OxjiWiu t«na W0xyBtkiom uie imf* dl§ i oweiem lu dobro 
ttouunjr. Rogoialcti tylko o b wior*t odlewu, ogiua vr nl^j sic fty-* 
cltAĆr n wi^c ocKjrivi«ia necr, £c Udu rhwih Rnmcnno na c^]« ŁO 
lysi^j d»b<iBxować b^dtie I oatarai [^io4i HoMdbo^l jt^dn. DU t«go 
cbgiDie iiroktftilri pralkę. Leo liuinDnaa ntn vkUA, Haiti itifyiinui^ 
|K> MljuCnnrie, lvc£ woj^yntko D&dareTimio. Nakoiiwc ircibjlu tojttk 
nlftbu Zaaiojciliicgo z |ii(>źb^, it uftlegaiiiem 1 rozkiuem. I io uiu 
|)oma£«. Ani cljwala jak) okryć ń% moic, ani nicbci))iGCzcitalivo 
i3a ^«kk woJ0io. |:od jt-^o iIoitr^dxiwciii bgd^ce bci rodc&t^AT, jo«4 
EArai^JDC, ani eoUm^c MCJsuaniii, dic go nic poriMza, na if«^tkoJc«t 
Oboj^t»)r i głachy, i » iio^oly nio wychodki. i'o tircoch god^iiinyiD 
wypMtynku itopiero iułMI na kotija i du RoKoxnioy »]t^ udat 
Jeaicie j^t ciaii, jcixei6 j««t nadzieja, «roj*kojcit w gocoiAOici, cylko 
dftd nuktut uderiy^ na Mi^Kyrc««, a Ko»on pobiły b^clm, I^oo 
i teras l^ti iii« i^H^lmi. Przybył do uujskit, odcbl ciu pm^tiwiily 
jca okaiauc iiii;-£Łffo, 1 <:-dmr:#ioiie korzyści I rzeki; ^^lait ha diUiuj** 
I wypoctyuek uukusat, \% nnui ilu Tiuj<lui p^trrócitt aui Łro»cx^ 
»i^ CU X Prad^yuakim «ac dx]cje, clioć buk diiol rorUg^^j^cy di; o rft- 
lunek wolaL 

Biicdiy UoAcncm a PrędtyAekiin woi4£ trAalu ^iilku, nio tiaj- 
wiccćj lin ogniu dziato^vym ogTauicinlu nic. Pri^dzyiSi^ki nic cbcihl 
i ni4|>OAifłitfn byl ud«<r3«iiia prcbo^va^, bo ocrokiwal ca joncruła tU- 
inorinft. lUiMit wledu^c co s W^packo^fkmi »ic amło, utkio pro* 
boirać nie m^gl 1 noc wnllc^ lakońc^yU, 

Takie byio >4pi>LkAoi9 potl Migdjyrłfwm, [leTne wielklcb nadiiei, 
ttlu 2adD6 w »ktUku. Ot^i |)olEiki itj)ratrdj&R< ukrył oii^ cliwulij, ule 
li^rzydci, jaiic mogły być ctrzymfinc, iiii]t)'ly «t( Oo i^rn lio^cot 
jftk Mnóttif, tu^gt by£ co do oogt uibrany; n uiah^ ^trut^ uacyslko 
ol(tt[ii1, Wioii nicadania *lf jcdyctic na K«iBiorinic spoczywa. On 
nio vyp«lnil ic^go^ 00 uatónioii«in by^o, on nic udcriyl i>a Uojcdo, 
nu Mic<JtyrxCL\ a wico ^raiy^lko >|ianŁlJiowa), <j;ubil. Co go powo- 
dować mogło <Ło podobnego postępowaniu? W na^sto mniemaniu 
lawiić prs«ctwko Pr^dsyiSakicmu, 



— !>J6 — 



o ^^ilnie S rano dc nic^ irkrccjsjtj", Jeiierul Hof^Di jiik tjlko 
«ir^n»l doDicficnic, jaki lew tpntkal Wcrpackow>kicgo, zanx ha 
pUctJ b(^u mdc wojcon^ £rtotijł I odwrći utDonci u konicctny. 
Jencrnl FiUi lurai x p^>crutki(!m nocy przc2 Louiaxv i 1'Wjecaac do 
Jłrx«0cia uckodzil, ]«neral GoIouśd sn^ ijJn^ itrnt siar^ot^iL klotk^lc 
itomi drtjgaTiii i kołem cidivTt>t cdfiywcLli, tiiy tttś dro^^ bit^ mielUmyt 

izM b)'b moluit. UuK-j ^lojska unbio b^lo wypoćcie, dobrem du* 
ckeni oiywłonc, ^tłijMko wi^^c moiliwe i podobno tiawcb ti^ tj'lko 
c£fi»u oinrnonaĆ nic nnlcinło, l^ccz z-upcloic inaczej po*tfpiono, 
KoEgc»tciono fti{ w MiędzynccUt obrAdoivuno, a IŁflEOOrin^ ani namó- 
wi6 nio mQJiia b}1or ab/ saru^ n' nuir*:c «xcdł i dopiero a godzloie 
3«J a poliidnitL «'oj»ka nnflEO pogoń ro^pocj.^y. Póino it niK^ do 
Binlj prjjbyly, a dniu :il Sierpnia (uk^^ pó:£no z ncel^gu riuiooa 
PouicwAi Moskale njt Kr'iiic inoMy popsuli , Łr^cba wif^c było drogę bil) 
opuścić i takie nA Ł^iai^czuc w£!^d£ kJorunuk^ Skulkicui iych w«£jA- 
kicb okol]u:nodci» Hussn, ktjrj tini minuty ciam oie marnował, »#• 
czDio DłU \vypn£cdzU, vr kWUa minut wpriód prioo/^dl rccicę i urAto- 
wa»v lOfrtrti -* lirte^ci:! dosic;;nyl. Fortuna uiykroć n«ai go otidawaU 
w rgco i trzykroć nty ju aninr dowali Anny. 

Wicczcrcm rada wojenna zwtriann Eo»(iUa. Poottichfljmy Jak 
Pr^ihyiuki riecz t^ ojjuniudu: 

„Operacya prcociwku Ho8ono\vi byU 7)j|>c1nio chybiona, Jnk la- 
riWno prujtkt /HiUBŁOuiiŁ aby Uydyg^r opuai^U wujcwudzlnu Sando- 
iniciAkiG i pr£CflXcJI na prawy brieg Wisły. Nic mogUńmy od Warsza- 
wy odprowadzić ^4 ly«i^co ivojskG jak pod wamnkicru odoio^icnia 
iiiolkicb korzyści; icos ponicwni lo dobrowoluio wypaócaliśtny i tcrat 
incMttio«ci ich odmtbfiicnia jiU nio było, nic ]>o«o»tawalo ni^ oic, jak 
bez «traty c^fluu wri^citf, aby być równie golonym do obrtMiy itoliejr, 
jak do ocr^cktwnniu, ciy z»6w Koitcn hib Rydygcr mo |>odailu} Dam 
Donrj 4poMjbnor^ci do odniesienia korey^cl. FoDurwaf viojaka tego 
iluia uBfty tylko 14 ujurat, byłem wiyii xduum, uby zaruie do Biały 
wriicii i dal<ij ku Warncawic ina«j;ciowa£, zo«tasviąj^c tylku tylu^ 
Airai ku pr«y};olowaniu iyiYnodcl. Jc«kcjio byUAnay na radnie, kicały 
KsCwutki, adjutunl wodm naczelnego, przybyt a wyrndtnyin roakaKni 
wriioofiia do Wanaawy. Nio poninno ui^c bytn być iadaogo wa- 
łiania. Gdybyśmy byli laraz udurut rcipocz^li, bylibydisiy na ema 
do Wanomwy przybyli, a ma mn wijtpli^coitei, itf a tak jiifkna r^ 
Kervrf» debuAzujifc śmiało na kottimny atakujące, ir^ołna byto wyjnul* 



4 



— ^M — 



kom w^jcnnvni lupclnto mny ohrót nnda^. h^ct Itnniomo nie 
raffil fiic iffii1xirf, Łc Wbhuiclc jr^i U^u i Uo»C3 i BrjEcdć nnni Ufzly. 
Maio raul ctlft wiclkod^ oripon ie^rinlno^ri, noAc minł jw^erc nflcUl<*jc 
U«MEUi do«i{gAi^, do^^, ic nic ctirtul utlocKać rozdam i OMvtA(Jciy), 
jto Julro kQ Ter«opolo«-i poiua»£uruje. Jo o^wiiKtciytcoi, iic nic chcę 
bn£ i&dotf^ luUialu w udpowietiziiLtui^C) 7a ni^pofliipicńptuo, Iit^re 
moło mM walti« rft«i^|itli«^h, 14 nrnciLRL r]o AYcLrp^iiuy I tictyniu 
npon pr«z««oui Rjff^u, To witn^ ci4a-U(}cJtcnEo u^jaitcm kai^oiu 
CzaTtoryikitmii i pulkiiitnlkciui Zumfij^krcniu, i tlnln Fgr> Wn«4nU 

«ki^j. Iec£ na t>n) jedcjm jt^go grx4Kliu nie t<kimcxy i Jgux-j% wi^kiiica 
popełni. Rnmorlno woslnirirh C7a«ach bjl fljm ducbcto PoUki.^ 

NiniG>»£C iwtiaoic PrLulijńskipgo jcat nńditwyMnjnic yr^koe^ 
choć luoie oiecupdftic pr^^TtldnCf fi tficzcgolnicj j^o wlntno po«tc> 
ponunic tjŁc do<c iupm"icd!iwionr. rcyJjiyiiBlii, wy^yłajfto ttik snu- 
C2T>y koTpOA n^ pranj/ brvCfc Włdly t lAKnacirujjjc mu lah odrębno 
1 cbit«rne opcrflcyo, pópdnit blijd, bo WnrMAWf, kit^m bronlotin by6 
miiłb, iry^Tkn-int tm w«iyBikif> n>cl>c^piccv«A»IWA, T^ocs^ rortiinn mn 
tpr^yjtla, Pjiił^kieulrz aiaku Jo Wur^rawy nt« oa^yriił, Hofieii pr>p<.'łnial 
U^ily po bl^ilicK 1 akuikii^tn legi) mi^gły hyit Kiinrziic kori!yflk>I od* 
nitiłonc. a nnwci iiMic |H)4tać wojay luńccimua- Wb/yMl;o tu jeJii:Łk 
itnaraowauG toaiato. ZJaiiie gświaUoioiie prxez Tr^Tl^yiUkiei^o na 
ndrie vo;cnn^j v h\Mj było wielce trafne; Qic pofo^Łanab riccKj^- 
iri^clo jak od^trót uccyni6 i ku \Vftr»£avtt« «]c sbli£y^^ ]'r%dayAaki 
lam tdttDi^ni naprowUi awój piorw^^iy bl^d i Ramoriaia nie wolno 
hf\o ani kroka da)tj uC3;yniĆ. Pfxypu0icfaj%c natrci, ta mógt jaitcaa 
korsyJd otnjena^, co natrct podobnem rie byto, 10 aawsca potlępo* 
wnnie jego wybiegało i grani- iHishit^eiiaiwa i aubordynaj*yi ircj- 
akon^J i wm famnai byb wyiit^pnc i łhi»»ni« Pr^lxy^ki mówi, ło 
Baawrinti jitauat dic tłym dmbem Tolaki- Lecz wUMite WHrM jto- 
dob«)^o Ktanu riw:xy czyi mó^] Pri^djiyń^ki k(ir|)U9 oi>UJ«£rjn^ i do 
Warsxavry wracaj? 

Nic wcbodfac jui w jakim cSaraktevxc byŁ Pr^dayńaki do kor- 
poflU po«taiiy, nk nchodjręo CJty rn^gl i powinien był dowódJttm 
obja6 lub ai<v U» jedaak jeat rroeią po^nn, io na doniaaiCDi^, ii 
£A«iorino konwnderować cio uitite» byl poatuTiym aby byt jego do* 
radc|, mantofoni, j«go gtotra. Tom; wilrod cipcrncyj joooral Kamo- 
Hoo je«xc£« coA ui^c^j jak niexdatnoM ckarał I udowodnił. Pod 
Rogoźnie^ bjłn jnl x\a woJn, Joic4i innc^go wyratu nit nlyj^my; 
W Btal^ niepo«luei«d»lHO roikaioni modia okaiaoe, a wtgc ntjwlę* 



^ itt 



Wiem f^oicoiii w^no było teiDii co aa dora<l«f i mentont V^l pny^ 
p\tny IcorpDs opuMCMĆ i wMnia irteikcna op^Mcu^* kicdjr Im ftio- 
tdninjr j«iimŁ bez iftdof^ wjraebowuiift chcM go lUI^J f>n«ctt*ko 
niofTsyjackloffi prowadzić? jCdAJe ■>{ ie Qd|»owiediE Utwa. Pnmn»- 
<rt«n>e z jakiem Pr%dtyiUki prrjb^w&t &a to ma oio {>o«vtUlj'. 
rn^dT^fiiki uiujo «i{ *ani ctol iiievUkt«o4ć *wo)ego kroku, poda}« 
buwiem, £j^ iIIa trgo do WanoAirj An u^Awnl, nl»y ocl Krnkoino- 
cJiie^ii vjfAa^, duwóJctno i jak ntjpręile^ du korpusu powrócić, 
W no9x«iij muieoMDm me di^lira to facjta i okirlaiomc ai|ir&wtcilU* 
wiAiiie. Na tnoćj drodse Ua cci aiógl o«i%gOfó, nie wyfltawtti^ 
korpUD na tucbćcpicccdUtwa i klf^kl Od Kogoabiicj Pr^^li^A^ii 
miał dowid nie tylko nietdAtooki Runoniu, do jcj-o tU-j woli, jkko 
|>owiornik wi^ KnikoiAicckicgo, juko tirół do oboio pnjaUof, p**- 
uiokn bjfł do prttttft pcba^ poriatka i>o poilońcti, karTcr* po ku- 
ryofro i vroU(, t|^^> ■lOflnigftć >lc, nbj innj doiródvc«cooijr7c1d^ 
Łyl wp!ii«cii>ny, Sam niiukij^ powinUui hj] pn^ ltnrpa«»e pot4HUf| 
tom bjlo bowiem jego fiilojw^. WJuśi-iwyiD poirwkin }ego odjudo 
b^bo to, Ic iin^ korpusie proa j«kU c<a» nic b)^)^ ntc dg robo:/, 
lyiooEiiftem eii^ w Warsiftwie o całq wyprawie odbycirj róJbiie id^ 
«ioi>o, A £c tam wezjacy bjU prickoDtnt, £o Fr|dxjó»ki gUwak 
dorftdzA i kkrujc, pricto jego naji^i^ccj te unuty dotyczyły. Cbcul 
wi^ tom dobiodi i wittft t «kbio twoMi, Nioocft^no gonic&io u 
populamotóa i ta «uvolo lig tbe^ prsyOBji^ 

JonoTfil KKznorino nic uabchal aiu roslruu «m rod Pr|iJtjA- 
altlcgo 1 po Jego ciMnleniu tic na awój knrb iroJowiC poiioDowtL Po 
nicwnJt Brroi^ 71] obytym ale by), v,\^ uHninno^ io op^raejr* nioJ4M 
^ończooa, ito dalifj dxial«ć trjieba, Z^ajc się, £e EAraonoo irarŁolcł 
rod Fr^dzyAdbiego oie uro^umid t u)0 pojfl; Iooa co »cxe^ai^ 
wplyntlo, ic o Bn«J£ pokusić si^ tAmicrjijł, to f>Jcbrsne nUd^^Bolci 
Utirego jego cdobjcift. Pełoo z okolic cftyniitelt do gJówoej kwatery 
priyl^lo i podoTiiIo, w jakim nieporzAdku Koocn co&l lif t jak 
Ulwo Ltricić do #ic znjiić. Nttjw]<;cćj ka tctau preyctynlt d^ jedtii 
obywafrl * Urzcńcia Je kratery przybyły. Po^lucbojiDy. jok jcni 
Oowroóeki, noocioy Ćwiodok, to opowituie^ 

^yf Dobryoiu itrocilltmy tlzicń 31 i out^pny, w>baj(£C 
i nftfftdiajc^c, ciy ontoiy Hrz«ić atuko^rać lub oi«. Ł'nybyl do 1>>* 
bryniA obyntitct t MrteMft^ Frzyvroiit plan tego mUtia, w-ykatywal 
wiulka hiwo*^ rĄ^hjclti go, a prxyriLJmntr-j pcinłMCiŁ-oia za|Mnóir| 
BicprzyjUL^iel^klcIi, wskaiuj^c na pr£ywt<:;iioDyrn plnniei gd^ie h) fao* 



ftkicv«kio sklAdj. Cbocitl tiic byli> Udn^j rady wojennej, >odaiili 
pft^ttieztcmy pUn Bntińn bjl rodciony prarcii harakiCTu c^tfa «£Cabit 
palkoifnika Zamojskiego i frxTb^n'ijfrym wyl^tym ułiooroiti go po- 
iMfywtao, jsapyioj^c tychie jaUte było ii'}i silanie? Nujnlch^i^ o^M 
tf pyty irAny cli utntymywjihi, tt me nuloiy iiy nflm wdawać w ftta- 
kciffiŁni« firzeicu^ gtlyt r.n o<l nniiiry IaIc jo«t poto2onr, lo tn obtoanj 
niiAitiDy hy^ mofe, Łe niEird? |>oi1 Br/eJ^f nuniia nnit en utrata ccftffu 
I ino^4^ wytlnui^ nik zitamiy iibylitk w ]llllml^h, ie nna odciaU od 
Warfiau-y, kii^ri) cd cIiulU puir^i-buwać niuJlti tiiuacego lEOiT|Hi«ti; na-i 
koniec nic wicdjiubao ety AAtticnj^ aioitiii, le pokutywiny pUn 
B»e^A jc«t dohUtloy i r/clclny ■ Cftyii je«l pewno^^ Jte cbywttlel 
|tnjii'oi%cy go tMilu^iijti na wiarig i ^Auf^nic?' S^f f fztabu pulkuwolk 
ZuDDJaki doirodiil, M (LtftkovranLc Br£<^ia koniccsnic jcet potr^cbnćm, 
tńe lyLko dU odaie^ienia iirklkićj cbwoty dla korpit»u nu^c^o, ale 
Diidto d]4 oti|ja|tiioeta latotnycli kortyfd dta aprawy umićj: £e |to. 
(Uog wykfl»Dcgo pUau, c«l prucdfigwii^m i latno^ci^ otiajini^ly 
hj6 mofe, te nakomec o rMielnoAci obywatela, kiiry pUn ito prty- 
vriiViK żui1n«j ntc moim titM witpliwti^i, gtly^ to jfst oAobn f^odaa 
uufutiia, spntyjjtj^cjL sprawjc nu^^rj i jrik najkpiifj tnana cd Indit 
krif^da Ciurriiryakie^ i^r> iltu^icli wiigu tiumjfiich i Mrai^ip cta4U 
jOD^ral lVfljKynrki «>djc''b[kł do WanAawy. a fity d^iia Igo Wrcedrim 
Dk<^ gcidijuy 4t^j £ ^-^ludiiU oaprc6d poi iiAscei^o wali juty/ 

Widiiny wi^o povody, jakie dk^oaily do mchu na Br£ci(, Do 
niccidatriMci wojcoDt^j, sdajc «ic, cl''<iano jcf>J^:xc onji^yiaAtj lekkomyśl- 
ność dol^ctyć^ Od rotpocifcla it^pra^ty TcHuai duwala nam ob^z^me 
pol* dotiuctoych kontyiei, doYvryd^vr, do ckiiTfttj. Torai joaicio 
«hcboo bi«gtifć ftm, gduie roiumn«go podcblcńtiwa przypuazcsaA 
nfe trolno b}-]o. 

Dywb^'a jcnrraln tSifintwnkifrgo i brygailn jardy jirry, Sinnydc^ 
Hnudkow^ k(j1uEt>nc t:Mjrzjly. Nu aue koluiuiiu pud M u T^^ mi -Mn ki- 
accnicnmi^ a pnolnic ^imJtc pi^d Kubylaiiikii grull^ ^tun^ly. Dnia 
S WrEOiftifl korpus był bccczyany, »(a! w miejscu, dopiero pod wio- 
cx6r bryi^ailfl jenerała Zan-adtkiego otrzymała ro^koi Tencspul nji}^- 
Niopr^yjac^cl po tlabym oporze opuicil g^ d^ Itricioia fi{ coini^t 
i ro£poo»{1 nlny ogiou duolowy. Terespol »tan%t w ogniach, kilka- 
n*i^i« domów spłonko. W nocy tna Korami ona;? otrzytuuje tokLaz oi- 
i*rom do Biajg, Oto koniec uij nicllcitJj wyprawy na Brici^ć, Trudno 
floA nlieTn tęgiego, oo4 wi^e^ mnUgo w pomyiilo i ur inykonanlu 
jinrypndci^, Munial jcdmik byi^ pun^crd lak uzybki^j Ktriinriy w plamo 
duwlanU, nkusiula hyt priyt;^tyt\n odwrotu. O itc x urx);dowyi:li ta- 



^KCTi fY >it TiŁ lr^i:?>r 7iTS\^l ^iIlleL. ffllSH^O^ &I- V;fv j>k sci^Hi, 
"^jiił* n.ij" LiiezTiT* :i:łi*^i; Hc^^: T>ft&ix rw* *ta oddinBega* 



_Zi T-TB^i-Li.- :t* j-^^firjiiiA .-- -rnilijł 3D.ŁiikL«u ara ibim ■lii to 
tT .-i -zL-: LrZiLi^ 1— -i«: Tire:* it fi f,ifcŁ#i 



ROZDZIAŁ ILIV. 



Wy|>&dki w WATOAniA — Sily» jłJci* były Aa obrony łtolicy i ht^y re ioli 
ttJtjcttL — P!ii*xkiowinfi itio ^inic Ktnć «!Atiirmom WnnMnny i p^rlnnoDtAiwi 
inysyU, — WiilKi^ŁJL' !«»; Daiiu<itibifr^n jc PtądiyAiiliiiii i 1A"j-ł<'rkbn, — Nio- 
Otftrcilnob^ Pr^j(j('iMkip^<s ji-l^ii xrljuiU •pT»*y |jtv«J Hxv1«a- — Hs\d my*l 
idcUdóir utn^iit > Nicmojowftlricmu o^powwiJi tcAagowjU ludc. — Nio- 
wIpAdwoi&A iiVj cdpowiiiflfi- ^ Pl^rw4zy JtImi Aitiirmu, -* Kr1ohynł« Woli 
I wwI^Guu toai^ Sowiń^lciego. — UUody w^; ^>dnoiri^n. — Dum«. v iiką 
Pnjttkirwir^ Pi^zyriAkiricn (myjmąjp -^ wyłucłjcnnin od niugo iK>h«>vriąui» 
— łfujm di^fl i^Dwniniediift tlo traktowoniD, kl4 mlytilutCf ^ ccbio po- 

Piictitufmy tlę ttriiE ilo utolicy. Kicukontenioititiic to z Kru- 
ko«i«ckiC£;i> winiagać łic lacijnalo o. j>k inóit ili^iuy, ojcgotmiaiue 
myJUito jut M dobr^. Wy{łravr[i jodnnb na. IŁoeunn, odnkaiooo ltor>y- 
i€4 foiI Kojfo^nicfti chodai n^ulo /tLUoxne« wsEakte na dobre mu n-yuly 
i podniocły dttcim ^ aiclicy. Zdawało ri^, to Knikowkcki ^cx«nd 
tfK^v% iflojenny «^ ^ijmujo t it oi§ joat >dolny kiaro^^afin Koraysto- 

J^ t lego, inebu było cti iicij^r^t^j irij^l^^^ o obronie WnrirfiLwy, 
2w!aj(»:xn, to irodki były jciicio do icgo. Bj lo w \\^nrvxau'ic' prxuic^lo 
0000 T^l&ego dtołoierepi, zbieranina z rójtnytb tuhlad^W; remwtj buLa- 
l>o<ii>«* i koiti[ianii mecloor^ganliowanyd], j^^stcty^nli oui ]rod rutkazaini 

IJcotralo Cxyfcw0hic-go i niby z&łog^ Wars^Awy tunowili. Była da}^ 
giffardyA DDrodowA, da GOOO Iki^^CA, b>U elrai bc»piccrci\*tv/a» fctóra 
w i»kotck prtoddUwicnii; naczelnego wodza Skrzyneck i cgfi i^ricz Kujd 
IMTodowy of»ytnala ocwji orgim«acyc, do «l^by zoaUla powołana 
Ł pod prawtt inojekoire odjaua. Z tych olomonlóff n&l<lalo now^ bW^ 
irojckow^ wyM'oTa6 i utworzyć. Uc iiuni Minduu^o, j«aeruŁ Sktiyneckl, 
kt^ry Ww^zawę za grób dU nicprzyjociclft avAiaJ, wielo o* le te- 

|xer«y licatyl I obaierny uŁytok z aieli srolńć zamykał. %>baciaiy, 




liĄ^n^^ alt Mtt» 



4ff«ad«a% Mnij, 



•i* mm fm^mj -poMrstgl, jiki IM n«U. 3* te Z-»«ilń v 
iłntJt^ btffUatfibi1«a JiiUŁl^cinie tao ncrtjŁ Abf ttft«uani wluJaitt 





— fi43 — 



Łr»tia «if Ikicgo ^-jr^iid. uriGlkl^f^ w4fuS1n^o uceiicia \ ntary a £t%J 

15 Sierpnia zAufiUłic, j«<lao^ mi^dcy Ui^tlAnni Jakie priceńy, a umi- 

Gffiia, *tla iirjrkona«i*xii pr&nie nlc|]<ttTxobrkn b^b, i to etanoni jcdon 
X jhickoyHi fwoinikóir owogo powfilftnU. Lecz od oucy 1& Sie^^nia 
iii9K^iq bif rrobtto. WprawOiie i temz lud ir rorni^Unch nk wiii^l 
ihUbtu, ftlu Jann ma umiilnj pnykljul, który ukaraiky nw loatał, 
t^ufflnif ni^t J^li 'i^*^ znikło, la zmn)cj»£yć eig mtiłiato. 

Kitdyjmy pmwie ilobro wolnie wncy^lko ULm^ilbjrwnli, ptKccU 
nnit vt&lE mo«kicH>lŁi bjl ciynnjt cj«tu nic tracił t tf8£clkit pTty- 
gotoTaaia Ooainku, ila ^jcliirmu p^rxcbac cfiynil. Fau^nyi dr[ibaii3-, 
finlntki Tiagromadfono, & Jtolnicr:: ku ich ulyciu byi irc^ni ^wirconjr* 
PrJEyb)!^ i odaloic |>i>3ilk). OaU S7 Sierpnia pnybyl Kr«ils x kor- 
pQ»oni 5noiiP| jako t^ G^icunar, od korfiitBU Hydygtra odłącfonj, 
prowodi^fry nii>ij32icrrjru ^^-fiintoMi^ i Kijowa fisidc*tanfi, Arnim bjta 
wifT n' lion^plccie I we w»jryetho cjobrce xaopmrron&. J^dnnkJo vAró(l 
MoaLwy, mimo nft^ronmiłfonyH] wujtk i w-łTy^tkich Jrodkóir [łotr7C-» 
bnyclt, woofo i rniWnio nie byto. Nia lylko £c ^Jtiurm unstana n 
ktittfiuwfiy, ttionUroty, widtj olbr nryiiiu^iij:^i^y, uli: uawirl d {lomyM- 
njm ikutku }(-go pownli^icuTAno. 1'oUcy nn gotycb potacłi (Jrocbowa 
i w n^jrhtckoriT^imtjra^j |)0£Tcyl Oslroł^kl niopnctaranny opór rta- 
wiUi cul dopiero ua;tj3l%, »k<iro będę walami takrycjf iriloe|c sn 
ottnlot| Kof^ ucvii, 2n «vTÓj gn^L« £« t^ kolebkę wMyAkioh ucttid 
aBro<1ovryck i m^f-nzyn frcaytiklcb ^rodk^w do pro^adt^iua vojny^ 
^V |rłÓ4łioj kniitGr£c inoif; i owakiej kaidy łiantec, katdy okop nidElano 
minami ^^pairiony, ttUcc Larykaflnmi nnpcluione, domy vf tttrteWict 
mniionioiic, i 7i\ nnj»KCjr^4liw»£y Aiiic-k ^z-fiinnu i Ei1obyr:ijK fiTty- 
pTuxrrimło garić jmpjfilii, aU: nia tińailił opat^uwuue^ Skiiiklcm tego 
|irec«t(ida t mnlciuJinU, cbociaJt prcygoloiranin do nKlurmu ciynaio 
prowadtonc, •!« serca dL> niego wicie oio miano, lem bardiićj, ie 
lolifo iiriEtini ly^AL^ moJtca było, jjikic naAtfpttlKva będę. jcźdi bEtutm 
nio lida idę, jcłdi iKlwlirió trtcba będcio- Motkwa iri^ <«r i iV 
aikioirlcz tecuit o^iaiDiemu riuoeaiu ko^ nio bardu) radii byli i uni- 
kD%<^ go pro^cti. Mottkftk «^ obBci w irodki njbifgijw i lerujt 
prMo, UD»m do o«laioc>fto4ci, do Jouirtygtii^ciu broni| a^ itzielS, 
^o intiyi^li ;e*ic« uciec «l{, innyck próbować zamteiiyli. Ni^gnrjra- 
cy-r, inikinwnniii, oto i<!b iiajwi^kfc»' poir korxyj^i'i, na nieb mu uroili 
i icfai do ciick lig vi?j^l, w prjtokonaniu, Jt pb tern polu pręiWj 
PobikÓY awic^ sdobji^, prcdxi'j kcuj^i odruos). 

ŁG* 




Un p>a 4mb 17 Gm 

r C*r »•« 

Injt, A ■kntkwn Idi tylko mma^iA ^# Migi W i^ ^irUi tfv 
o««o^ «Ł fi CWf ilg jtaam tms óo «b» h domvm po^o » iMkft- 
«o4ci, pngmy:. aibgritŃ iJuhli dnj 1*9*0 j" srosnaurŁ Ci, kića; 
wv cfceidi ttajnii ttrftttnikntml iracli ifarodRi > piici|gii%A z uią 
do Kittby. pUrmll fs^ irt^duĆ «ir6d w pnekooMlo, jakobjaM nit 
■ikli wjbom, tjlko iaiierć rupAC^ lob kttnne ■ wjgaunc- Sie 
«k*«jM wMry Uk amawwiajni podoMcmuiMB, wypadki, ki^rc aif 
trydATf^ły, fli« snuks^ wmm drofi ntaok^. Po«r64d« do obo- 
«i|di4wr zntctMÓ* ai% »sei«n« tbradniesych Mbrf w k JMietoj 

■inftOMji t dnis 4 C»rv»L, ouMml hrokAmi k1«n>wm^ b^4l|.~ 

łfj Ukaj do ra|dx%oego >««to, Aaifcxąej m^ guberaii do r^nUi 
vdek>n/c1i, iviglcd«in Ddcietcnja amoeaiji i isnuu najftkAw tjDi, 
hl^s; do itkracjd powiMlL 

W pKT^ dni f^ia^j IDÓW jenerał ^?i(t DapEsał Lut do ICrultiH 
YUdtiłfOł ir kiórjm w imienia rnarsialkł Fandckwic^a proponiijo 
uJdjunte tit I Dann«Dbcrp«m, lub pRjrinoic Um^j ooobjt »tifftm« 
PóUii^ff poffiidajfot), a to w celu porocumi^nia m^ ca do uktod^ 
iivr»d ai{ i»»ogfcycli. Musimy povrtedxi«óf te roi^dty Wiitotn s Km- 
hiiwłorktm byU dawun zn^omo^A, WidildiJmy, ił juŁ na pcli^ 
Ktorlwitrakir^h piii^^itry nimi ti poi^rcdnktwOTn adjiitnr^tn Ri[*wiii<klfgO 
\U'ł fiMi»x«»t4 i koiif^eAcitly miuly niiujnee, a wii^c bvr miłic. 









rf^ 



— ui — 



&lo«kwa pocłitcbUli >obae, Ic Oo ni(^ prcdt^j friftf tdda i la awuje 
I nnnędiic go ui>'j«, Knikowiacki pr^yj^^l propotycyo w cliwili. kicilj 
PrądK)-ć«ki pnybył do Wimukwy od korpusu Uumorjnc. /M zrobił 
tfn jciKrmł ju^^ U korpiu 0(>u4HI, a unu jutczQ gomj poaii^iiL 
Jul i1q a nies£cic£liwft gwiatda go w^iodlil. 
I Krakonletrki luiumEtt o«iri> zgutilć Pr^dzyńnkicmu, it ilniiii) kor* 

' piiH w inkłctii j^obiiiniii opuAri/., znmijua kn^n^ mu nstyc1i[i»ia4l po- 
iirucić dU ubjf;L-b douiSiblwo, pneuiwnie, jakli^ dk iwłi^kjifcoui ui^ 
I «iGJ[i;ricI&, atk ocg^c^aiora go utYinnun^ Jodnj^c mu da iowfir3)-»& 
lx>dpulku\A^ nikA Wj'«ock>c(;o. WprAkidflc obydwa} oni byli popularni, 
ale >^ybói by) iiajgura?:^. Pr^iltyń^kt wiclosion oy, gtdulji i» juk 
pOW»cchnic u tukicli ludci bynti, Ickkoniyilay, nico«uoioy v tnoiiic, 
'przytcm proiny i łuluy »'1owi3Ett pochtcbnctii do iiabyota. \Vj«o«ki 
loouu nie ^nci) j)fivka frtinE?uxk]t-gc>, cqiob1iv<r«2y nj^c tononyi;^ w«pój» 
Dfigocyaior, kióry ni« roiuriiiti) <e^o, o c^iu móniono i imkioi^flfio^ 
p Zdije rił£, ie Kruliowiei^ki i umy^k poilobnego u^póltow ar^ywa 
[ ł*r^iliyrtiikicinu iloiUł, \ut o-Hc«at poptiliinLc^^rii^ Wyno^^lciri^tł okryi^ 
riujMczi^e tł«gocyacye i raitf;ioio do uicl) wzlmlzti^. W giuni.^o je- 
dnak tycayl lobic, aby WN:y«tko ickrct pokrywul, ha (ylko luklm 
ipotobein układy do skutku przyjąć niogly. 

Frt^ uOukoiem m^ du tjujdi PrąOiydAki irajdonal »ic nzt «ciy; 
Rq)du dla pow^ifcia iuformacyr. \V«ty*i)[o tylko uiiaio tuj uil«i^ 
1^0, rn|d£yuj»ki uie był upown^uioay do ladaycb imktowa^, ukla- 
"^^w, oavp'o: do oyntcaia la etroay polikicj propocycyi* (ytku tn^^ 
wfjAÓ n roimowft i wyriuct^ać propoxycy«, jakie Mo«ki#a uciypi, aby 
jo do U^ftlu oduiedl^. Nic byl v:\^g pdnomocnlki«rti| ntc byt iiego- 
cyalorc^ii, lylko proMym potbunikiein, Kiila nimltirt^w, poku>uj« 
»ic, byU oMrołna. ilxy Knikcra iCJ^kt na lem po^>r7e4lHl i <Txy od 
aiobie Pr^d/y uakieuiu uie duf jukicłi tiekrfloyuh pulcu/ii. x jjewiio«oi) 
Ic^ pomcdiitĆ uio molcmy, jctluakKc vhjc(Is^c, juk on filo lubil z lU- 
nywi coe w^pÓioio robiA. tyłko aaiu v\A2jftlko «l«uoni£, cdojo m; naa)* 
1« aiuaial Pr^yodkiooiii da6 tfckrctnc lAićncnia i pokccului letn 
bardiićj^ to okładów bardio pragn^. 

Pr%daEyi&»ki i WyiocJci u^Jali ai^ oa tulejeco tjatdu. Pr^diyi^iki 
w rdooyi twojej tak io opowiada: ^Widieaio t\^ luiuto iui«jvoe ivte* 
Cieormi dnia 4 Wrujdciu, Rodnowa iru-nU kilkn gocliir. Prxoko- 
nałem ilc, Io J€tiłroI I>Aon«nberg byl przejęły chęcii pogodr^aia 
iiiltimoi miiimrcby Hiriijcgi) v iiilcrc^^rn uamdu nirjisury^iinrgo, któ- 
rego naurjjrl n^ tQai& i dla ki6rogQ ni* ofiógł moto Eainei^ «f aobi^ 
joktegoa uuuda I iotereau. Tnd£ jego raimowy była oatt^^puj^co- 







jig» I to« jcoftmii Oia- 
■ pMsykn s 4«lifai, Ul 
rów od Aagi Łiri) mk pnwhirbi Pl:|4>jiaki «bol>nl ud tą p» 

«0D a 'fai'7e>*'' o^vU: ,Mk, «bi^ hfdikMi; pncs wit^MB 

I>uo«iibcT( ca do rii^B««T- «ifŁ f^mt hji ga^cMajm wigltdni 
Pabkóv, «!• nraitni kk opur ftaaifttwiać jtŁo wf^dotey, «l»- 
dlhrj, a iwifci opom Jdio lie ait wtcf|ri ■ u^mkm do «ił to- 
^jikfek. T«s BfoM {wbadfa PT|dij^kl^ da i|«Maki i znM 
g* wMwndoBjia, » gdf Dttaacftfacrg nd«9 o odfkla KntftA pftf 
ntannui WAmnj. Prylnńtfki tswidd: ,0 na tcpi lue racbojcji; 
lUmoriiio jaź go lauóal, w Bnóóm tm d«pen» odtt|ek«£ mctąfL* 

gafł e kuauo) ostAtm rapcn U*a»ftay. Trm »po>obcm je&cnl «f 
do«ul i lijdart z tui Prttd^^ńsJdcgo valn§ «iaiiooo4Ć, Lu>rft ftinrnft 
imjApicdiyU. Poai«wal mul znńań ^^"^ >^ iiicbetfićC£c^v<H 
o* jftllc PoUcy vrMA«if ńc gdj do «MUIeecooM prirjdiir, pn»tO 
pra«d«UiiMl Pr|4«7Ćiki«mQ wstjflki* itcmki wń^ń ntumcn EDtt- 
ila« a mając fhankier iwoje^ iDi^Hokuton, ndtB itiu aibj- |io pnr* 
jacMbku, aby « uktn nme cacccaia o aobja ł o ncoci-b uiyJUl, 
Te nUiwa pruaiknęlj^ l^rylijiWkii^o, On mAnyml^ iiiiU4<:^f ba- 
cliaJ awoll Kdod^ loof , na jego twuzy cxyi&^ nicc moina było vra- 
Itnif, jakie (o niń ttfminilo. Roimowa Ut U^ala Uisku il«ia gotUin/. 
PrybyiUi pn^ końcu apontncglMy nkprcytwdUw^. j«k| pc|>cUll 
|ifzy ftoźegnaniu lawoUl: .Jenenle, •|>od£j«aaB] fi^, Ic nuiiti w 

zdMduAi." 

Cick»vry oljnx d^j« poróimuiie tyob dwddi ntocyi, ir któryeli 
ttuiluJD łic chaiaktcr obydwóch narodów. Polok wuttry, oiwnity, na- 
«t( Ickkucnj^lny; MtMkol oUuduy» cłiyiry, pn*l^vgljr. Dobrodu^ny 
PoJak cli«o w o^wUdci«niftcb MovkaU Dinnenb^r;^ JikM łycillwe 
Qcvuc'ko dU Polaków aidilc^; pr^rciwnic, cbyiry Mu-tkxl chlubi m^, 
U na •tftbjBi Pr^dzyńikim gn jik na awoidi •trur^nfli, te PoUk& 
miwll w |>olc \ tn tai ««3y«iko, od mu polt£«bac bylv, wycnidal.J 



l^otcm w jo^ Mrcu cio« mioaA i tnrotJiwyia go C£ftl l^^dcyń^ki 
nici>lho tljLrki iv«U)0 od jiowoUniiti jakie mu powierzane, a[o|e«tC2« 
ftBjwi(k«ii| tiEkdOij iirtyDOdi, bo atnjc eifj iiowoclcnif te 9ttnTm Ao 
AVmrftawjr [»rjry#pie«u>no, t«o/ ir raUcyi SchnndŁa joMCSC łiitui 
okoliono^f na iiwag^ jCMbguJc. Ani fJovT4 ta niems o warunkncli, 
Jakl« |irEe£ [>>nhi?nliergn pudiiwuiie bj-ly. Mowa itiko u drobno- 
ilkucJtr o pncukiilittAiLm ramif a oglównyin pTindrnlccio iiiilcionir. 
Ta okolkjcAo^ OoHoiIii. ha wamuki muduly byi uu^iurkonune i i^o- 
diut E tem, co Pr|dzviłBki podajc- 

1'óiiio w tic«T AAfi viy«Utiiiicy do Warf^itty irródli. Tr^iyd- 
«ki uras eftm jcdcD uJal t\^ do i>rcjc«a Ke^du. dla cdnaiA oio 
rcliieyi x ini^yi oilbylrj, Raoo EgrouuidiiU mc ruin miDiitrotr, do 
hi^t^j pt^yxv«no |*resydiiji(C«go vr maacio i Biftr»nłltft Isby |>o«g1- 
nktó}. Pr^dKy^flki m pUmio uetyni) idsoid łprairy. Bsport ten 
ImrdJTo tnito co wi^oy^j obcjicowal lud 1o, no jul powyJt^j iv OJ^wiod- 
iTi^nlu jeneralii Danrjcnbergfi podftUAmy- WyKtck^i jea4 doda), H Jo* 
■mbI Pr^dzyóiki z jcncntttrai Dannenbergiotu itnia iw «aiii pr^cmlo 
f,'odxinf Tuzmauiiiili, a 1ciivanirm jciuLi vmy«lko nicjcct wmdoiiioiu. 
Iheńfnciu jcsŁ. tt Vr^Ox\as\Ci £ uk dtugMJ rocmowj, l«k milo ew:jr«* 
gi^liSw ToUxk minUuów podtd. a włnśnio tso bnk 0xcz«gó£ón^ upo- 
vainia do irnio^ku. fc iiklo umyjlmc tAoiitoAPO i <y1ko Krako- 
vkeki o v»y4ckreni nudsioL Takii o lom n-ioaosna opi&ia i itio^ć 
kri^iyU vt Wftnmwio, Mówiono* łc rcamowa byU ob«zonia, io wicto 
jtnjAiri^ttA \ kooctsyi ucyntonor Uk dolfc^ to n&wet, oo do eioptii 
w uioicj»i;; wojnie nabitych, tak din iieUe Jako I dk lonycli uoj- 
■konycU Pr^dzyr^dki TapcwnUń J^dol ! fti om; były dhaei. Punieunt 
Pr^diyń^kl w ^wukli |fiłiiificb t ty^h ro^.iuijw #Adny«.^h sjc^c^uluw 
tiid |MMliil, wri^c i Tuy ra nł3m'Wii]cmi wicściaiDL Ue iiłc (^Ucnniy 
i ugrmmiciaikiy się oił icm> oo w ndiic miniMrów n^alo iiiiojecc- Je- 
dnakie pofuratnmy 4oUo Erotló ma)a uwagę, io Krukonti^cki i Pn^* 
d<)n»Vi dnu-D>6j akłooni do ukUd>>w, icrai, po tern widactiiu jc»xcuc 
goHiwaiytni kh sironaikaim H^ aUll, a uico wnoaiĆ moAno, ^ Mo- 
akwft, ±0 DanDonbcrg w koocccyftob mu4«nl być ateeodry, 

Po akoi^fdoacm odchylaniu ripoflti pn^z PrndzyiUkicgo. lo- 
cc^la i»>^ dyakmya. Preica Ki^du, prrtyduj^y w Moadc kai|±g 
Hadziwftt, friiniłter ^priw «cwiTł;lrinył-^li Gli-ieayńskl i tiiinjfcler 
tknrbia LrofL DrtuliowNki byti j^d^ma, ic nultty kotzynlai. xc *[kwi* 
bnoici, i na zii£taduv iJodau)v1i prcee jcntrak Danocnberga prii|iQ- 
Kycji układy dnli'^ poflunać I do tkutku dopronadiić. SfCzcgólnio 
KiuLvwkcki jUrli»k lo ^daoic poj-icrał, bG« wigl|^tt, i« ^m nio 



— »48 - 



bÓeoici^ mu grciai), fc w odozwaeb ewyoh tralkę na ^roitrd EupowiAdott, 
i OA »wt irłoay pr^y^i^g^lj to nic «bflńbi ii^ J^łIb^ nUglo^ci^ i JcuiAło 
iiAiria^ GXolt> b^ik nicpnyjMklowi. Przeciwnie wtoe-prete* Rt%41ii 
Nicmojowrki, tnariuidek Izby poNcldci^j OMrowtlci, ib«ii.'|K5i irodzM Ma^ 
lachowski, ruittisler eiirairictUiwoicl Lewiński, (EtLaJAlcr itligii i odwto 
CCiiitt Garbi Ariki, mL^iiMer ftpraw £tgiiiiiic£tijcbi imniater irojay j^ttenl 
Monwekit OAwiadcijli hc pricciw ukUOom* Twicrdisili oni, to lua- 
Dtfcftcju aejiuu jwt tapuwieJ^Jaoa uicpo*lIe^o&£ c^i^i Pc1»k», w j^ 
dawnych granicach, pricto do traktovrania i ukl&dW ionA EO«ada 
pr^ij^ta być ms mcU, a D&iinen1>QrfC aca worunok klnUtier aby nie 
i^Ątt wrota dairoydł guberuli. Tym jpofobcm wii^k^ioJ^ ciIcd- 
ióir rftcly byb pryociwnt^ uktaŁlotn, ak mnioj42o4^ nkutt^paiTAb kroku 
a le decyzyft prsy praicua była, przelo odwUilciono, to |iDni«nA 
DCgocyftcye ro£pucictc lo^ltity i prcpoiycyc xo strony Motkwy w| 
ncsynione* ivicc i £ cuićj eUony podauic warunkOw o&stfpiA po* 
riuno. ba lego obo<vri%cki i dtGaunkt między da rodowe nymagąj). 

Po (llugkj dy^EU^yi w koi^cu egodzono «ici ic pUinicoao f^lo- 
«enic z& ationy no^ie) do mar«t&ika Paa^ktdt^Acza ima ji:«£CXO i)«- 
■t^pli Uloionic tego pimm wIcc-]>rcx44owt Ri&da poro^^ono. Uo 
podobni^j prficy Nicmojoweki r»aj«inicj był właieiwy, Oo i antuiy 
cdovr!ok fL7f>r«ikI, gunttowny, bnm^, imponować t roarkAtyura^, 4U 
cle iiiiarkutvui^ I łagodzić nlolny, Diu«tał ten charakter aw-Ąj odbi^ 
I w rciliikr)!. Pn^dicyiłrkj [>(i^uadu ; ^dobic to pianig byi:i, gd>by x^y* 
cttf^ka iLniiiu L&HA oad Or«i^^ saoboioHiala, luCc aajuicYtt^^.^jAJiia 
vr o»tal€CECło^ci do jakiiSj priyprowculisoni byliśmy*' Glói^oa o^tiona 
icgo byta^ Ic Pobcy podniciJi or^l xn nicpodlcgłoió ojcxy£ny yt da- 
vnyck Ji.J ^^moicact, a ^igc Itz^owj onTodoweirtii o tyło lylko 
Mi-^no w trukiotfania 1 układy wohodaitff o Ho ceian rotyjiki bfdcie 
cbciflt nic iikbm^ do łych tycTcń,** Citoirch nlonków rady, klony 
[byli m iraklowanicm, okrnykn^U sig prt^riwko podubittniu apo^o- 
bowi wyraiaiim t-l^. Krukowieeki powlcdunl, Jtc po inkirj tnisywia 
nic lylko da]«^c nogocyAcyc r^tini^ mi^ niepodobaCf aL« jutro ezturum 
^podricnat^ «i{ tr^^ba^ Pr^d^j^ńeki oanct, ktOry vr podobnych kwc- 
fttyecb dla Kacbowanm papubriłoAci atanonic amiał «i^ wykr(ca& 
lerftJt, chociaż ni« miał prawa, £aivolal: ^Nio jcetcrdiny w tym sUuic, 
abylmy mogli tak ^rucbwalt ncgocyucyc urywać, t«cc owiicm vloc 
powinij&my chiryiać ApopobnohA jaka nam ai^ tdar^s, aby iNyjM a ja- 
kitiikolwiek huijortim r. nojny, bloin jl£ nie prtedatai^ia ^udnycb ko* 
rsj/atnycU nJdoki^w.'^ Ittct wifkuoi£ członków nuly byia za przy- 



j^ckm i prMJ^tawiemera pisma Niemojowakiego. Kritlcowieokl, clio£ 
pctlhig iichvi'dy ftcjmu, Alr^rbucyt prt£<*4 Rxfdu ininjicsiij^cc, nic 
b;l oboniftany do iclaitta radj el^ fltoeoi^n^> (Mi>^Uiłlcivj, te w tak 
yF»tav) kwcelyi, do kt6r(^j molo lotf ojczyaay jcet pn^wi^^cy, uwaia 
ifl olowi^tik cbootod |irxCGiwko sifojcinu prs^ckonaniu, pójść lA ido- 
nUam wfcgkAiofd i necione pitnio iirayji^ć i |>odpi«a^. W airojcm 
rdaniu iprauy t ti fałdowania, juJt po wtifjciu Wamawy ogi^uoDcn, 
tflk CCI do i^j ra^ly si^ wyrnta: ^Wa/c^^U h^ ilysktiaya, v którć) 
zdanie uniurkowpu^T nicu miarko wunum u uttnpi^ niUBtab.** Dalćj 
ai: „leci jak mntu of»talrcxf]o«ć fklouila ijriko do pnyjf^cia włudzy 
tak tcjt la ftaiuu o»ulcciuuJ^ lud/iU nt- mui«i uLudt^ siliit^j^u precz 
rfiprex«nt&nlóiv i crlonkón R^dit wsparcia. Zamodłcm »ic vr «iroEch 
OCEckiwaniacł)* Ci «Anii. którzy n haidyni roza^dayca układzie eei&j- 
ikwali wąick Kdrady, oi ean^i ir potrzebie nibrauiaji^ukladjw, ueu- 
vrati fom^ mnctf^yli owoc nktaOćw, a wUanj^ sdrad^ sratfcajao na 
idraJjonff^ prte2 siebie eicrnika, w pobańba^tuii niaekalouycb tiioHi 
•ifijcb wtoaAw, starali ti^ pokryj Kln»n^ »vto}^ 1iańb{ i onuko^ 
J€«xc]to mt public^cDoJĆ.'^ ') 

Piflfuo rtdiikcyi Nienioji>w»ltiego ptJ*i Krukowleckiego pt>Jpi- 
»ne, pr£(TX |-ohk Tyiirkirvkjrn ilo obnr;i mniiliicWfkirgLj innicjdoui- 
toetalo. Ptt oi«ijip rxccx uaturalna, «»i;clkie trAktowaDJa uainf mu- 
uaU, Mofkalo byli ^kiJcinio zwyciccry, pod War^fan-g KblUyli n{ 
i jakickuUłtk były kh zfiujinry, Azcscrc lub podat^pnci tiioi:Łi do 
ukladiW pitr«'uy krok uciyiuf, rgkc zgody pod^ć, My itiehwrak 
1% uAtincb«Ay; jiU dragicgo podobnego kroku nnt próbować rooglj, 
iini powinni byli. Oni liwcgo dopełnili, Ucz ozy my^iny tak po«l)' 
pili, jnk Davic poloJ^onio nnkazywoJo? 

Na początku pOffifldzifŁUnny, U między powilani^m lutopailo* 
MCIII, a c«r«in Motkny, ukUdy. igoda były niepodobne — Orci 
mułSal roztrzygn^ć. Tnka łiylu i natura rrcnry i lukU utt|>oiłobieuIe 
tiiUTalne, iakl« u^fucitt naroJotro. l'oiiic^'af^ zail oklidy były niqKH 
dobiMTj |iTzr(o WMclklc itnkuiv'4ma, muaialy imBJ 1^6 aa e^kt^df i alrai^ 
i akuŁck lo Mwierd^i). Wyalaoic kfiijcia Lubockicgo i Józi erek tcjto. 
poatawib naa w mylnem airietlo przed gabioctuiai i^aro]>y i Cklo- 



*J Ta i iiii*j Barrjkowłiki cylnjł ustępy » brosirary: krttkomiM 
Jtm V- n2dant« upiAwy x urzędtiw&aift b> projuwk KKądu iukr<>J[crw«jco. 
1881. T^i urna w<^]>giii^o do d^cMlca: g,PowvUnfit namda pobkiogo vi i, 
1890 - 81 — ryn bUto^^"/- p^;>Art7 p«f>ieraini jonemlm kr KmtEowieekifjco., 
pntadoiiAUiirgo pr^ti^na ^tnfin aAr'Jti*'Wv^\'* Hi^rlbi JSTI tTcki ujirod^w^j 
Tomlwa T- UL) <Pr"XP Wy4»w<y-) 



— »50 — 



filckii^l^O (rtubliWiUl uUJk/. To »Aii>u bylo I z DGgOCJIIC>f \trtcz 'Skfzy* 

kioily tiło^k byó poru <lo traktoivAciia kofliccuioóci) iff«ka£ana, to molfl 
tcra2 ona niLilcMzłn. JuAiMintecint^^i Jotykalito^, Jul aum tylko War- 
R£wA i kilknUiiCMHt tj^łiccy uojpka (>oxo«iału. T« b/lo c«]« nMi« bo- 

wojtka w Oulckim lAgonlts rotra^iAlii t ku ubroiiłe |me|ik-łi2^£ nu ino^U. 
TynLrjnM'in niifjirjijjnrii^L uitny, licr^ny, ur Wdiynlko X40|ifilTionyt 
sblifLal ti^, ubkgd j co cUajIll fe£iu(tueiii groiiL WAród t&kicg^ więc 
f>oli>i«Diu, trakEi^WAmf, cb^bjr dU aamrgo Tkili^gniccra korptuii jiuic- 
min likmc-nnih uU^alo ^ic u*pm^vicfl)ivrJonp, pf>tr£ctiQC, a nawcl ko- 
uiociDO. t t«iii4amom, C£,vUi lydi mtOntiu ctlcnkćiw rady, którzy bjB 
mu przcciAni, nio jtunuJiu »vro\t n»Licin wy^rowali i cejr ucbybicDUi 
po1iiyc7iifgo nia |ło|>c)mIi? Gdjby idtointe tnk rr&ciy al^ im<ilj'i «pm- 
iwltriJliwy H^iIaU iuac^^j la o«fcbi, i nitfjuUo icli ii^ftrAnieOlliirić muM* 
Iklutir było ukicb, co islotny »ran mtrzy fiiali, cx» lAioOMiulir i/C Wat* 
«2;kh''h dltigie^o o}H>i-u MH^ić uie 1110^% i xUobyu bj£ inuflL Opinia 
publicitia, ro«*£crxon< mcici, jnklc w obi^ pufzcioao. lupelnic Co 
innego iitodty- r«dlug Lich Waramwn byU mo do KloS)'cia, miab 
do«lcicc^t;e trily iJo obrony i grubetti nieimyjoriulu «tu^ ai^ muHata. 
Wobec togo, cayi il»\vić m^ molro, ^ opi>r iiuhftsywano? 

TaVUnm iuni«inu irt^Jti^ m»xei^£liwemu fadlepknia ulAgal 
lak^c KnikoniccUi, jt.'rierul o*iwnly. Wszak cm w Bwojcin [lUmie 
imiwh p,Oily nieprzyjaciół |K>d Oóri^ uicz^l czjriiU pnygotowHnm 
(to priErjitirm Wiały, prjez coJnc-nnydi kuryei>3ir jułka£yuiiiMi j«&e- 
ralo^^i lLt[»uL'iuu zblif^ć ttl^ ilo Btulicy nte dki j^J o^tr^^wj, ba zMU" 
nfiona w nio siła t/yh* iios(ar^c:n^ i dalój j^i • . • i>oŁ|oc«iiio «if i gJóvrn| 
nrmin jcncnila KrcuUn Ka^Alo Indn otitvjUi ocJECktnać rt«<aywiertogo 
aluku- l'rojic« Kf^dii kaiuit ajbio pr«od4tas\i£ |»!«tt obrociy, u «•«* 
larUiy wMty«tki6 punkta należycie obtadxone i reurwaiui Ola tiich 
wrasid jKUTflcby pr/«r£nac;fon«mi dotiatccKni? wpatU^ zii]>«Aiifo00, 
liTi^ylum vtii:U/ai.% i ^ints iaitfp<^ ii. ir. i JTiryth dovro(l£^ych jo* 
ncmldw. ^e tUifhn tulliywn niif jl nojwi^kAr^ pilmiaŁt^i^, a miaoowride 
UŁJ pi-ici, jcotir^la Dcui^, i^ iiaj|;iCL'WflUi lima crUojióiV> klóti^ on nm 
dowodalt, bcx ladticj cbawy 2i godtln tr£yma£ eig moiCv Ob<»bliiin« 
prsy takiej licebic dzml rcitrwowyd^, j^kio ininl prcygoEOAaiie, licaąo 
in^ięc iv6kutck lakicb zapcwnioa na zupHnc ttipicczffrtsfifrt tf&licy od- 

dti] lig '* Takie byto idauid tvgo, go dtcr ua^y iwroUonój pro* 

wadnłr nic 10 jo«*c*s nio wnysiko Kiedy rłccr fiegoryncyl I ukfea- 
ilótf ruitrjr^aDO, wojtJcowi obecoj iitiYyiiiy^ruTi, ie >Vara£aw« (itmii} 



I 
I 

I 

i 



- *51 - 



jcel ui« dci tikibycU i hojnie |irxvl(lEuIanir r. c3H>ńir Ko^mHJiLt ioeb- 
fotfali. Jeden ninul i nich lawoUI: ^Ddtiy l'un B6g* ftbjr uii« 
Moekulc iiio yloikin. locz «£t[inue»i 1>ra£ clicieli. u stccególak^j* uby u^ 
Woli zficijoali, doitalLtby Iclio;^; kci luc gtupi oni, wd4 od rogów 
bnić oicb^d^** Do n&i MiriTch jeoermi I}«in wuaiIt ^Sfijaic lcm> 
•pokojoie, ni&io dowó<lKlfi'4j ]ii«Twvci.'j lisii «xniJOÓw j««i powicrEOnft*** 
JcBt wielkie ni««jrc7i;)idc, kiedy w aprftwncli Mau ritcxy myluio «) 
liculAmLuo, a u njie wUściwie lak było. 

O Ue iinm nindonio Piu^ckicwiei nio »2ttinneint alfi glnitcm 
dicUt br«^ Warszawę, a]>ł gai^uUmo t |>acchtv«1kL Pr^iljtji^^kic^o 
vMyB(ko ciuicflily. Po ^ćbmniu vri;c pi4iiv Nicniojowiikicgo, cli»Ui 
aio było ilo Mmccnia i wóiU nnookienffki Karat r^lcncy do acCunuu 
wydal, Tftk Mm o tom ^ r&por^io do cftra donoń; „^(jiaiój mbl 
iHUlfpić Mlakf le«£ iowicdiUnizy ^19 o oddak&iiŁ w Jakkui kurpc* 
jcncrmla lUp^orino |iojro4ia*m1, n& diirii B Wrzefnift ixttiT«) na- 

DnU r> Wrz^Ania {^tU ormin mojikie^Hkft Ijyitt w riclm, Opn- 
»ctl« ubolke Nudur^yiift i ku *uiacjm Wiir^jtawy «^ ^Lrli^ylu; w nccy 
zaJ w |^6^nycb ko1iiii<ttiŁcK pnprzcciwko Woli .tlan^la. Pkica KioUu 
saraK w wicciur odcbr&t dcokaiciua o rucbu, jaki am^ift picpriTyjacicl- 
0kA ucsjnihi, a więc vraiy>1ko Eapowiodutof it jul tbliifr «ic «łaRo* 
vcxft niolkA f^łhina, godcina ntrU^u i obrony, imiorci i iyciA. Kniko- 
vk«J:i fnyv\a»tcłj\ aohiia wtiAki^ wUds^ byl Ki^dum, by) i woJfctn, 
m więc do niego nRlcJnIo pri«diitfitmA( catyc1iinia«1 w*7jel]cic molu* 
IiUkT 4ro<]ki, tbj obrona i^Wnn, oi\\iom^\nh nrawinna by^ hlo^Ia, 10 
byl jego uboffifi:ek, i^uii^u jiuniimoAi'-. kiiJi^ n')pv1ui^ irjri^bu byUj. 

Re»£my jossOfC tuz okiem ba Warunnę, 

l'od wiflętieiii |]oiyc/i EuiliiarnLj, pod wEględum poucycyi «(apa 
jłij fortjrfikicyi jui powricj praytoctyliiiuy Kd^mie Fr^dcyii^kic^ 
Itgo ir1a^iwG;;o zna>vGy i e^duo^ w tyob rsc<inch , £^ r»camy 
•i^c tylko «^<igt ""^ poiycy*. WarMflwa. 6v gród dawoycli kró- 
li^w pubkich, owa giolicA narodn poUkicgo, publona jcit im uiol- 
ki^j ptfleccxyini«. Na okr^^u etlym i4j plamci/my ni* ma tiulni^j 
wryDioiJiRlci, JMtiiwga ^ijgórr.^^ ładiicya pObktu. kturyby pud vrtj{]f" 
driLL Bkilitafiiym |ioż}kk tbiwo], owocem ic n»y»ikich «trcKk jot 
olwaria, prEjfttfpna, koIda. Cuj^ ji^j w>yc natura iiio dab, ir«sy- 
etko ri;-ka, pstuka trobif muńnla Wamswa dm jont niioato dawDi 
itaroJtylno, u mj^ nic jofll lak ibiKloiranc, JAk dAwaii^j grody^' 
pTx«d«tko Bflpoilom ytmonzotio, ani crŁ rtema t)xh nldhicti lrv'a* 
lycb gin»cMir 1 budowli jakie dsunc wieki pnekauiji^, Ginaoby, 



— ibi - 



J^ r% to olMserne ftbce p«nów dJa wliuoej roiyJoflC)^ Mawiu«, obeJi 
nich tz^Łaą niuroftnDo a wi^j JMicio ilreivciiAii«, ri>tw1dck oic^Bjr 
i feUJnicr at^y umi^cio liwortan i •łuibf, JAkoi«l «woidi «irooiiikA« 
i ilroboQ uUchtf, kEÓr» pod ic)i proteVcy^ tullta si$ i tch ńl^ «uiio* 
Yild. Obok lyc^ rc2y<1«ii«ryi pnńftkich, tunueriico kii|icA«r oudioEi«in« 
•kidj w *cylu niemieckim. w^7kle I v/»okio, al« fcbliidnr* gdue* 
niegiliie tui Jwl^ijmc jiaii^kitfi kkLKdocj t nitmduwacin ko^dtlot 
ohitcrDc, leci boE gu«tu i w Eajwlgkasći ciji^ci bci tmuMd. Dil^ 
rcnirhkle [jr^ciJciricćcia. Urn nv])clia>tiy i 1taudlu3|C7 ijd* Ubi n«» 
ULicJlaJk, tam lud i irt^tfiyMkoi co 1)0 tulu^ pftaóv pQcrxebfi« bjlo* 
inic4£kdŁo, W Daj«ick»ój crc^d były to dirorki dnc^Dianc. Po t» 
priedDiie^GMiiii obeicrue ogrody 1 \.tAa n^ntU ubv waiytiko, co do 
wyg^ iycU potriobacm, na mkjfcu «j^ rojilowdo. Z tyoh potto- 
M^ Wftnuwa j««t ininBl«m n^bwyczajińc roin^lcm w atotunku 
luOiio^ei, inoie u]i}vbseen>ii<JB£ein, jakii^ u Europie m; ini;<tiijfv KteJjr 
PoUka iipaJlu I Waminnu prcolaU b}£ idcjlic^, tern ^amtrui tylnym 
loeom 1 pr^miaiuoiii <i)DgUxy xikC2;la iijmckć. 

AriDiu iUŁ«£a |iudf;clijnA bylu na ilna korpusy p»0 doitoUftiacc) 
jeDci>tlo« UiniDekic£;o 1 Dcnibiiukicgo* 

Korpus UmiAsifcicgo: 

Iłoa dvHi£. jeo. RyliiiUkii?|^o baial. 12 <hiut U hAn, 0201 art, US 

4la H « Milbcr^i „ 14 „ 11 , 63^1 . Zbi 

laaui n jacdy Jagnńna a£wad !^1 . , . « l^'3E 

Korpus Dembirtahiogo; 

JAJctly bryg. jep. Dlu^kifgo «tuiii]. 8 . . , ^ 1049 
cddaat jcncraU RuiLić, 1 potcuL |iu)kowntki( 

S^ymationffklGgo Ib^Ż 

artylorya rC£rwo^vi dirol 46 . 11&8 

rezerwy a r<>źnyc)i pułków - . „ »J*70 

'Ł rezerwy tylko połowa na vfakcłi byk użytA, 

tewln w inioilcrEu ]>uztłvialEL 
lVdcJt ic^ jenerał Kn^Lovii('ck) aatrjtynmt n ETii<>- 

scie 4JU pitr^^ku dua bauliouy pieehiHy i pułk 

jaidy. A wi^c po^osl^o do boju: ^1,500 

Taka byta eila iroiftka w Ata^cacb blt^ko dwum iłowych. Prty* 
tani i tolnifft y* DAJwi^kaićj cioćot nowy, byl ttnuot takń ucse^l*- 



— iS3 - 



mi] w TtxeT-a9L<h, eo jcttcie bojv nw widzinl i ni« tncil. Poni^wut- 
iloJ^ wDJflka bylft szr.7upła, q wi^ «T<^po i lołnienra ku obranie [me* 
znaciouo. Tuk Wł>1ii. kti^m najti]iit<'j 4 [y^ir^rti [ulr^liowutor iy])to 
ISOO dotfUlji. To ^anto bjk> i i inncnii tliictanii, 

Jencrat Krukowiocki w tjrch czoaoch parę mij raJy wojijono 
^^^■jdsil dla prajrjęcjn jilanu 1 Hpołobu obrona. Miałik bjć pcdaoA 
H^IP^K ŁV%ctcfD«k1 ii>bic j^ jirzyińiujc, opufzcfcnin hilku tlcicl 
s ptorwai^j linii rorljBkACjjn^j, oo Awyn wTauDi^lem mi^y an» 
wptAwin^ na ni^korxyitiic ipolkanio ?: nicpnyjar^iutttn, a którym ar* 
łyWryi j ino^ch puokl^w fortylihaj?^! nie niDgk pr^yj^^* w pomoce 
Chciano Hwifpić prxor to ubytek korpuiu jeii«ruŁA ItARionnft. hyll 
rirlonkr>wtc rady ro n^ my*! pf»ilnr!iili, \pcz hyln wif Iti jrj pr^poi- 
fiuycb i £ywu apr/eciba *i^ ixi^poE!£cb, Ł'rEvciwEiicy urv»Jiili £A rzecz 
nbKiAjac^ honorowi wojikoiiwuiu opuMccnć mujWc EkUdwic n^ypano 
i jC03tC7c nicodtTTcIartc. T^^ iciilsilia Jc ccyiti^c lak, ctawslobj »)c nie- 
przyjacielowi naprzód jłotcuć o niodo#t£ilcc£iiOf^i ait Jo obrony. 
Lfd noscgi^lnićj lękano ai^, łc opua£CxonD pr;icdnic raócc sarAS 
pr«cx niopr^yjocida saj^to fOfltnn% i x nick będzio m6g1 on grnnftlj 
i kule palne do miodia riuca^. S2cs«golnkJ B«ni, Jak Prj^dtyńflki 
OJioiriadJ!, nto dftuno przM Krukowicckiogt> jenerałem sunoaiinowaaj 
U^mii nt^ cpif^nl, % na rlow^d, f« obronić, j« nioJtjin, ^,m]nl nhy jrmu 
dowiJjMv*o piert^n^rj linii powierjonu Krv>k cc cklubny \ r/cenki, 
nln n»lcia1o pnynEcojrcnb ilointymuć, a prz/nujmoirSi krwi^ opn»iczO' 
nic drogo kaia^ zapUckS Dla rycerskiego wifc ojviriadcxcoia poświę- 
cono lo. co zdrowy rou^duk, co MEukn wojcniitt uczynić oftkatywatjr. 

Do iMcrwfiifj hnii operacyjni] oalcAaly ozc£Cg61nio loncty prood 
Potokiem, wielkie dcioło na c^lo lo^u mnrymonckicgo pncd Pary- 
towfm i [^apned« Woli, reduta mi^^dzy Wołi£ a Kokoweccp, dtieto 
pKCfl rcgalkf Jerozolimska, lunety prsad rogatknioi Joroiolimfki«aii 
i Mokoiowiikrfini, nakortiec Królikarnią Calu fad Ifnia obrony oa 
dwie c^c^ci podxieluni tohuiIu. 

DowótUtirro prA^e; slmny jenerałowi Deint^iń^kicmu, Icw^j jo- 
nemtowi UmitifkieiLtu |ruwief7oiio. PrzLYEiŁ hirti]:a Łacxy\ut\n się oO 
Wiflj, biegła pnc£ Biclntiy, Powązki at do Wuli wl|C7:mei Icita 
£0^ od Woli prr^c Królikurni^ at do WlsIy. W obticcamu h\ na- 
Mjch, jakie w War^tuwic ku obromo eic jinajdowaly, nridiioli^myt te 
jcnefalowi Umiiukicmu dult^ko wickr^n ich cz^6 była oddana^ na- 
tttfpito to 3t lego po«-odti, U w nna^^ck ginwacb nńlittirnyeb aato- 
»ad{ było pr^yj^te, ic nieprzyjaciel araku od Woli nio zfl<!ZDie, bo Jak 
rif wjrrażiili: ,woki od n)g6w brni^ nie Łedme.** Alu In mcbuUl 



- JM - 



iniiiq*U! ńiy t-i^ «nnj(lH, Wrajatko v\^c jiiA nam Dw »|irz^jiiJiK 
tfttyatko 4xlo tiA u|Nik J itt HiAię frikoclę. Nei Ooujiut \tlnz^t^^ck 
jc*»x« uTTiiift bez WO4J1A bjrliu Uceocj^wiJcic b)!^ icłi lfxcdi: Kni* 
Icowicckif bo CD toUo wiaclki| wUd^c pri/ffUpt^fjl; Pr^iltyńtki* to 
Oli inikJ bv6 ^ow^t nk^iiro^iu wcjeuft^ i pociciwy AMachomb, 
kioty [v[aJ vi<tdAa notti. W csarie ataku i laturmoi s bolcicif pa- 
^'ictldc^ trnba, iad«ii i nich na miofMU «wrji>ni «Łf nto tnnjdni^ 
Wpriwilzic MtUchow»ki bf<lue (ain, g\1t)e Jmteri^ curolco cai«- 
niijf, nl» la t^mt b^ł wijJr. kiorj^b; rockary dawni \ to1iacxjrnij, b 
walka li>rxona b^^kic bcx komc&^ły i <1(>wim1łIwii- 

ViTxui^tuy eic tenu do glónn^j k«atcrv fiicpi/^rjackŁL VCt!' 
atwADn po wcjti" 4-'iiachp roxkaEjr po rofkiunck a^Ij tu ott cara i Pcicr^ 
bnrgfl, abj Wanuwę tdobyć i ^ojn^ ekończ^Ć. ba i gabinety Kucopjr 
^ koni<e jćj ruglily i ir^r^tk^ć nic b^ln do obUcrniitt. J'rik;3! tcfo 
wan Guu nagbłi jesiuri, ik pora, Ovtf£cxo i Kiitino natlf podały, obie- 
j;ai]»Ot f^botonante p^l gctcm atobcRi t^lo Łn|i)ił« dla ioUucwAt 
moj^ło viiró<1 niego jut i uh i{& Łiopalnonef^, IKun^ choroby viy* 
ynAai i %TU\in bez bujil iiiinnilc^by mugU, l'unLca'Di Wancawa jioddai 
sig nio cliciatn, priclo nit! poiniiinwiJo nic jak atak, tttnrra. Im «lfi>^ 
wet^ilLJu f^hwiU AlHiionc^a się jibliAalu. tetii Lar«tAi<TJ manoalrk P«* 
iakicnic--K i>kuxjvTiił f)^ ^ubajicy^ mi^jKikojny, e<U}c «i\^ id cuil cale 
mebcipketcc^iwo, jakie > mcudama ng na^i^pić mttai, io lataj idn* 
o iDiic^ o elAvc fcgo wlaun^ 1 o loe artim. W nahoniu itm tacatfo 
pic uciekać do rad woji-nnych. l'icrwi>za sktiulftla *ic a o«óli BaibliA^ 
otacuij^cycli iiiar«xalka. Znitjdo^ali >i$ na oHj jea«raloirjGi T«l^ 
Nciiibarr, Goru^nkow, IWna, Sildi^r i Uaimeatcrg. Najp'wrw»xa k*^ 
si)a byJii: cxy obl^JLeiiic W.irąjfnwy tna mW TiiieJ800 cay seturn? 
WickKM)^ byk ^duniA, }« dliit^^e oblętenle do nlciego doprowadn^ 
nio innt«r 9a yCart^xavin nie pndilii m^. bn gindu nic dorna, tio po 
prutA:y?ii brzegu Wi^ły od Tra^i lupcłnio iJbmkn^i^ j<^j uli? rtiolna 
a więc d(Kitaity iywnoici Eun-^jce cxymviic będ^. Sxcxegi*4nii^ |cii, 
Totl był » ^eturnioia. Na ilrugie pytanie* k którćj tlroay aC^ 
by^ uccyoiony, na. plamic ua drugi dficó miały być atośonc Po*, 
dcieloac one były. Mar^Kutck I'aaskic«-ic3s, }eneral TdU i Kcidliafd 
tit»yiny«all, i« «uk >q ^trmiy Mokotowa powinict^ ni^ laci^ć, inni, 
to główno udenenio od Woli wykonać naWiy a na ianc iiunkla 
^Iko d«n;on«tTaeye uciyni*^. Kt) poparciu 1 obndwt^k stnm róitn 
powwly hy^y pr7ytnr7anc. Ci *^a Mtikolów n-JsTi7ji\ali, laii-^rdńli, Ce 
Iq jc*t punkt n1ub^£y, i>AW€l nie ^Lipclnic wykoiWvioiiy, a wi^c ido- 



1 



^^^ 



- S55 — 



BWlniL (-1 to byli |łrł"Ariiirne|^i zilmnla, pnytiiiinali. i*T Wob je*t 
Dą]iiM>caic}M>m purktcm, ale umucm iliMliv^ali, io jcH i rw^irrygti* 
j^cyiUt pncro od nićj sacj^ć poincba, bo JŁolniore ^wieiy, w^jiocifij^ 
P>crw8Ay atak ^ifiMla irykoiia i Woli^ tdobodm. Skoro tai Wda 
b^iUio idobytm, w>xy«thic inuo ^^nńcc Łoilnj^ het wartoJa, i \V«r- 
»2awit, ulnlĄ DnjmftAcłioj^iffTo |>uok(u HoMioraltio^ranft, u|miUiŁ na 
tittchii, [lOiMa^ i>l^ iiiubL Sxc£t'(;i>1iLlej in^ fip^niriLli uwugi; nn M>t di0 
uii^tUy Mukp4on-ciit [i fogniknini Jrmj^ftłjinakkmi rotd^ga My dilin 
przc*tr>rń Ogro^lAw i pola niojtaUiOowaiiogiit t)» kri^ri^j e Utwo^^ 

kotouku, g*ljby n^pr^^J poriiinijłS wę dit^ialii, bętl^tie ^^'"Ułuofift nu 
wuy«ikio inj hnfjua pol«ktc i Ai«l« ucierpiti niu«i; pr£Ocivrnie, 
po tdi>bjrdu Woli, niw^nikn to mo bi^£i« mmlo niiejMai bu utbuilo* 
vrfliiia Wiir?3ftH-y nft iłn lego piinhiu ilotyhj))^ 

NoAifpnft rada, Onia Ł lYno^oia cnlb^iA, eklndołtt n^ a mar* 
Malha PotikioAicsra, W, Kh^a MicluU ) jo)j;» poniccDika k*i{- 
cin SjEcn^rbatoira, X kidi^-ia Sjuiilinw^koju, jcncraliw Ti^llii, Tnlilena, 
Witta, Kreuiia, ISAMrcnia, NGiilliArcla, Gomnkowa i Dehnn. 

ntaknnnuji?" i>diK>Viit:d]^ iwicrilr^rn b^la pniwic jccliwigolitn. Nn 
SApjtiaifi: z której »Uony al&k ma uasi^pi^ triy oilaiteoDO Łisnia 
objawKHio, JtilDi poJ^t^i^li. ic Ir^cba ful^eyfry auk uc«jm£ na AVo1c 
A cat««ii «1nrui nn Mok^iontkk rogatki udcrij'^; drwńzy, io (inicm 
pnted ajitunnoin wj«c«i>rom powiany by6 nn obydwóch koi^caynaoii 
ku fowfAkoto t Mokototv<}^'i tlenaoiutmoye irnbig&e i nMt(*pii#ga doSa 
a« inU»nt Uońca nderrcnic calcmi nlami ha rogntlti Jorotollmitkio 
wykonane; InrocI iłAkoakc, £e bei v-«z«lkti>J ^monfiracyt ra^dty Oro- 
gijni kfllUk^ i krokoiit^kEt rr^pbn mlrr^y^, n Wcil^ juku ^l/>ivfiy |riłnk( 
iliWrfeDla u«ada^, rierwHcu lOniiir popkin) Nindl^nnł, ilrugi<; KruiiU 
1 Dlplrocn, Irudc zaA iiftjwi^cćj »irtiim)kijw iiłajdonnio. 1*0 vy«]u' 
cbaoiii lydi opinii niAriialck Paszkicit ]C£ oilv"ria<kiyi. i« ^H>ni«wajfc 
30 tnccim |)Uncm )C*1 Dojwifcg ^ł[>i6vT. prirclo i on ■n'oj do tego 
pTiy^cia i to ICfU plon wykonany zoeianic. Atak bjl na dticń 
7 Wnc^Din na£iuiCiony, lecz gadiilMwo FrftlzyńftkUgo wydało po- 
i^danij wiAdDti>o^^, te korpu* jen«t»b Kamoriiio pod BrcoJiciom «i{ 
saajdujc, Imba wi^ było z t«>go koriyMa^ I pncio n^ dxl«rt 6 Wn^ 
40M tftmiar pr^y^picfrono. '/ai UKidf pmj^Eo, te tylko JH;Jf>Ei fnro- 
cia CT^^^ wujhIiii iiłA być tło ^zluniiu Liityin, «lwic lai jtoio/^tnlc w chU 



— tu - 



vodxI« maj) i*Q loajtlowii^ gdyf na Mckoi^w UUty^y miak h^^ut 
acif Aiony. Wojtka do m itkit ha inj kotamnjr podnelon^; najno* 
«iif*jaxa vr i^Uch po » środkiem miała potorta^, ()vi« inne &a skny* 
Ąhiś\ r. cx6ia po«uvrft6 d^ li^( w celu uidiiiu^da [rav(kivegq 

ku WftrflfAwic «ic iblUyla i wAród dcmnoóci nocnej aii4ifpu}§G0 po- 
zycyt Mjclo. Jencrel FahUu v 1 1,400 piocbotf . 400 jawljr i 70 dćul 
Ftaank i>r»d Wolu > luni:t[Lmi \ynQ'A m^ wjr^ufliclAmi i jeneml KkiiU 
vf \\^'ibO piccliotf, 1160 juUy i 73 dxik) umioicil Mf przeciwko fęr* 
Łyf:kitcyoin mi^iy drogami krakow^Jc^ i kftliłk^; na prawo po4 Ra- 
kouMwm snujdomal iic jcocnil Mur*wi«w t 3100 iolntcrza t ICtUsA); 
Rfl koAccyikio prawi^go AlcriydU JDticmJ 8irflndm«ti i 1400 bugnotd*^, 
liOO joccly 1 fi *Sth\ nn tlrotUb luMeku^j oO fUii£eifta bl^u^j, ahy 
MtT^wiy amk nn Mokorńw rxjti:i^. Dla {Ktłj^c/cnia StmatldMua z Mo* 
nivievir«iii byl |>finu:uttCfi'ny jenerał Nu«tiu £ JG scncdrfKMui JAuly 
i IG ddalamt, Na lewo jecicrAl Pa[>l«n; |>od Chrtanowem jcaeral 
ChyQ(Ovr £ lEH MHndronnmi jac-ly i 10 dxialnrai, który powinien byt 
Icw^ekrzyOlo ta^tunia^, w odt^odtlo byl k«i^ Ssacbtintkoj 114 cwk 
10,000 grcondycrów i W\ K*]^^ Mielili da c^dd 15,800 fc^ardyk 
KmJtę Szacłiow«kDJ ha drot!x« kaliskiej itiiaonil odtv6d jooanb 
Fablern; gwanlro u^i jtaeroła Kreutza pod w*if Opacxe WMkU 
poiomanlouo. Poml^dry obydwoimi kor|>Liaaiiu odwodowymi dla idb 
pol^r.jrenia pod ^mmornmi hjl jencnil Wltr na c?dc 8000 jt^dy od- 
ntulu^yLj; anjltryu udwoduwu 13G dfiut jvd 3cłli|bui]>i. 

ArmU iDojikifiWflkft [icjyla 07 baiflilonów piechoty, ckjeIi Z>6,000 
bagntlÓM^ VM «»udroi^j J^^dy, ci)\\ \b>bp'} koai; IdOO kcnk^m, 3^ 
driul i 7^33 ori>krxj»tów, mtum ^i,f)^9 K^ów. A ^«i^o uU ji-j bjla 
blinho trxy raxy mocnicj^ui od Łój, ktijr^ Waniawa do obrony mkk. 

Opia siły armii mofikicwakiirj, jako i«i roipori^Sftaia, jaki« jd} 
dano z« Scbtnidu wzl^li^my. Jednak ^ionitirtty dcda^ Źo tue ta* 
pfdnlo »^ ono e prawda rgodne i ponilćj wArod opUymiDta aarm^j 
ftkcyi niekii^r^ «pro«iowanin UPiyoimy. 

Nmlj<xi:i]l dtień G Wr^iilu, i\t\eA amultiej |Hiintfet m i]ue|ac1i 
narodu jtoUkirgo. Rano bardzo ^loiŁt^-o n>t«to. jakt>y dlugirgo dnta 
do »|jc)niomft diklu było poŁricba- Z picrwatyin rociwltem ju£ nroua 
uiOAkitwiłka Uyla w rucbn, a niedługo i dxiala zAgriaiialy. Z«jckla 
aicmU poUka pod ich grotncm i długie latn ten jęk alycliać b^<Łae, 
bo lata iiioaxc£^4<f i niewoli i:a PoUk( |XTxyjdi|. Wesy^tko la broA 
cUwyialoi uj<xyiiko na mioJMa apicuylo i Nlanalo; jcd«ti by\ tylko 



- 85? — 



» 



wyj^lcl*. Jcpcral IWm. kióry mm ofiarowni «c mł AovMu% pierw* 
frit~^j liaii obro&j i Uiity firrciJi&citttk to ii>ir*kal, hjl picnrM^j linii 
ni* ntAJdow^ «igt n f[4>E0 b)!, poni£«Jj poiri^mj, Krukovp-iecki fny^ 
hy\ (d óo uenAofi, Iciórj w|>rt^ » »vro}c gl^vDQ kwAtcrg wfŁntI, tle 
mcillogo «r nim po>o«<ftWft1, rojrbiz^w nie dal i ]vr^1ko do mtn^la 
|ioirn!iKil, Sam tr ApnwMtdflniu iu6wi, ie nie bj<lo ntci^ pm^ft 
Ri^ilti bmni^ N^ań^n z niiłj^fn iipctTcit) wiictego^ om! jt|^ takie było 
oImif i^ikicai dogl^daf. czy bataliony do iv«parcM iiańc^A pod W0I4 
ptBetoA<ioite, były ir racku dU Oaau iwmocj jeacraloiri Soirid- 
^kicmo. ThmItio mniij goiln<(;o i nmi^j itlo^irc^ llunuctcnia nc 
I u»pnAi«iltrt)Cfitn, iiiiyiyy nio był «obi€ |vrsyn'b«ECi^t oajVfi^ 
uefo nad u-t>j«i:i*ni kierunku, to jui dk t«f^ ^ byl preicaem 
Kzadn, i^oezclDikicin narodu, ia izlify j«n^ral»kio noul, gdy nalka 
••f raipod^, iralba, w kión^ i^lri o lo«, o 2ycio iKtrodtt, po^tnioo 
hjl iti-a fM>4pte6Ej^ gdtid oon 4)^ tociyb i w nli^j etynny wii|U 
mbitil, A ICTin barilfir], iikorii mhic nanrdniotiro ńiy ibniJiK^} ]>rxy* 
n]a9xcxy\. NiVt lrp:«j pad Krukowi cek i<fgo ule wiedital, £0 |>rjC£civTy 
Mak<iI>on»ki f>od kaidyin w£j{l$d«m byl tylko tylularnyin wodMin* 
a wice była chwila, Jtc na ni<^ ko1(!j, nA ni^go poninnoM P^* 
chodiiU, Ł'omcwa£ po^tawit dla awoicb rachub ijtuUfnrgo wodcm 
-wi^ teru AŁiaffEUti Inuba było nim jEOfttaA, misemu tr«ebn było Tt»- 
IcMty wydo^, iameoaa gdsio niobcipicctci^Łwo grorilo przodkowu^ 
dovodxK* 

Jenenl Dmldski, jak wiemy, Uwf iironi do«cdtiL KMfotora 
JffgO była w Mnkofowir. 7' poc^^iku niiid kłi>|ii>ln wh-I^, ba powiijr^ 
cbnie t^dcotio, te nieprzyjnciel t>d jego etrrny auk roipocinle a J^^ 
aukdce były flabe i oitirykoAcjrafic. Jak Ijriko m^ nich w annii ui«* 
prx;)acioUkirj do«(rzcJl^Tics kwdy j»£cł« 9xarawo było, koial UmiA- 
aki cwojcmu ko^JlU0D^vi pod bronili Manyć i w takttn Mykn go e|>ciiwiL 
Dywitya Kybipaki«^ snajdowut* »if koło krakowvki<i£j drogi £a *»&- 
cem, dywiiya Milboc^ pray okopock nn pra^o od rogatki Mokolo- 
wakrćji w połrodiu jaido, dywi^yft jftoeraU Jagmioo, brjgada tul 
Cyyłew«ktego na drodie Tul^tliy Si«kaini a ^tokotoweni. Jeneroł 
Uj^bioBki iniat tiri^ itar^ców pod "obf , jenerał Milbcrg pi^^ \ pr6cc 
trgo powinien b^l jc-doym baralioneon Kn^łikflrnic a jednym Wicnbao 
oaiMbi^. Jentruln Cxyien»kiego bsygada byta roidiitlona do obrony 
C);erniakown. Hiclo: i Hclwcdcni. 

Jcccral licn^bin^ki na pniw<^ etronk Enjfuowal daleko tmin>cjaso 
punkto, bo kł«c< n^eaćj posycyi. Sil)- jego dałcko nhkbnn były, a w m- 
ttfpujfoy q)oiób Jo rodoKył. Pułk b p. I, i wouran6v oxynn;c1i 







Au^ijlu. MM p r aj był d» ««An i IfM, m^ ma po«ienoB9 
«uljt«o w^itri, kii^ m.jwwimtjmj pn^ gln«/ Mfl»«i i an< 
rrm>ii M J aiihu i aiiuŁj m wrtiWBwi W i Wm (o («trrot; i 17- 

^otDwoid ^ odptfM aukut Ue« mbwb Q«mldt«<t «c ^tprrjj^ 
cid wndkie plMi^ aan^cli nbci ofctdD Wftfcaw/ biM laiukł, gJ;t 
hulr i^gfi iJjM, pc«J ABBcm cMkAM, attydMy^f st aftdlodokl 
dnie wcJłui «c«Qf>trTft( llnlf mAe^ W«JI, MCiagóloti^ bafikMtjrj 
i pmfwij, M któ^cb ^Atniioa «a^ mtwuJ, tilc, to M^le pol gv| 
Onny &iąj*c rozmowę £ si^oowB^n jtaenkm SuwiiAim, bfdfCfal 
pny arnui im irnodiic puloiłoBĆi, wnajfc: jot od/ »na»< vr^ 
•■ccrtny tbnwwcij krwlf z«M«ilen. JefiCfaJ Sft*iA»b\ klótt^o 
lyaj nUcbetD# w o«Tm i!diu Ji^niil/ jtlum^ bUekkua, Ulil tai *if 
M ndy gamium, ObracHoMwwy ps AJnało it^ , to b;k> Jtubi f^ 
brouf 1317 do obronj cśhgn tiu«, a tmU brio co ołjmoitj i*KO 
pi««lfc«X. to jc«( «>(luj) pcl(Hr{ atojćj dywiryi- OAUnJem vic «iJ! 
■»ftowi»go 8owió#kie^Ev. iMAiriai^ go w oftjlep#f^i myill, o«taiiil«i 
*■■ j»go do maU njntctoae tAom byljr i wypogodion^ jftk na uro*' 
My#torfd Imun^: ^<ncnik, wńira, toltt;^ batOm-j dtM Jok kWykd- 



— 459 ^ 



«'iek niojv| nogi, gityl daiaol bt-rilKi^Jby tt^ ocia ojcijAnio prtjdftU. 
Bnili jGiJnflk ipokojny, lutwo mnio dU wmn^.^ 

Scbmidi, kti^ry «r>i^4]d« w ffnlluu:łi AioctODjch el!y wojtk poU 
ftkidi £vrykl ]ioi1vrąju^, a moakicwiikic? Ki[itiipjiixa6, tutuj w Woli ło!- 
nkrzA iN>1xkif!go S^tO nalics^K 

Wojtka cnoaliiew«kie to kwitem Da|inL^ aic po«uac1>-- Jetłenil 
Pabkn «n:ojc ńly, <lo Ataku prz6£aiiczoiic, nn inj kolutnuy [>0(l«LGlil. 
'Wprflwdftio SchmiOl podsinł Uk jcricratiL FahliMia, jnk i KrctiUa 
wojak n> il^lo kolumDy podftjci lecs myco dc icgo pouti^iny im 
pckdaiiioin oficcrgw prwkicli, ho \o opi«y CAras po c^iytLic claVonnn1^ 
wi^c^j pewności t Iwtttroono^ci v H)l>i« zanierftj^. l'ierwaia koluinoa 
byU poJ rozkotami jcoŁ-rAla LiidtrM, Jnigi j^noriLlft Mnrtynowfl, 
irTctriA Nuhciko"'A. Prvc3 ilfilonok napnćd poHUnnty iTc on? kn hti- 
tcfji, II ÓTMih pi«rwr«?y h4>lmnD^ poprwdmty. W łjnttryi rwCToniy 
nie hjia^ juk ^tmiiiU mylnir po(lnji\ fi thini i pól hAfaliitnn ptcohoty, 
lecz tylko 3 d^iaU i Jmlnn koiii|)aiiia t 3 p. p, I. •Tcuenil KreuU 
takie w IriccK koluDiancti, paprzcdzony \trtot 40 dzial, ku butcryom 
po*ftpovoł, Pnccin- memu Mało pl^A cIiiaI i dwie korapAnic. .Je- 
nerał Murtiwit^ uda) eic ku Hako^^pcowi, a potom ku saońc^m oif 
aiftrócil Jeucral StratdmaD ku Ss^porn, a rc£crwov,-« korpuay ala- 
n^ty lA kolumnami idnonui do ataku. Cliyikcw roawin^l *«ojf ja* 
»d^ finpftłcm Gorców; jenoriJ NosJitz atnł pod Wygl^fkłwem a Wiit 
3Ł «wottii kor|]UAeTii r4*jr*Twowyin jaxtly \\\iic\iy Tuj^t^ Kaidy Bift> 
nicc prrpd prtypułfirsrrtiirrn inriurmu mint wprt/id l>yi^ pnjtr. dwie gn* 
llsiny oalrfeUwctuj. 

Jeucruł D<iinbińiki, gdy dojrtul 1c luacsac maay iiie|>r£yjactcla, 
|K»«1at adjutaala do jenerała 13cmn, aby e artyl&ryi) rcecrwow^ w po* 
moe prajbywaJ, jednCTEiu ta& IłalalioooMi i cttercm dziitł^fUi hoial 
9iyUK0 ndfl^ ti^ do Iikncty, k(^ra uic obaadzona była, aby do aiaiioji 
prayaifito bronić. Jcocral DombiA^ki w «woich paini^tiiikAob fobi 
uwagę i fltuun^ , te gdyby jef^erflt UmiAuki byl n'itir<-r^ takto na 
picrw)izy atrul ktt obroiiit! iiufk-ów pnwycb pottkoczyt i mrówno 
wojflko i dmla do lunnly po«tal. Wola Ic^go dnU mott: byłaby 

PoifJtuy ogień Aniiatui zaigriminl na cattj linii, prz6»t)o 200 
dztni [^ralo, jtcaula ziemia, tnęety aic mury i okna Warszawy i fmlcr^ 
■zcroko panona^ znczch. Krcuu silnym ogniem Ofltrzcliwat szaniec 54 
i ku niemu aic vb1iinl Pulikn mul ImdnicjB;^} epraw^ do czyaienia. 
Szaniec bowiem, od kTóf«go dziolo fwojo rotpoczyoał> byt pTz«£ działa 
Woli napŁtrany i oHrzelin^any; podiiclll wi^c uwojg anylery^j aby 



^ 260 — 



n^i« |^<łd;iav triTftt ogiob iliiulou'}- & poloni ruzkn? do aiiurmu 
i]utki>. Kreutz 1(0 roipoGi|l, tuix»j^c kal[irnny silnym mnrezcm- Na 
irirptA t{rcikóvv <Uł jv>txe?v^ o^nia karitciou-ejci^ a pniom ilni« ko* 
lumtijr dli filuMiiu poKCit. tloilnęjcncrnl OtiHiTłnr, ilru^'.') ji^rrriił Bii- 
Umn pmnnJiiL Ponlcwiki MAoifro ^6 zoH^ [ir£«£ wojaka jiolikic 
(rpiipecj:ory, prx<^o obtciUio Itolumnjr Qi«pr£yJAdGł«kie m^ l^c^f i ku 
«jcoi^fovii 54 poeŁi^^puj^. l)vfh IcGo^paitic polskie tylko tego ^mcica 
broaiif ; jednakdc ntuk oJ (nk przciua^iic^}^ meptzyjoicicU prcyjęty 
i opór sUiiiflty. Długo unlkn trw-nk, ihń f\^ nwprsyjftoicl oa łtftij 
I bjł spychany. Nnkoni^c kt'eilrre<5 ^i^ iJlołnJ TiOOT rtitmo uriliLTclft 
»c nit! puJiIunu «i<^ i je^uEi^ie w tł&iTiym aiaiicił tjlci^U Wttika vi{» Ich 
ciyła, a kic.(1y jut bVfrze1ka obrona niq>Qtl(>bnq ni'; »t*lar inagaiyn amu> 
ikLCjjn/ poilpalouo i wttyetki: wysadzono vr powietrze, B^Wvr»ki [o 
cxyn i obroDJv godna ftołmcrca. Kto pom&ot lApalooy lont, nic wu* 
doiAOj bo i on i świadkowie c dyiucm w niebieskie tklcpicot* ule- 
cieli. Drogo Mofikwę Eilabycio lego «£adoa ko«xtowub; jenertłowifl 
G«i«m9Lr i GorczakoH' pny ataku byli ranni, nk jCDcrał Umii^«kij 
do kri^T^go komendy fir-^niec len nnlnjtal, jndnf^ w^pflrcl.i, tadnego 
raehii ku pomocy jego nic ufzyni)^ 

Kiedy tak Kreutz apraw^ popychut, w lej mmi] chfftii i Pahlen 
naj^Tzijd ai% poe»uwut- Ccc^^ó avego Aojekn I H dmla aoprtcciiffko 
lunecie pncacnaczyl, i^i jcncraloni Luiler^owi na «mi>oc 57 tidonyA 
rofkaicat. l'ulki k-łigda Wiliiclma Knroln, putk rcwaUki, biŁalioa/ 
karabinierów, jako Ui butalio&y x 3 i 4 pułków nonkieli bylj do 
lego uŁylOp Pułki niinły z c«oK la^ bataliony oildiidnić z boku 
udemnie wykona-. Sto iraydzie^iit »)edmtu Polaków broniło sstniScH, 
a eliudai trudna io zniite Ajtruwn i wiilkn nitrównii, n1^ dniiałom ser- 
cera j^ przyjęli \ cbUibny offńr «tnwilt. Ntrprcyjaciol 2 cjcoU udcrzoDiu 
rospoct^w»fiy £0«tal odparty. Naicnczos z lewego bokut gdiie jtiŁ pa- 
lisady od kuldtialonyck pop»ulc cotiały, próbować m mierzył SeoM 
tedy bftlalion^w moakicwahich oa gantkę tolnicrca poljikiegn udcna, 
Polacy kroku Die cofają, nic ma pardonu, ti^ tylko aabici* Jeden >o1- 
ni«rx pcIidŁi, który o panJon zawołał, przez nIaMiego oftcen acpad^ 
zosIa! pr5:e*7yiy, WalcJ^ i gin^ wszyfcy. Ju£ tylko cziwrircłi łoinicrty 
przy łjciu pcizaaiBJŁ* i wtcnezai dopiero nieprzyJHL-i«l innemu uaiica tig 
Aiajr. W^^ryMko to lak rnpoil inwikicwskL opiewa, a jiewno on diwaly 
Folckuiu powiększyć uiecbcial Moskale niedługo w sdobytyn uaóca 
pozoptnf niogli, działa bowiem z Woli do opiiuczenia go leh tmiujljf 



— fiOl — 



I 



olo dro^ do Woli joi była olwurta i woloft i po mi okopami ro- 
ruE pr<ygoto«:Anift do Ataku ctjnlooo, .Uticml DorubaA^ki, poiti^ 
Vftt lUDiec 57 xdob)'ly «miaI, batalio nonr i x 5 pułku pie«jEych HtruU 
ców, jakojui nicpotTirebnecDUf u ra nicLc2]>icc:rci^Eiwo wjieia^rioDfttnu, 
cofa^ «>g htiftl i |»oj;^cyc nń^dij pienrsz§ a drugi UuIq foriyftlca- 
cyi aj^ó. 

l'o nicbftch tti«pnjjftd«]flkicb, po atakocli dokooonych, po 
tiJobyciu dwi>cb nańcónTi jnt nio bvto ujeoiftk^. jakie «« Mo^ku-y 
camlary i nricdiiano, le Wola j««t jij ocUm. .Mędrkownnia nii^^ych 
puców wojskowych okojiity się wi^c myloo, neioaa »;mdla, mapny- 
Jadel 10 «^(litla), oo oni sfl niepodobne uwnlali. B1<^y, roEport^* 
diEnia mytni? £ ftoirodtt Irgn prjypuitcirmft iryilnni^ pr^yaijmoi/^ 
t«rai (^o prfdif.-j pofirawió tiaIcJaIo, irsoba było «fcly zgromadcić^ uby 
Woli LfDDLĆ, bo ona losr aloku & naftot Wiir«£affy roKulrzygnU. Do* 
tychczo^ iiio/n* powLcdiicft i< nuci wybl do(vdiIicy [Tawle bciciyuui 
byli, ftn> Umiera rozkazów nic danuli, ani laujilowali się na ojecU. 
T«Tax bli^g j^ro^no Di«bcz|łico£eA*two z IcUfgu nicc^ynnoici ich 
pirebudcito i ?4*1>^pca nnGietnV};o wodicn, onx fr^dzyi^eki, kióty 4>g 
xtm prty nim zunlaiłi )akod do rzeczy, do powlanodci bm^ nl^ n- 
Ctgli. Stflli Btljuianta po tdjtirunrin do jcRcrnln ITmii^skii^go, aby 
•tioje Teit^riry ku obronią Wuli pny^ytnl* jak n^wnle do Itenu, oby 
I artyleryi^ odwodowa na polo boju pnybywal. [ dU l!mii^«kip^ 
i dU Bcsia ów dnci^ pami^loj nie byl e^ce^^liity. Jo^iend Uinlueł;! 
pokaMoioiD ni^ Murawicni^ pcwj Kokowccm i Strandmina p^jd Kr6* 
tik«rBi% tftk bvt zAMTołzony, Ac idawolo mu «c, iA jat x calc uriui^ 
Dioprsyjacidakg nuał do cKynioDin, rcikŁE^nr vic« pnsy^oych ole 
ott^clioł i ftWo«cb morir kti obronie Woli nic po«bil Jcncrak Iłcma 
llukaB adjtttanri na wiixy«tkio sirony, mnU-Jtń go nigdsle nie onogll 
i arijlerya jegi:> nn potno:^ Woli iiio priybył^L Doploro gtly Kruku* 
frkcLi prjiyjcclul pr»d Jcr(ji£oliii]»kLe logntki i ujrial, Ic cł\j aUk 
niojmyjocicUki ku Woli jc»Ł zwrócony, posItLi rozhaA/ do Umti^- 
•kkgo, aby Daty^łiu3U«t kitka batalionów w pomoc prx^auozyl- Ltcx 
j«i bjlo ta późno, Bem lahAo dopiero Itrai »i<f ^>okatal, nAdbiOf^ł 
t Jedoi} tylko batoryq Ickkokona^^ utUwil działa wzdluJt drogi biuj 
od Woli do miaita i ogM rozpocf%l. Locz l^hkokonoo diiala nlo 
miały odpoKtedni<^j donio^fo^ci i pri3U£ if^go* l^^ jcticrul Dfmbii^kt 
pcRlajti, w i(fj Aifoiife nieprzyjaciel mq iito cuujdowat- Kazał nicc 
ihials Aprowadiić, udał hc pod Wolę* aby ogniom Oankować t pray- 
a<(p mepnyjacicloiri utrudaiać. Wykonał ica^ ico raob i t^ walo 
ctoofaaf 1 jaka {^ Eawttze odzna<iab. 




— 26« - 



I bil 




liii pnjrgolovkuiu& do ftuku na WoH > urówno h^lumnj Krcoici, 
k i łUhlocm w goioiroM tijlj. Ta tftkteoiJ ofins^ałoTrffo »uk 
ipco^. CscM ftttjicrp korptt'!! Ig^ ronrincU «i( ku «inioi« 
pdtoocoo-tAckodDicj. <scM s«i koonjj kti nch^lnidj. £4 diiiU d^- 
kicb i 6 k<»DDyeh ku południowo UidMilaiei&a kilowi, a£ trijk^-A 
korpusu jen«rshi KrtuUt na naiW M uMiknrila »if i KUtni|l 
[lociikŁ mft Wołf^ rtunl^ Bliiko god»ng tiKftl ogifń pickielDy; 
10 wiyslkicU «troci pociskŁ knytowal^ »i;; cientoo wl itj^mu K»g 
bało* nenui od gn>niv lrEc«!& «if , * ^itrć »cToko pMnownls. 
« ATtykrjn i juda, (k> jlsj uAcmy pcreinocsoiu, «icl« Imlu 
Ujr i lukooiec »u*ia|j oofić «i^ i £ą>%£ r^^jc^ po prow^ 
diógi bitój, <ip»crą>%c eic o obó« pow%dto«»k). Pod Dembidaklm 
anuAlnia konu ubiJJs up«dł, g^wQ o ncoiic udertjrl i po niepkiin 
•te dopioro pnyŁoi&oo4d oilr^^k*!. Nwtgpoio aft chwilf gt^tn dmi 
pff^cklia, 1«ca rłycliftć bcbii> t Biaaj pi«cboif oJepnyjftcieU win^ 
twMoJuKcn^ ,burnt!* Dipni>d tif poiovftj(. To luftlo ilo «itiimii 
dano. Pwnma kolnmaa jcsoralo Llidoru, i ft baUlioaóir zlotooo, 
od ainwj połudoloiro-tacbodni^ poMępaje, xn »£% joneral llattynow 
c 6 boialiootmi od Mrooy polui1ii)0«D> udiodm^j dfgnk. DmU 
WoU «i(^ kariaczo ka ich wm^ratiÓD* tccx lo mijo kh jot k>i 
obrook; Moakwa mttto po«Mita£ ń^ i wal^n douffd. UtaoooG fM- 
*>jnjr, wor; «lom% wypcHaoc, kotfc, drabina jut prtjaiawioDO, > ba* 
gnciów 0«c«cbU robili iolfiicra oa Molerui atajci drf «ic, po^, vrU^ 
Trducrajj^ l^oci i Polak iD^lay opór fttawii, dittJna obrona ciyaii 
pckM, ktujtt, bijo i trodrttć «if Di« doEwala. Olot lack^tj wDl«cia«gO 
SoKii^jdki^go wAi^Jzio at^tUif, a dtn i c rć j«*l jodynom «cb*ai I odpowie- 
dzią. WńOi moikkwiki widn opór. KrcoUowi wice w porooe apieaty£ 
kala, Oim bitalUnów od Hirooy pohidoiow^j, a trrjr od wwbodnMf} 
ua]>n^ 01^ po«uv>f§ a ucac^Ułrj hy] dla Moftkvjr Łycb tnedt otii^ 
titkfa botatioa^w kkiaoel;; one boiticm to* Wołi n>ultŁyga^j. Wb* 
joic w tern nuejacu, gdik udtncok w>koaa6 mAJ^i okopy nautt 
u])a]iaaiowaoe nie byłj. a do«ddzca 10 p. p. L ct^^6 baiaUoiiu, kt&ta 
aa fUai; ic^ paoktu atala, i praycaj-oy* któr^ sio wiemyi albo 
tj fa»iac^ć ak cbocmy lub nio Anicmyt 4«^gafl i dragą Uj 
kj^ nakazał. Nkpnyjadel wi^c ma otwarto polo, nk duzuajo 
ego oponif RIO ma obronj- i te inj bataliooj pi«rir«ic <top) 
Woli tiankj^ Ukauule s\^ akpTTj|acl^ w t^ladi r^ka po- 
plocb i okporcylek lAiród aascych «xcr«g6w i et, oo dol|d tak mę^ 
Aiawialif pkncbąj^ a kolamay jenerała LSdema oa o1 



— S4S — 



ircilr£e6 »ic tnogq. Wojiiko oiuio cofa »!{ wewBftn szuócn ku U' 
«kowi I luiftj noAf iMdlk^ w»cj!)'d». Lecz jut i kolumny Miin)'- 
nown 1 Knutra ^ nn irAlncb, n t^ai^cii mpj>fxyjniń«l i1r,iiMtici^ j^zy 
lk:j:mcjiii:y, walka uri^t^ ni(;rdffi>a. Mima tdgfi ^iniEila picrii Jir:iwiiij]|, 
obiicte krew pł/ni«!, \k^vt im^ij pftdąj^. Wywcki rinnj, Ju tiic- 
«oU Mf doHAJe^ 00 nie pcilfgio od ba{£ticU« (Iq redut^i gdtło Sowiii- 
#ki (ło^otłńŁ, i>recdrxoć łic a*ilwjc- L<cx rneprErj^wiel juA tr^Aptck 
jc«l w efaii<;u. tlirutUlcetonia batalionami go molowa. CóA garnka, 
cbocui tPL-ftIccsnych, pnociirko Uikićj |ir;tcmocy kiIoIuć uioi«? Mo- 
tkwa £C vMyBtk»ch «tron rcucA eic i ii<l«mi na icdufij, nn koifdo- 
l«k, kl^r}' ją m^hniiL Za6w k^^vavca i incigU unika sig rozfjoci^aa, 
a)« rąk poUkich je«t fivk msło, ic ntts wyainroa ich, »bv lak Ik^inego 
nie j>r7y jocie la MpcHniji, w fosy wrwrit^, Niłiiłinitwiay Sowińłki 
gromnibi inotc^h i je«x€xe rna utWrra, Słuwa niti «łjrcb£<^, tylko »fj:jrck 
bagDctn ) }fk rnnnycb a nowy t^anicc x cial polskich Klajc. Locz 
Mutłkva Hnciji^ iuEiŁ>i;»>icl9 prze. »]iycha i Mopa za atop^ «ig |>Q«uwa, luk 
io jiii m»^JKa HM ma, Sonii^j*ki, dopi^iki Ouch hy\ w jego piern, do* 
póŁy ełfj nic |i0^laj<: a pouicwni licmi jat mu braknie^ fri^c do iwi|- 
tj&i Bcż^j, do kościółka dtf oofa I tam brofitć 011; i«mi<!r:^a. Tam 
j^O o«lainia twicrdzAT Uini ocUtnia obrona, czyli rac2<>j *ai» grób, go- 
doy iotnierasa |>o1akhgo. Tamanjo dr2<«i, £ biA-ek barykady robi, nf:a- 
WBB loJmcrza, aara iti porywa za karabin, miotc) »\e przed ołianofn DA 
uciudle. Ponift^ojt 7ai nocą slAba była do opora i udcrtonU, aiada 
więc na kr^c^le i wola: ^Zolmone, ju ofeUilni będcl** Mo^kira ra- 
zem z Polnkmni do koli-.iolka n\^ wcitikn 1 1u jiiJE nit; Yinlkn, hik liijj, 
aU zaUłjatwo. jalku el^ rozpoczyna. PoUki Jołoiearz po £oluierzu, 
kitka razy bagn^Eamt przeyzyly. padujj|; puUgli wszyfrcy^ data icli 
manwG lcl|. fam Soi^iiinki jcazczc J^ywy. Uohatcrakf po^lawf an^ 
zdztczalemu loldactnu nwAkiewakieinu iinpoi:uj<, gT«nadyc»y pned 
oitD tatT*rnQOJ% airojo bogncly i jcdoa z nieb nola: .^Pirdon, jcDC- 
rmle.** Somii6eki ba^^iiotcm w pkrć tego kołnierza ud«rza. ,,Oto małs 
pardon,'' odr^tiotO; Nai^^cbraiaal diieai^ć bagfieców w pianiach jego 
ntopionOt psuła bobaur pod krzyJteo; Zbawiciela iwiata za zbawio- 
ti[6 ojciytay a i po ?inifrct jeezcie twarz Jego zoamig bobaiera cofri. 
W ten apoai^b Bani inepr^^yjacicl a nim w raporcie iduaym mówi: 
qTiiarz fipokojnę jego, bohaTc^rvk!o ryf^y poi1zik«uŁti wyrry,"^ Kicdyi 
Polaka, jak niepodległa bgdELC, Um rt WuU, gdEie ten bohater po- 
legł, pomnik mu po«iainć powinna, bo kLo najnicbtz piecz aiejasogo 
aUoowiflka saf^da), kto tok^ jmicrca^ polegt> tego ojea^ina escać 
Yiccznio musL 



^r — lu — V 

WdJa więc nIol/U, MopKf|«ciol jdj pMlOUI «0«Ull, g)i^>«IM M- 

nowUko pn#i nns Btrucoo^, }eii to wi^ pienr*iy akt a|ittdkiL Ni 
«14J llniJ bojowej HA chwila głucho i ciebu «^ irobilo. Zd»jc 0^ 
jakbjr Min^ft iSmiert^ «ryporxyrkci jioiruboHAln. Mi»gl4> by«5 wrcdyjo* 

vrjm obrocUw po0pic3xyl w n^ntircc Wcli, «bj Atiluicrroni liwlu^jki^ 
WH^, i nuloU w«ri>J Moskwy b)U pov«»cboft. WerUl PoUk^ 
prtcctwuic. utiPla WołJ tn^tpiciilo nudb. 

Wol^ fJubywsfy, Mo^kitle cboirll ^ 0(<xyDif ^^woym punk- 
iem Rtftku na WaiwcDwę, Ucmc icź «viu|o OunU 2iLc'4gnc-U oa widy 
Łdobyic» aby z Ii5j wyaoko^ci pociflki oa iiuMio mutta^. W kilku 
isie^Kuch iix prie^utitdciu ogień ut^ iikotiL kilkftanJcia znJ batitln* 
nów kambinicrtkicb, grcnadyerskich fotuogło sif aapra^ dróg) bilf 
ku łjru^ićj lioii forty &kacyjn(fj> 

UtmUi Woli wArótl oa«xćj aUrMyzny nucili pewiu^ koinieniii- 
oyc» 0I0 jcflccco nic EW|t|ńooo o •prftwio cbrony; ovr*<«Hi, powii^to 
nawet n-Ljii włcloo bonorow), ftt>y Wolę i>i]«brać. JeaonJ Uciu mtawU 
w lym cwlu Arijleiy^ resorwowjj na llmi ka droihc bil^j i ku Woli 
i inordoroy ogień noipoesit Giłyby to hy\ uczynM tr swoim cnMBOi 
nioaiiwcKJnifl inny 1o4 Wcl^bj epoikuL Jenerał DcmbCiMi z jctlayoi 
batalionem 3 p. a, p. i piUkleni kmkutiSw, Ui, jtk iasi mówi, w»5* 
ci^j woj(ka nio miat, Hacftl w iu«kuntcyi dtisl; Bogti«ttir«li i»i tyi 
Of^d 4 p. p. I- i batmoiiu 10 p. p- ). udjil kii^ nftprrcclwko niepnryja* 
ciclu, który pfi ilro«lxf: l>iitij irlicial nj^ tinpnrócl po^u^a^. W pierwsnjj 
Udi] DjeprzyjacwUkiiTJ byty pułlu kiuiŁbitiien)kit% nuua m^ (ody Bih 
guałiiwaki ua ule 1 praycbodu du spotlainiD. .Mofikak Gof&<^^ n^ ntiuj) 
i tiogudaw»ki pod Wdc podAL^pujc, Dyr itya greiuidyer*k« epwray 
0ffoim w pomoo. knrawa 1 mordcraa walka aic w»£C£yD>f griiul| 
(Jsiata oa cal^j Unii; ogień rotowy tMva b&^iuiaoaic 1 bagtw )oM 
w robocie* Trzykroć MwkftJ ntfróił <>kr£ykut „burrul' ntpriód aif 
vryBUtTA, trzykroć FoUk wirCd okrzyków: „oiucb iyja ojc^y^ftat** 
w tyt go irzuca i walka tr^rn w tnicjKU. Ziemia pobgtymi cj^ m- 
icieh, HogubUuftktpgo Mir«rogi rzedną, ale prsybyuta mu mi pomoc 
bryfpiila j«iierala \Jucti owakiego, od korpiuu jcmenih Uinlń«kiogo 
pnyłJnnji, W chwili- ^U!^CLvr^ po:rac Ia przybyła, lecz Moskina, ay 
to w skutek romkuzi^n huJut C£y tłuwym jicwilkieni zal^knkina, jui 
naprz<»l kroku me ccynl. nic posuwa n^ , Icca ow«zeiu pod ez4&c« 
9dobyte*ei^ luli. Dgi«ń piccboty udcba^ lacayaa i walka koaito bifr< 
rco a lylko 0{£icn działowy długo w ooc dycbań jcucce. To 04<atikM 



- M5 - 



I 



I 



«potk<u]>c JAk tiwmalka raport opiciro, wicCiSj ludsi M^kwę kołslo* 
wolo, jjik idcbydo Mańc^«r WcU, 

W tym Mmym ctMśie jeticral Mumwiftw pojotiĄl fi^ ku d2ad- 
oovvi fiod lUkowcun, a Strflmlman pr»x Stalowi«c ku Szopom i Btlnf 
^«ń dalnbufy Toapoci^li. ByU lo d«Q3C^D»tr«cji, fuŁt^jw^' «Uik, aby 
tju)r>nti^ gl'>*>^5t Ic^ Woli |>TO'.vn<Izoa]r i w bli^d tin* uprointiSkić. 
Jj?r#r&l l.<mii^vki w»|1 lo 3cn gtówri^ atak i aióiownie i3o legij dzia- 
łu]. Z4QUftji( prxcilmei^ (^ jodouf « xnuciii ni«[>rx^]ucitla i ukocnr m^ 
ff tnMw:li X boku i Ink {irauwunic *i^ ku Wuli mianiaiiK^ (Mlpjr- 
ni« diid^l. DU lego t ^otw^y uio dal i Jiwdiiycb rejc^lul^i* uio 
otrzynat, leci wjiUl jc(3fic br3rgft<1^ x Ojnizji jenerała Kybińtkifgo 
pRccinko Murawicao^i i prs^edo do spotkania, Foni cwał taj Mu- 
nwiow tiio i:\K\aX apotkania pr^yjmoi^nf, prteto ła<lii>ch 4kutk4'>v oio 
otnyraano i lut nuuiGvrach a sintkch dcialo^rjfoh wai^flko »if fkofi- 
ctylo, StmodmiLD Jmt*Ji^j naprcód tną poeuoał, Aii<lr}-clicwkf, ki^ry 
% il«ctitfi baialion^mi b)l fiapn««iwko niemu wyibnr, luuFial W^ 
<xifa(, a Mcflbalc ku klopom st^ irbKłall I^ect jcoersl ITimtHki prxy-* 
byl I noAjm T3 p, p. L w poiucc, Iragmelein ou nie przyjaciel a utle- 
rcy) i tniinjl go do cofnięcia »ic pod Sjii^,onicc. 

Taki jre* rj* łjiiuwy wujeiiućj oweiju duta pami^tni;^, nUlco 
<IU Movkviy Kc^liKTCgo. dla tian inń opłakanego i smutnego- Plan 
fttAku manialkct I'aaeklc9r icia był moźjc śmiały, ale w n&«c«in prio- 
koiuniu mdrafoy, nionyraobowauj. Rozpoct^cto ataku od Woli, 
^dyby l'olikcy byli wypdaiU »woJQ powiaoorfć, gdyby wojska [wUkio 
wsiysfkic były w iDt«)4cu, ff'^yby byl łtódt, kliryby wojskieia do- 
wodiilt gdy^ ariylerya r«xervio*i^a w oIi^tiI^ vrta^iw^ przybyła, 
■ Central Cmii^^kl uw M ti^ fnlft^ywa dctng&slmcy; iludsnd, ^tturm 
do Woli powinioc bjl hi^* niłj udi;ł i nit-lka kl^nkjj aię łukoricayÓ. 
Dcwód t4*go nianiy w uniriyni nihku Woli. Woln tylko ^rtrz lyni^c 
kilka aet ludii broDioua, a jedaiik ji-j idubycie Uk dlu^o ly^i^iltwe bytu 
i vt Lońru ji^j itzi^cio »i^('ćj (>rxy|)adkutri, jikk dclulauiu tiojconctnu 
priypi«aiS j.iutr«cbA. Iłl^dy Eylko poUkic w rgcoj^ iuo«k;cw4kic oOdafy, 
ale wlaiiue xt§d wnioeck proity, ic wódf nioskicwcki mueia) pn«z 
0xpicgóvr «vfoic)i dotkonak o iia«;fcin pobfcoiu byd zau iadgmiuny, 
kiedy atak Wam^wy od Błturmu Woli rospoosycal i if lem jodjnic 
U4praffiMlUv*ieftto pbno pnyj^c«^ xfia]e£4 mci«niy. OikUjemy sprn- 
wt«dli«odć Io4nicrio«i nto«kiewiiki<iiiu, f Kcdl du azlurmo aroiato 
i t (loiermintcy^ 1 tititń Un byl ^]a fitcgo xaAii(;xyiny. Jcijnnicta nia 
dla ujmy jogo chwsly, sJo dla prawdy [WwiediieA amaitnyt Ae iruutk, 
gonalka i obietoSca rabunku wiele «ic do lij iiu]«)o^d |irzyexynialy. 



— M6 — 



Din 004 Diotylko t«n dzień był nicnco^liwy^ bo pn utrAcio 
Woli, juJt obrcirn Wanmay nicpoiliibnft uluta tiicr ^^^ i^h«Ł nie 
jErubilLMiiy ti-gu. cuJMi^ urobić b^U poninuK ^pcnn« obro&i Woli. 
śmierć' S<jwińflkicgi>, p\^ to pi^koc i e£<:jij(eoc£>Dyt sApcwnc, feo^rstak 
udcmnic 6ogu»UvT«kir^ było śmiałe i [ncine» uU t% to tylko opi- 
£«ly, c£%etkosve ukc>c lec^ caU oporocya, cała obrona nie byU dó- 
brao pronuduna, a ricirgt^lnii^j ikodiowie dkrei*Uł i btttctjaiu 
poioetnii. 

Z tego »nio«k nyntks, te Warwawn, grzyby byU bromonn 
jok byi^ mogU i pn^^iniiLi, $^^y^y iv<ij»k* były ir«tydŁki(r ku )iSj ubrv- 
oid alf £mi;ilo«Hl>, gdylty gwnnlya muodonn i dra/, b^zpiccicoalwa 
uiylc zoainly, gtlyby ts-MU hy\ umittl do^Tod£l^ i katdy argjg po- 
wiono^f dopełnił, riotcncra* nictylko nic byUby tdobylsi bIc moglii 
tfioć M^ {grobem Mo«kA^, a kolobk^ nlcpudło|clo^ci poUkiÓj, i vt icm 
Leiy pocifiici uipmwlcJIi winnic ptHicpoi^fabia jcucnta SkAyncckicgo. 
On do Wor*3ftwy lo* TmUki przywiązywał i, gdjby do koi^im byto 
mu pofwotoneni ri«ci wojenna provradil^ by^ molcr la «»ojc dzieło 
bylljy łpdnil. 

Kiedy groui dział ruJe^l »c po ulicacb Wamawy i cala Wnr- 
auwA t«ź alJLocU Qa npg&cK Bjl to odglo* nielki«go itiacienia, bo 
oeto o oela(Qi% pif Ji aiciaii o Cftl^ pTtysńM i prEcxnac2cnit Polalti 
i wniJ^nio gf^bokie oa vri»yvlkich (wur£icb niJaĆ bj-io, mofna fio- 
wiodaiof, cnb k(Lno«ćt m^ctysm i iii«wia#ty, itarcy i dtwi, alt, 
biegli, płynęli vf j«d[iyin łuńciiclm. w Jedni^j nmm kti Ciyal^iaUt 
ku W<jl<kim roj^atkom, w lc i»tTOPti, gdiit buk dxiul »^ odtytral. 
Cho6 nicbi'Vpjrr?viiAtvn byto niclkie i.b)i»ki«, bo ar.tiiram en rbwilA 
apodzieiwaf się moŁiut bylir^ j<idiiak;fr pewuj^ upoktij^iuai^ widać było, 
bo Liczoao na nalccmoi^ iolnicun. Lccx gdy grucbngla n~Udomo4£» 
io Wola ffiicU. gdy ujrzano pociaki pric^dmieić d[i«i^gaj^cc i poCar 
w paru tui^ecfich aic zncząt, ztmcDJł «ic atan umyti^w, apokojooj^ 
uikuaO lacz^la^ łl obawa, nicpcwno^^f poM'aTpicwaDi< niKJMa j^j tAJ<- 
itiowały, Slyclmć byb wJrółl ludu gWy: ,,Ca«iuu oł< do obrony oi^ 
wsrynajji^ pokaiE{;Eny MotlcaloA^i jak naanycb logri^ bronić umiemy.' 
NicspokoJTioSĆ coraz banlziój i\zrnatala, i gdyby a i^ cliwili, e l«go 
iift|>ui9ubienin kcir/y^tiiA ebi^iam^ zdaju si^ imin, ic lud niuAua bytu 
poru«jtj£ i D& v(ały ku ubicmic ivyprQV(adEi^. Co bjlby aa akuUk 
jego udcialu w wnlc^. [>TO;vid£lcć nic taoŁna, ale lo Ijlko ifiemyt 
la wtcncza* I Uz^i i lud poUki byłby poirinno^ć dopciaił; do4rsy> 
maliby^niy tego, coŚmy tylekri^ć obiocywali: „Zgiii|ć lub oiopodlo- 
gloić wywalczyć."* 



— *67 — 



I 

I 



iMAr4ŁŁl«k Pnt^lEiewicz w \Vi>li kulu ^bt\ż\tij I ar |>olu4lEiiB rnil^ 
wujcnii^ :t^n>iniL(l£il. /iuiunaAvinno^iic. czy »xtunn innu tc^o miiuc^^o 
dfiia nia b)£ d<i Warezuwy |>r/ypubzcjon^? Utr^jmy wiiiw, h: hAoitrz 
zm^czottr }t9i i ^odny, vfy|^oc;^yuku potr^bojc i xJac>c to jirzćmo* 
glo i do <lnia rutę j>nfgo aiak oóltytoaoi ijme£Mitivt iJtA Ds»tf|kiljiiCO 
ćyeporjcyc «)d«no; azaikd E(loł>ytc mMy DM>chmj*»t |»n» MpC" 
r>Svr być tak un^dipnCt aby t nich poci<hi do \VRr>xawy raucoć 
moina b}Ło, kouicy miffli «un)ć &ft pitrwez^ Linii dU irtynituiia 
alraly, korpłifly |>icclioły na pmwc i Uia-o drogi b»<5j: po » nliui 
korpusy ru^rwowc, jati\ti tuk tuk prni\o i Inno ^noich lcor|iu«vvr. 
W«lka uAlułu I po kr^mm^j pracy bjł wypoczynek i lylki) kle>)>' nie- 
kiedy j«Bxci« (l^iJiJa iilycliii^ hy1» 

Chwtlo były naJfw^c/njuic HBflne, brzcmicDne^ t not Jeilnćj 
2 OKb otrftcii □!« było vtclno. Z ucicUaiccMiui fttTiul^iTr £ tiatiuiictii 
va]ki, dla p:rcxc9ia Kzadu i dla (jch. kt^rcy ratce? wo^tnnjt kkronmlt, 
prtychc-dzilo trudnCh Ale i vhklcc ua£cc polctliiolAlno^ci- l'onic^vuż 
pid^fu linia furtjfikaeyi jui ulnuiona lostalo, pdoi«oic pOfCor^KODC, 
A wl^ icy^M iiicba było o rac&nku dnl«£yca. ?krw«x^ potrEob| 
było lajać t\^ OaUr^ oUod^ Waw«A»y; wywoUć wKyiiko, co było 
tncrilitte, aby poMnwić v»3y<tko na kait^. Były jt^zcte arodki, które 
poainniłJt^ wywob^ nakarywala, był k^Tf^ii* Kł^mfiriTia, Irłrhn było 
tiakłua^ mu jak nrkjMyh^x& pnybycte, ir;feba h}h gromiŁdifif irfozy 
i poiffo£y, konłc i »prz^gi, i naprzcciif ko korpuM^wl ^ytłuf, aby go 
pr2ji«ic-^ bo ka£Jy iulEiIen £ niego vl&wat aig ftilq, ^/^Z jGftxczcr 
w War«t«wie r«ŁQrivy iolnicrsn, które w mie^cio do »iraAy zdóUwioiło, 
Vy g'**'*^?^ byJa ftirsi bcapicctcn«iwtt; trc«ba wigc było włayHko 
fia woły ii*ypr«n«dxid. Nttkonioc, l«oba b)-lo dalwy [Jan obrony 
oloŁy^ i pnyj^^ i ir«if«ikiin do^ródjccom <3o dcttkgo u^ykonaoia 
go <lorfCsy£< Loci a najvb']i2kfii9 bolcici^ *«rcfl po«i«dxi^ niii»n\y, 
£$ aic podobano Doi \trtx<iit Kzudu, aol Jł>go Joradłoi kwnfprmtair* 
arniti nio irobili- Skutki«ni csrcgo Tui tak Mt^ imfo, pdpoAicdEiei^ 
doktidnie irudoo. Nie były to ^yUin dii4ic, coby w^rAJ burt i \vfty* 
gfn} iu)AV :l )i»;bńc nily I Arodki wyuulać były cdctliic, i dla tego 
ftrud trudaojci^ wypadków zal^kli »( i •profttać im luc mogli, itro- 
«2dc nieeg^^ffeoc ukUilj glowe Eaurócily. 

Krukoiriccki oic pn:vwiąiy«ikl jak Skrtyaeckl do Wareaiawy 
kwu i'oL«ki, nic nasaaCEal jq la grób dla Moikwy, a wy^taaic kor* 
pusu jcntrata liamorina jCet ku kniu uajli^pB^ym dowod«in. Bromt 
jtSj, bo optUcJA nic chciał i próoi tego, była ODa Dujlepuycn drod- 
ki«Qi do famiaróff, jakie ukUd«ł. O ile obrona W]ir«zawy z xruj- 



— m - 



wioil^ieó nie tnotua, ninieiuomy jeUnak^ lo w j^j podobie^ci*» fiio 
wicrxy1. Prryjtnownl iTiik, to praryjmowoł go UiDsUt, a renrt^ lo- 
aoni zofiiauml, bo wicJml, to na woj&ic cuda c£xs«ia diiać »»c ""^g)- 
Gdy «iak ruzpocłęto, uJftI fci^ do «2flAod, ^by 1)yó d«iadkirm wy- 
padków i #to)h(iKiiic ilo nkh po«b£pi^, gtly uA W<)la w£4Ci% eoauU, 
jtanu pole ^nlkł opuiCcU > odi^d «lr*d) woEclk^ DAdścJc* i lAducgo 
środka do obrony mo przednio w^ijt, Uuudl pn^ pnUcetn n4dovrytn; 
Uni łnjiilt buTctnli komedy^ odgo^wal i pnal wfljiyMttmi, którasy go 
tboieli falocliać^ dowodiil, lo War^aiwy broui^ nie moloo, to tolnion 
bk ii( nic dłce, i« »«fjKiko «i;oikjouc i tytko okUdy [>otoM»J). 
Minijitrr Fpruw tDgrunimnyrh luk w Ktiikim okołrtikii piMl(|iuvtaiiio 
lo iireiesfl o|>a;\iada : „Jui od poranku l^o duk pamiętnego Jenerał 
Ktnkgwiccki, pr£r>iTBH0Ji|c r|d^' mitiUtróipT, iAy«1uw»jj)c v uajiiw- 
pnyjoiDicjnctn ^ivicllc ducbft wojaka uniodoiAcg^ karIovial >vc£cJiD>i; 
prtyapotrobkuic do poUdaum rtclicy. Z» oikcraim azt^bu ftirojc^ 
t t&kiumi ricconiaiui vry«ylanciiii, pri^byt wkri>4oe iabi. Nfl|jriM 
ladę niim»iró% a poicm koMtty« eojniowo pratdtfifwEi^ł S4ilra«iy£ 
ogrom^n nUbeipicczeA>twii, W pn^kananiu jogo WftnMwm unu 
fOwa£ "tę nict mogh i n^iiirmem po króikitn Hlnfati wttęi^ hy^. tnu»iiilii_ 
TytEii ^[Hiujbumi Apoduirwut się utrryiimr^ ii|>OwalnioDŁ6 do Kaworcift 
ukłftdów." 

Ki-ukoi¥l«cUi więc, jak widzimy, ćmiiiłym kioklcm poatsiwwst 
do •pcltutnift ftnego tnimurx 'I, jcdnig strony ni-o nic robił uby aic 
broDJĆ, £ dmgićj n»jiilni(i wpfywnt aa duchi, ikn ut^ytly, aby upd- 
watoteoid do ukludó^ ^ymuui^H Okolicatuuaci mu aprjtyjaJy^ tylko 
nkUoJć vf ncbuD^te bm! uczucia uurodowe, 

\Vicc7.orcin ygromadrII pi'oic« IUaOti mdc ntinirnSw, a na ni«^j, 
ne(?£ ({odna uwu^'i, uJc ukI^io do zbudiinm 4Euim iMojeup?go «•- 
miłków daUiuj ubro&y, lci<x jcncrat nupr^iU |io«l£ti«d xas«dc, i4 
poolewal Uula stracona 1 dla lualćj liczby IfAititrra, klóry nawet 
dobrco bić ta^ nia cbcti* dubea cbroiin Wartia^iy nicnioili^a, prt«tQ 
tylko iraktoviaDia i tibludy x niopr^jncidcm pi>£0«la)9. /^i^tUI od 
avoich dcradcó^i', od iwoich ]ninidEróiv rudy, adauiti i upowftiai«iuŁ 
SniuŁuo byto potoieaic neciy publicin'?;, Kwlnuzcza pu l<^j burd^ 
otlpowicdii, j»ka dwii dni ictnti wodrowi moKki^^ski^mu u««y[i»ooo 
i |Kjjtiiuji*riky pLfluADiiio tfidKCilwj bo k\\ dusfu Ditflia iriłdn^ ^alkę 
do odbycia, sauiin sEono wyiitc mt^gli. 

L'o długim naniyjlu uponodniono prczcaa, te mole tnpyiai cnar- 
scidkn Fa^zktowio^iL, t\& ;akick ejitfnducb precc motiattłif awojego jotfl 



4 



— Ź65 — 



upowninioiiir <1o tT»ktoiiv±nia z nnroflcm poUkim? To mi«1 hyi plerir- 
njr krok^ O ile odilajeiihy fr|iraiwiedtiwo^£ rulzio mialitróu\ te im> 
wd w owrm iruilni-m puWrtiiu ^ilnmli jl^' godritui^, iir^uirin naro^lowo 
Otttunu^, lak inonu Ituiliii) nic przyena^, te n sci^olcitlu udmio- 
iMin u wiole dobrodu^iuo^ okaKola. ju nklo uq łudiib, U^ć iiioie, 
ic wlGncid>^ kictły Pr|fIvj^ń»7Łi?^ ii4 >inr<l z DanncfiWrgicrn vry* 
rianOi podobne lApylanic riuskiGwii^zii było aio^linrc; Iccjr icnxt 
Iliady uturin roipoczcly potriótlł w, kUdy WoU itlobjU b>-)a i Mo* 
•kal jut jodn^ ^*>Et '^'^ gnincis WartfX4ivry jroit^wif, ohcie^ T^^T' 
putJCia^, ie TÓcU monkietrski |>o(łDlkno lApyinnie pf^yjt<^ icchoe 
ł o4vUtk7«nia eiynić l»filiJ«, to byU iinivtn:>j^ ta Ujtloko potuni^ta, 
1 ni<3ii roibUłKjw I Krukam ir.c\t\ tlaUrie. u-jnlfirU, tti Ukif- iipaiVB- 
iftieme Die jem tlo^tatGucne, ic ja^ kli>J »} £«cy, ktiWy jml^ uie o t«m 
■lanonić ntoie. £c jnt aejni waeccWłjkday, do klórego (»ilnivi£ ntc 
incbft. JV prócs lego, w eak iTudnych i dniliwych ^ci^niioiftclt. 
clicinto i dotHTio bjlo i>4lpQiiiic<lua[noA£ podciclij i zuicć wfip6tacte- 
■tftikóirr. Dh 1^ do fcjiiiu udA6 eic fMMtanon iom>. Ponitivni2 ko* 
ton^ Mjmowo b}Jy ^groEn^iLconer pi^zeto im caIa nccz pr2«d«rairioiw 
i tai^duio wUtecztu^j docyzyL KcmUyc odpowiedEta1y» \2 podług 
AiTjbucyl pmu^em prejEC«ovii Hiadu pnepiuinych, Jcit on upowft* 
fnmny di> prowradtriiiii n-nrc-ILiHi MrgonyAtfji: di> ■^jmii tylkn nnlnJ^y 
kh przyjęcie luU odr^ucenw. Fn^erfUCfiRo vifc eobio »pravr^ jak 
piłkf, bo do4k»ąv»£y tn^ jrj, laLiru »p1aim£ 9ig noŁna było. Odpo* 
nictji kOR4Byi ifprsndr^ic była na pnnic opnTt^i ale tMoLnic. jak 
tnówioDo, OTtccha rgryH one nic cbcialyt x prana zutłon^ erobily* 
A prawa do tego nic miały, bo tc« Polski jui na oataloitj moU ^^ 
irshflTt n Mjm był tvhbdsf oajifyite^ 

KTukoirl«ck>GBiu, po odbyciu lycb foraanlaoki idawało »if. t% 
JMt npoitaaaiony do rozpoci^cia ncgcoyncy: i laroz <]o nich priyilf* 
piL NtpifAl na;«icp«ij^cy Vm do mnminlkA Pnnikirwicjn: 

„F^oie KUr^TułkuT Zuuur krew i\^ poluU^ zntiH' padło lysS|c6 
olar... pnflo prtzc4 Rz^du itarodoirogo ma Kobie >a powionoJi 
laipyta^ «ic J\V\ Paun, niii jakich laeaJacU jc»fcJ upo^ftintony pruS 
luoatrchę a>Yojcgo clo układów, abym ja mógł op^^iĆ* ile one a| 
s^odoG t iatcrt«CA i bonortni narodu poUkicgo?^ 

W Docy Pr^Jzynaki rotlłl priytrołany i ^nrcawoDy, aby s tym 
Ittftfu iJo gtoKDi^j kratery moakiuwAkioj pojecHaJ. Mó»t on w pi-* 
śmie f vroJ€ni, lo radsrio niirindciył, ii proponować coA podobnego, jc«4 
10 ńr*-t6 i r H«b»o i t pi'Ecdwnik«, i podobmr |łc>i.łnrnic(iit> po otr^- 
Dtti^cb korxyArjadi iniUtie jeac do apetnieaia Mimo IC| dodał, nio 



- MO - 



urawa rfg o<l s|ie1ni«iiia t^j cKory goTyfiy. jei^ll praw to mołe od- 
^f jnkiekulwiek iihliij^i »woiiii rmlukomn Kir snnUil u^fakJbr, tr j«*t 
jul €£01 iikicć jtunc wyoŁraj£viiio o DMzeiił połoiemv i nie uioln* 
myiUt o JuOii«m zblif^Eiiut jcieli ii«pr£6d nic hc£ijiic aic aa ituudf , 
UEnaniA co»Jir£a £a panującego t te on nic poiJcjnt^G tic ta^aycłi nc* 
gocyacyi, któr« nio b^)^ mialy ŁOgo usnatiia za podetaw<£. Wtenoa^ 
KriiUowiccki o^w^a'lcMyt, ko ekoro b^diic widciał t«go potriob^t i^ 
apoA'aJnionv do c<fwiaJczctiia mir^talkowi faizkifT^icjrairi, to lo 
uinanle b^ile prrjjęte. Prawdo, mówi Pradvyń«kl «3a)ilj, to dodnl, 
jnklij p» lqm;rcm xa«Innnw[«TtTii, ^ nt^jm jiwttjw nic dal mii r«go 
u|i[ninitiiicLiift. ale obiecała £c jutiu tuiid^u ni^o muJetidcltilL Kiulil 
priyoliylita »i{ do Mn awojt^ preieui wjj^wny Bonairćntuij Ntc- 
fnojowHkicgo i ministra jprAw lagraaicmydi, który urobił pcwAt 
BoHreożanm. U'«Lutck logo Krukowicoki CA2%<3al vr obodo inookie- 
wakijn prcyj^a ffijiłzy oskiego i dopiero rano olraytnał odpowiedź, 
fe mMi7A\nk na mego w Woli CKeknć bgdtie. 

W obecrojici W. k^. Michała i j«oerala Tollfl prłyjęcJo mUto 
mirjtrc i iwyiiicifłii^H^ xv/ym^Ł:\y nmbjtwilora irnkfOHdciO- Fr^^Uj^ń* 
i»ki odiliit ]\«x. Po pr/cc^ylnniu go, luart^zalek, zniicn/iffuy poeJAia- 
cKwnlym miroklciu^ rzckh n'id" ^^^^ ^^^^ ^'*^ EAwiero, Niflma pitt 
nk irjęc^j do povTicdcoma?" — „limbia Krukoiriccki poWil mnic> 
pDOLD iituraiatkOa mówił Pr^Ozyńaki. »ipyTa^, jukio mojfi^ b>^ irarunki 
por<j£utmi>aia aif ojnkich przojc JGn«rDla Dnuncabcrga nmi móutiUsi?* 
Waninlci, cdr^ckl, podnoffar? gbi, uanjttki?! Pnoz oh^ sgody i po- 
irolnoj*!*, kttjT^ sobie wjrzucain, oflarcnralem prter Jdr&mhi IHnnoft- 
hrrgFi iiikitr, kti^rjrb nic ^^^ In tyl I fit u-. Oil(]tiwiiMlxie1i]ii-jr na majo 
prupuitjcyo liMGLU, który ooak^ na niojcm serca i kldry kalc wloiyć 
do tno]i'j tnimny, gdyi nigdy nie doKnuIdm podobnego poot(poiratiiA« 
W«crajft;sri^i r.vvyc)e£tnoni od|iowicdziiikni wnm i pokM ilow«lcm *if, 
Pim (oms moJtc^E oddalić »lf« nic mam nic wi^ciSj do powwdaonia 
i rcixka;Eii wyflaiie^o do nllakti cofnaó nio my*)^.** W (e| cbitili dwa 
wyMTinly x d/ial ely^ieć aic dały, Mlokonic^trici je cakomcndcrowal, 
VEi(]?^o nicli wo^nk mepr^yjndrUkich ilo aiaku. Mar^alek myJUł, 
f4i In jaknei idradu- „Miałem wiole truduuHt^i. iiouinda Pr|d2jii«ki| 
uby go wy^ucćĆ x lego upncdncnia. Słowa nmrnuilka były ftiDo- 
w»e 1 nic wicie było do odpoA-icdacnia, Lcet ponicwaf aslo o loa 
Ward:fany, u praesnacEcai^^ tyaij^ciL inoiah rodaków, co aiÓAJc, outło 
o 1<M narodu^ to cayrtilo, Ao byhm nicporui^^ony nn wuyftkOr ^ 
b)^b górskiego w alo^yaeli niura^iatka i czekałem. Z togo anabnnuo- 
lvacgo |ioło£ctLiji, x ku'ircgo iiim wyj^t^ nio nmlnlda, J. C MoSd 



4 



^ 271 - 



MbbcUl mm« w/iiicwiuhić. Oileintt ti^ do mnSo w takich tlowftoh: 
nPtMt lenaraU, powicdi mt pniMirtj, ciy ccwri zftj^hilyl o<J Polaków 
M 10 W4tyfiik<\ ciego od ni^h ilounnje? WsTok nlgcly iamrk knij 
»ie uiywn) ti!j pucnj-cUrtuiiŁ^L jukj| hi^ prunl nujti^ d(!iŁ£yl.*' ^Pr/)-xiiuj^, 
odrKcklem, £u kraj uJ^unJ pom^piElDostci, innicri jf nt^do^ti cnorsn, 
jakoiet irtbrla Poluluj* i iłokojorti panującemu; lec< ayMi W. Co- 
laricwictowikA Mo^ć tak nidko occninsz nar^ polaki, abjA ruu^ 
mi^ilc^ te 041 }cm t^lho czutym tm twoje <lobro matcrfalnc, ■ tuk 
jut wyrodnj-ni, ic miuJtiy tyć iupcłnic uieo£iHyiii na wttysiktc gwaUy, 
jakich tlopuMcuti ti^ <i, którym \tlA(]uL ccKina bjU povi«rEiona. 
Ja«am, kiOr>^ nt*m honor irnSwi^, nie bjUem dowod«ni okruiue^ nad- 
lli^ydi wlathy?'* ,Być mołc, ijc-kł oełanowici, jciix(^M wi^oćj lflgł>* 
iłfi^ nvr^ glDV, łv popdfjicco rnd;iljcU» \crt ciylif i bronie iv r^ku 
Ineba tł>'k> lek dockodijó, nie inolu^Ł było uJnń si^ do ujcowriki^o 
Mrou CC«aTU ?** „Arlii zawoUtriii, b}ł/<i -<rndck xblliciiiii nic d» rnia* 
ra. byll^ eiodtk »mcaicnta skargi boi eci^gaicnia uov/cb pra^ludo- 
waA?' "W ti^j chwili dopi«ro >poaUi«^ODi »i{. łc bylom przed J. C 
Jdofoiu i £ nim móffitcm, prędko więc d^tój n«kfcic: ^Ju tuiAJ 
mi«t prsybylcm dU pfzod^tuyiioHU jnkiob rekrymiunc^i, lcc£ din po- 
n»ttmi«ntA aic, Wiuxq Ccunrcw, Moi6 widcipi jak truUno e panem 
mATtulkćcm prtyRtfpi^ do nccjy; m^z byi prteto ttMiym po^tcdui- 
kkm; niech io b^d£i«^iiiojeTn »C£^Sci<iD i moich rodaków, £o tutaj 
bruta ceurza isfttalem.^ J, C, MiM robi! nicfOy nicktdre trudn^Jei, 
mówił, ir itltnj nie jr>t nic-JEirin wicnfj jaik ji^ncralrm inrjfktrirAkirii pod 
loikaiuiui inars^ajka. «Nj«, [HlpLiwieUiialeiu x j^t^Muciu uiiłepieiiiein, 
p(»«ól J. C\ Mo^^ uwaia^ *if £ daleko wyŁ^icgo alanowinka. Je* 
«tcd br«icsi uionarahy, który chce pof(c«f£ dwa narody; tocz pricto 
portueid n>1g Mroay, d pnyji|4 dnkko picknieJE»£i£, być po^Tudaikicn), 
by6 doratkcL* Cotarzoivic£ zatnicnil z inarKaikicm kilka mHw po 
fO«jJ!lŁU| klur)ch ni« rozuniialein, potem inar^^nlek iyiro ckIojłwaI «i^ 
do oiuio: ^Hrabia KrukCM-i«cki uznaje eciana jako króia, rak lub 
ttic?" qMa lainiur, h)łn inojii od powiedli,^ « Anarchia panuje 
w Wir«awic, inówil dnU^j, ntat on wladsc?*' „W Warsjawie po- 
ni^ilck pr^yiitróoony i br Kn^ko^iiccki jc-he nat.'! vi alkiem Uju^du i ar* 
mii, a nic iiia i^doi.^ wąipliwoijci, h: posintU niadię iŁo wykouunm 
waayaikiego* co poataoonionem b^duc/ »L>iij' pan to o^niadcsenio 
na piiiuie/ „Nie mam na to upoit^nieoia." ,Duj moie pan to 
oświadczenie ua pUmic, povEÓr£)ł D:ar»alck a nnlcganicm, albo 
veJiye4ko jetl icrimne i utak tarat roipoceciy b^dMo/ W mojcm 
przekonaniu Krukowiccki po»iadiil ?upuhbc utadzy, aby uczyni! krok 



— 2U — 

fUao«rfy w Ukient kryijciafm poIoŁenlu. frAcz lego oiwMajl 
int, i« od £«:JDiu RiA pr£yrcccxonc pOKCci^gńlao apow«łiuciut ^ 
Unhlowaikiii ; nic ^'ticypwtcrtklt^tn wi^ 4bf v uk ^nlciych rrcYTftoli 
SłOina bjlo popdnk^ jubfki^lwMk lokltomyśliMdć, B/łetn pnjftn pnt- 
kommy. fo j«k «i^ <1o miA*Ur EtMant Krukowicckirgo op4tno- 
otgo polaofi>ociłkctireiB. Nio mogltfn nt^r^iiilkowi po^tddoió if/^ 
wnjilklrii »m«^Uir, bo lo bjloby 0'lkrj'łt*6 timof »Ubo4ć. Próe* 
l4?g<\ gilvb}^m I>y1 odtnnitil l^j dcklnmcyi, bjrlbjr dal nuk bćl«y, 
ft ja ^Qnli>fii TiccMir Jintiadio iłojtlndnic \ ificiiilalctiia te folsc^jr nio 
mo^^ wyirzytiib^ kilta (fud^ip ataku, ii koluuitiy moskiewAkie Kp»- 
dn;ic vrńr4>^ dtiiji do Wnr^^AW}-, 2nir<cc£f jf jupclaic. ChcialcKi 
vice k03icc«n>c sytkjii kilka gotliiD cin«it a^cbj, aJbo uetinf^ wm<1- 
ki« Inid^oici do cawarcag u|[^y, lub joicU bttuft m& cnieć mipjMs, 
nby oiM jnk nAJfuSdni^J fittUpilA, Aby p»Gd iMca b}bi wttnymaBB, 
gdyi lym jcdyck ip^uoUm, ubim Mo«kftlo idolftj) ««J^ d^ mb- 
■Ip, FoTacy mieliby c?im owtkuomiuiu ( kmpituUcyftby aiiiapUn. 

«NU<^j ix}(lp^»,iny oiwiiulc^a, ie po«Łiny doJego Ekcet<TocjN llro' 
bi«go ]'ae3fikicM icx(k pne^ jciieraU Kriikoivi«ckieg<i, dMM^$ŁCg^ tta* 
crdaika Kiadu ir WnT^rAwic, «l>>' niu dor^cijć lUt tego HCnlDMgo^ 
EAwicrfijficy propo^ycro ukM-jn*. wio, ic inmiArem i^yit^j w^tmiaB- 
ko^unejfo jcncmlA Krul(oni<icikic^ jMt wt6c«& w po»luAxcńsiwo Jfgo 
C>»rvkLi-j Moi^i w «i>Ofób Eiipolny i colkowity utac t ulyni okro- 
Ocni |>oUkiiu, ntd ktiSryra mft tcrAi niooi;r>nioson% «Ud*c. Prago>« 
M\ dowiediic^ M( 0^ J«go Rkac«loncyi MartiAlkA, jakie bfil| utit* 
dnicsti* waninki. 

(PodpSrtrtł) PrijdjsyA.kL'") 

MnrtiiŁUk ^Umtnl «ii^ fndowolony i E«go i utproprrnDwnl, Kbj 
|Onorsl Krt]kovicclci przybył do prtcdiitch tiraiy dU ułoł^nia t ntm 



■ski«iric« pnr lo Oćn^Tbl Kr(ikr>vrii?ck£, cłior atiuttl du jcoronmifAt A V&r< 
■0^0 potir liti porlnr iTno leitrn flc ca doraŁar, rrntłnant pirtrpot KiocB 
d'«m«gi)iiMnU, ii 4ul qnf^ Im intuntinci* dn «iudit cin<rhL Krult^witcki 
•ont do reoUcr ł^auii loliuiadanct do Sn yin^tnl^ lW^mt nuntAro plot&r ot 
fliiliAr* KV«c toui« Ia iiAlii^ri pi>if'ii»ipc . «t qtrtl oii n niijaizt<llii;^ t<»ifi loa, 
pouToiifl- II d^oiro appto&dro do U pojt do 9. B Mr, lo Mnrfdial tnx*\ 
rn ftpmlrtnt lon ^i^ndttŁona foniljiTTKiiitAlIfifl. 
Wolo, lo T »op. 1881. 



— 27a — 



I 



I 



punktów ItapiiulAcyi t wyinnctyl jenertik DatiAenb6f]ga; §by ud»l 
«^ KC aniift (lo mi»Ti <1k jrt proste <iiiv jcnemtft Knikoivk>cklej*<i. Zn* 
leiinle, :F« cłirial zcivtil\d na pur^ ^diln lautie^/oniA ł>roai, a i ilo 
Irgn iruibA lulu inart^LWiiTniu hI^ Wi«lhwgo Kti^in. W ogiSInoM 
okoi^yia) wiele iiici1owiarsin»» na co nio lafliigiwnl charuktcr (loUlci, 
ki&ry daleł^i jeM od lego i gneat^ £U|>^nie fr^t^dniicci u»|io>oEiifnieiii 
nic roc^owuje bowiem Diiwct lego^ cxego oglf^dniMĆ i ofitolno.^^ wj(»i- 
f^ji|. Mftmolck my^lnł, ic cWmj zjiłcEbf cuu, ab^ liamorino migi 
przjby^t A t^ iiir^lowicrztnic stolo nc cnłom oie»cz^f«kin i pri^ 
nskodtib, io uklnily nic pr^yitlr <lo skulkn. Tam, gilzie tvłe o«ób 
«p)fwm}o na pottji>curJoiii« rteoy, Dicwlodińwcm b>lu choitćjf po 
nojełcOAOttiu traktown^. JeiU <io ktpicukcyi tnicrd^y do-^ r^uwu d^ 
pcmU, nccK nniuntlr.>, M (Id kapitulnr^i ctorodu, j«0zczo Vf))^{ 
Jtgo p<tlrH^ba było. (I<l^-Uym lylko był rtla? jec!en ducT^ doiwolofiy 
i giljbj (!a irokiownniA vryinmCTf>riy lo^ta! ink iicro-jirj i iiminrkownrj 
czIoffUrk juk D;iimL'uber^, nie tiiaii) w^lplnvuacip i« Itu tl^lci^ luiniuMl 
krwniiii^j Wlłły, bjłby ajrui) lAnatiy pokij. Łlórjr bjlbj £at:tiowft1 
fiaii Ol) Ijlu kx I od Uk widu a:lego, l'onicviai jednak bj'lem naglona 
pru3 c»« i irjpailkł, precto jrunu cotACzyiuj ji^k kilku laiijwidiiam 
imUIo df sparaliżować incjc a«iłoi4ania i cniucty^ Jceyzyg «cjmti pra- 
wic jeilDaTityMno^da prjtjrift^. ZUitAj^a aif do polncu riaml«atfiiko* 
wikicgo Ufly»n1cn) i^cjicbDieoU i pitni JeEteratii Dann^nbergu; byto 
td wfitchnUni^ uc»eiw<^ cslo«K:k|^ który c^Ia n^i^/irj^ poroxuimctiia 
#traeił t pofl-odti tjaidii i wi<1ireniii jMe inlatn mieć mtejcce. Znał oa 
ty woV obychvi>cb Tuirxc1nik<^w. .Sknrn pr^ybylii^myr KriiknirlcTki nm 
mU) |eB£Cfe upou-ainienia od MJmu, co gorzfj, clioclai tuk wa£no 
były okoli-c£nu»ci tcjiu nie b}l nawcl igrom ad j:ony, PodLimo tvgi\ 
ftoni^wni cimu nic bjlo do airaccoiai Kriikowiccki wsiadł na konia 
i otc>cxo«iy kilku oficoramt urlal ta^ na mamalka cuprojsi^nie/ 

1'aAjkicKioz pTsyjp^onnt wy^Lmnika poUkiftgo w Woli i (lobno 
luitjfCo wybrał, gdySt to byU włnKCJwa kifAtcnt wodfo, n k placu twy- 
ci^JUwA gtot j«fp id6{;I być iin]>onuji^«y. WyBt&nnik moikie«vfki 
Ua^aonbcrg. K rakowieckiego nio vn4tftl na wałacli, nic widział go 
tiLJ^Ggo przygotowaniem d«Nn-j obrony, lecs pr>rriobova1 uJa^ m^ 
ilo miiutlB, do piWu namieAtritkn oby go wywiukii^, Odcnienne wi^c 
•innlo «łc pociudc powinncJd, które w trj mto^zczu clinilt a KO- 
dcńw Lyto inaor^ceiD. rriidz)ii«kt lak dul^j ów cjaiil opowiuda: 

^Marnfjilck pnjjiił nał pn^d Wolę. kanno, otociony licinym 
flitabciu. ZtfktłUiniy x koni i na upro«£enio marszałka nA«4fpuJACc 
oaoby wcacly do zniajt«toi»5) oberJly rr Woli: J. V, Mod^ mamał«k, 



fftftfwttftM^ ■■V >■ 



J8 



prjrywołnny. PoniflwaJt nknsi hjly jh»i1iiC7Jiiii^ mnoMwo pra^to rtHeimSir 

Tol) iuiJivili. Mcłwy icli hyl^ w^rnio^ło, ijumnc i JaIcI^ic od zgody* 
£^owa i^bunloiraik^ njn«c aii^ mc ^aliano, ICrukowiockt Ettp^lU 
»if i tnÓHiił jcizcsc pk^ikitji J^dftjac od njanjiałkt, aby muiric^ictl 
• ttoje wjraKy. Mar^rakk rzebl: ^Nie moa^no unni laprwwj^, d* 
jO«tc*cie buntouuikami |>rM!ciAko »wi>jemu luotianjre.^ ,Jalc długo 
mamy hwń w r^kii, nilrjtt.^-kl Knikowiccki, imkEiij^iny juk mocarstwo 
c juucuratu ein, il Kuru|ia ttt^ ua^ii.* „Acb I Europo, ona niu wie. 
am co móni, nal co roi>i> a jrrciul^ panic hrubio, ctylii nie po to 
lataj ]>nyhj\ctt at>y <lGpGl:)t£ ^wrojc i Cftkgo Dnrodu polihicgo pod- 
Junie?" „Ic łAwinlo o<ł ocg<ic>uc>V j<ieli igodiimy się na warunki* 
Nic Ttiaw JG«zcz<, tn6\vlt dalij, ku temu upoiAntciii^nia, jCMCdm lA^I- 
aly o4 4CJmu i otl w^iy^ikiob iłuTMawskicli waryntów (cl dc <**«■ c«» 
fou* de Viir«ovi«,) Żi|diiiii trakiowuniu, leof dt; tego jiuU?^Uuję peltło- 
mo(Mimxvi^ lujim -jo *iihiv n\i\n'Jit\t.m, ivt*t y*ar,i*jia go mc otr^ymateiu." 
^bkŁo, ja muiik juł eubmifl^^ \^tzcŁ ivic^ kwuierniiairsa aimli Mczy- 
oion^i tcj pracccieit lapmeccyć nie ta^t^it,' 1 mau^wklc k«iiił }% 
Itrtynicfć, KrukoAiccki dic chciał cawcl Da io ])if(»o tpojnei. ^Co 
ODO umie obchodzi, xiiwcJut t unicoiomcm, jcitli j«UDral Ł^rj^djcyń^ki 
waial jakiu zobowiajcania^ ntcoJi jo dotrzymuje, Ucs ja go do t«go 
nis ijpotva/nił«ui,' Widać Jak gnmv unosił i lallcpial Krtikoui«c- 
k)^go, komproniiti>vr«l bo^viem i iikbic a tprcŁw^. ktiri^ r«pr«£eniowat 
Nit: irr.rliH było ink wiek rnWli^, ntiy miirK/jilku ilo \iaMy\ iltipniwudd^ 
a tciiiburtld^j T<j1U. IWiiiunu inv;Łh jciluuk ci^le i kilka r«cj 
Łcik aiow} po^ŁAĆ o:fii'vici pri)bicr.kł. .Mar:>2akk unicalony iynoiei) 
wolał, aby ogicii ri>tpCH:ecl;>. S(u1cm jalc im ruipalonycli n^loclii 
wid>ac jaki t>br6t r£cc£y pnybicrnjt^ i robilcai waii-lkic Udilow*- 
lua, aby u«pokc>i6 tycli patiów^ «xczL<goln)^j Krukowicckic^o, i pro* 
ail^i Wielkiego Kii^cia i zakUnaluŁzi ^'o, aby £«cbcia1 pritti w|rfy« 
«»oj^j o<ol>y (JołoAjć koaiec t^^j itcouLtr i łeby oegocyucye roipo- 
dętfl Uył: mogły- Vtfiv\rieviiC7, mciył pprychyKi^ *ic do n»oji*j prnAby 
i luói^i) zt HpukujuuJeir^ du luam^ulk^ ja xa^ dci Krukuiyit^ckitgO. 
Pgdvroil(;m uailt^wai^, i nakoi^icc iiJo1a1id<ny oltzyiuiLĆ, te zacz^U 
»if poro^iiiJkicwAĆ choć do pewnego punktu i UEiivAioDCin UMialo. 
io krakt nicprtyjadtiltskio nt do picrwa^L^j godińriy z poludoia wtftny- 
iiuoc będg i ie w lyin c^^anin Knikov^'icck] poiatarn ulg r> upOAAlAio- 
Dt( »cjmti, aby mi^gl traktować. Zostały tiu fakouiuniko-^atm 14 



^1^ 



— 575 — 



roie|)OC&flj będfiic. Z itgo, co «rid>iałcm, nabyłem prtclconanin, ic 
mtniatek i Td) oie chcieli nic mncgi:i w folnk&cłi widelec, jak pro- 
KycH btjiiEoiinikóvT, n y/r Warafan-re oj^oiaho buntu i, Jając irolaj 
bieg 9w<»j«j fitcnftxvifHCJp V(C£iI<;bj iltf nio giii«wiili, gdyby okolirinolci 
i|'rown'hTly miJtr^cnic niiAHft i gdyby ono mogło by^ jiTiypiean^ 
upomwi Poldków. 7- początku t^jtpltwo^^ reiultntu iiturnau moglft 
iiiAnifalk;! dJcłiiriiiif ilti /.mbirtiin pr^rj; j[incTnln Ditnui?nWrg^ kroku 
do poro£uiiiicnln, Irc/ griy ó:deń S-ty Września okaeal. te AkuieW 
ecianuu JG0t nicyt^iplmy, atul nIc od daleko truc1ai«jacjin i inaifi;t po- 
więdnąć. U prairie mimo jego iroli to ktotkic uiwicucnie ntM^piło* 
GJyby ELlali rano bvl roapocecty, «£dQcc byłyby zdobyte łt^ifoilku dnin, 
kolumny motkicw^kio jiij^Łoe ;;(jra»łk[i i ^wyciłjKliietw, zuritz byłyby 
do niirurfn upadły i tadi^u cilji lLt<Iikft nic moglAby ioh od Knipz^zo- 
nift vętnymt^6, L«et lak, jflU Efm vz«C£y witi^lr obroty Atak nie 
mógł aJc Koer^Ć jftl« kolo tltiigiej gojiirJtiy, hol* więc z*triymywftU 
ŁwyciczL^uw, kWy tutntiii okrng fłłrlj(ikflr}jny 7doSyu'nli. Mam 
prtrkonnnie, Jtc priee io v&trzyinnni« af 4I0 2-gi^j |Ct>fhiny pomiTno 
vroH ilvf6ch jenenł^w ToAyJMkicli 1 żyno^ci Krukowleckiego aUnie 
przyłoiylcm lig do uratowania nU9ii&j fiŁolicy i zaainiyłcm na korong 
obywftUUk).^ 

Uto pic^rw0£D ttocny ostatniego cklu togo v*ielkicgo dnimatUi 
kIÓry powdtanifni PoUki #ic niwywn. Tuk jo Pr^dzyńiki podoje. 
Seenj to amutno. f;on^j jiik smutne, bo t uMiJ^niom godnoict i kv- 
Boru nirodoircgOT ipelniono, Pr^diyńaki, ów Pr^iyńaki, co tyle 
tlnl dowodów pntryciyjmu i pojiwico.cniji dln ojeryiny, pic^rwsiy akt 
AutfniKyi ipiftul, akr, do JcTurego ImWgo upowainiemii nie miftl, 
Pradiyj\jilii mówLf Jtn mu korona tibynatelnkii £« urniowanic War- 
axwy bii^ nalcity. Nio myjliiny w Eon »pór wchocUi^, ale to pnwno, 
ioy^j dokupynnł ii^ z zapomnieniem obowi^sków kwaicnoi«ira armii, 
s oronfTbkicnn honoru narodowego t Epogwnl<^eniem uelaw, kióro 
wtennM organiiacy^ iKtlityczn^ etanowily. Ku tiApr&wiaJllM-jL^uiu 
podoje ocit fte nie apodcion-Al ai^, uly w tak wa£ny&b r£«ozach ja- 
kakolwiek kkkcmyiilnołić popcłnioon by£ mogła, a wUinie jego 
knidy povi^p«k najwyżdzój lekkottiy^lnoJei dowodsl Cboiano ukU- 
dAw i db tego n* w^ryitko inne octy zamknii^io. Zapewne, ie po» 
lojtfinit^ było krytyr^ni^, 7:w)AiXi<ia w utnniii, ir jukitn ienix obmoa 
■r^ luujduwafa. bu ciic dlu nić) atQ Kitibioua, nie pomimo tego nie 
wolno było iKinoni, ^^dnn^oi na poniewierka i eiwank puscceać. 
W kodcui gdyby waiy^lko juA mUlo by( niepodobne, 10 j^se^c roE* 



— 27fi — 



fMct X lnii«Ti£ poKOfiKirmła, k te iiokro^ jojt lepvxe j«k iMintdti pcuilteitir, . 
•poilknleL Leoi co Dajwi^ct-^i dowotłti lekkorft;'^|[uiM, 'i"M m/wkl | 
prołKOiljncio, tci irla^uio nttKicaltunii; jicrkiii^nU m-jran. Żuilnrj waifli* 
wo^i pod|ia'}a^ nie moglOt Ło aby |»ixvfif|>ić tlo jakicKkolwick tnki» 
wAtii |i)Grn0Xcm i^dmnlcni wotIaa nołkicw&kicgo bfiliio cofnifcśo nkts I 
d«troaiucjri. uirnonic Mikołaju pnn^m i królcin. T«go «ftna iMlim 
Tit^cy, tego dumft carft wymugal^^ te uwŁonodć i pooMcfacliro yo- I 
du cnotkicwfkitgo <l)a #u'i>J4^ c«f« dorftdttłjr > ntkiuji^ly. Wr^ I 
ff/Hc fU firofiy Moikuj iadnćj i^Jc^nlcy c l^ ii>e rol^iooo. iul ' 
lego Uybira, tpgo Pfi«skicv'ic?: fir7<^ Dsoneiiliergii >i« iŁomojpil i Ink , 
|j^^ tnittinto. Kco isJ' wjnckt lUirontitcy^? Sejfii. Ktn byt u>wtlh* 
idntlny, kto tni^gl cUf upuAninicm^r iln uiLktoiiiuutt? I^jin. A «!{« 
Iftk jak <cnuc n*exy po«l«itrono, M-jiit ntinl Mm hwojc iUiHo cof*^ I 
ł |iol{pbći lubt «»ui eiebic «v prair«cl^ w Dinjc»t«ci« a&fO4io«yc0, gth 
Jno^i i ucxr)wo^o^ u)u«na ręku pcoienieraA i dubiJA^ CvyEtł >o 
byld ilo prEjpUHr.CEtnia, ayt 10 b>ło ntotliwcm i podabncm? Sia 
DybicE w rwoiomo z pulkowolhiem Myoi«l«kim ii«a£al dodotm 

raz poUcy jcnoralowio: pm^c* K^nrla i kwal^nniitri nrcnti bvi obniy- 
41ea1a Jak mAjctiBt naroJowy i gotTnoJft sejmu ratować, bei apor*- 
ŁoicniA nic tylko Imktrwanir i iirgrH^yncye? rai[iocfynnjj, sic en wif^ 
KftpcwnicEur t]RJ^^ ie [>oi:łob(io ujiuHAimcUHj luaj^ priyrjEecconr i f« 1 
je |>u£yek»j<f. 

W oboiic iDO«k!cwrkim tik wknc2A« kicilj JPridijd^ki t^m j«k 
1 kiedy II K rakowiecki tn pr^ybyt^ał, rolc były umónioM. W. Ka. Mi- . 
oimt cnia) być tngotlnym i umiarkowaDymi juk powsiccJioie k«i§Ap { 
tom piT\«lai; mar#£atck ^nio«)y, domny gnwwliwy, aby wyteo** | 
Mnfiki*y Jaó uczik^ i tru^noA^ uklad^^w obja^lf. Tolt, mopnyja«jd 
Poluk^w^ teo jedeii koni^yi odgrywnć itic potrx^bQVil E był w ni* 
turnlm^ mili Vi obom moAttirw^klm i1o^. tnicino wojny i kotl^u j^ 
i^ftDo; \gcz obrafony car, lect lak iti^lki Lidfczerliek w hUwk wiht 
j<nD4^j popieeioay, «r puJ b^rbniiyńtkioh •ercacłi cdnvtu ai^ dŁimi* 
gnty, przeto ponl/^itic TotaKów Bpdtaooc by6 musiało. i'u*£ki(;nic< 
i ToN mieli Je »petni^ lccx it kouca wojay 24ilaao, prceto Wielki] 
Kei^tg Midiat mlal w»xy>tkd miarko^iLĆ i logodńć. 1'rftljtyMtb 
traktc»vany cgóry, j^syha w g^bic t&pomnial, « iicuclc polskie- tnc 
podtio tnu vyr^z6vr do odpuroin Rudnio obraty. Di^I«ro Wi^ki 
Kal^f^ Micliak ractyl go z ttJj ambftnuuj^o^j potyeyi wypro^adn^' 
S^rtwin Pf^iLtyiuki lc łceno zan^iilio lagotUi i nmupMni* t;ik, jak' 
byb j|opowia'ln. Kiedy iii;irrfr«łtk PB^kiewW rukt: „Wut motCCU 



— S7T — 



i sapowfic bjrlb^ wyezciJI i Inklowanio by eic i^tu-oIo. Wr«iiL'jEiiii 
GtSArzewrci ueiut, Je na olego k(^^j przyAtlu, wti^t ttięc po^l ri^kg 
PrfLlŁyńHkirgOy wrjitTill x nim i :iracr-|l ml wymzii: „Panto jpncralc,'' 
i |ioiric<l2La1 inu kilka poc1il« liny cli vryrat6« e powoJu Je^o talL-ritów 
wojekoNjdi, A DnAl^'|initf doOnł. Ic on ij\ka j^cn uklwlj cin ^nkiiiku 
dofTowaiUl^ motCf bo JU liicgo wj^cćj, jalt illa ko^ki>|ivli]k £Ti>Iiu- 
nem ^iJ»o i prscx ((j <ijc£viiiio I cesarzowi aujnit^ksie lulugi oddu, 
PrftO>ybaki tlahy i yiiiiitiy, ymei to vtzicdo poU r^h^, prcciE ttu 
-wynt: ^oncmlc" i pochlebne ftlona od r«sti kupioDy Jtoetal Cinrt jfo 
■kiuil 1 cjrof^mf nieba^^m iin{^tw^«, TukA to przctnljuia ;iajilu mi«- 
ila^ onj-;!! Pr^Ozyónkiiu kon>])irAEor«ii], ^urliciyai puir^cta, ^miil^na 
iułfiirrtCTTi, o Prfdryt^Bkitk), ki^dy obÓK motkieweki nnwied?^!? jcacvqL 
NJe nm dlu Polaka nic iui-b(»r)i]VcxiiieJ4E(;gn jak tlwdr cnrAw i obÓK 
motkicn*!;!, niech icli umkn, jcjtcłi cnoiliwym clicu pozottuć. 

Zjttfd PadJikie^viC'a s Kiuko^itcklm wf-ru^^i^ie w inuyi^lL ajr- 
loicyacK i kolorach n^ odby^ro, jest więcej dnmatjccpjm, ale lo 
«imo ma ro2wi)Mnic. Chciano układów, wt^ i shiłlck njulApić niu* 
«ibŁ pAf!iiki<iwiL;£ I Krukonicck) ubadwa gwalii>wiit, naiai^toi i bu^ 
tui, lOŁmo do oiirych \ryrax6w, do kłótni pr/yetlj, tciu bjird£ii;j, it 
iU wychontny raa^kiOAics w gnibtjaiwtwie wynioatoi^ wid»jd. Lmz 
W, Kń^k^ Mfcbal txi^vf niAlcut iic wtedy, odegrat rol^ p^rednlku 
i w«jtyMko dobnrc 4)q iikoAc:ryto. Wyinnjdnij', Jto cakgc pottfpowft- 
oTa Krtikonicckiego im lyiii ij«idtiv tu« [igchiptulumy, Iccsr te i^ni- 
bijuiUki vrynix 7iM'lLvni1i-g» ^limknlu podiiińd i butiitu riait cd|KŁH, lu 
W naiSECzn «crGu polakiem vt^e) ma wanońci nad I^j-i^d^yfukicgo 
tnilcz^nie. Uniesieaie Krukowi^kiego oiołe tyło aiewUj»citte> bo 
ftokroć IcpiiJj byłoby cxyDctn jak «łowccik wojoirn^, hcx i w lych 
»lotfacb jcel pnyDajmnićj uczucie godności nnrodow<fj, kiedy Prą- 
d^yt^ki o wMysibiciri sapomaiał. 

KnikonriMki i Pn|d£yii4ki wrócili do mia4tai Eftda oainUtrów 
cnk*b na nkk t^Diadioaa. Krukowiocki domó«l j^j o «woJej by- 
tności w obom mMkieiMrikim i o nogocyikoyftisU roipocr^lych. HfuU 
okAiala si^ przychylna krokom priex pt««c»n ucxym<)Dytn, tylko 
utnala u koolecacDO upowudfiietiie Sejuitt do dalKc^go traktowaiuA. 
Jcdy»ic ui(^C'prc£r« rndy, Boniiwciituru Nieim>joH'aki i mioiater epraw 
sagraiaic^n^cb byli pr^cciifirocgo zd^nu i obydwaj ura> twej c dymi- 
■jfi podali Pr^dzyiłAki nftd ich postępowaniem unalępująct uvigc 
Ctynii .OdJ«liri §t^, ojc poyricdzk^n^^zy co Icposoi^o j«tt do c^nifr- 
nia, 2Amivr^yli 8obk po dokoniimm cxyai« urobić ilaug bijy cb4- 



- 278 ~ 



nkleru, ltxz to nccz |>cwQa, £o kto ucieka pTK:^ mcbcjt|»iGi:i«ń- 
etwcm. diilcki jc4t od 7|vi«uiA Jowotlów odwagi*" My nnganj Pr^- 
(Jz3'uthtc;;i> MIG |x>dai«1ftiiiy. Nicmojow^ki I Mcmtpshi byli calonkAtni 
Sejmu, okt detrotiizaeyi jK>c)]itBfiU. pritlo nio mogU tcraE bez ub1it« 
niu swoim obowi^rkoni i uwoji^j goilno^ci l>r»yj^6 priE^rracocnta Ktu- 
kowii^ckłtf^t), I'rócji Icgu, mc je^t rouTiij'j^n>gten)j giłiin wi^^ci^j (id* 
wagi Uzcba bj-lo^ ety układy Ei|ńpywuó i W ręce ino»kic^*klc »ic 
oddA^ tif tcŁ układy odriucafi, daUićJ wftlki iądu-ł^ i na wygnunc^ 
ŁułacLno eic cdccydoffii<^. Pr^Ozyibkt i ci, co do ukUil6w pr^ycliylili 
ai^ł •pohojpic w Wflrpjwio po>oiŁali, tamci sa^ juŁ vilcoój domo- 
wych zagród, ojczyzny uio ujneli. Wina, jttteli j«4t jaka se atroay 
Nicniojowflkie^o i Morawaki^go, io nie v/ lem, io iJyuiUyc podt)i, 
\^cz vr tciii] AC Ja tu piana podali. 

NdejSalo Łeraz uiTii^ biQ do Sejmu a t gi^r^ trudności lu pm- 
widywikno, Z doradtców, £ mioUtruw Krukonicckicgo itodcn lue 
c£ut Uo tego cdnagi i e'ity, xnóvv ivicc oczy nu 1'r^fjriifrkicgo luWr- 
Gooo. Od w tym dniu miał być do w^ijatkicgo zdolnym Mcnnifi* 
ncua, był to jego d^icilt byt dyplomata, VLCgoc>aior<n\ teraz inó^C) 
n^owyiu i ^ejuiowyiu cuia) zodtaA; jo^fiyui tylko nie by), £o1iuQ- 
nom. Nio mini on ladoego prawa aa Sejmie głofii inbicrati i R*- 
rody odbyuii^, bo mo byl ani podem* aoi minUtreru, ani nMizc) 
RtAtitij Jttc rarhowniio na okolioinoiin, nii witnoiU tTy|Ku1kókT t vr obto 
nich obejmie wAzelkich form priypuMczano. DU snclH>vra»ia po- 
lom dodauu mu mmiatm wojuy I tfpriLw Atcwo^truo*^^ ^^ onyntcd* 
cyi. Sejm, chocia£ przez mar^zalkn na posiedzenie z]44iGz^vrtijy, l^-po 
1 lenino eic zgromadzi-. bo6 nic tylko naturn rzeczy, ale i przeczu- 
cie ostrzegały, ic tkic ma do czego łic JipicGSyć, 2c nie ku dobrcnili 
OD zgromadza »ic, lecz onezcm, 1« twarde I trudno powinaoioi 
d^e mlal do » pełnienia. 

Zgromndzif się wrcuanc Srjm I mogła być 10 godzina, kSoay 
Pr^£yf'i(ik] nai^ przybyL liOiri wprzód trK^bii było róJiio furmal* 
nofci odbyA, przytomuoif czbuków «jirawdtii^, sanim do czyouoJd 
prr.y«tnpif było moiao* czq» vi(c upływał, a minuty nawet i>oraciiQ- 
wniic były. 

Po ukońuzeniu ronnalno«oi , Pr%dzyuakicmii gto§ gdzidoiw. 
Vf pidmio zwojem niówi on: „Obai^inji^ bi^ u-p1yivu ua oarady pu* 
bllczDoicI, wJrSd krórrj do»trzvga^ ei^ dnwali tiuj^*dck)cj*i naoMl- 
Dicy lowarzystini pniryotyoinogo i których opinia uwaiaU za opraw- 
ców nocy 1& Sierpnia, EaŁi^dalem, nby nurmiy były iekrtnne, cayli 
pvtj drzwiach zamkniętych^" 



4 



I 




— 27« -^ 



pirccciwncgo sdATiia, kci Svjin cło vn]ORku l*r^Jiytlakicga ti^ p^^ty- 
chyh\ i sluFiuic ucejoiI. ale bylu lo boM-iem ani dmilii, ani pnc^- 
miot tio ptib)i[;xD}'cb roiprfttt i p^jpi^yf^nń 9i(. i'o tom |>icrvr»xoni 
odnicpionom zwycigcŁniet Frfdzj^ńakt oo do matcryi j^qs Kabrat. Za- 
d^t od »kre^kni& ^ił i |>o)oi<'ń obiidu'6c1] armii ivflJciacyob, któro 
diUuj, jak wyalonił r\^, ^nn niosce ftfiy w^Ąninh."* Ł'<łE«m :inw(j1iLl: 
^Jttl wcrornj nicpr^yjsidel idob}'! plerM'^?) linlg nns^job TortyflkiMTj-i, 
ie ittA, ca [nyałsla!y, »^ tu sIuIm, flby obroiir łfiitiowił* ntogJy. Nio* 
(łnyjucii^l Ucany, nisini n'|irA»iie okoi prza4xło '^0,000 go iiridibłetii, 
choć rezerw du»trcedf ui« imidfia było- Wa^ystko xDajduJ6 «i^ vr do- 
brg poiycyi i gotowe do ftUku; kilka net diinl i;a pnodcic o odlc^loi^ 
Hrulu cicka ijlko rotkaau. ikUy (^ocifiki nudi. Podobnego udcr<c- 
aia jtii ntazt vroj»ko wylrjcymn^ nie mo^, bo j<«t dokko ^lAbscc, zd\t- 
dvic nji :fC^0O0 aitn^, okr3-tc okopami ToKwkklomi ft ^kbemi. Wpni' 
u^dii^ g»toipte ono clo mpetnogo po4? ivig{^enia t]^, al^ br^kujo niu 
prrekonftola o iriotnoK^i awycif^^iwn^ a lo jCKi pltrwtiiy wygrunćj wjŁ' 
runek. Pncd wior^iOTom nitpMyjnciftl b^dm panen okop^n-. w nocy 
kolmniiy ji?go, u|nfjunB powodienieu^ poatini^ iii; w iulhaio i łV*ia- 
j^nft T.arr.A miy^jc lylkn do^iry^tiijiitrc zwnticlcn o^n'i4:(ri(^-. '/nłnipTX ro* 
oyjłki tego jiiagnic, bo labuiiok cieka ^o w EiiŁ^ruilc: imwel u uie- 
ktOfych wodfuw moprsyjttcidBkicb widać, h^s oio gniewaliby m^ na 
ttipcłnc iDUac2«iiie WarKuiwy, której LŁKtcź.noii \ oświata czynt icb 
m«4|>okoJDyw> n-K^l^dcin przyailogo KiciJjkolwiok |>o^vttaQm FoUki. 
Słioro WftniftUH Ji-j^nk' tk z nin roztin i broniące \^\ ^cjsko, da* 
l«iie>is i irytłftne natto korpoej nie dln^ ]«£ wojn^ pn^dltityd 
potrali^. Od wmx^o wieo, panowiu, puvtn u owianiu jonl xawi>ł«iD, 
evy walkfl ma by^ nn ulioiLnit pnedtaŁonn i K-ty vroji:ko ma «i^ pod 
gruiflitii rakopać- Lec* jetelibyftcle oA^dsIU, ie dU honoru naroda- 
Mr£0, kti^ry lytkn iHininLi^TUL^ %^\i^tr., \itf. A&k^ xri}biiiiiciii ^imrało, ta 
dU ocalenm rf^iiy wniio kcijcesyg ticzynii^, [inii:ncza» te klf^Mki 
vfiintynaiiQ hyŁ inog^. Uklod mufę byf jcexc£e Krobiony. <yekaaa> 
lacbowoaic Kiot<4tiva PoUkicgo i zupełna amncutya dU bnci ni- 
Mjcb iA poUkicb ^ubcrniucb. Lcce prccd Ui^ godsin% aiU4x^ tca 
Icnaa kroki od[>owicdnie by6 roiponsęte. Czuję dobne^ io Izby oio 
aiogę »vrierać, ani ?ank?yonowA^ podobnogo aktadu; mo mogi^ ono 
bez ponit^niu ^ic rozdzierać aktu uicdawDO pries łicbie uobwalo- 
oego; l^cz jti;l«liby utnnly, ito ukbd jcit potrubny, nntfincziu zapu- 
wiiif chdatyby bl^ iultiuitowa^ lub odroczyt^S tostantnji^ jonersłowi 
Krukoffiockicniu przedjiigwzi^io irodk<hw, jakie w obeoaycb okolU 



- MO - 



ctDC^cjiich la iiGiji* Ifikiwuj^o ka tomu ukim. Zanitio tTia «po«pbcin 
lebjr, ulcgtiJ!^ prtcroocyt nit uprawnia jej dsida. CbuiU e§ n*- 
glące^ nia i^hciojcic wl^a cuuu (rncii^ i vryc!iijc3c vnux iryrok.^ 

Mijwa ta lAwicra inoia iikjak% prioesilc, tw]^tcta. co ilo <U 
piopnjJAciela, kcz iv wtglgclu nu citl laictetTODy dt>t)r»} je«l po- 

Pu Pi^ilzyi^akiiii mdwiU cilunkoirio Scjinu u napn^d po»<1ovic 
« iicni puUkich ilo camtu wdclonyck. Niouwodalo le mowy ta 
3( dobrego «crcA podiodjcily, ^lekifr uc/udc je dyklotrało, olc Undno 
im pRjzDi£ yryiottgo I infocgo xa\iv,ivyyinmm niif oa okolictDoJci, 
w jnliioh JDtjdowdwniy ei^* & fiawci ntcklórc do plu^kcMci ipadły. 
Chcemy pui^ icli przykUd6w [irayłoo^yi. Jodoo i mówwsc oiwiad- 
ciyl, io S«jm powiDiMi n>:fciKĆ *i^ i i^dni^ odjtowiedii Krukowie* 
cbiemti m« da^ Knikowiccki loA ma p«goc}-acy« prowadnó i pod* 
pUnf, 11 gdy ukind mtitarty b^tlzie, wtciiczHM St^m ma m^ 7igjoma.*h^6 
1 ukWy ftkaffowa^t a tymcensem dziod xy«kany ii>»tani«, KaEuorioo 
piMpieity ku poiu{i(^y i W^rsfjŁua b^ddu obruniotui. Dru^i poftd 
Jolowicki xnpcwninl, /c mcdawno roxŁt)nvrb1 c jciłcralcm Bemem, 
U icii wtywftt gi>, fity Kmkoiyicckicmu nic irlercyć, lo WjiTBiawa 
pricuto ^4 godtia j«4icxc U^ymaA li^ inoid i dodawał, ie an 1akź« 
cna woja^j i wszelkie obUcsonia wojeaco ciym^ jtf^t w aianio. pr£«to 
ma pr£uko:nunic, ta Monkul^m oiaunicyi bmkjwn^ unii«i, bo oni Uoia 
>vczoraj«z#go tyło fcirzułiSw w^^Afownli, We Napoldon na cal| kampania 
nioHkitWKki^ e cobi^ ctbml- Twii^rdzil, fA Hainorino nt«oeUybiiU prxy« 
b^diKic i Moskale odp^ds^crti 7o»un|, Zakoitcey] Kft4 m&wca c4wiad- 
CŁcnicnit itt o KnMettwa kuii^r«jow6 me ina co tdg l^^kai^ io ono 
tAuszc uinymcnc bgdMC, bo Irakiftlanii xnA(r7.c£onc zoaUto i Enropft 
prędciJjby wojnę lluoyi wy pijwic<l ciuła, mi [>otłobiic |>cgweteonio ap^ 
ni^by dol^voŁi)a, a MoakiiTa po luki^iD wynica^zuaiu. jakie tonut po- 
niosła, wojny na f^adcn ipi>9L>b preyjnć nio mole. 

Pr^d^yńdki cbcUl aa tuowy U odpuwiotlitcć, Iwi Urat dopiero 
Iton agentura Ni«irojowftki. ten gortiwy obroi^ form fKirUmontEir- 
nycb, doMtricgl, im Prkdryt^Hki nip|inisvTiif w SejmM> *i^ znajdował, 
gliw zabiera) i jc-9xctu mu hI^ npT^i^t^iwin^ jt^da, fVA> prulu kladiio 
i niywa inarKalkaT f\hy glo«u i»u nic dał. 

Jci«lt >Jiciiiojowoki tyia pnifrnym wybiegiem cbcial iparoHlo- 
vfai 1 nicpodDbjicm ucsyDić wB£c1kic trAkiowanic i układy, oat^ncsaa 
postępowa ul o jego da »\^ u«prawiodliwK^ Nia byl t9 tnoAe jeden 
a &ajlep«£yeb środków, olo kuwseo <Io cełu prowtidiil. Ale )ejłe1l mu 
cboizJło tylko o formułki jmrlamcniarHkiCr to cbwila laitic ku temu 



4 



— Ml — 



» 



ile burJro bjrlu njbrdnc. Hybku^ya nuil t«in moim ń^ ttjac<;r^1a 
i kilku cikcnków Sejmu glD« 3tnb:crdo. Dawano tokcye luananlłuiwi, 
wyriucsno idu. It on £ uboyuj^^ku jiitrw^jcj tUol \ [}<uoi<^ jTnir 
JScJum, M EaJc ^!i)iJC£ny opooćb go gi^Alcić d(uvrftla. MdimaIcLc iia 
bfir«l«ićj sMidiil, tora stloiij cbcni «iQ podoMii i oCMjkić; o^wiaJ- 
CJjl wtgc, io lukę miŁr»Kiilkow»kQ eioiiTt jcicTi PraJ^vu«k!tmu gloa 
U^iirołony bcdtic. /ft pói^iu to crtcrgu, oJc wiemy obrrtE charakteru 
\VU<)y«lawa O«troffekiif[o. Fr%dxyi^fkl ai« b>l na Scjmi« sup«lit>0 
ba> J#^ wiodiy, nto dłuilowa poptilaragti ntd »im praciuogla. 

PoniciTAf hbA była Eniv»« pottuiiai <11a swojego murpt^lhit, 
|łoniovrsC lawize na l^ widki wpływ wyaleia), prj*fo Triidłyri- 
skieuiu gt<iAu nic i^Ano. Ua^f;) on więc tylko: „Upru^Ain o poMiatiu* 
wieiiie, cjj bid »i^. ciy tikładiuft tiji mmny, bo vxua bagll" Spojrzał 
Dft £CgDrck i dwUt: ^iii pkrwsjra godnina (łochodu.'' 

Na niwcicJose Sejm nu te uic byl bac«oy, a Wcioo igroruo- 
di^nU czani Ikryf nic uciicj^, gd^-j pon«3i^ckai<» goduUtiiro vr Dkfa 
mpaiKjirujc. UoiUjmy. ło Krukowiecki, widij^ na tx] «I^ mnotit po* 
do) do uiamiftlLu ^uwimlomiunif^ te poniomralBcjm nin ukoAc/yl dol^ 
irwodcli narad, <]<i goilriny wl^r ?^l>^j ^nif Warnic broni pr^rdliiZ-ane 
soeUiłtK Sejniuwi lii j[j(]xam u^y^kiLiia xi1uwii)h m^ tYioklciu. 

'óaón vttcc Ucuic gtoay zubicrn^ poRjE^io, mowy peluo patryo* 
lyimu i po^nifccnift prawi«cio. &le wszystko to b>ło bcjt celu i «kulku, 
Senator Nakiraeki wcbh ^Nk^h biAkupi wetin^ do r^k pa»toraly, 
niock Urtyi inigty przed nami ntoPQ, niech id^ na iroly, a coly llld 
poci^oio » nimi I Waruawa lfdxio ubawiona. Fr^dxyś»ki niecb 
B«goc>iij« dofHiki lud Kię [lic jibierM-.* Wojewola Oauontki iiidiil, 
aby Sejm na plac u'yEZ<'d1, luil aawc2wnl i x nim na ^nty at^ udał. 
Inni uvralali« to osu« i panowanie Sejmu jul «t^ akoilcsyly, £t» illa 
jfodnu^i awuj<^j i ujtylku ipruwy giub1:cxaq Mitu jiuurimuD ej<j irnlt- 
niiŁoanć a uprawę i honor mirodo^y ino w r^cc Krubowictkic^. 
«]d w r^ wojska odduf. aby ubo* juk £acxclu pouelaAic, lak toby 
j/a ekuńctyło. 

WiiróJ lycJi roKpmw Kdorj^yln 2^ (;odx£nn na Knmkoirym »• 
ganr l imtycbmluH 300 d nul nieprj:yjincUkicli Tugrztrmtu W»tiz^* 
aly 04^ tnuiy ktoUrw»ki^j Ncd/iby i Sejm iroiumial lo xa dtugo 
imdul i gailat. Grom d^iat bji wyiziuwniej^fy i bardzie) pizckoriy* 
\taj)L.-y aad wezyatkic taovrj pinów «cjnnujncyck, i Sojok jEnacfiiij 
vrifkdxo^( |MM(anowit, ^tjo jcnciat Kruhowicchi, prercs ŁUadu iia- 
Todoi^ego, ^lófcwuio do ducha uchwal poprzednich i uioioitttfgo po- 




m nfcMf, Jjiiw Ó¥ skij*- 



psao vrfw« fDt bI^ ate tncy naa* «U ■{ ^ prcuM Uifda, 
m w SmŁj A P o wMptkWfB CD oido i nwcwsł iId iIwo«df|o 

potncboie, Ica nm«kcaDejenafntibsj M bfibc. Fnjimrmmj 
10 po^AK pBfd«7Mtncgo, bo ftA ańcB dikn porttponflM Kmko- 

tmdvi i goto*> iroM «idllit p«i«i[>ivfiift iiia ^jetrtaj i iHb icgn, 
co awlali n booor ttwJcmy. !<««■ nit MjOdi trcale xJł*Łij^ iU« 

dajrch «iiluŁ^ kany&t^ Wez^tcj d Lulm rottfdni ki aadto ^ 
brie rocamjeli, co iia pRcdMm«ialeai i prEjckjUli mc um iło moadt 

które lM\j illaipe nrowy jp^oj i d koik>«cxtaft chcieli, Bby P^Im? 
TtJ^ Kiynufta odgrywAU. Li€Cx » Utd Wnlco u^ fD tlili, nmt b^ 
v)ei& bj)i rjlto Groknnu ■ ir£cb«di>irgQ pftóctv» (du lk«-£" t-'^*^ 
sdolojmi djiktiiowBĆ k««iij» ipont wieocui, kMy tti^pr-' 
cijnit wyloonj «r msn^ KopjConijaopobh. Seostcr^^rie rtytiMiCj u 
prrTbtiJcJunn fic tim11óv nif! |invili iru'kw, onucm, miŁeccIi i loegli 
pricciftko Dieprxjrjadrlu«i. [ ei k»^. jci«1i clK^t Uaf Jow^ 4)4- 
WBgi to poiEłOtu bv)i 1 lirociif ■ ręku uómt ti^ pod WuUkic n>- 
gftlkŁ Lfccc ich Uooioki bjl> jut jiojMkomuic i CMk»^ iik nudi 
suniani, *koro tylko &Hbet(<kcc<eii«4wo cnklióe ioi iBffo«i. W tU- 
ołe cy«iliia«7i. Da jskin my tetmi «« zatjdujeinjr, bardco l*two jfiet 
popuywfii^ E»^ a n)6wf)i>«7, popuj^ir^ sif Mwńdciramini «riclkWb 
teatjowntó*, bo do Irgo j»i ») utworaQO# fi»rmiily, doM kfi%lkg 
tA^oTzjf; >by Je ai^ownte do okoUeinoici mnlei^ Ci [ttDo«-i« bar- 
du> mjrliU *iCr j«ielj tnmemali, Ir icb poM^powraoIc ma tnsmif 
odwagi.'' 

Cbo^ Die podŁitIjLinj |io«(f (KjiraiiU S«jmu, aIc jed;iak wyaatf 
aujtiiny. ic w DWjtCfa prz«kontDtu a^d Pradijrt^kicgo jcat t^lko ii»- 
iBi(l0/> Por^drcnic z^it ^tc pricd ołobiMcm fiicbcipiccici^sŁircm Scytn 
byl golów uchodfić i ic ku temu Tlomoki ju2 miat pu|iakowaD«-, j«fl 
nictgodne £ prtwdf, Je^tuiu^y p«nm, t« gdyby S«jiu b/t prces 



— 3d3 — 



Q}\o lu nicJu iJAwnyrti i^ojwku^Tydi, którzy dowiedli, ik ani bitwy, 
mm iiuicrci ai) iiie hoji^, wiciu l c^lunku^y Scjujii >^id£iADi> im blo- 
siftch Grodiowft i da nulucb War^jtnwy i ^^ink cartct jedcu x nich 
]><»1«gł «iniGrci) waicciDC^. ^^rzut boiaim jc«t wi^o oieflutiny, P9- 
IoJe w pieraiikoh swoich icli^rzoAiwft nie Doei, prtcio i rcpro^on Uniom 
luiroOti »nmQvr takioti robiĆ ni« moiiiUi Icti ttomokl nie były Im»- 
pakcfwnro, bo gdy |»ra^fi<U chwiU wgdrówku nlij było icK powoicdY, 
iclł ckivipa£y, me bjlo t1oniok^A\ taborów, owłz?m, ko«Mur w ręku 
( irołtf ^uwini^rko pod pachi^, 

Zaprwiłr, 1« n Acjmic b)lo wicie nic]>0ir2«!>n^j gndAuiny, ie 
głosy bc£ wurli>4cł jubStruiKi. ^ili- ptimlmo tu, uti; byŁi tu iiiuncy 
wttciłodruego p4ń«twa 2 cj:apów, kiedy Tu rtk Koiiatantynopol ablcgal. 
Nic riio im o Wardiawf . o hoi^^MratoMwo, jnk l'rQ4iiyA«bi my^li, leci 
81I0 o Foiekf, o hoacT, o gcdaoa£ nnroitu 1 stimcgo Sujmii. I my 
jort4)imy tc^o sdania, ic Sejm w tern irmlnem potoloniu nic t>>-l pn 
twojej tiyboko^ci, nii? odpoirJcdiial pn^innoienm^ tild nio pnea brak 
potryoŁjamu i [lodiirf^cciiia, nin w akuiek tticbeEpic^c^zoAftwa i boja* 
iai, leci jedynie dU tego, t9 kwotftya pod j«go docytytj oddnna, bytu 
dU niego n&ewłd^aa, by1& a nAiiiry ewt^j 4Jb a1«go owooen lakjt* 
cttnym. Din Si^jmu irinun-k^yjurgo, ktłiry wjryckl tiit^pcidlugluj!^ 
Polski I dciroiii^Acy^ cara, A^^elkie iraktowAiiiA i uklAdv, któryrh 
oelem było |H>wrucviłie pod pftiicwuiiie imuuw, hy\o Eubroniont:* ulepo* 
dobnt. PcmcwiŁi Sojm dc^tkn^ł tego prfcilnaiotu i vtydal tinojc {to* 
t*o]«Dio, dla togo iik odi^ouJcdcUł snojciuu eudaDin^ gi^ccb pier- 
worodny dokonał i £ błędu w bl^d vrpaiiać b^djtic^ bo inkie jo«t 
niifllfpetn-o ra;t isi^^łonćj drogi. 

Jeżeli preiOd Ki^du widiiol, t& Wor«xuwa dlui^j utriynufi ttl^ 
nio niote 1 opu>xciona byó mu«i, jdcU uznawał, to dnlprtt wGJn&yvt 
nifpodobnn 1 ukłarly roipocicie by^ portinny, to przynajmniej po- 
wioieii był juko Połnk, juko najyrylsEy urr^dnik pamici;iJ^ nu bo- 
nott na goLljio«ó, ns pinwa narodu i Scjtnu 1 wpr^tód w jakikolwiek 
•poedb Sejtn usuia^^, uhy uu w lem iadiicgu udzUlu ui^ miał- T«go 
dobro PoUki wymagało, to pcVinDO»ć naozclnika ]ixĄ^n i PoUka 
Dftkaiyifała. Jcicli ^ai (ftkA powinność polegała &a prcjtcm tU^du* 
lo tern burdii^'! dla Sojniu stawała 41^ ona ktwicctna, Sni^tEi, Kra- 
kowiccktcgo w tym kicninku pobnia pryimto, ale dla Scjnia ona nis 
IłtnialOf prieto nio tylko t^ kwoatyi dotykać si^ nn byl powinien, 
Ale DAjtfiininDjt;) j^rj unikat. Po inoi^io Pn^d^yiiakiego dln Si^Jnm 
byb judtio, jedyna kacaya do ladccydoFartiiL: wojiu lub tiklculy. 



— UH — 



dobOR, i« iRikiowAnte E uktuJy s dI« przyjacielem nłuiif|iiA niiinKf, 
JUłencrika Srjm poniniiMi \yy\ ^n pręilfi-j tn ?u%ay £«j^ u»ui>f^ Bf^^ 
nEuiiiować I H^dE^ Vi Inne r^cc zto2)^. T<^ iiiŁcrc» kmjn i Scjmo 
eig doinagal i nitkaiywftU ruaiewni xui ^ejm t«go ni« nczyAit. ik- 
ono jtTJLCt] hobft tćj kiTc»tyi nic p04UTiil, z Ic^ ^yolklo wascilcio 
3tcv x^^rl (a tiicpe^Y noi^, wahnnj^ «ic, pncpł;rwflai« od jodtićj do dra- 
p<^J OAiattiCinodci b» jAtn^-o ciuiuaru i cela, arii^d (*#syttltie błędy. 
Wyitał upcwEiJinic-nio Krukowicckiomu. którego nigdy, jtko Sejm io- 
Aurekc^-jny wydn^' nie powinien, laponintal, ±e itner to do gn-ołiii 
itu^dyi rm Folu^f pcifieliił^fnc^ii ttiraji ddilnnAł ?godg i utwiifrdicuie 
nurodouc i Pulak (ii^cŁo sam ewuj pod/i»l, >«ojg fl»uor^ podpłiyiraL 
Wynikło iii tiibzuwudnic w »kuitfk nngtiiKci iiy|j«dk^w t hnku a* 
lUnowicniA. nU faktem j«»r, ic gdyby Krukoiriccn da mocy upo* 
\piŁ£DJeiim ukUdy /uwliH, PoUk:i itddnnaby byk on bi«li{ i nid^k^ 
Kofyi ZA ^&^^^ narwlu^ Alo OpAinaoJć uratuje S^}m i *}neiii wy- 
rodnym go nio Łn>bi. Mimo nie££Czc£A praw polikicli on nio |m>- 
dwifci, tadojch ukUJów z A]oik»n rńft tuiwierdjr 

Zn1i*dni<i l'r^dxyi^«ki ro tłcwnmi mar«/Alka npiiJciI tai\^ pasto* 
tlteń Sojuiu, gtly Ik>uawenlurtt Nlumujciwaki ziLl^dtt glofii i uccTmt 
■i««tf|iitj^r,y wniosek: ,fri>nirwik/ prwcAowi R^^^dn ud.'^lclot^c cootalo 
[H>2wi>1eme trjikioniiuk e niepr^yJAcielem » Scjiu Icb £atnicrd<ciii6 
fobio tobie poi!0?T4n'il, przeto Sejm powiuicn rui ta^ncH swoich |>o- 
co»tftć i ani i\a cliwJI^ q italimitowar^iu nie myilcć i pr^dsi^^j umnteć 
na •moteli krzeeloch kumlnycb, m£eli do kouca z narodom nie d^ 
twst^." 1'oKel Śffir«ki popoTl i«n wnioick % tnunffjil^k OrtroirAI 
dodał, ft BIJ wflił«ipJB?.R pnr^mioty do nayndy, jak te, krórirmi irni 
Bejm 9t^ tujmonur Du tyeli udcł^-^ du nnrcda I nujskn puUcsyŁ 
Wiem v»?cdl jH^BcI Scrhyk uidysjtanyt Tjn^npany, i mint, jak m^io/tt 
mooiio uiiferovaii^ i fuuotul; „Przybywam t poU bitwy, i Oy 
•tego, od bAtcryj, któi'eini don^dzę, uby dootcA^ Sejmoni, te v8£yfrtko 
jftk najlepićj idiio. Zołnion walony k najwick*:}^ odweg^, ArtylcryA 
prawio rL>\viia z obydni^ch ttrun i dobrycb r»ul'ai(Jw upodmwsć 
«]^ moiaa." Dowótlicft lutcryi, kióry i^in^d wulki lAk ftUftowot^j 
iwoJ« miejtice op«j"T.CM i naacjm przybywa, jut podotMio m wiernego 
zwlujitutiii ui^boiUi^ (lid iiKhle. lee^c i:i> gorirj, nv w^>&lkiciu tcm, oo 
iwicdmł, urn frłowa prat^dy nio było. Ani dowodzi) bonierm bit* 
rami, ani rzecz wojeiiUłk dobrcc nic »)a. Lcct> io w nic«cc>ftóach 
[dobrym wiciciom łatwo «ic miorry, Kjm przelo windono^caą przez 
i)liobg^ podana zo^iai tkrcepiouy i niii^ m^ do dftUs^j ei^ojcj i^racy. 



— JM — 



Odctyuny £o*Uil f>TOJekt do otltzwy pnez po*hk Godcb«kicf>;0' 
ułoionj. Mai»ryft nie bjh BXCXgilliwio wybrAaa. OJ«x«ry mogty 
tn1«d *wi>j^ ^'^{{C* ^1* '>>'^ wri«nL^fA«, kłody n- wak« tociąpcj >i( co 
Tnitiuift 1g« ffctitcy, krajti i rnłcgo |ii>wvlniiiu r\^ roitlntygnl. Jeii*U 
Sejm inbł na «A'fiich krc^^neU kiirulnyi^li octokiwR^ rosfcrzygni^a 
!mu a w rAJsie jKitr^et^ n^wci ^nii^rd, lo maltrjrn, kEmu x aam^j mi- 
igrj" ntccKy jnko iiijpicnvMa łic pncdiiawiabi, było wygolcwnnic Jo- 
cyxyi |H>£^voloni« preEOMvii Kf^^u iIo Inktowonio, ćccyiyi lylko cc 
wjrzł^^r.onej, Tcffo jodririk tiłi* it[?tyi^loii<t a w»^fo ei^ do c^cytiinia pi 
J«kiu do odcJi^y. Wi^t^ c3(łi>tikon»c Sojmn ir |>rx«konflniLir ^^ nocft' 
irAkiow^nU i okUdóir Jrai ^łftiwionn, i dTn prawdy hiitciT^nn^J je- 
jifrrtT r«x jMnilarramyi n tern nii>('iLL>rii prit-kuuaiiiu, i)lezuaj|i* ibytnio 
potnrty mlcswyt jcJen po ilru^im £ucx9ti i^ulg pOfii:iIxcń opL^jrsa^. 
L4«y *taly *ic ]>iuie i mm?at<k K«y^ na ccwsrl^ ^ilfiac ^am)!- 

Ciy mu^zfttck z plDnu tak po*f^pŁł, aby Sojm od togo aktu pc- 
Dii^t^ii unilowAĆ, CKy tylko traf tak Krz^Ofil. a penn<i£Gi% nie Vp'jeiny. 
Zawaac jcOnak w imiicin przekonaniu, poiitanoinenic Scjiriii, aiac: 
^tńi^ marutaika nm byio winJriwr, Nu piił drogi w rreMftch «tanii/ 
ajcsaow Itj nagi, [>o:eoatawuf tiie inolnn, tm drujcirlt iiheii;£ K^yntkie 
winy twaWp nic prtyHnt. Tr£cbn było nnjirzód «ic in^ianowićt 
w układy wolao S«jn)o«i ai^ irdawad, u ki^y uetnc tipownAoieoit 
adrtciiii coiaA aic byJo jai iapu£oo. 

i'njdxyiUki co pr^dKÓj do pałacu n^dowr^^o powrócił i cdj 
prcacaoui rapon z icyM co no Sojnłic saeslo. Kruko^ieoki oiut «i| 
Xfi^ upov<ainionym do roipoci^ciiL ncgocya^i. Dal tedy Pradtyi^- 
akłtinii ro3rka7, aby iiAiychmła4t Oo niarazalka TAMkiowicjn »\^ odid, 
Eu.vrijidomil go, ts ii|JO^tiiinicnic wl S(?jmu urykinn i ^n^t^djil, nliy 
HyioACKono umocowanych do uloJ^nia i i>odpJFOi]i& iLrno^fy, criix łeby 
walki taprtcsU^ pcleooDO. 



■) PrmAMy^aki w awojtm pJAmie t^ okolic<n«l£ tak pudaj'«: ,2 Sf^y 
mon tak 4ii} rruc}! fniafn: P^wiun Oroile^^ki prcybył nm Sejm i domA^tl, fto 
waUea dobry obMi bicnx] I W^U m6ir odobrariA KO«lfil*. Ik nomna Sejn 
aa^pokiciilB i run^4ili «^r 

Pr«iffd4. to na Sftim poAtncIotiy. AtKfatr^rcatty Grodocki prajatadt, 
pmwdJk, ie nowiny o ffwydcrtwftcb rosnosit, h\e pomhno (ewo raeca oo do 
rosaf^Jcbi df fii»J*na tali «ig ma^ jak my poJnliiimy. (Pm-p^ Antcm,) 



ROZDZIAŁ XLV. 



DftU«y tiflK t^alU pod WAra«wfL i daUiy dup pro«:Ad>eEiia nklndow, — 

fiO«wo1oaii> dikj^« l^ynKz^nKfrtn Krub>^nieQki nio c3ok<LJąc 3uivarci* nm^w^, 
tł^fft wojska naPrUK'}, MjJiŁdiov*ki AAWiAJoniJA o Łom Bojm — wtK^iynA 
3fiq apAr. KTu)cowt«cki l1i> i.1j]ni4j:i n\^ porinjr. NiKiolniklcim R^ąi^u wy- 
bwiny BonnH-łTnlnni NicmojftiłuŁi- Knpiicln^^ft pir-JiiiflAii*. — W«J«k« p«|- 

Ma WT-jiJŁ / IlKądnio I Sifjmcfln cufnjj^ idi; poił Modlin, — MaJiiclłOWHki 

offULiUDgo i xcxjft£m«Die pOfodfSw joro post Qpovf luua. UjbińaŁi wodiMa 

wybrnny- 

Zfllrjyicnjiiiy lic nii chwila w rlnlnT^m opowindaoiu , i prz«- 
nk'£itky Hc na polo walki, lic? istotnie ntl nii^j los okUilów lalelal* 

l'i>t)ieA'ui iaJTKJ komenUy dIc bj^lu, pouiawni i^dajrcK roiko- 
iticprey^liino, przeto k«iily s jcncrtilów* klóry odOiiclnic <^owoil£ll» 
Riu«i»l «niii o #obic iiiyil^^. Jc^iicral UctubJiUki jiuoo wi<lmL i« ns 
oiin |-i<>n'njL \\ullca 0poc;ry^'o^ bigJdo; mm nl^o plaa dnUzć} obrony 
obnay^lit i »1o»o^vtic rotkn^ry icyJaf lantiantyl, My^l jtgo bybft na«l^ 
pnjfca: skoro nfeprfyjtojel i froiiiu ^luklo do at^ku po«1cpo;rftA bc- 
diler wtciiczPM on X boku n% jt-go Imię udenonie minł wykonoió. 
1V tym celu (lut loihAJc nb^' LO dziiJ Ailyleryi kotiBi^J w Ufkti oboin 
|ii>vt)ikoxv«kicgo ukryto. Bry^^Atla joncruta Mtichcw»kiego U«ek ten 
lajmuJAca, miała tnkic w nim poEostAi5; txKh saA hiiaI być prrcs 
brygadę jaidy joncmh Dłuskiego poprzedzony. Pułkownik Siym*- 
nov>Bki olrzymnl rozkaz zrotić dpinonorrocyc praed botefy^ ku Gir- 
Gom. Uy^Tizyn Bogu»EiiwH kiego przpKciactona zofiuln do obrony tiaii* 
C>&w nam^pnycK 2 tym rozkazem poaloł ndjdlnniów do dowAdtc^Wf 
i]oT]Ln^!ij^(^ liic url nieb, aby ju fłtulpiitnli niL dowi^ił, te je wykoniijif. 
AYwy-iry, «yjjjTv?jty Itcmn, ]>oi)(^i« nwój rlall. Ucio ostnijKlcsył, to 
jiiko jciieriil Uroni, ijlkood nnczelnojfo wchW rozkaz/ odbiera. Dom- 



- 2«7 — 



I 

I 



bióiki, po tt^j oJpowi^dzi, po^lnl Jo jcncrnla .Ma)ficHow«kiof;o 1 1^ 
dAnUn, t^\>y oA nUbie roikoiE uyik^ mu i^cbdal. >UUcłiow»ki doi 
C4lpow]etU, te poTłfcewi* gidwnjr arak niepnyjacieb na lini^' jencralfl 
Drmijiiihkirgo Jent inrtMjiiy, pncctti on s&in nn tym punkcie Knnjtlo- 
wnf; «i; I doiMxUi£ l>^i.iiic- OJprjnricJjt in j.ik nam sit i^aje, byU Je- 
djnie jakby ocjcekmaaiem n^ prcytydc Kruk owiec kiego lub Pt^Atyń' 
ftkicgo. '/f9 3eii» ci obudinmj nic i^T^ybrli, jcr^crftt wl^c .MDlacho^v«ki 
enrn aoUc co^tiiniony, tik vricdxiat co pocjif)?, i fauJnyoh roikQXOvr nio 
ivy<Ul, n ui^o wa>)-»Łko DO. ^l«p>' traf pu»£<JO[tti >Odtalo, Widki był 
pnrtyotyaiu J0n, MnlockowM kiego, xnatu jogo prawoić oby^raicJ^kft i <I]a 
te{{0 vr ocenianiu jef^o o«ynnoftoi niorai pióro prc0X seaour^ek dU Di«{[0 
■1^ WFŁnyiutije; nie trtitltio ^iie tunołu^, £« fatalcoi^ jak&« w tok 
uaJ.nych rkwikch łon ajffyftiy, biilnu'^, n' jrgo rco« riiiJtyla. Nft 

W«j*ko niwcc na linii bojowej ulojjcc, wi»[>nriQ fo^inlt? rcicr- 
waiui, kluK' £:i[u^>^. WaL^^awj Utor^yly, precz co o 3 Ly»»^cQ blUko 
tfif Kwickeiiylo* l'rćc2 Ugo. loce^to iiiówió o korpusie jencrnln H** 
morioii. Zastępca wodca jcncral i^lulucbow^ki poJnjc ło \f Łych s!o- 
V4«h: ^\\ doili tym wytluny EO«Eai jcdon r t^djuiantiSw dU wyitu- 
kftDm jcittrałci Eamorioa, x rotlcjucm, aby tcni« z korpuecio spiosAoic 
do Kn!umnffl pnybywa), jsoptawnjac cs^ć piocholy i ja^dy w ^odl- 
cacb, gdyl xL>liica]e *\^ jc^ pod ftcolicę jest pc/irzebae^ i powodu 
rQipo(7^i4Tgo pncT nieprzyjaciela ataku," Jenerał Maliurbouiiki do* 
daje: ^Tak bLłty roxk:hx był prrociwny titiijomu ^^iiUnin, doiiin^- 
jąceinu Biy <<p)X]vi3Klj;t;»m adtgu kurpu»u jak najpr^dzŁJ; a1« trxeba 
bylg uUdt pra;na£Dt!j ircti n/«kajuj§ce£;o wi>j«ka i pncnodaic^^* 
cee:o Bc^doni lurodoweuiu." Uopkro wi^o 7 Wrzcicia do li&mo- 
rma picri^szy TOflJiju poatAUOf I to rozkaz, nic i«by do WarctaMry 
po^pics^tał, Ico tylko do Kntu»yna ei^ tblifyt Nowy więc dow^, 
le obrona Warsżiwy aupdnie ule byk miuua no ct-lu. Gdy poró- 
wnamy zaniedbanie obrony w nnnuj Wardzawie, z Łyin rozkazom 
pofllAojin jen«ralovl itanionoo, wt^nciae jatno nam ultitk^f: mu0t% 
Kmkowie^rki^ zamiary i c*l*. UkładiiT tylko t^dał i le, wskutek 
iiitibifZpt<v!Mn^«lvra Wnri^anic gi'OJt^gOr «>pi^ani; byi^ miały. 

Zmiana w rozloteaiu i ulanowibku na«j«go vroJ#ka (a tylko xa-> 
Azia, jaka aani^ kaiucc-ucAci^ w«kazan»L loiiahi. Nieprzyjadcl cdobyl 
niektóre nuste frlaaOAi»ka z pierwd^ćj linii obrony, drog^ wi^c liniJ^ 
sajfta Jenerał Uinińaki opukil Farytow v Marymoot, a Królikar- 
nie, Stclcc i CKrniaków zajij) i bronić zamicrzyT. W Królikarni 
pozodawiljcnoralu Aridryclicwifjta AdMiima buiulionauiigrona^iyerow, 



P _ 888 — 

tn4 inr Sifleocli i Czerni iŁkf>«ie JAncrnibi Ciji«w»k>rgo ^jtgo br^g^tU, 
Stnnowtnkn \o najnii^potrEcbnicj bjl<i UJ^^^. Te Uiy |lUlik(a hjlj 
icitti ijailt<i vry»unicln, mc mul/ inlocj \vihno«ci ! UtKO woi»kA lim 

wiclr» i opa^ci^ Manowiiko, to Ijlko uciyniA wjpftdftlo, fftlj£ wojsko 

CISU) pococuwione OoK^o po(ra«br^ej«to było do obrony #XBńo&«- dm- 

Wf^i linii, j;i)si6 loi valkl init,\ ai^ ronir^ygal Rom 1c swojfigo lT«f* 

■koL jciMTal UmiiUk) rgfonukiJiril mi{<hv rogniknml Jerototioukieflii 

n W oU Setem i, 

l*oniovriki jilun j^enktih Deoibi/itki^ti nie bj^l ^tr.f% jmjrtcprj 

vnilx(i jirtjrj^ljff |in^lfi ni^ii^itTe do rliwłUnrign poKdtrmA »«io}o 

|«oj»kA Ocmbiiioki »]>ra\Til. Hryg^tit MloWo«iciiic2ft o4)ru[»^- puui< 

Fieów, tu(}KKxJt cu^i^ |>rKcJraic&ci* CiyeiOgo, polofOD) po Icn^j firunic 

drogi bilćj do Wolt powicrzjŁ t>ot>Tio vriila£ było, ie nicrpncyJATMl 

Uonu więcej wojtk »woi[!h z Unc^^ boku ca pniro przcraruc^l^ pnHo 

Ptoembittski ftutsnin wniósł, io główny j«t;o ^uk ku C^y^icitta ewr4- 

coDj b^ćliii*. Korkami wf^e pulkotrnikovi Kodeikowr^kiema 2 joga 

pnlkicm 2fi p. 1, e Litiry pnybytrinup Kilnym w 41)0 liiilH, opni^ 

}a»vk nicUik»k] I uijj^ rogatki W^itil^ic, j«ko icf bry^iJzie Mucho- 

vr0kte^D opu^i^ obóz l'iinitŁkovAki, i uiadowaf >i^ pru^l crm^nta- 

rzctn cwttfigicłickita. Oni wleli o^utnif reicmrę ttinowid, 

Kiedy naas niLPcetnik byl bezczynny, pncciwotc vt6dz nio^ktc*- 
Iftki i jego pomocnicy nic ka tdobyeiu Molicy nio ZAaie<lbali Z<kl*d«jt 
pierwafa linia 4j:ai^c6w zdobyta jedmaIa, rtm rziiciU n\^ do }6} prze- 
robicrin m snoj^ konjńł^. Saperj i czc*ć łrojuka prztc cnl% tioO| 
ft# ilt> binli-ga dnia ptucomili, alsy umiotiić )0 nu dziiilobtiotę przA* 
dmka W^rwAHie, 1 »fnn^la T07dqgU lioia mjAMw. ^^cze^g^lnU) 
Wolo, ozcregicm dcUJ nojeionAi pocUkl, kule, granaly, n obkA 
bomby do WArtjtftwy rzund miało, l'ierir»za lioni wojftlt wtnKH 
cnionA zo«Łała |ioftilkttmi c obydwóch rttorwowyoh korpu«^wi na* 
■tępujjfce ro>pon»idieniA co do wojek wydaoo, 

MurAwievT, ktńrcma w owym nlnka n4Jozyiiftioj»za roU prco- 
tfifiezonik zoAtutOf ■'^"rpgi'k1nif^j to^taI itzmoeaiony. Otricyrnul cIita 
pułki eirzelt-dir gwaiiłji, pułk atrzrlnW orlnycH finlmf>dxkich i Ą^tj 
pułk eErzcIc^Wt który |irzy jcncmło SlrAndinjinio ycdtawał. Jako 
trf tzcfinaAcie dzinl. Uira pułki kATubjnlcT^kic z korpusu ktt>ceU 
Szychowskiego tlo kolumny nUkowi.) )cncrati I^ubkiui pr^ykotnend^* 
niWAoe £o»(nly. l^iroinft fakid pullumi grcnadyer^w fvzmo«nlo<tt 
hyH kolumn** jo»cnilii ICrtfUtzn, -Icnc^ral Noitilz z dotUtkiotn liry 
ą^t\y kirii.-yerówr af i*'<^j djwityi mul znajdowni t,i^ kolo icncmla 



dywUyi kinufcrón' ktt wapardu jcocraln Cłiytkown zoftUk pn^snft- 
Cion^. KeniA j^^^T ^niTjryiruna w tyłach v p&Jrodku Icorpu^Air n- 
ieTuou}ch po tu Wol^ ustaLwioia^cłi. Kolumny Jeoenłów PiIiIoda 
i Krctitu, powinny bjljr iJob^A uta^c^ drugirj linii i t.t do nalów 
fiiic^A iloir£e£; jenernl MnnLViiev ^n^ mul ic krw:ŁVf^ Hceii;; ror|xx'Xi(^, 
Tok jnk i pnprtjc^lnin ^vir. giKhin nupr/^il miut iigicn ihinlowy hył' 
profl aniliny, * poieiu «xttinu rutpoui^Hy. Jeacitt) Palilcn £ |)uc£^ikii 
pOAiDWD był pr/uj»£ na prxw^ ilrong drogi kaliski^rj i ff^piurii^alftk 
koliunny iencr^U Kroulia- 

l'odlu£ Schmidta naplcp-jjaca byU pocytya i ai)a <rgj»k uo* 
ikicu-nkicti: 

Pitnvi^a link: 

Uai Stv. DKU, l^eoh. Jft»l7> 

Kojcacy 800 

a L. Ckylkow - aO Id — 3100 

Poiycya m\^tj «saAc<kiDi 

Nr 58, BJł i fiO I 

Hr. Pnhtfln po prawuj airoiue drogi 

M\ski4s 18—50 ^00 

G. M. Liidcrt wWoli 7 Jfi J500 

Baroo Kroau po aa rtduiami 54-t^ 

i.S5«!5 M — Oi 1200 

G. L. MornwiłW prri^l IŁaknwir-n™ 14 — fli *>T(W} 

G. U No»lil£ pu«a Wyfejl^diimi _ IG 10 — 2100 

O. &I. Blrandiuui, ...... 1 1 4 400 tźTiO 

Rezerwa; ' 

Ki, SnH4iow>ki na \two drogi kali- 

tklij m rc^uŁ^ 57 I8Vt — W 10000 — 

W. K>. Micbuł xa Krcuuom . . 1S — 40 $d€0 — 
Picnr»x4 kolumna ka^tralcryi mig- 

d£y dri^ kalitki A korpusem 

gwardyi — 47 S4 *- fiOOO 

Druga kolumna jaidy. na Iowo to 

Muravki««em , . -^ 3< 16 — 3600 

Uoicrna anyWryi pod Wlcołiami .^ ^^ 4(1 — * — 

Draga godiifta docliodcilur g<ly dwa Mra^y dtialowre styated alf 
ilaly. ^fo«lcva 1o diila znak, to zawleaccoic broDi ai^ kodery. W klika 
«»flV*mto. T«r. Id 



— »0 — 



minut potem Mi*ko 2iX) dtlal ugrimiało a i nx4tyc4i bttAcow na- 
tjfcbmijuti pr^.yajrU udpowiuli, PotiiłTwaA mmarulek PA^ckiewiui ta 
pierw^tyini etncołsini t^iitat rannj, oi^Uniek gmiiilA bowiem w pmw^ 
ręk^ ga uJcr^yl jcccfAkui TdII «icc oddal koiccBdc. JedauJc ten. v« 
w«£}»tkicb wa/ojcj0£jcb itninna^ti, mml ni^ do niego cdnon^. NicprzjT' 
jnciol, jak pierwase^ dniu, uuk t pr^wt^ «l:rfydla iitojcgo roipoojr- 
nuL Jcn^UniuA^kicgo napr»jil atnkowiLl, & to eii^i|^ jak fint w rapor- 
inch rii^wj, Aby odwr^i^ i spanlilo^rof Ogioń arij^leryi poUkićj, któn 
tt-Mkic MTUiy tłtda«t!a, can^df^. oby foiradctf l«go Jeiitmln, kidry 
mógł trobi^ nidk^ i^j-ni:m'( w glównem iiiliTT^finiu tm Wolskie ro* 
giLiki- Jciiurd TuLl t^ koTijuudg udJul jciicrał<ii'i'i Witt* kic^irjr pod 
nobij niial korpiia Murbwiftiita i czc^ kawal«ryi No«tltE&, Jtueral 
Witt wyeuD^I licznn art^lcrya nmpr£i>d i dlny ogicd dń«lo«y pric- 
wodfit, NoMft Toduia (Izkloie odpowmdflla > smueib blif^ne bftt«ry« 
tiiop'»yJACtd<kio do ujechania z pozyoyi. Po godunnym ogniu <1>«- 
lowyui, Loto ^codaicy 3>cićfj. plecUoIn niefr^yjncieh^n puijcib fttf 
traktem krnlcowikini ku zdobydu iriiujdiij^cego bij tu Afaiica. Były 
lo ^^ery Isiifiliony si korpmu \Turntnvwa, Jcnrnil iTmińiki na epo* 
łkanie wysmiijjl brygiiitij jeneiulu AVr>uiiecUie^ci, piilk j^reiiEidycmki 
i 1^ p, p. b a iiiAJi>r Sx|rgcl n bAtalioncm grcciiulycnjw kolumna po- 
piicdtal. NicprzyJAcid juk byl blbki. kiedy Sxlegvl vt pontoc nad- 
bieg 1 i z nnjivl^k>z^ Datarc£yvo«cit t boku na niego udtrryL Mo* 
ekwp api^£<iD[i EO jiDucnt^ Mra(% cofn|ć elę niLitlak. Jenerał Mn- 
rawicw z eałjj piechotą atak ponnwia i w dwijcb kolumnach aapnód 
po«tfpnje. Jenerał Umińftki wjfplara talci« ewojf pracdkow| kola- 
mnę TPiatij dywizyi jenerała Milberya; priycbodti do ły*ego fi^* 
tkanm^ l»agncl i kolba ni^ w c2ynno4cŁ Po dwFLkroi? nirprKyjacM 
opuuouh) kurccmc t cegielnia pmuii^dfy suukazni, po dwukriH^ z nkłi 
wypędzony zosla!. Moskwa ponocti ztipcinc ulriilj, kca jwt liciM, 
ubytek więc btwo za«t^puje. Jenerał Umiu^Ui dla ulaiwi«oia boju 
naE)i:ej ptechof lo kajtc i^'y»t4pi^ pułkowi jazdy, p^zcj^ć mi^dz^' tzańcjuni 
i z b(»ku niopr?yjnclolov*l la^tczi^, Jcncia) NoetJlz na c^dc bry^^EMlj 
dragonów ^ardyi pu^zoza ei; prtaciwko pułkowi poUkkrnu, alciea* 
Jagmia t reaztij dy^\'Uyi invoj«iiiu pułkowi idzie w pomoc* mkrta 
nti drngonów i do odwrotu icb zmusza Wtedy bryguda tiutardir 
gwttrdyi ttpiwzy dragauotn ku w>paruiu t jeucnd Jagmin ku iiurit* 
coni oilurót uzyni. Pułki hiiuirów ndnrót jn7jly poltłki^j fak>ry za 
pr^cpowlodnif zwyci^ztwa i ^luiulu vc pugoń v\% puszczają. Siczo* 
golmi&j pułk czcrwony^k husarów, unicsiooy tnpalcm, ai kti rogat- 
kom up^d cxyni, Jeca tam avroje śmiałość drogo opłooa. Cz^jc^ 




y rogarthflcii wycina, lub do niewoli jcabnoat ce^6 ui coprę 
wj, dotftrM^zjr oicbczpiccEcńitwo. odwrót uc^jbIA obdaliu aIo do* 
lAJC ^JC tnic<lty ogk^ tltiolowy i rciMny, poda od itrjiBlóWt i sole- 
«i« kilkudri«i^tu iołaiGny a niój ocuUło* 

Ki«4ly Uk X pr£crmicQEictu ezci^At^iem walka na nHaem lowirm 

Bhnjdlc ng tooaj, itft glk^wnym punkcie, D&pmeiwko rogntek Wol- 

kkli, jtiit:jt gTłtni ogietl diifiłoiry. Owie godiiny przawlo Ji)0 Oiinl 

■ tłMtsLitkti IhIo i »?ań('-fr nju»:rt' /n^H^ttif. miirrt/otłi' jroitaly. M'lrn* 

CffftB rna^y mqirjtTJi)cieUkip, a IhU juf ^-tiL goihmn po poludmii, npo- 

iic wódka, j«k tciicial ,M«lAc)iov»Aki {łotnuJiii laoh^amc docnolonjm 

nhiem, i wicicklGin wjclcm , hurra!** włiyłtkio napnoti hę rin* 

tłj. Kolumnft jcncrcU Kfcunantol; roiporreynala i podxi«lcQa t>)la 

(]wn oddtijity, Jcttcu ;>ri>in;iclzit jcncml SitliEn*. Oruf^i jcncrul LU 

Dlii. Artyloryn konna mia pr^oJ nimi i i;k Ir/y«ta krckón prj:od 

szaiMftiiii o;;ui^ dni miab. Jonentl Sulima m^ło oporu doznał, ntB- 

bo^^in Kupolnic przex ogi«n dziatony rozbity, łntwo incjgt łiy^ 

xi(1y. Lecsr crudmejbr^ miał spr&st^ oddi^ial jencrAln Liprandego- 

u »ic uiłjiłoniiU ct^i 5 p, p. I, czyli Dii«a WnfKHL»y. Sam 

ittlkomaik CiolcjiTcUki nimi douorljilt ^ilnj Mci^-il i>|iiir i MoKknle ko 

n^l hUiłNj iiir^a^ł^ lic tiiUBieli. Lipriiudi (V£ULOGuii>ii> pulkiuiu 

l»nd£kiii) atak ponawia, n w tym nnmym czańc kolumna SuIith/ 

[j|aa po zdobyciu tnego maco t^kźc i leurcgo boku nadci^giu 

ak prKCmiŁ^*&j^cyin filom finratka waloftnycK poU dotriytna^ tuo 

choć o^iór nuwiajf, wnloa, ginq, le<;£ nakonicc M&nicc pr^cz 

Ołkwę Mciaje idobyiy, NiepMyjddol ttójo *ic paDOtn Cayi»ięgo, roli 

ytoTu w murze i oddiUly Jrfjjo wcitkajij »iif po za domy i ogrody Ciy- 

gp, Koluinfia jen. rdlikni, iiOHOwnio do ro>port^<3xoiS, dotyckcia* 

btfTCzynni, Iworajla tylko odwód jenerula Kr«iiua. Terui dopiero 

ity Rróliknrnia i Czynie tdobyic inkka imprzód uli; poiuwn a i ona 

wnieJt MB dwu oddiriuty rozdzielona^ JcileD pud duvfódEtwem je- 

rnla Biuggcna brcrz« kiertiucl; w lewo, dru^i pud JGncrnteiu Nabo* 

n-tui w prawo ku WoUkim rcgaikom po«ttpifj«, Jcocrid l^lafak- 

owdki, kiirjr »ic w «eaiicu znajdował, widzęc ton wielki atak 

nie^o, (tfija rozkpv jenerułowi Dcmbiii&kicfuu. aby na kołuiDn^ ni 

nkprzjjscielft ił<Icriył. Dombiit^ki przoznncia ku i<snt\x bryga 

ii«Tnlu W^ie»kifgo, a H pułk 4 piecWy jcat najvj ozola, noiaa 

było apodziewn^ »if wiolkirgo upoikama, „l^acJt jenerał W^ 

l1(l« tak *)C llL^inbirUki wyrnfn, nie v\iem dla JukldJ przyczyny, 

jt t* tnu nlawab alc mitjoee m nadto niet>ezpi<!(<2nt*, rzy loby 

Eilq>Tiyjntic)a od wpadnięcia na prittloakcirio ««trzyinac, znkoinende- 




U- 

i 



~ 293 ^ 



roniLl hnogietxi, csjii htuiem i poproitniliil cio46 kolumny w utiec, 
w lewo tlo rogfti^k.'' Skuitciem i^go ]iHt^[kurnU x polfl, nie^rtjrJMisl 
KDnliul łJrngę olwiiilij do */uiU'il i kulurnmi JiniTiU Hmggeii wiuILim 
krokiem ku niriiiu sig puArila^ lVlitig poiUnim jcti^rAła MaUclio- 
A«kicgo ajla ohroay i«go B»ńc« ekUdała aic t 150 fri^Diera^f z ao* 
ncgo H^ p, p. ł. TaUił gnrMkn jaki* opór lak prtertit>knytn ^iłotii 
PlauriL^ iiłogta? A kii^c nrvx z tneti^pc^ vrotla i batorj"^ ortylorjri 
konnój optJJoiU go i ku oki>pom TniA«tA «ac cofnęŁiu NtfipnyjaCMj 
vi^c b«« ^fllki opnnowftl «tam«& Tnk jcncrtf ^[al*^1Kl1r»ki poJnj«; 
jenerAt D«inbiiidhi znA w «wo1ch pamiiginihu'!!! ttiónl, ta lylko ci^ć 
imi^cii pntftJt nnHjF^ch opiiFititionu mitnłii, n prat-z nirrpnyjftdfU tn- 
j^łu: \e\^T. iv tlru]^-^ iipim.^>wit.' bniniuiM^ MnUdluw^Ki Aurowu C4 
ninc jcticrnlb W^gitrr^kir^ ^njmil pŁilk cinurty, kc DlqknvjmcH> 
loni drogi uic nnucilł, walki / uini mc prEyjijł i nat)^hBiia«C roi- 
kcurnl mtezurawnć za. wiity. ku iM^iiikum i tui nltgo wicnj^, J^ 
ncral Ł>ciŁibib>ki \y micjtcc brygndy jcncrfiU W{gtc»ki<go |>0flM 
jenerała MuGbow«ki<;-o, aby Moakwie [Iroj;^ lut^pila, Leo n* woj- 
nie chwile «trficuno Jut nic tj^ ilo odtyikftnia r po«U^ rxuo7y zupinie 
Uf tmioniln. Mo«knlo jiit iroMnli pnnftmi rlfagii.ij linii forty fi k^ctyi, 
koltimua Nubokuwa, i:bucitU. jak mport mancnlka lVMkievriczA 
npo^iitdfL, prjccbi?gttj^c blntni^l^ pr^c^tr^eii wjcio od diitl «xai^CA 
i tycb. co pnry rogaikacli iwiawiouc b^ly, uderpiala, ak lent 
WłBjstko pomint;!* i Csystcga do^i^K i'ulk ntin prxcto ciwortjr 
ju£ wyjM nto mógł. ninaia) etaT)^6 do obrony ualuw hjio^Ia i aa nich 
pozoDtnl* Joneruł łłrliggto po upcLuowaniu »Emic«, zorsjc (Ulvj po>«u* 
f))l pi^, pnato brygiula Głuchowskiego piraji^ oie r>o;-)a, i ku cmao- 
Urrowi ewungit^lickicnm cofco^ Mg muiiAtcL. Mur jego frontowy 
nr sirselnit'^ ZJi]nii?iLLttny, tlnl ai^ dla cn^łiego woj»kA wioloo przydatny. 
Jenerał Brii^^n udericyl nn ivuj»ka tu onidatrlootf, iam «vBfakf« 
poległ II kolumniL jego cofii^ ń^ iim»iid&. Jcucml CMyki^u' ir»|>iora 
j^ i dwio batcrye wy^u^a. kwt rOtraio acaoiec jako iti anenun 
o»tTXGlivriL£ mEiJE|. ScaniL^c 21 i cxcii $3, jak Ucjnbiiuki |wd*jc, 
dńclny opór aiawtly; do oAtalniog^ Udunku karUC£Owc^ i karabi- 
nowego ^ttiierz w«Kyaiko wytiri^luł i Uopi^ro wtenCEiu, gdy amunieyi 
labrnhio, ku -Tatom ntintu «iQ cofnięto, 

Po opufltcieniu Azai^ców, Chylków »Hoje I BrUgigena kolumny 
obróctl prrcnicko nsuiJEcmu wojsku, któcc nu L^meiiUrzn li^ UHftdowib 
I piYyeilo Ul do krwniMtJ rozprawy. Scbukidi tak mówi: ,.h1ury te 
vifC(y ludii jnk zdobycie siaiicóir ko^Iuualy,'' tUcczywiJcio «n)ittłol^ 
fttahujfcjcli równała «ig walccznoici broni^yoh. TabUD cnuMal w [m>- 



i 



i 




— 2f»A ^ 



^BSo pTtyhy^, why kitrowo^ ntjikioin i do walki tagrzcv<nł. Dtuj^o n^ut^ 
wttjflico clilubny o|:^r stawiało, ]Qot Aserej^i ina^iiiii: |hV2<-'rxc<lcaiT m^ 
ncfflj^ w końcu wifo ciucDion opu^lo i lobie ku i^iilom iSj oufo^lo. 

oOdtlfil} jiit^choty I (iitni va\y nituHU obuiliril. Ni«^prryjuŁ'it-l Htal 
iv>^ «ic piuiem driigirj linii foTt)'fikłic>jiH^j i jut l}lko nflin ^ilIjt 

T9II dal rcxkax, nbj cic^ Artylerii wjtchila mi^ilEy cuńco 

fiJobytc t rzucśła «lki nuanta granaty 1 pdno kule i nic długo ironio* 

*iy «c lutimD}' Jyinł^w, Czyste i [irŁcdmieicio AWIakie ijornilci. Ja- 

nero) Ndbokow |>Ofunfl ei^ ku WoUUim rogJiikoru, olo I)embiii*ki 

poepkdiył ku ich obronie- Pułki 4 i 2li p, L bn^noUm pi^^jJ^^T 

uieprayjactub. O^f&icJo to była irapora^ OBtutoi wał i olrcnn 10 toi 

. cbitlm* 41^ lo ircyrnano i Mo#kira cofns^i #ic irufiah. Jeocr«t Na* 

IbokA* swoJ« woj^l^a uchcK^iijce rntriynkil I lebruł na lunlym plooii 

ivr |inivo uliry WiHkii'j nu iltystrm. Tatr hrygn^Iit gr^njulyrnm 

tpVtyliyŁa tau z |ku«ilki4riii 1 Kritiw pr/ypLiAi^ii^ utJLk Aarnirrzu»o. ICjt, 

SioclioHiki £c siuibn korpuacni Ltrogf bit^ i gUi^n^ u\i?% di^o^t 

iBU V odwoiJiic, lccx i t)'iu inztui *uk cic był tzczf^lmy. OgnicTn 

ikartoccowym koluniDy nieprzyjaciel* kto do cofoit^^cb «]C Emudcono 

hco«U)y i x<u lym punkcie jut w lym dniu Mo«kt«4 wifCiśj lovu oie 

'tHrćtH>waJa > ani kroku <Uló) ai^ r\ie poduu^U, 

[ Korpui drugi jcncriUa Krcutrn, pg ad obyciu ^ui^cówt na chwilf 

\an^ nr nieb camyniAl, aby trochę odpoci)ó i Toanucono oddtialy igio- 
cuftibii^, GororuUoM', Neidhord, Delllng4bau«fn taEaju, bieguj^, abjr 
totni«na rebm<', gdy mi «if pol^jTzona, ofrryiiml jc^ocnd Krcutx roi- 
km potuniŁ^ hic nu Cr>Me Liprandi tzedl na lawo, Malinowski na 
|irnwo. Gcrr^jikow M-wparly pnm pullckmi^ doHinl od TolU n»d nimi 
ilo«udxtwo; uderzy! na znajdujący Aic tu tEaniec i jencrut Mloko- 
ueirjci. Ifk^fC nlc, uby tiiu byl uddgtyoi, Ukie tv nały Wnrtzuwy 
aic cofoj^^ UorCŁAkcw oenidony tcm Litwctn EiJobycicm i naparły 
Joicce cziercma putkami grcau<lycri!iw i karubmicruw, eaniiarzyt lU- 
l^j «>9 poflUU(6 i a(ivk przypuścić do eaańsa i ^ftlu, kl6ry Jcroio- 
Unttkie rogatki (^Etozat, I^neyctępii broniln tu dywiiya joncrnln Mil- 
bcrg*. Priyicło do uporc2yw«^ spotkania. Z obydwóch itrort 
3 luijtiri^kci) 7acicto*icij wolc/ono. Wyborów* by!/ pułki moikio- 
W«kie; irtykro^ r«y nu wiły wdrieraty al^ i iTtyk.tci miy były 
■|iy€hftnv. PirrwKry j(.rmrnl Jefimowicz na cxolo f^ulku Lado^Akiego 
titlcriy!, p^Łdł (-ani labity, itici iiftcemnif? ranni, lub wybici i pułk po 
wktkiiij BLTBcic ponicsionc^j uchodti Jenerał Freytng nj«go iujcJaco 



— S»4 — 



na eseU cztcrccK batalionami' aUk jfoanuiu; 1ec2 { j«go teo •am lo* 
Bpot^kft i pa krwawym w)i>oT7« co ^zyha^j la crgiMni^ i^i^ rob. 
JroKrit Fti^^uig tiLm [iikjv bli; ilu (iDrcjtut^ona £iU£ niporŁ o »viu- 
jcm |XTl(rffłj'nł i )h>iuoc>' j^jdftA. \VUśnSc wAnwl nipi>rtn Gorcuikow 
w r^li; rauuf 2 jh^U xejj£ laun. Lccs pomoc prz^bywm^ pułk iiD- 
lAndzki gyrardyi noiJcWilKit »'oj»k« vr9zyilki^ l4C*| #ic 1 atok powU- 
iTitjj^. Udorzonie ud»]c «ic, i4i>bym ei^ lAtwom «iftjo. bo Jut trojflc 
polskich Di« II3U, bo jut rotkai u<laiik ■!( ha Ł^rtj^ otrzjaiAlj. 

WuacT!i«, kicd/ pod -1crozolim«kiemi rogfttkftnn ffnlkft %\^ io* 
cijU, Jererul MDnuiew, który po rłotiian^m oponę fltf oofn^l i ii«a- 
tlowil ko1i> kA^^^Ilt)r prj!)' dnidzc kmkotrjLkti^j, bjl niccEyuiijnn i Ijrlko 
uln^ kaiiucudi* jirowud^tt. TciAi, «koro ujrzała jc vtoj«ku nio«kic* 
wftkie JLtjŁ eic ilu n^łuw miialiL sbltAuj^, cx^i^. nnuich nojak |)OMi&|l 
ku wspaTciu koluotny, któn JfroioUinaktc rognlki alftkowala, cz^a 
ie.i roKkocal ca ieauIcc lulaj ta^ xiłftjdujucj' udcrtyĆ. htcz i torti 
równego oporu doznnjc! i wicie uojfka iruci, Saport iiio«kiew«kj 
mówi, la wiixy«cy «nube-citio«rQWia z ptitku imudAo-roB7J«ki«£0 |t^ 

SlnnowiAko ohydwikh noj^k hy4o tnrax naiAl^puJ^: 
Mubki<Jw akte wujako £ pnkwuj tlrtiny najwifcćj by]o ku War- 
■mnio poAuni^tc, naucŁ czgAć nnłów miiMEit KaJEiiowało, tio rant jui 
wcj»k poldkich mc byto^ Na koiWynic pranego akrfydlu Murawitw 
tUDfł, ^Tiy Jcrciolinaekich rogutkacłi Falajclttow, Kcrpn* U, roa^ 
ioiyl flic pod BUTucmi wuUrui od Jerocolinidliich do Wolskich rog^ 
lek. Korpua 1'ahlGna ozchcij; injal cnicnlarj: vwiin;;eHcki, ei{f<]i^ pa 
Czyeieui ei^ uinOowiL 

DJu czogo pozwolono nic przyjacielowi mt po'l rodnikami Jero- 
aolimekicmi a)^ usadowić, tak 10 lani^pea wnib.a (]|łOwin<ki: 

„Od (yck rogatek ^Wolakii-^l) 1 poilputkownikioni Ko£tonaVIni, 
ailjutaulrm mciim, uilalcm si^ do Unii Woniomg pfEci jeccrnla Dmid* 
»ki«go. gd^ic apuJricwatei:) ait^* uatać joncraU Krukovuocki«^, wte- 
dxnc» £c tam był wcieraj i £c wicie ra«y przybywa! do Yojiica, nic 
lubit bawić jak lulaj. Dla tego tc± mojo rozkaty w tnnjiti;) «tromo 
ma miały wielkiego znaczoniu, bo Krukowieoki, jako woda nacai^loy, 
w>£y»fko eobi« r.oBEawii. Torna przynajmniej chciulcm go npytać, 
dla czego, luaj^c przy sobie kłlkaimArie lyt^li^ woj«ka i do 9<L dml 
polcuvyoli, Inkiumi filami nie ko^al dtiuW nu jirau-y IhjI; ihełi iiiiv 
przyjaciL^lekicb, «ktipioaycl) w ji;il»ciii mic-j>«i^u dla brania nturmoa 
fiaAcóWf lecz mu ipokujoio iIoiauIiiI dokouywać nwoje dzjelo. Lec* 
jakicl byfo n^ojc zdzlwicnk, kicdy^ >vyjccba«ra£y Da otwarła p»C> 



— J95 — 



«lrtciS. zcLAJdaj^c^ m{ miodny ^cn»£otiinshicmi a Mokcftowfrklcmi tc- 
Cttlk&nu, tam u icwci^tn cjutalcm pajwtfjksrA cidKf i n&i H>rc>jcgfli 
jitti Diq^Ryjuocl*iacgo irojtka tloslr^^iU dic mogkm. JjidfC ui 
wdróJ pufii/oh okofów ku >IokMonovii, poetr^^U^mj ibiechofę t ald 
Bclw«der»kiój oa Non/ S^mt wjrcliodfteu. Była lo rOMsta d^wjzyi 
jen^nU Rybii^»kicgo, provsd:roiia przez nitgo, ft luba dcmjilAtom 
«i{ dok^d <tałj-U, o ■«] Jo«^niik nie ryiflj^*?, ^ntriymalem jetiemU 
X nljrm m^bult^na nu plaru j>rxcił kutJŁ<ir>ti.Mti in. AlcWiitidiii i /jiin- 
fjrmwftwujr »i^, jtu tni i Kromkami, oni z Mokotaora nikt ^j^ oio 
niMjrl. udnlciu vic i1t> ptdttcu n^Jowego dU nidicnu j«ii«r«lu Km- 
honicckic^. Ujl en na olicj prccd tymtc paUrcm i tcini w noj* 
wi^kaym ^aicwio prtjwolui tiuiio siow}-: ^Uo. ijr ^salony!... <hcC88 
je*icxc bronić ^Yarsuwy i yi gruty ja lamicnić, wtoocou, kiedy pte- 
clkoiu, anylarya i knwdorya odcizly jut na l'r^g^ i wicdy, kiedy jn^ 
wii)£|c 1xT«kt4ttfciiii^ op^ru, ^anaricin u^dfi. oddając nanSd i ««j- 
ak<j na ljkfkavo4A c^cfina i jcgu ojcoMaka opi^k^?" Od|iowladxiiL!«in, 
le o txAnvj ugoóite nie wiem, robi^g co kttdy jcu«rul robu^ (K>wiuk«n, 
kiody clioc «ic bronić, Niu mogJ^c <t1ikłilj mto^ić gm-ikl(oivna4Ci i<rgo 
cdottieks, kci^y m^usUnnio wywulywal: ^ ci razkazujig/ byUin 
KiAtwfnay udpunktdxied: ^ J4 (^ki-'U;.' ilii? ałucliafct." Wttidy v uaj> 
ul^kptyui guic^ric ijiucil vi^ do pal&cu. Temu był pitytomby mar«ta* 
lek ncjinoAj £ oiektóiymi potbuii, Itc^ ca uŁra;c do pa!acu «]i; udalL 

Mc iTtcni, c<k vr tym czopie duab tii^ w pnUcu rs^dowym, lcc£ 
po nUjakiiu crat-iCi kictiy i ja Łam pr2ye£cdtcm» zDalaslciu w prfy- 
•ionkach igromadtonycli witla podiów i inansalka et^m/o^ttgo. Tu 
SDOwQ Diialocn lvi«i« r Krukof^Uickim u|ii<ic. Jcgo widocmo dc£o- 
nle du »bfli^t>ienk oarodu L wojsku flzlalnj^ iywo Qft caoj& wyobmintg^ 
aanafiilo, tt^ra ri«ki: ^Panonie, raiujcic; ojciyuł^, Knikowic^rki ja i^ra- 
dzR, ja CU? me Tnaci^ i nit; źrebić uia mogg, bo od niego waiyatklo 
wyubodTi^ roiknzy; prawda, tu juA justtcAmy w uiukDnyiitrLem polo* 
toniu, &1q biy JG^icr-G bioni^ inobtaiy^* 

Takie )io1(i£tti]c wojaka nasjcgo i rccc^y orojeiia^j £aat^^icii wi>- 
dtt njicictiiego pudi^cw i^^ wtckc ^umiccay i wiarogodoy. Jc^icso 
yrięc vvalka si^ Iwjlu, j«c]xcx« układy pod{i4»aLiv mt były u on ju£ 
nttkaiy wydaje, aby v-oj»ka pod jcneroJcni UmikiAkim ajrai^cc, wtUy 
opoMCEaty ł ca 1'rfig^ «i( eofnsty, u iri^o niepncyjuciełowi snyci^*- 
cwo ukitwia i dobrowolnie otvi«ra mu bramy i wrcU do minnta. 
Jak jkodobnd poBl^powanio os^dii^, niuwać, Jakn c«cb^ i zniiinkg na 
nlwu poloiyf? Układy wi^c, któnycb Krukowiecki lak £ywo t^ał, 
« Pi^diyutki j« prowadHł, niunaly do akutku pnycbodiiA, bo »ama 



- 2fl« — 



^ntpc7no46 <To ntcit irmnunta, & nni Sejm, Ani iroJAo lak road»9* 
jIouc i ruza^paLi^' :łu<lii<jj oiwjjcji, i«4lDogo oporu pulotyi! ni« moglL 
L Kinly wnihn wriuila, niexmoTi1o«aiijr Pmi1xviUki ncgonjraejra 

'prowutlzil. Skom pr£y1>j^t tłu ubcau [iiirf>rłr.)*jiictti1?k]V^, 1'a»/kiemu^B 
t¥niiiij HIC j^uyj^ł gr^ lccx (lo Wh Km^k .Mii^lwU (itlolnt Tentn 
[OiwiaiTo:}! Pr^tiiyu^ki, io Kriiltoniecki oltiymtl u|>0(v»£Di«ni9 od 
^jcnu \ ic ocKckuje, aby xe atronj mo^kicwaki^ bjl pdnomociuk 
.wj^tnactony, z którymbj wiruT^ki iJolo^c i podfiuaiic bjf mogły. 
yVf. Ka. Miclittł oJF^M'iod£4Al, i^ po tern, oo a&o pny «idi«oiu «if 
B jtDoraloin Kruliowicckim sojuto i po oiiwiadetomu pratez idtgo 
u^zyEtOttini, xdajo mu »^i$t So Tna pr^no być niodowiftrtftj^cyTn i dU 
l«go t^kiL się* aby t uniT, gdy cod ni^ ubaty. Sejm roów «rd£ysiki«go 
ni«p'idobnE>m nb uczynił. «8cjrn juf nic iftlnttije, odnt-kl Prarlty&> 
0ki, w inujt^j pr^ytuninońi-i to/wt^/aI ii^.' ^Ciy to jeM pewpeui, m 
;.pan mówm?" ^^^^JS ^- ^'- Mi>4d iiuijo iJnwci Iwftora. łe utc mt 
Sejmu i io brabift KrvikołviccUi jcti idccydowaoy aiłiici uiiw>»rt 
któn^j podstawa nta być poddame $i^ ccti«rKowL^ „Wicjzf tti^ papu 
i po^l^ po Tctka^y do marfttalha.'' Wkrótce prsyMia cdpowiofli oiŁ 
^ Pftt[zki«wtcxa, ie bój tiid mofo u»ta^ dop6k) uf^odft podpienn^ nio e«- 
I ftflnio. JJo ncgocyacyi od ai&bio (imciniiCfn jcncrałA BcrgD, klory 
cams do niinAlft nn ei? uda6 

I Pradiyuiki ivi^' da^^ut »1owo ^lonoru W. Kai^ciu ^Ikbatowi sft 

, n«ctr kt^m «i$ iiip«łni« ioAi^t^j niłata. Sejm bowiem uo roz^i^ul 

'«{ i utnocononia na p^fmic Kruków ieckicmu o^e dano, Próci te^ 

Kruliowipchi c/c)4rac smuilJwny pTTcK Spjm, *c uirMroiłnoi* pMyobtc- 

cuoejju mu nie przyidul, {^^Jr^t^ widz^^^, ta -prawu wojenna ba wił*- 

Uch coru gor^Ky obrót bicn« i Jto nic dobrego nut^pii me niciie, 

ftby Sujm |K>BtriMzyi^ uzuiil xa wU^ciwu nludz^ iholyt. Poflil radicf 

Sajmanow»kicgo do Sejmu £ lawindomitEiicio , ii nladt{ ekłada 

^\ o uwolnlcoie proei. 

Sccyoianonaki preybyt do «clI tv Ghvili, kiody So|m julcig nw- 

«ecdt i mancałck fiiuh dymbyi prxyjjió oio chciał. Wtem Pr^d^yu- 

aki jc B^rgiom pr£ybyH'nj% do niiiuta, aby o piinkU ugody irakio- 

Wk6. KmUowiccUł nni nio majjjc dyujuyi^ ani umocowanU, podd 

jeaicie raz Pr^zyńakiego na -Sojm, aby jedno e dwojga, utnoccwa- 

ni« lub dymisy^ mu dano. Tym ruzent Sejm judt by) r^rotiuu]xonj'. 

' Prądzy i^nkipmn glosil nio dnim^ lylkił mar!(xa1kottJ a zararcm r-doo* 

kom, kti'rr/y bliJitj marn/ulka fiy jtiujdowalł, oiAiadcf/l tic^ć avre^ 

I poelaiinicfwa. TfDÓyr mowy Enbicrano i czaa na uioteui spłyiral, Pr%- 

[ dxyu*ki naglij o decysy^, leci tiadftrcuiciic. Nikotiicc długiem ga* 



— »T — 



dttlMweni EDudsony, o^wiadcx;l, tt oŁchodei, Icce to loe WAremry 
bcdijc na «umłCDiu «cjnkuj^7cb. PohicwmI »sjiuujftcy £L« mbić sto- 
licy nio chcHli, prado o^vTin<lcxGnic I'rn0eyn4(icgo trofcilo na nicli 
wnutcnie I po ilrt^ r^' ihhczeik wi^keuitei^ d«evsyu Eftpadta, ,,£c 
S(jm m4 tlę nliaiitowafi a KrLikowiucki j«st u |>c»ir Miniony do kuwutcU 
cklAdriWp'.** Frj{dxyt^iilii poupiony 7« |>iorvrsBym rtiiom, jut nn'at nie 
Hidni pnpr/-«ui na dpcy^yi iishu?;, nie )i^j na pi^fiiio r/kfi^ilfit 1 cł»L*i»l, 
■by ft \tjtiM inhy ddcgiic^u ttyxiiiiC!£Qtiu i]«eyxy^ ptrzrMJwi Itrj^tlu chI- 
ukrcła- Trzychylono »c do fycscBU Pr^Oz^i^Al^iego i inój człon- 
kowie: peoMior Ludwik MaWkoweki. poalowio LibisfCiffBki i Mili* 
oomki do tego prtc^nncicni lOfrtaU. 

Krukovriecki, rakf« di^JniAdcirnTfrm |io«cJt<^ny, n\e [trtesioA na 
iutn«tn ddi^gnt^v oilwkdc^zeiuu, lec; ui^iłul, nby dec)iv^ Sv)ittu do 
prolokótu pnddlt i podpisem j^ ftnicnlKilt. ^do^ć Icinu ocxyriono. 
Krnkonttcki wii^c trnwu-lt? utnrymiłl |H»£vrolente do IrttkEun^iDiti i xu- 
vrarc>ft umowy t aieprayJaciekoK JcM lo £nkt, który iddni:j iTi|tpli< 
wDki nic podpadł, £Ic czy ilobrae, aIg ink $oJm trobi) i hUtoTya 
ynwdę foincdiic£ musi. 

Po cddnlenio lig PrędryAskirgo i (InkgafW zredagowano pU 
MAo rxeauiijegu ujJiitiuJjńuriu i molo w ^dcioy pruzcauwj Rj^du 
Jo pfio»U[)OL Takto )c«i Dno: 

„Prczydajicy « fienade Kr^lettwa PoUkicgo i mir«£aUk hby 

poiclftlcicj, 
Nn fjkp^tAnśc JW, prcitift IŁz^da D^rodotrcgo, jak mn lic ro- 
sunięć uHykn) iiy ucWaly x duu U Sierpaia r. b,, maj^ hooor 
oiMindczyór ie prcacH RiąUu ttftrodovrcgo »t6fownio do duchu ti«1ivat 
poprtcdtiicb, ir iwi^iku x ocb^^AtJ wtponamAn^, ona pr^wc woj{^ 
V uklłdy d|l^cc do ukońcatcnb n-filki, 

(podpj»Atio) MictiftI RndKiwilt 

Wlad. hr. OstrowskL" 

Miifdzy upowHlnienien; uititecu Pnidxyń^kLvtIl^ duocui, » Itiat 
oa puiioK' prjc»lkŁuciit. zaacJ^nu cAcbod^i ró^ni^a. W picrndicm jctft 
prosto upownloiefiiti do tr«klo»'jinift i tAwurcia ugody, i\yy kcnicc 
wojnie po4oiy6; w drugtcm odwoUnio «i^ do poprzednich uekwal 
Se)niu, uchwał, kióro wprawdaio dotf^aUj^ KzLLclowi Qogoc}-ownA 
■ traktować t i^iintwami i r^j^ami obcymi, ale o«tatee£no lAtwier- 
dMDW i pnyjęcie ich do S«jmu miało naloicć. A w>yc prczea KiaJu 
0«<Atociav;j ugody xawrxeć uie magl, a Mo«kft1[! t Sojniom nic do 
e^yoWou mM oio chcieli, 



— 2^8 - 

Jenerał KrukwiriecJti, po odebraniu pi>erw«x«go lutncgo nfo- 
wai^tiicEiiti, Tozpoccfl z jcn^roJcia Bcrgiocn blii«E« co <Jo wrarunhótr 
Ifonuuuiitiniii. Jen«raJ moekiew^lci miał wamaki ^lowo «pi«iui«i 
Kfukoniccki nie wny^tkio je \iTXfj^l i na drugiirj «irofti« arkutsA 
iinuay, jakich fij^la), jiorobił. S:f>77eg^lDki^j l)Ti})jr fli^ cne ftmDMl^i 
<J1it prowlucj; [loUkirli i]ct curntti wcteUnycli, np^ili-iy DiewoJaikówr, 
tiiopiu nfl \Vjii1e I innp, kfijre poniłtfj uylii-fy:iiy. Chytry i |irxe- 
Licgly Bcr^ i)Mił{> ]iTxy warufikncli |irxynii*ztf>i]ych otiMMmłr Ui mn^J 
Q co innogo chci]jctlo. NA|>r£6<] i^d^t iH>«i|6£ Waffurc, punkt »U*H 
nonczy, a })otciu pwlłuj; swycarftju dyiilnmacyi mo^kicff^kiuj tr^njokt ^ 
li^duo moiaa, iHtmactyt j«k mu ii^ ^koJoba i prey ^ilcicjuym rocya 
fłOtotitaDic. Puwióro, cbciiił uŁrcyiiuiA aIeI daleko wi^ci^j etUDoiAci^i 
ukt godnci^ i lionor rurodj pul<kio^o ]>amiajac!j. Ciągle i iu6|>n4- 
MftnnUf przetUtAwiu) %vt^c i wtnuuiiił w Krukonideki^go, i« Ola <vtny- 
maru u«:y«tkteh waninki^tfr i <11n po/yakflclu icrcii coKir^i jcM jcdcii 
tylko ^Tuilfk (Tobry i ^Uitciwy, lo Jpfit, l^by ^eies IU|i]u nfiroilo* 
v-fign w lEnirnru tinrpilu napitul tlti nmiincii 4ki sabnuiyi. I p^y 
cb>try MoeUttl batuiiłudt, kusU, pńki du^Jty Pokka, Jak ^ wyr«£a 
Pr^ilsyński, nic „wyikrl.^ Krukowiockl dal piemo na«lcpuj%ce; 

„Najjoiricjłty PanW Upowainiony w lł'j cHv^iti Kkdi^ prw- 
mavriaiiia oa^ct do VVa»zCj CoMr^ko-Królfiwekiej Moici w imi<}i^a 
WŁrodu poiflkiogo, iwrucam «^ aa po^fcduictutcin J. K. tnar^ttlka 
Pn^fkiewicza, lirnbtcgo crytynEi^kicgc, do iwojirgo H)rca oJco^ikUigo. 
Poddając n^ bea ^uilutgo ivaniuku AYmmiój Ce«artkivJ Motk-i^ i»> 
«jt«mu królowi, nsród puliJci w\n, łc tylko ly lam j«»tei u- Manio 
pu^ió w niepaiiLięć pncjets^o^ć a wylecjcyć lu rauy gl^bukiu, kiórti 
duŁk»cly luoję ojc^yinc. 

Warszawa, dnia V Wni^inia J3$l, o ^ godsiaie h- wieciór. 

(podpinano] Hrabia Krakowiocki, 
jetiurat piechoty, prozo* Kiędu,"') 



■J fCfirol Cbargi d^uit <^« momonl icumc du poav<t{r da parh* 

«43dur pi^ft^^^i^]- ^ Domi pounicttiukt Mktii iv;iou»i) ^'Oai^Uoo a VdUv JIa- 
JentA, Dotn- Itai, la uhIiui] poluaiaiHtf nail i^u*K!1c wrala fi«t dd Jtat Ja fltln 
«iiblł<»T lo pibAłó «t d» go^rir coa pUinB pmfoiitJ<« <:|ul <>nt IfLO^re niA potno. 
Vmrtovi«, le T Sviptfttnłin> iWI, A 6 h«Qr«# da «oJT, * 

^igbf: Camt* Kr nkowLecIrlr 
j(i^n&TA] <l'iuliutericr prt^dcDt du iiouveniciD«nt.' 



JeiloAk Krukoi4ici:l(i prsjr otltljinanlii icgo |>i«mA zulrKcJtcoio 

cjfteb prawa ij tony «k. a km siuaem aby ugoiU pnyspicMOun b)^ 
nwgla; powlóro, i* ma bjr^ dobno srotuniilhncin, ii ricczoae [jUriiu 
wtiHicsiu dopioro t^oj^ wnrtoić mieć b^drn, jak ugodA poki^ju imx1* 
pUnAA EoMftai^. Berg jhk oajnroriydci4j na len Vp*dmn«k pnysul 
1 o potstuiowaoiu jego lapewnll. Krakowiaki muł Mo«kiili, in&ł Ich 
fmwoit i nbrę, wieJmt, ile nn icb uociwoi^ sa ich «li>iri> Ucxf ć 
iDo£ox i ^4 tego na JWga |ifjryr/ecrenla nit zwitiAt lei*x [my ud- 
tlaaiu mu wmTiinkAv poil|iiuitiy(ik juioic Llrijgio pitmo naMrpiijj^crj 
o«iiawjr mu iili>ri£C«>); 

„Skcwo iriykuly tu ntlftctone, b^Ja prz/jflc prtuK pftu mat- 
«ułkm, proe^ odcfiUó mi^j ]i«E <1o J«go CewnUii.') Moilci. JvJtt*liby 
jtiA %Tiy\Ę\t\y nia były prtyjeier lo bgdile dowtuleirr^ ^ P^o tii&n»i- 
Ick cUix miny miMlu i nic mi ftiulnifij ck^rJ iiktadnA bi^ f nuiXHlvai 
|voUkiiii, gdyi nie lylko inierBuŁ narodu, ale i muj i^t^i^uy lionor nie 
potwuUjq ml lajicnit^ w icm co^kulwick* Tajeni ^f/wm^^m, jakie ZA- 
proponowakiu paou uiaruulko^i, n ponienai pan dU chccaz wiiijJ^ 
na niobie punicJz^Eita niu tego, posyłam przeU} pana Profity ua kiego 
Aby to uczyrił, >jd>£ on wic Icpićj* ety po»y]aj^c Xt artykuły, nie 
b»orf jvtŁ i (ak wiolktćj odpowKclEialnoki na tfitfblo. J«£eli bcdsiomy 
SouAteol B^r»ba£ aic pod grutami iiiiaiEa, Icturu sianie flit; woasf 
wUfiłOł^i^, b§dfC kup) popiołów, zapeuoo swycifiiwo lakiu nie 
|>rEyo1e«je fttawy aol waaiemu aaroclcwb, acii Europie, a ule prtyj- 
diie do akuiku jnk po un«lkidj «traj;tc, ponicaiooq praci wan. 

7 Wnciaio, o 1\a godsiaio wieczorom* 

( podpieaiio) K f u k o ir i e o k i,* *) 



■) .ijUAiid Im arliclafl cł-J«i&tji aoroat aooopU« pot- 31r> le JlarAdial, 
je Tuua prie i!*t-avu^«r nm )vUrD & S& Ut^tsat^. Si Ic4t arlic1u« nu 9oo' |ia» 
acctrpt^ft, co atrra iin» pr»avo qiio Mr^ lo MoróahoJ voiit La ruino d« U vkl« 
«Ł nn aiKui ytjuI^U da Unitor av(?u U iiatluu polcjiiAuie; cer nuli M)nlu< 
nont W tnUT^ta da U aatioa, roaii mon lioi^neur no mo pormot pan d'j 
<ibaogor qa«Iqa« ohoii<^ C'«At nuBimum que J*al pn>p04»A A Mr- ie 3l(bf4- 
cfaal, nt parn.p qnn Yfins ne vaiiTłpff fiM votiii c-łjarKftT iln In Ini ńirn. ^KtitMa 
Mr. J^njtlzyiiiiki pour Ic ituftt, ii fliut miciu « «ii onroiiitii cc^ ^rUctu* j« 
aa |irvcidf* d*jA bi^)!Liii:i]ir]j nur mw rr^^pi^f ihuI^iI rlft. 8i i^uu* ioiiitjki^ fi^roAa 
^ oou« ffliro oniov»Iir «oiu lc« diootabrct; do la vilks iiai nu p^mru ^Ut 
X voiB ttuUprći uLra d«veuiie uu laouceau d« «cadr«(ai cctUm uoe uUo vk- 



wpracód ranoć ok«n bb puŁrf « tiW > v ji^lcion apr«»« pnUtfifta 
i pfese» Btfdu mc caajduttilL KM^fRyjatcud jul cJul>/l ubicdtne 
IbiK rortj£kacjji>^ at&a^ pod $amjmi wd«mi niii«<«i M^re Ulir<^ 
foógł pndirMsyj; PnedmicAci* jut g«rzilj'« wofikft flUB« ittoczsia 

nogim ai^ bronie, w f«njDf bj ó ofanteoBA, a]« indno, oi^poddbicó- 
*tv«n było, tby ttratoffuijt b^^ fi*<>6^ Nadto, d«[>iiUcTft «l nit- 
ilBp HA ci«Iq ki^r^j OtŁAdki, Pmuucwiki i lEilku wjchm^w mf 
Knajdowulo, iifi^bj-U i i)o<Mkgah ■>{, mbj mnMo «d fnuŁCMon un- 
roiTft^. MioiiKrottke vrtxyfe^ odbirgti itirci^p^ precrio. Kmlumiodti 
nm j«dcu puiotftt, dic mhd iiftdiiC'j nul/ i |x}krlmw bj^lo krjiyctju^ 
prawic roxpftC£Uivc. Że KrukoHvccki *bixi dcbroirolnic iki 1rgt> di>pn>- 
waduU to prft>idft, t\c ht^^ct^icia t>.Ł];f itf vi{k&ct, «fltJ«li uu prty- 
t>uracfal i jeójmt jui dr^gs KkUd6w zoalaU Lccjt [wj^ć oie mo* 
fciay, dlA cscgo przed ł^t^oroom uaiow^ podobay ftkt «abciki«yi be» 
godno^it flprsecitty i nemdem oarodo* tjwMt dJA ciego Uiki cyr^ 
graf wydal? Po umowta noŁe Cro >if itnwjil koouAonyrD, loci prt^ 
jrj s»ir«rc)«m &i« lylko nk by) wła^wym, nie na«€i Atkodliw^n- 
3UJ90 iaU dokun^it w r^ku. nioira było być p^woym, ±c lli>«k«a 
OA Łi^lni! koncecye nic £t--Ki«oli i o wiininkucb fflacKać nie fechoa. 

Jei»erał IWrg w ni|jordo ««oim, mamnlkoin Patiki«nłdoiii 
zdaDjm, 9xcijci Aiifi i I domf Ofiowiada, ie w»jr«(kif u<iy»ił, w»«j«l* 
kiego 11Ł7I, aby jcncraU KTokouficckir^gu Uiadcić i duj^^ du tege» 
olrr ukladj ładnego skulkp alb niUly, 

Po vjkońcwoiu Łycb |»Uni, 15crg i Pr^dryńaki giali aT^ do 
obosu mo4kioi«T«kicgo. Berg naprać byl prtcc W. K^i^a MichAta 
pnjrjęty i zapemna zdał mu raport o v«zy«Uncia, co w Warasaina 
•»Q działo. PoUm iivzedl Prądzydaki. K«i^if Micbol zaeif I #d uro- 
bienia mu wyrzutu, ią Sejm )euci« trwa I t« Kmkowiocki nio po- 
fliada lEjp^locgo ui&ocowania do zamirda układów. Pridt3rQ(ki«niii 
układy były jiilno- Powiurza ai^c łnown flowo btMioru, „±f S«g<u 
W li^j 4:biiiłt jiii md iatiiiifjo I ła Krukiiutucki wrz^^lkio uamcowani^ 
I)oaiada.** Ccuirzcwicz z irot^icnnym uj^iatochcni rzekł: ,a1a pao jut 
tu daM ałowo łiODoru, a rzecz zupełnie ioacn^j Ńc miaŁL** Po< 



ioira DO toiu raAdra pai głcir* ni & vc4ra lukboa, ni k l'EiirQp«v ot oela 
aa M |iau£ pas loofoiUB bhiib aohj u»c craa^ pcttc pour tou)^ 
Lo T iiepUTnbra, Jl V^t lia<tr«n dn tcir. 

SignA; KriikowiockL* 



— :iol — 



k>£<fite Ł^r^d ty reskiego nte bjlo pr:ijj«i])De i leni, oby by6 kott- 
aeJcKreDinym. db poparetu pn\tUciwo4ct tlawti 'wajc o#i>b<f ir zftktad 

l^o ai« luiul, bieijy ^'tÓAuy »-1 l>)i jui ulr^ymuuy. rnjraiąpiono 
Więc ilo roiU3ti|«Lniii miinii w ^uriiitkml), jahic KrtikovritH:ki £n|]in>- 
poTiD^iL Isu woTUDcb amfitit^i u]£(Hni:j tlU intc^^kntW^ guWmi 
poUkicti, ce»rcemcx iytitc #ic okrtykn^ł i u|)owic<lxinł: „jto o tem 
ani cttco •l^tjecó.* KonrnicŁ %lał. tby w^jtcy Dio^olnicr tnoekic- 
wacy iŁffli bjli iłydńni, bee ż»c1bi-j wiajcinnodcl lV(djFytieki, jik 
podij^ ScfamiiJt, oj>wiiiilcxyh ^ti PoliŁ£7y Krulcitwa na Kaden spo- 
sób dU Miobto nio mogn pmyjinoiflrft^ umii^Atyi, kiómly wyJncaiU 
bmci Icł", jeden lu.* podifiolujijcycb.'' Cełoriewicj oilrzek)- „oai jut 
ftoncflijf otrj^yTnEtli." „T.ikn aEunuatyHf móttJt dnluj Pr|dzyń«k), otl 
nicjcago ich me aEJkełjimiw owAietti je^t ktr^, bo wywoJifiiii byi^ mogi^. 
Amncsityi pntrn^ba ii]^1nf'j i ^ujiclnrj, jr.lA'x K^j.i:rti rckonn^liucjA raa 
DUifgilt^." T^^^i^i^^^c n^-n\authtc »i; ajju^cl^ tia n«|iaiuuIi>i»yAlauA£ 
Cttttru.' pCo do inme, aiijvril Pr^diynokl, jn nit wie^ci^ nic t^- 
tlftni, kc2 ja tułaj jcstcui pełnomocnikiem* a ci, co nrtnic luuj pccy-* 
aIaH, cłiG^ luttć pewność, ii nic b^dfjc |>rsc^ladr>wania. Wszak i lok 
jut innli> oni ifdaj^, a co itaiJaja, w »ctcu cuaarjca znajdować «ic po- 
witD^^" ^Spu^ćcie t<i^ ;>iino^vle na f«Tco ce^nrza.' pNiepodobień- 
ttwo, 6dpoui«detal Pr^dipUki, co do atnDe^iyi nie motamy iUk«syoli 
bnri opuidfi bez »1uidbiema liic w hUioryi. Jn wloju, te W. C. 
MoiM JcsieA pAT^em h^iłe^cow, a wl^ i niiiiKici ]^io»iQ4)xi«e3e^ 1erx popy- 
idwjii: nn« du oi<mti^'£nuiii.'i, c^yj nic ]^kaa£ ai^ ubudjii^ w nan enur- 
gil ?Dip«CEy, i vit«auji» n^imiiui mło^U kuiln^ircgo odduE c««flRoni 
g«r^^ popiutu, ekrupiODCgo poiokkm kr^t polskkj. 1 to jedjme dl* 
ŁcgO| aby nic iTztt t\^ ukarania kilkunudlu ni«j»xcx<^»)ivrych. JcśU 
soitl^ uulowEaniA l'olak6vr ku oJ^yekamu DiopodUgł^ki narodowej 
iuaj% im być sa zbrodnie pocayt&o6i to ffi^ncios mJeukcuky gu<^ 
bcTDti dal«ko »^ oimi*j wiom, jak my, którzy mamy *obie po«n<» 
prerogatywy iiAdane. Oni tadnyeb nic pońadajn, nnwcc Polakami 
nie wolno Im ^i^ noiywai^. Co uid do jeAcr^w, zrobiteui ui>cagc, te 
Polacy niajij ich daleko więcej jnk pr^ct^innury, tcm namr^n wymiana 
bfdiie na koriy^ć itoiyi.** 

Wielki Kai^lf kufat Pr^d/yński^mu iida£ nl^ ł aob^ dg Woli. 
gdti« niattftelck P«»kicwlci sig majdonal i po długićj konfcfcocyi 
noet^ftuj^cc ^ntirunki lahouiuuikowLiuc mu io«tały: 

„Arfiiia poleka opui^ iniaato WarKcaw^ i będzie tnogla Eabrn^ 
yr dctiach Da&l^pnjcb wfiyMko, co joat jtj wUflnodci|* 



- Soł - 

Atuia roayj^ks wciinie vr |ioeia[!anic innttfo dnia julrzcjaKOgo. 

Armia poUk?! lajnue wt>jcvr6Uztwo |>li>ck'ie I tz^if. Au^i»to* 
Wflkłcgo — Modlin, l^mJ^ i Zamówić Wtatynlkic korpnty wfdmloiKi, 
lo jinu HanianDU, Hó£joki«fi:u, S( ryj a'ifl kiego i wMfsikit oildtulji 

Ariai:^ poUka ncjryni {locl^Aiiie 4Tf c««nraoivi i w tyn wtgłgdde 
prmlo tlf^lrgowanycli Aa P«tentburgi, nby ikońcKyó •wojig Ajmiw^ tiei* 

Znpunmopu b^Oyiu lupdiiii am[it?»tyu rtU tyuh, k(órty wi^iflt 
oihM w rcwcluc)! nic tylko w KniWunc, »lc takie ir pańMwte 
[tobkicni, Koturnie »Ct ic koiietytucja KriS]e»twa i i^Enioni^ araii 
poUlck^j bgda rachowane* ale (o £ag waran to wiuicm byt ok mote, i«k 
tylko pricsE ramcgo cc«orxa i? Pcior^burgu prty przyjdą poltfkwj 

Dopóki me nadejdą wmilomotfci o Um, co deUgic^ polricsi 
w retcT»<burgu ^pm^^ila, Iruni^ będu^ sinifszcttie bronS -^ H>(?x«g&1* 
nii^j xnA Wznun^itkowii Kti^ Ł^iln, khy urmu niH^j^kii |»ivimhU moAt 
oa Tradic dla ot\i«Tcia koiDUoikAcyi bci|>oiTC^nićj t [ituicicta. Bet 
tegi> Jogo Kk«celencya umowy mwTTci nk mcie.' ') 



^) J7arm^ po1ontti«« «r&c^erH U vŁlU tto Vor«ovjo «l panm 
poH^p diinii Uft Joiirni^oH ituivmitiw foti£ on qui uift propriet/ do TarmiA*, 

Li'OLnn^'0 ruJBito proailrA poA»<i*<iion do Ia villo dŁ^nji In joartk&o du 
Inndnroulri, 

L*&rtn^ pnbi^&Up occujiora 1« paUltnftt do Plack m titi« puitA d« 
catni d'Auxu9tdw — Modlili, T-omia «t Zucdćć. Tocs len corj>» d(4*cbM« 
■iLiroir c^hil ilf ftaninrinr, dti R^iKyr-kl^ do StryJniUkl <it tmm lon ^Au^ho* 
nunU *« troumct quirlqiju part {jtic dc noitt aaroitt U ffkOiłlti de n^oiDdr* 
)'Hnjii^ fkiloiiJUM. 

Unnu^o polotiaLiu f«rLL la ■omninrtOD k TKmpttTWUT; A oet ethtl ollt 
eawnA m« doUjcnr* ii Sl P&t«r«boQrjc poiir Urminer to* ftffiurc* direcCo* 
mant kwr. Sa Mojesi*. 

On i;ar4ntim ntay «Qti^r« HDiinoAlŁo pouf toos ootuc i^iu aimot ptu 
jiiiit A U rÓTolutbiu non aaulooienL dani h Boyaiupo. nuui ansaj d«iM l« 
ICAnv»rririmti]ic poIonitiB. Jt 4tait bian ontaudn qne la ocłiiatitiitJoo dn B^ 
j-nun^c ti YcKiaUincĄ d? ]*txni>6« polonaiac seroat oonMrr^f, maU 00 pauii 
r«t dfivhU, iłtr« jcf^mhH ąnn pnr rKmpnranr loi inAfn* JL St. 1^rt£r•houT^ 
& nctttc d^pulation^ 

Ji:«ąu'ii (;« r|u« Voa out dea Qt>Livn11id dc Co ąne left dclego&a pol^ 
Tioia aamiacŁ fait k St t'vtm-«boiirfc, ii d«vait j ^TOir uda MiapftwM 
d^omw on Umaił' Abnoluinont h \a pcłiAnHiioti dn pftnt do Pi*>j^ pAitr 
oiiTrtr tme contniiinii^ttioD diri^oM KVFii^ Brarut^^ »An* r^L'U Mruneljcawar m 



- 303 - 



FruCt tego, Jen«nl U«rg omymut uno^^rtnie doAÓ obiXiffn6 
do tklttego inktoi^aAiM, jako let tut ni DiAr^intki ilo Knikowie- 
ckirgo, lub <1c> 0M)1>/, kfóm prter niego nakarana h^Uic. Folrco- 
ntiiu luu Ijrlo uie njbi£ ladiiycli utruiwi\ v HxciegóJudi, bo majtyecj 
pragpcii, abjr ixeci ukoAczoan lo^lnta. 

W»£yfltkc to ojrufriadauiy podług' pcrd/itiin Pii^dcirT^fkic^. 

Waruoki pod«De, jak widKim^, dic (itinowik/ uni^yrjr, ukbdóir 
poltlyc^nTcb, hjh (o raciój kafitulacya Witrs^nj. 

Kic(J^ lifir^S i rri^J^yiit];] |irryb^ll, jitź w^ijfclko iiin»ij elf 
miało, 1 Sv}at o\>ra/Acva\ i Krukowlccki j>r£c*lAl b)'ć prtztjcm Kudii, 

8wflt, jniii ntj(/uill TiiirtUy Knikowieekirn a 3a(tc|»0Q noih*, 
A jtlci vjt<f] opowledtieliiiny, (Mnlatlcł-eiiie jenerhln Mntiutiowtkicgo, 
i^ jencml KrakDwiiTflki knuł korpuAjwi irmlmkicgn im Pr«gg 01^ 
Cofo^A pncd ukuuc^omciu wiłLi* oakunicc Łc sIo^ya: Mp[kuovufT, la* 
lajcio i>jc£j£a^, Krukaniccki ju ziirAdKai** uft uar»£ftłku 0«Łrow«kini 
g^fWkic wTA^cnic ucijuily i Mm na nkgo priijchodii cHwikiiltia* 
tosiiL Ł'oA|iLOftył un do pra^fccia Kc^Uu dk rvyv^'icidi«uia się* jftk rie- 
Cij ftojtv i Z4xft(bl ot} niogi>: „nby mu pr^cdituwil waruakł £ftwartćj 
koii*r«oc)~i-* Krukowkck) eitwu^ oprj«klLwy, a lentt wypndknmi 
I tnidooklenii ]««tcie burdei^j ro^Urataioay, tyno \ niei^rtecimo o-l- 
powietbiftł: ^Nic b nio nie irobiUm. Shichuj ivj kanonady^ pnln 
na przedmieścia goreJEic«, fak PaaskieHic^ ca moje |>ropozy^yCr p<H 
wteiuicii; prfux Prudiryt^iikit^go, udpimiadn." Znpytnlein ni^ vri^c, 
t Jakicmi propozycyuiui Pr^day/i^iki pujectiul? Odru-lJ: ^2 rana mo 
didcHioIe korey»ŁEiycli iik)iidun« Icriti (ofiaruję bcfwarutikuwij «ti{imi-- 
9y{< A nftKct i na lo prty»Uć ni-; ciic^.'' Na to Eawoł.itcm; ./ naj* 
Wtflk»c^ mdoki^ dowiaduje ''■fi ^ hauba nic jcal epcłnioDa, £c nic 
Dic jCi>L j«tECiQ pcdpif^ncgOi" ■ zuiĄdalGin ocl ni«go dyToi^yi e UTK^da 
I DApUanla na nitj p}d»nj i(y v którój jogo nladstn UFlnła. Nic- 
pnytnroilcdct, jaki^ wjr»kt, paniijuin.*' 

Pom^wot wypadki były nads^ycuijiiiG ivolno, wiriu prado 
calonktfir Sejmu ŁOAjduwalo nie vt ]mkicu rzędowym lub na diie- 
diiiitii, Maimkk O»trotvtki ff«syMktch wjrynn i groinad^i do jn- 
iln<5| t aal ti^doitych I ae«y^ t^Jniow^ mgnja. Donodi o Łom, co 
7. tiul {imacDłn Rado ii>lył<:tHl m drinii^flitnlr ta xw\n\n nnd£ivyi?xajim 
wnieuio ua ccioakiicb. Dymityi; KiukouiccŁicgo iara* i»i"Ajjclo 
i BocinwctiUim NkcnK»j»Vftki praitic pr^ez ukbuiincj^ prefeteiii Kti^du 







Wft>nir> Imhy koirypkl fiic ziułjiIowaI ; e tcontu jeden ijriko atb«tk 
pnypQ<Jki«ni <ic tAbl^kst), oi« byfo pTOScaa ttouti, aic hj\o liowwt, 
nic było projektu 4o uchnitl}'; irft£\aiko wije bjto niel^gala«. L^cf 
if^padki bjW nnilEw^ctajn^r fradno vif>C było d fontialnoid |>jU^ 
ToncIWtny, uicr pricilrwAiyntkirm nuowttif lig aoloilafo, n tki 
luiiku kuidy śj-odfk Plaje bIi; jinwiiy. X/Cck c^j* rfitKlck atjlj bj 
trnfim to inne ]]ytaiilc, i%« Krukowici:ki luc byl ns prciiriui IU«< 
iiljitny, it 1*0 nocy 15 StcrfiuU i^k^ mec«X4t% bml «vliuiv(> 
nłntlKy vt cauuiie trpniwowaDut jćj nit podnit^ł, nic ituKoJI. to |fi 
ricci wifliioma, Ix:c2 ctf do tto/^nb jego chwila była i^m odj 
ifricUniu, io £&eljguj< lu bUiau roscbmoio^ 

lluńlia narodowa «ltL«Eoio nuLK^ftll^owi uk ł^iro aa term 
JUli, godnoiiif bowitni i booor, lo [tAJiiy3t»zc dobro- fl oo piastaj 
Ei«kc »eJitiowq byl Łeb f)Ieri*ft£yiti sirótecn. Knikowiecki prref inkii 
wnm^. K^r-J^i^gi^lnii'-) pTriir. fiir^j ilct nijbmijiyjny nn iiwbuI: Jq 
wal, więc rftturiok byl f)Dlrzebiiy[ii. Ale eacWIki pytaitifc. ciy lUi 
djmisyi Krukowtuakiemu, a £jiiiOimDQvan>c Niemojan»kic^<»i 
Irodkictn rntunkui ety nam kor^^^if lub etrat^ prz^Ao^iłu? 
hnie Kruko^icckic^o było mpukac* bo ak\ aubmiaji ju£ byl ipifiii] 
w ręku Moskali »]c zniijdoivaK carowi ttoiony toMunic, KuropA o mi 
wiedsicć b^dtio. Fod wr^ględcm wojcanym pno* usunięcie Kruk> 
witckiej^ o potrierECaiu wUicj Nieraojowikicmn. wamnki < 
nidkittni Pa»zkkK-ici(^(n u1oJ!0n« fani« prsei »Q u«tATrały, i ttiy, 
•Jc ule wyrnaiiii, na powii^trta iofiiowiilitfiiii<\ ^VQrfcEdvy brooid m 
mugUJmy, bo wojikn nai^zc o|)iiicily wwły; tcby mi dalai^ itoji 
ironndxi^, trirbft hj!o miei* r7fl>j aby uojnka bkoocefkErowa^ t 
;amzunu«^. Vm uie ttti ila^uli nam Mujknl^ im pod^l&^u: tidnoi 
kapiŁulflCyjii^J, 
^H Podłag rclacyi Ł^r^dzy uakkgo, Uu0bn'«i me była bftrdco M 

^Ho ukkdiw, 4 4Xcxcg6lDićj e bejmcm i weiclkf vUdx^ cywilna 
^K^hciaU nic mieć do czynienia. Kafdy vi^ prctckat mógł by£ 
^^rym do zorwaniA negooyacyi I odJalenk Knikowteckicf^ tamo ii 
kim Ma6 ^ig uogt^, A v?tciiC£a« i Wurfiawa mogła być Hyita«ic»iub 



W 



Paa »zturn), na rabunek, na płomień i woJBkft na«x« byĆ do W 



prjiypaiie 1 do oii^j wrzucone. Z tycb powodów nwłe było irafn 
E3!«tii K ntkowifrJdpgn na kitkn goiUia prxy vrUdxy |>citti*lmri<^, 
irH£y0iko flpcbilt, caI^ ofiarę poniótl* a palem dopiero* j<kby 
utck byl zajrcv[ii(iny i wojitka z^mmadxono, in^ł go Scrjm 



i 




- 305 - 



kiego z\oty^ I iłilne kroki roKpooi^^. Taka i&pnlfuriftcj-it I |jroee* 
tflACf A mol« bjUby irAfuicjtfiA, pnkl]rcJcoie}«xa, iityliy,xiiicj«J4, Sejm 
jodaok tnni^ij mcbowal i poAŁcitt uc/ucicm i pauvoij /(ii«in 

t, Jel«li prrjjntujijC jii. jEtnicrtyl ca^l^ tTa«JnoJ^ f<^oi«nio, lo nictnoJtot 
Fntu iiAimHytitiu i pckAirlf^niAotlmóvrić. Nic b^ on bO£ pcwcćj cdol- 
LnoM i nltklórjcb pnyniotów^ nlo dnlcki oO Ugo, reo^o obvcm« cko- 

HmKłici > polot«nio »pra^ty publi^^ouj vfyiQftgaJy. Nkauijr>vr4ki 
' a«cxFkt Atfc^^ artffdouanic lyl nomiiiooyl Na wIce-proteRi KfaJu po- 
I nrotnl ZicH^klf^, ńwetainego nckrelanui koaiinyS wojay; n^ ivi><Ui, 
llHicaGdwego jen«ini1a MnUclion^kicgo, — obtcdwic ninuKCiF^ifliwc awat* 

nocyc. JeŁeU kj«dy, to tcrat w^t^d łych irudoycli okolioEi^o^ci da 

kittuuVa \xttbA było tn^ JŁóvr iJolao^i i chamktcni. ObadiTA unocoj* 
nowmni liU nic pouadaU nic t tycb payEnTotóir, ZicUńikii la Knc- 
[ftiwn \Var«xAwskkg(», wnlecray kiL]HUp pieckoty, lee« nic wi^j; 
Itcnu w^r^til |iowHl*oia okacyiiat alg nii-loc oeyDnynit eiCfC^nio, 
|ki*dy tia pooT%tku trojny pT7y j^nfrtiU Klickini, jako ts^i F^ubn 

E04tanat i ir nagrodę sckTeinneio byt nomimtuAny, i lo było jedyne 

^dla jego idolnoŁei ml^jai^. Mi^d^y ur^^łicni iio<TVinr£ii, a wice-pn** 

Ł<mt Rzfdu fftelki prxi7dxia1, vMka rć^nico racbcNljL ■Unrrnla 

Muloclauwaki^gij loi jui masiy, Olficdwie iiuimiuLCyti ni^c otoJubro 
I nrnteoi^, MCJrcgólnic wJrAd wojaka mibily. Surri^tymcL wynijtiiio nie- 

■ vkoni<oioi«anic okaryno^ zaci^Ia i DcmbiA^ki podaje^ it po lej no* 
BmittAcyi nakcsny }eneral l«cwiQjki lanolal: ^HuHoluf^yji n Un^ &i{ 
Hsftnucnita.' Zanominownl Nicmoloi«-»ki tnkJtc nDu-ycrh ministro^T. 
H W6ds n*ciclny chciał ai( rówatei nocs^ vvoj«na^ saj^ó i w tym 
^■«c)u raic wojenna £wokl, I«ce ma była lo diwila ku temUt bo4 ai« 
^n^ti^, ale dsUlać było poincbo. 

^^B jak lylko nowy prerea lanofnlnoirany zo«Ui1, Krukowleckl 
^trSodł na konia i x tułjm ■wrim HiubriD udu! j.i^^ iia t^n^ft}- Wiem 
|iTKjb)l Vjt^^zyi\iWi 7. ncT)j)ciT>, a podiiwicnic Ich te muan aa>dych 
bjto widkif. ri^dzjńftkt podaje o nohlt, it £a|)omnial j(>yka «r g(- 
bto. nifiwiedcial co tuiał móntć, co miał ceyoi^ bo6 mosotoe jtgfl 
układy mów uly w nivccK. d£nmilcanj^c wielo nicwloidwych i gor* 
ocfcyck Aceut jokio wicdy EnoKŁyi ogólnie powiemy* ft« wtt^daia ni- 
doczna b)kj zaaiaic ntcpoR^dku, ro^epra^t^niu \ aaDrcbil. 

Kiedy Berg i J'rfdiyAaki wchodzili na aaT; rz^dowf, inajdo- 
wali aic OA nl^JT prerca riyda, nowy nice-pKK£K, MorainFki miniEl«r 
■praw ingfanit^inycb i kilkci inpych omib [rywllnyah; z iłojskowyeh 

■ gąJ; iiói]e nacielny, jrnetal Dcnibifi^ki, Cbiranoirfki, Kriuriiuki, Le- 
H AwAMi^ tbbt. ao 



-dla 



mńakl i IcUku ŁiuiycK Gdy przybili vr««sll, prec«i Ri^^ wnu U 
wft^tkini cfwitoynai mI^ opuikil, illn ivgo, jnk .MbUrhov«ki p&- 
di(e, i« ponieniil Srjm Kriikowieckiogo i uriEcilu iloijl ta in, 
w iikfcftity i iraklowiujia wełjudirl, prceiD od m aicU udziału wttąi 
nie clicist; lecz nmcmi dodKi, ,it łkoro «pmni ojoiytnj do U 
etopoU baokbiic^j^o apndlA, ic amowa kociioona «4C fttaje, firzcio <\ 
i ijrcty, oby on» prtcr namych wojpkowych uv&Tta byk. htz 
dnogo udcUlu iibdf cywilnych i w lym celu dotwiUa wcmI 
i cboGoym jcn«ra)ora »vneA j). siircOEftjfCi j«k «if wyraiH. tt u 
^_xbdrDdaifl bynAJmnii^ da nieb nic apadoio.* 

^H Jc^tera) PomtHńfiki |>rsyb)ri« joacmln Borgo w tncicH pookij 
^BaikMb lak <ł|łiiuj«: ^Wyczyiatfni w nporaoh ji>neniln Bc^ q| 
^^najdowHfiia it>ij j^^go na »n1i rar^dciw^j, w którym cbce tryfiattiai 
tuo asa odub^ do k\M\ vtzy9cy dsn^i się i o roŁnauycb pi 
tacyacli WAjiomina. Lvcx 1% pratrdą, k(4rm iv eałym opi^e OKUt 
pamigCnikóir panuje, powodowany, lónnic jak Mmicoteisi i 
wetu boDoru earfctyf ino^, i« opi« cdArzcń pne£ jcd^tlIa Iki 
podfioy, jcłt raln^cm. Cnie je^ pi^tępoiranic nto byto takir, j«kii 
molaaby «pod£lowA6 eiQ od oficera U>klDj(«^ iriraiiki, ]«ct pr«K»< 
wnio, rdfiwnto eio, te nij jc«to«aiy twyoit^cuoii, a oa od svyci^i&&«|(0 
wojska poilany. I'nu>«ndxa1 <ic dla kaKdugo w grzc?cjooldads oinUd* 
ttal, l€ prsox cftto iycic byt i'o)fthó« pnyjacicletn, kncdy ipotfrzc^JB 
CkrEannwdikiL-^u, rrucH itl^ w jegi> objgdu t iidjaGrd«uiiI«ja£yBi o^H 
arywal gn pn:yjaRiele;m. Sii<cb to va iiauIc^ *\aty lynt, co1i|r kirdy " 
z Mif!f)iaJuiiii mioli do cityoicniti, in uic icU iiwkoaxl«jct otwet uaj* 
nicksie paniifDict aby ewojcgo ctlu dopi^£. Kaidego obcial fscni i 
innem uj^i. Mnie Dlby ttouti^LciicyoDolntc po«icdml, io dla l^go 1. 
iii moiuy w X'iockiD i tam ctdUa.^ koilcai gdyt nowo roigraoicconit 
knju ozoiu wyniagaA b^data Takimi tirodkaini, lacz oto gcoib^ I' 
jak eig w rapcrcio cU^vali, chciał prKyjić do t^ogo C«1u. 

Dea)biŁ^Akiego poJanie jesi prawdziwe. Uda^^ gnccanoici) i «hy< 
trotlci^, 1^ brooif. zwykli^ Moakwie, Btrg cbriuł «w^jc dcirio upi^lni/, 
i t© (muikkni wyMini mtiiicmy, ftc były o*oby. co w ic rbyiro*A opl^- 
ta^ uli; duły. Biitny a zaiuiem dobrudutzny Ptulak, liurdcni uloncm 
trudny jc«Ł do Yizi^-.U, Ivce jf^ykonl jngindncino Uivro tif podd;tjc. 
Borg. i>o odbytycb pttynitaubch, tapytid o Krukoni«clŁt<g«k 
vriadcenj^Ci iż tylko z nim jc»l upo^oiniony traktować i umowy 
nrtU* Jcncmj fr^diyniki, podług poJarin Ma1acbow«ki«go, mial 
eic iT :<n apue6b odecwoć; ^a v imieniu Krukont^ckiego i z j«^ 
powolni^nia ugodę tanarlcm i daUxy iUUTtn w»trxynuloni s a na 



Ib 



I 

I 



lV>wó>^1, te obok Knikoiv'KclGi«£0 fl4idnfl ioru niadu &1« islaltje, 

cxci& inci-m nif jtffstirm, jnk jego jei\rom I tło nic^^gn jai icms na- 
leiei Die mo^ luiwei t^raiK fjtiu wrAcsic,^ 

Berg J6uc» ru powt6ny), i« tylko s Kruko^tiecbim j«et upo- 
mżnroTiy traktowtó, ■ ponievjit go nie ma, wi^ odtlftlif Ai^ [nii«l 

•zycłi j>r^j^(s bjfio, le obrona WanEcawy jg»I iiic|ii>:lobiu i lo ja- 
ko^ ufiodfl ravrArrA bj-f moBi* prccto obecni wojskowi ££[udłili tic, 
mbj po Krukowiecki«go po«bi. 

Po goiIiiniiL-Di oc;etfki«amii Krukowiecki pnyhyi. Z natury 
tywy^ gHb3tovcif» Icrai foncEa <»obi«t% obroK^ i ffyp&dkami roc- 
Jminioa/, kij-iul C4.\j, ma h\\ panem siebte i zarniiuii p)vvhy^ ilo 
mI) a^4owej rpokcjnii; i x goliK^fdn, wpn^t £ trrjukicai i Wiisoui 
jak burtl&, jak asdony i sawoUI: nM«rAr.ilk;i Oelrcw4kiu£0 chcę. initr« 
fulkft Uslrow»b>C|^ ;tJ)iUiii,*' Mar^^alck neEcdłi tvrnr£ rnial pofiępnf, 
amuiact* aU«poknjni|, pofltnwn jego byU wraiotU, krok ^niUtf. Kru- 
kowiccki »koro ^ iijoal sawoJ^I t krzykiciii: ,o(lobr»led mj utn^r 
m Ursz mnie prcywolujceic \ ż^dodc, Abym ugotlę ptx!pi*pl. Nio 
trobic te^, bo jiit mczcm nb jcticm,*' ,Nic ja, spokojnie oilnoki 
miiriKnIckt ndt^brileAi ci wtatifg lecie Spjni, bo pnełt^plIeJ HiryliDoye, 
Jskic Cl pr^-cjiitAiK- t>y1y.'' I łi^tci^I pi^ ap^Tt Aprfecxkn, kl«''irTia, 
kluni nawet wybkgała z gzanw przyswoi I o J>cL DGuibiAAk.t> [i:u>c£iiy 
IwUilck, o M) miwlf tt u atrouy KrukowiockTego •|iór byt niij* 
oicpr£yAiroit»iy, x mnr«CAlka inri naj^niejicy. 

Jen. HcTg, UFnlujnc i>r£ybrjir poHlnw^ pnwTL^nf, rzrki i!o f^m* 
koiivioekiego: «7kli*fj )vnerali\ ja ci wjcu^ Ciilowluk, hiuiy «lii2yt 
Iftt CKtertlzjcfici i którcgi> vło»y jłobielaly w utłu^di ojc^yfoy, w 
»1ogtije ca to aby lua wJcriono^" *] Nicnicglcm tnictć, tnó^i doJ^i 
leocnl l^mbiÓJłki, nicprKyciiroitjcb Krukoi\iGChi<^ krzyków i (oaui 
^ki w tjrm momencie Lłcrg cdicin) prtyblcfAĆ, Obrócilcin *i( prKcIo.' 
do oiaretalkn i pow-i«dtin)om mocnym głosem; t.A my, nio^^ mar- 
«ł4lkUt my tobie wieriymy wv£yicy Polacy, wiciu kcb jc>l, cobla 



■! ,Uaa (Mtkund Jo Too* <^li [Tu borame qtt£ a »utŁ 40 sn^i. 
C«Jai dont te« ahovcnx oot lil^ochU on flerrło* iŁe In patrie, m^Hu 




wtort^, flte nikt nyo witny ^cacnAowi KrukoiHeckieinu, ktorjr p«a 
ci^'le zwoUjEft" O Uniilkl R«Tg i KnikonicRki, n mAm^Ick niUtłC 
im ti\c}tai poiruba} m. cWiu! wjcliod«»£. Kmkowiccki wleJy cHdiI 
go Kntr^ymft^r a rncxi.^ OLrcNtonai, gro£fl^i ic gu o<lJa w r^^cc tiw 
«k)G^Bkic, Mamałck wróctt i> pnjrbravr«£jr poatuwy najtłtłjichclDii 
0£|, CoDcm ft^iokojnyrn odpou icdiuil: ^ZoAlftA *iogc, oic mni« dii 

pytam «ig, csty niDic pati jako prc3tc« RzAda^ ctj jttko Jeupnl Km* 
,ri«oki rotkuujen? " 

G\\y mu Erukoffkcki t4|xiin I»<lml, it praeeMm mo joltl 
kh wynckl: ^ Jtnlera ri«miiiM pimvr& mme z«trzjiiijw4i* 

Poclcwai Krukowiocki nTiniaJoty), it juf DiCEcro rric ji 

ttlwćj obrony «tawl^ było iii4[>odobQa, bo wo^ik* pmwie jut i^rwyft- 

iLA J'rn<lz« 91^ A!iiaj4owały, moprcyJAcicI tu& pruwic Um whUeI 

sftJTnowat otUInk «Kańcc i c»kftl tylko skinienia, nbjr jnko tio'^ 

bywcu Jo mmftU mójil wkroo*yć, unefo koniocariil^ irttb* było jn- 

kiti- umoA'^ £Awn«£, aby pT^ynajmniij niiftHo od rabunku nmiowiL^. 

Zaproponowałam więc^ mówi [ >enłbhi#ki, aby wóJt nax:xtdny lawarl 

otyaio Dnilirarii^ nmow^. moc^ ktOrdj o^iani« Waniawy miKlti n«- 

Rtapi^ i 2arax 7ri^tn^okvnTiim lUt, j^ki ji;a, Mabclionakt) jako w^Jt 

2e1ny, ilo mor^ztilkaL PitJixkLGwi«:Jui mial nnpUHi^,'' 

Jenerftł Bcrjf nie chciał pr«yj%£ togo ])«Ui i iooy tapropono* 
VrnK Niut^pnit priynto ilo dyskuton'amu warunkoirr. Ka*i joncra- 
loi^ic i|«lalii aby 30 godzin duto do cwakucwnnin \Van»iry, przt- 
QL<(vnio Berg upioral Ai^ ahy Waraiawa o 0-T«j god«oi« mw dnk 
tf-go Writinin oditnniL 7-o!(UIr, Of^'ifldcx>jaCr tt ma oajvyra3Eiii«jaiy 
roxkaE nni jcdn^^j fniniiTy wigct^j niijdozwoJić, i f^ na iem wOEclkta 
ukkdy «€rwać «lj miiMii- Zarccj:al jednak Jak najurocxyicic^j i da- 
^■nł «1ov;o honoru, 1q iA gudrin iloŁ»»Wnyr1i UjdHeir, Uk dla cufai^cła 
BH^ ivft£yft[kich odJzUłun woj^k pol«kicb, wydaUrnin «i{j c^^ilaycU, 
I którzy Wurrcang opuścić teclic^, jnkotci do wyirioAieuia w«tclkicb 
' efektów do wojaka nal^cycb, W tym duchu arlykul irodagowaDo 
i przyjęto- Urugi spor w«zczft »\^ o l'ragf. Joncrat Berg i^dit, 
aby 1'nign Inkiie oddana £0«IaU, dodanu) Dawoi» l« lo jot pnei 
Pr^diyńfkiojCO przyj^Um lottalo. Durabidtki sUnie «ic tenti Dpieril. 






■} 4>T^t noa*. Btn )u Uari<łial noiu vuua oroyouit Łous, Uut ąti'tł-y*ft 

lit Vc\otuti9 i> VOt» eroy«iłl| Ol pon»o&u« ad croit ui na ti^£ml Kr^ko- 

i«Gkl i^uL Henn s to^Jun tromp^^'* 



— 3f)Jł — 



wifio ficrg jui fibcUl iTizjfftko Ecrwaf, oddalić «i{ i 2noiv groril tnincze- 
uwu War«£«vTy. TrtubA b}'to wi^o konceayo robiifl niektórej nawet 
Dań voi»kotri tta. 1o leznAkli. I)«mbJi[LQkl w pnmif^lmkftch anoicH 
ro6vii .Oni dowiMbili, io gilybjrliny Pr^g) dobrowolmg nio odsTi^pili, 
Moftiftlij tfik jflk War«tAwc jj op<iQuj^> g<I>l ^^a £4 gcdiin mog^ mo<t 
po*lft«ti<^ Ł jkUDUTiił Pnigi i-onTjiwj. fijybj-iitiijr eJicicli tęga w^bromi^, 
mnairtibyAmy Wanii:av-n łn\nnr.xyf'y n gily Tcgn finy ohtrjnie n\c sto- 
bili^nuy. terat spcImA uioMypudiŁ- Siczt^iMitii^j j«n. Ifjrdor Krniińi^kl 
i nono cjtuomUioiriiiiy ^a ic-e-prc^c* Zicliii^Ici odptj|pienio lo iVŁftiia\o 
i ifOrUwic popicrnli i Pra^^ ojIiJai^o/ 1'o otTiytikAoiu ijcb koiicciiyit 
jco- Bcrgf co do moycb vraruiik^w był Uiwiojftrm* 

LUt do mamfidlctt PuJsktowtCM u£łpi(»iLuy był nlcia^GifJtiwy, 
bot godności, boć go f^m Borg ul^lndjił, b nieikolany |.dŁtryoin, cno- 
tliwy MAUchowshi, inueiał na niiu liodjti* poloKyf, Jul ku iwiUniu 
nę mklop ktedy (O wazy^rko tkontriouo u ^ i^j cliwili wcuch ) niuru- 
eypoll"^^^ micMa Wnrfl^.nwy, [ytirt F^iitlwlkn Oni^ikirgo |ir(iva(Wnn 
E |inrL-i]BUitoieuiuiii ilti Ut^du i woiiia, uby Wui^zamm dłu£cj bruuioia 
] Da n'LcbcKpioC2ciLdt^T» wyeUtuitiDu iii« byłu. (iUyby chuć diw>ly 
ciuu «ic ivMuyii^al)» aic pokncaliby przyDijmnićj u^poaobicu dwolcli 
Moaluilowit ft tok jui im Berg (Taje iiietrukcye jak wojsko iuutłki<]vrvki« 
iunJQ pr£yjinon'a6. ^PaaOjjińdki, mónijeacral DcmbiiUki, briydk^ 
grol role, Jak rówDi<}i i tutn przybyli ctknlcoirlc, Zdnnało &tc, £t 
flfacicli DO* jok najpfg(ki:j iryprawić i Ware^ni^y & tylko :>n<!>ikftki- 
wftli U«rgovrl/ Wtzcdt i Piclr LtibictUklr douródzca g^^urdyl naro- 
dowej, Ub doitkdunia ^-o sig d^ie^e- Berg laweiwid go, aby gn-ar- 
dya podtruIŁn winigdjcie wiiriy il gdy kkotkjrył wydmiic rotporrijdicń, 
Łiibiejtski z godnofei^ rzeki do nii^o: ^Dobrsi:, wA^yetko epclrione 
b^ur, i^at fiod AftruDkietik* le Ui nte Manit aic pr^ctuEkod^ obym 
|iotoai niia«(o opuMI," Bcrgft du4» Die mogU pojfó tego iafttT£«- 
i«iud, I ni po drug^ ru zapjinJ eig czego £f^a> Lubicd^ki jcutzt 
wyr&inićj powtórzy! jtnojc ^Łyczcoic, Cbytry i JAkr cbytrj umie* 
jijoy dyBimilowa^, l^g bh nuigt jodnak nkryd swojego podiiw;eDiA 
i lu twiLTiy jcffo |>rzykry «'>n.i ti^ odtn«towal, Jedoik odpoviio* 
dtiA!t ^ trolao mu bgdiic potiapt^ jak rodic«. 

Berg i Pr^dryi^aki powi«£li woninki uł^Jton^ i lut iiApuaDy do 
oboiu aioakitwakiŁ-go , A inogk ^j^ wU^dy pii^ia goddna imiuL 
Pr^vyi^«ki iidAwnI nc off^Jct| jnko wy^aacTony poidnnnik do doi^- 
cutińd, buid^iij jwliwL, oby w t^t iiioekJuuakie ei^ uddaf i juko 
ukUdnik pozoaui. Krok to nieprzyniNizitcy mti ililaby^ prxcŁo dla 
okazADia nciclkiiij fcczetroDDoJci podudiojmy jak smo to opoirUda: 



^ 310 ^ 



hCo do mnie, uiraiAUm tic u nAjbArOiic^ akouaproBiUowftoogo m>\>tc 
wodiA armii ino«kievtliój, a ticip^lnićj troboc J. C, M. W. K*. 
MicV]ała I>wa tury dilcm ma efono łionuru 1 dwa nuty mu wy- 
pudki Tupricctj^ły. Zmilum oa<l(o dobr^o »tiui nccry^ & sioiególnii^j 
Armii |>ol6lii^j, aby nie by^ pewnym, łe forUina iuj)elfiie obróciła 
Big i^rfuciw b^ra^yit;, ti klńr^ trilt^j^yliMiiy, JU: juJL i>iid bjk zgnbiofia; 
saogicm micĆ nadzieję byi! jc«zczc nlytcCEHyia ałoiin l^^wftnyttofat 
^mogłem mo)0 iycie poJwi^oić dU moicli rodaków, nie nio noglotn 
idclcrminoirp^ cię, aby im mój liooor oddać, S^Kilcm ^ niUłeó do 
Joj^o Co«ar2«w, MoAoi i sobie aamemii iwtrsebowftlom dowieść prtet 
krok un>Myaty, te oie bj^era winny w ftiwodnch jakie dnia 7 Wne- 
Anik nnjcl^pily, Pchnięty lotni okoTirTroi^riami i pr^tci n>t{i»rj; pn- 
tlAnonkitem oddaĆ iiiujq osob^, srobJć eig mevraInikJoni ccMr^cwic-za," 
Tak Bkoi^oxyl Thr^diyÓBki swój xnv(')d militarny* iwcje iyde 
^'PubUc£DC> bo£ ju2 >iięc(;j mc ujrtym go na «ccoic, 1'rfti(dńwy pa* 

ryota, pct(?a poJiA-i^ccnm dia cjcymy* piękne karły ci>vo,;o iycia 
£o>Uwit I 2 )tijitor)'Q ł'oleki je ^kojar^yl, leraz debroyroloit w obAs 
ni«prxy]aci«)a idiic, Moskalom się odJajijc- Trudno smotwoJMego 
widoku. Mulym upadać luuSna, ilIo uio lym, kl^rjiy iff plenlach 
swoich wyJfl/c prKn^snncsrcnTn noslii cig >dnji^ Sumujemy wielce dan« 
i4owo, klór« din kafdcgr> powinno byd >wiflie, a lembardtiej dla woj- 
akoncgi), IccE cjiylił luisj było lo, co l'r|dcyi^«ki ciicc zasnaczyĆ? 
^ZmiuuiL, jakn fa«xiu« alt była jt-go czynem i dzieleiitt a i^i^C i od- 
powiedzią Ino «<f na nim nic łi>ocxywnbv i W, Ktfij^^ Michul ai nadlo 
rdobrcc o tcm if^icdKiut licrg mu mierne nporfa ada\vii, ie cała 

rinn oni na Krukowieckim, ani na l^radEyń^kira, leez en Sajmie epo* 
csyna, a v-ifc do frj^diyT^ekiego cdnosi^ }dj nie mógł, i Eap«wne 
Jego wyalugl Olu przyprowadicnin układów do iku<ku« jpgn niebra* 
nic iidtinhi w boju iocx^<yym ni^ vicrt=j mu xa konyii^^ i 7aj)ugf 
w obuiie inoiikienrkini, mieYi r.w uyn^ ilożuno. Dal etouro Paukie- 
miczowi, nie niu <lat/,c jego p/tniidaroni narodowynit mo lolatic dla 
ojcayiny powinności! obowiązków? i etylin w podobnetn polotcaiu 
wolno bjło ojciyKnę odbiegać i oputt£Cca6? Nin U więt^ ak inna 
była przyczyna. Sprawę l'oUki, jak nam powiada, uwautni in tkot 
•CZOTM^, aa i^bion^i wł^o przy^złoici nk było, otnH zaA iig o 
Ka. Michała, «Iów kilka pochlebnych od niego uftty«ia1 I tam cHcia! 
pnyazloici izukaf. 

Owa noc z dnia 7 no d Wrtejnia wielu tn^Mw pohkich ilo* 
nuda. Nic wylriymal jćj Krokowiccki, nic wylrzymiJ Fr^dtyńaki, 
a O Oaińekicb, Dmuaiowakicb I tylu innycli nióinić jut naircŁ nic 



— 311 — 



» 



ft 



chctm;, hect amulDiojaia on^ J«et£c» bjb pod Ht^l^^dm »pnivy 
[lublKta^- Polnk k IkluBlcdcm irnklonjił, juLmityc carowi opUfirali 
stolica w r^t* iłłcpnyjackU oddnwal, aby jrj wi^cćj ninijneć i wwc* 
dik niepon^flck, roi^rręl^nlOr Anart^łib, £tvia4tuiŁy blUIcto^ końon 

Pa^Ekicnici skwapliwie iimowg pnc^iiltal, bo£ □ dotrijraiAnitt 
j^j podług zwyL^gu polityki in<)*iktewnkiT-j ma my^lol, 

Tftk aic wlfc cakoi\cxyłft walLft pod W(ir«fAvr^. 

Foillug r&pofiów RiMktowekich atraiA Mo»kftH podcea« Całego 
etturmu w lUiiDjch i mbiiyck (vyD(uiła I2,^IH> iotnicru, w liczbie 
Id^iuj bSb oli<trów i snbiljch midi dwóch jODonf^w^ tJ pulkowoikóir, 
65 <i5oof^v iDDych dtopoi, 30(KI podi>ria&r6w i iotniorsy, Artyleryn 
lolaU daJ 24,9£^4 diriałow, n wrięc fia jftlna imnuin !4. Gdy dij ECgo 
dodłmy ogi«ri ariykryi jioUkii5j, Utwo moiem^ mieć wyobnt4Di9» 
jokitf ^lii^Ui) pod WiriiftHij wridło jaki ogteA panowftl. 

WnJKkfl iioUkirgo ^ obronir War^^Anj [ruiluc hy)c> pokitni^, 
W «]><liii<iiiu pruwiiT iiir|]Lii]c]bitii»ttt'4 ni^ito, £uluier£ jednuk chu(^ 
miody, uiiid cbwilc iwielnc i gd;xio lylko dtibrin Lyl pronad£(^ti^'» 
cbluboic do|:<tnil 0woicb powlfinoici* Straty aaiic t powodu tak 
gwftllownycli pr£«miiiD. ^i^le oblicxyć B»f ai« doły, iedook podług 
pTtyblil«ocgo obradmnku do 10,000 w rwnych, »bUyrh i do nic- 
woU wŁi^iycli wyDCwily. W tioitio tych do 300 ol^ccrdw. WAr^ 
poległych pkrwf£6 micjicc ryccrtki Sowiński najmuje, jftko tej yrtt' 
locmy Majewflki, Kocnai&«k), tocu ktOl ich wnyMkich imicDa cpiiuiA 
I potOfnDodci przokiuae zdoU? Nic moJtcmy jednuk iamilcz«^ J6ezc«e 
o jwinym. Nic byl to tolnwn, do «jtcrrgów wojłkowyrh niu tiulc^l 
i owaiem tiA Uw«ch AejmonycU tu^idal; lecz gdy grona dział odfr* 
KWftI fó^ pobitgł )ako ochotnik walczyć, i Jako wulecsny iiKiicrć 
EBfebiL On uk obowi^Kki poała i ŁVtaka w tych oatoiaich cbwi* 
lach walki pojmou^ił. cbwala wi^c jemu a Im!c j^ojcM l'klkiowicc. 

Strata Warsjinwy byłn dla om wielka, nlcpowetowaiiar pod koi- 
dym wigl^dom atoaowJla klc«kf, wi<;,ke3ij jak pnograaa batalia. Po 
OtinA^ca aiogliiicny wfzysiko wynogrodzióf podnkćć u^ i do dal«>^j 
wtlki lUD^Ć; iłtroia xai Wa»zawy cioa nam oiotta, ciot równic mo- 
ralny, ^k mattryalny. UpodUdmy na duchu, zwi^ipieCLie n^at^pito, 
wiara i zaubnio znikły, r^ opftdly. Wstjdfia nioporai^dck i nimfur- 
uoit) iii^ uikrortlly, »]^o^ iu*1)p]ła i luda pov%iew wiatru, Uda hiiri^a 
mogła tiju roJi&MJ/, rmtwin^ nuti^cić. Tfccz n')wul«l i pod wtgif;- 
(l«iii inAttryBlDyia wklka to kl^»ku hylo. NicŁylko ic atrocUi^niy li- 
niif^o Jkdtiicrza, a]« jcncoc i uiruij| War»juwy atractU^my watyetkop 



co iło vx)JDj j«il patmbMi wujśiklt UBofay wojoift*. ryftutniidr, 
Wo^ aBaoiue^Ct nbcuki^ alowra wtelki >prx^ ir<ij«ao)r. Ta tylU 
povo«t«lo, co m ^«<»ck Udicr moń]. Tmcilimy irankt op«rai^ 
bo ModUa być un oW mó^ tJa co wifoófi pocbABimi bjliiwj 
wnyKkitgo, co do dalu^ *^Ji>7 t?^ potnebiM. 

Jddi pnj ule młjrch aBacb w WaruAwto I prty l*k nteds- 
){ta^ obrosłe, prrj mjiSi akłHl6v Wtinnwft mo^ u^ Iny U 
Łnjnm«^« oiepnyjacael luc byl pcttn/ni j^ wńgcu i tak wieJkW klf- 
■k] potti^L pmto auDo pttnŁ u^ na^aws u^ ispjlaaM^ ^^l? Wsr^ 
ft4«A, £:djb/ irujstko bjrlo l&k uolńonecn, ftk uobloBCni bjd p»> 
wifi&d, nMgU bj^ ofomtOAA i mogU >i^ m^ grobem niCfirtyjjtckU^ 
GSfli ioiwoi ilov«ini. ctj plu SktsjfiCck»^;o. BIOC9 którego ct\j 
Um wojojr nkl być do Wtraswj pnywiącftoy, bj^l podobna, ir&fB^ 
i pomjiLu^iii dłutkiem iDÓgł bTĆ aimńoiomy? MóviU4iay jni fit 
o tom i tn |eMC*e ru powummy, M awmł^my to n m«iillvrci. 

Wtfcuiek lcapitiil*cyi MnrtĆj rotkai og^ltty byl duy ilo pr»* 
cbod/miA WUty i luUnU mc om H^^^^ ^US'^^'^ ^^C^ wojska, to* 
ciyły eiQ tltiala, wozy amunicyjne; ambuUBfle. poci^^i niiliiarni?. po- 
Bt^powali picckoi^ |io«Aiiu seiuLoroww, podowie, n|"czealaDci ludu. 
uli luicKkai^cy, koplatki^ nkwUMy, «rlckli «( nawet r&DDii acbofaH 
wo^jow&iry. Storcg nictko^ctony pn«ch«d£il mo6l, o wny^tko b^b 
eiBUtnCt iionure, xe )t% w oku. t bolcfaif na twarzy. Gcltio»U, pa 
co «xli? oiki nie niodziuł, tylko acsuca* ncimfiROD Kokto do okJi, 
ia X >fofkaleio posotuf nio irolno. io powiuoc^ć ffitidndgj^i hfl 
natAiLije. Bol^oe było roiatanie, a jeJnok uydiicrtoo u{ t h>it4 ii- 
milii, prxy}ftciti, lon, drjccl, nłiy rtttdć iń^ w ca1% n\tpewvaił p**)^ 
»loJcą, Vtón dla BuyMktcb tak« twarda 1 U>1e«Da *twt u^ miata, 
bo^ i Pubkn j^ai« pod ieJaiacm bcrłcED, i micci icn^ty sapouuje, 
i j^j fyDOwk^ co wicmt narodowym tsUodarom «06tali, wędrowni* 
kAmi, tuUcaami e^ claof i jui wi^j mgróił dosiowycli oic u]n%. 

Prawda hi«loiyoiaa kaic nam jcduak powiciliie^ te byli woj* 
wkowir którzy wyi«sa rangi pociadali, U byli eiciiAtorowic i po«Ło«ic, 
kiórafy e«(Hch ponitnodoi nlo dopebiJi, którjty i Motkalami w War- 
«£awle pt>K>Klu)i, Nie cbceiny ich nawet tutaj «puywać, powiemy 
tylko, ic im kto wyi^^j »id, im JwŁ^ttre mud obawiAiki, t«m wi^katy 
gnerli^ wi^kaz« pr£«icpiiwc poftelnil Ojf^ln^m tylko, o Krukowio- 
ckini ^frpumiiict^ rhctmiy, Lo pscu-gólny pnyktud tttt pcid^c, l'ovło> 
dzidUmy^ ic Krukowiccki jt^leu 1 |ij«rwii£ydi udał »tQ on Pra^, Icd 
2 powodu układów t BorgMin był pmyiroUny 1 powróci! do War* 
a»wy. Pófflićj, jak ooocuu «vfrmdkowlc |>odaj^, cbdid laów na 



— 8łft - 



rrftg9 ri^ ndo^ 1^^ ff^y piiytjł do moMu, ttrile aaei€ prz^pu&ot^ 
go niQ cłicinly, ofondciajtc, te nnftji| roikoE oJ jt^ncrata UnJńi<ki«go, 
w ruie, gdyby roKkuu nio cKcial B^anowftf i hńcuch Htrtfy rbr-inl 
praekriKsy^p nby jjtlc do Łcirajcy ilnii ogriiiu Krukuniccki ni^c idu- 
Piat do \Io»kwy powrócić i i«Łoloi€ iHin jrgo niii^cu było. Kmko* 
wteckl mk chciał d^ić Sknjneckicmu win^ ^lojska. kl^ go tak 
ckfinic wjród aitoich RKciY-.gów widzioJo, prtyiułku i echronicraa, 
ft teru e>ni od wc(^4ikich ^sgnrdsony, ta idrajcę o^94Eocty« OAwti 
tbltiCDM sLg <lo wcJDk polahicb pod k&r^ kuli, |>od knrti Amicrci mii 
wbić wabronioiw. Olo odwet, oto odplAia nicOdgacJni^tuj lecz yno^ 
kuut^j eprftw iedlirodci, clo ftagrodft xa noc l!> Si«rpn]a. 

Jak tylko no^-y priu»f Et^du da l^rft^ ^ pn«aiii»ł, jcncrcJ 
M&!ftcWw>ki jflko wud2 nneiolny slo^yl inii dymUy^, k1a<1)c ift 
pnyczyst^, ło pudpiA«l do iniLT»a1kft PiLdtkiutticzji Wn piMldanU &ii* 
I kAjiiEuUoyi Wnrimtry, vri^'C tein Auiiicni iiic jc«1 goiliijm wnjjikiri 
polflkicni don^idii^. NiQniojo>t»k) nic pnyjjjl dyiuta^i i ii^diii, ni 
jq ttłtizyDMl, p^ki nrcjako itanoniak nie ujinM. 

Na l'nid3C Mcmojoweki ii£upcłml DoniioAcyi^ icinulrów. Na 
tnioiftnk ApnwicdUwo^ci pcwoki OIrycbu &cAD)eckl«^o; CN^tpicocnta 
i wytniń Ld«wctn; nk^rbu bio^ookicgo; «pwiw wcwficlratnyoh Strir- 
flkio^o; dvrócb tai du^^cjcb poioetato^ niiniMcr ^pran Tngrnnictnyoh 
) miDiłCier vo}tiy. Nk Pradto w obcca«m poloicniu trudny byt i*y* 
1j6r minirtrów, bo i kandydnli^if wiola rifl byto i olcolicłuołci mo 
były kon^yeine, 10^ i powEcdiSeć oid luotna^ aby on^ trafnie fip^lnicni 
EOMlbly. D/iunn to mirfmmrn. Pa nocy 15 Sier^miu LuIi-ueI aiini*^ 
tirem I Sznniccki, ki^ty lukkG do łlonoraiki nalc^st, o»oblLn^«7>^ to iry- 
h6t, Iryuiuf klubu. Kie Icpt^y b>l Brcruacki, klurc^o Sejm t. mWM\ 
sŁwn Uk UjIcAdic, bo t braku urnWia, tcpcbnnt. Tacy minidlnjnie^ 
nic niogli wc^pnc^ uowc^ Kt^du, dodo^ mu wogi i saurama, któro 
tak ^-wohowoio vr obeonćj cUwiti potnc^jne b)ly, boć moc^ icb mo- 
ttiik tylko było joKC^o dp)ii20 kroki itawitLĆ i jnkicd n[id:riojti knopić. 
NarMloy vi6At zarai oa PrAdto radę wojoni^i^ iwolal. Olównym 
jinf^duikiicm cantdy było oxiinciy£ kierunek, dyrckcyj^, juklo im^tc 
iffojnka pr^yjijf^ miilyt >:7y iliIh^ di^ do Modlina vjy I;ii MtńRknu'], gd^^ic 
tUiuorlna miut aic viLujdi>vfu^ V^tt2ytn-j obecni {^cjwwali eił Modli* 
im, dkjj^ la ptinród, fK lam nojako będtic iiiiulo dt^bry punkt oparciu, 
■tern natiicfu Ifdfic el^ n^o^ło zrcor^aclzouać a nu^l^pnic dAlasc ru- 
cby pn^sicn lijjdć. Byli ii&vti1 lucy. co ilowudfili, te udnji^c mc pod 
klodlia, X4uIo«ć «i^ irobi woli cciariA Mikotaja, i it leni ojiincni pod 
■loreni 'iraklovanlA b^dńo tnotau cd L»ar»£]Ltka l'n»^iGMic2a u'y< 



- 814 - 



wiń«ki by) pruciwucgo tdaiiia. Oii diclal, ieby \i6 w kieruBka 
UktiMiA dla iKjl^-r-titiiu My jŁ HzimorinFin, twurnltni?, ta {itsecs tfumo 
F|>cl%cicme Alf £ uk lancznyfu i porz^daym korpuAcia oabWicnif 
poeluir^ povrft£ni^j, groiA^j i Je fiicprc;jjt<:iel po dosnaaycb kicokaab 
nwd Wftntftw), 3EmiMzoaj jcitccarc vr D^tij zitAc^oc Kiły db bcM|>ie- 
BKÓitwa po»>towić, ni« Tak htvvi> pokojii hc no^t wyprawg urn om 
kcsjoii i Ae vrtencsaa souki pn«s «»{ ciutt tj^Ainy i b(dxieiny mofjli 
brzMliiicwiiaJÓ wvxdki« ]*\aay i nicKy, )fth)0 dU nu » aajUpn« 
rusTiiimy. Ponicu.iA j>ncml D«nibińtki uf<irc>jMk prty twojmi 'da- 
niu oUiiuwat, jeneml Mułuclon^i więc Olu cdwicttstnU go o4 f^^ 
bMwkilrzyl, ic iln jcnmiln RRtiiiirifin jut \itKt\y tAtkaty uJnt^ li^ va 
Dug 1 fv rjAwel w tyta ctUi pulkor iiik Jnnoirl^z odebnl r£>ik:ŁC, abj 
nnoEit dla ni<^go pnygotoirAl, a uituiu iid«j|C ń^ Im Miii^koni, mo- 
Hamy jui jcficritla lUmoiino aic xaeU6, a wi^jc rach b^dlie Iwn^f* 
tt«ctnj i Mkodliwj'. Na io o^niudcz«Di«9 j«D^rul Dfimbińeld Mlft^lNEt' 
lOd Awoj«j[C> idoDui i nmra;! ku Modlinowi t^nkataiio- Vf otuMcm pn«- 
jkonaniu jcncrAl Dombictki daleko Icpii^j rcocey i^idńał, potfCMfii* 
bowiem a korpułem Kamt>riiia daleko nam korzy^tmejim poJoi^M 
JflwaJo n «hatek je»OEe bnrdzićj trafnoji} Ugo Bl^anSaiL 

I Wcicutck t(^ roikanu pu^ily aif nojelca ir maras ii rooay lądu 

za niemi płynęły. Bfly tnin roiao kU^y I siary, Potfoedw, kcni jcz- 
.dnych, pociągów, oprócz woj»kovryvb, iaujch bardzo matn triUii byto. 
tW«xyatho, eacx^w«vy od «onfltorów i poaIćm^^ |uecho4^ w^roofklo Itib 
gdiieii nu jakiiri? fi.tr^oDic ^nczepiono lub lawletzODO, do Modlina 
ci^nęłc. Byl tci i^iduk umutny, ale mmcm i nnylny. KkJy 
jtuzoze dctaiuj iiioJQ my^l w ta czasy priettioac, kiedy aobie Ictt obrai 
nn pjiEiii^i^ pD^yniud^', rnuja du.>£a ji-flAc^fc w ulaimiioic pr/.cchud^ 
Dyb to inige* kohuiia synów ojczyzny, co głęboko poAiuDodd c^uU 
i do końca j% apeliii^ xaimcrcy)a, 

Prflwda, fe (o nuta ludu ci^iifca. I«a Mai eywiltty utrudmol 
[ttld^O wafelki riJoli i mHrhX wnJHku, Kolumna irncilA «voj(i annmi^ 
ittUUarnt?, był lo ruce^j iianjd wgJnjwniccy. co nie cUce w rgcc uUł- 
pnyjadi^ln »iJVQt(^b bogi^w ojC£y»tydi oddać i gdaiel je nprowadaif 
zamietiA. Trudoo, aicby w«ri>d podobnych maa )aki niciioci^deli 
aic nic zakradł, byl on moic i w^ri^d uoj«ku, byl aapcwne i wAród 
cywitoycb, tccz jednak fodeiwia^ trzeba, jak go mato At^ okaaalo. 
Źudna tiicefomo^d, iadoa dowoŁooiA, iadoa pnyptulck a\v miid miej- 
ttC4, było jakioi ucziińc wdpulne^o nkaiczędcia i braterstwa, kl^rc 



« S15 — 



ri>£utDicDift i irtp^iko^ interesu prondtDo t kicrowato, 

M»kik o godcinto 7 raco lAJ^ti n^gttki Wanmiryi iknetępnio 
vr«ir«U do miuia i roikMt>li się po ^^^'^'^y^^i placach i ulitAolu Je* 
diw kolunnn udutji «i^ pnu u\k^ Bcdoar^k^ dla uj^cm iiio»tu 
i Pngi, a pnwx i^rg«, ovego aegocyalorA, bvta jjroiraiz^inA. Za* 
}fO>e nio«iu« i>]iuDt>vauLe Prii^i równało aai^ aaunkat^cJu wctytiklcli 
jak ft k lnice t wyjecie hib nirvryjAcie nln liyla Aolno i od Mo^knli jo- 
danie lawUta t\^ U&w«la. Pricio jone-D^ MaLiei^waki t^i^r. puatul 
ewDJc^o adjuUułU X ośtfrkadciODteul, aby walrzyinnl daliic potiiwunic 
aif , gdyt umytly 0^ n-^burtonc. rozpaci pauujo, prt^io imjcnuti^jafo 
ubicie wyirroU epdr i ^0 ivlc]kic^i> rodcwa kr^vt pnyjid moi^c> -'o- 
Dcral Berg n&c m6^ nic iriiLuc^ altianoicl i>fir£cicma, Katrrymu) 
wi^ dalłio podUirnDio eiCp a JGnora! Malocbowakt aicftogólai^^j to 
oatfioicnie, ICH krok ciyDit Jak tflm poJuje, nby mieć cia« uwiożć 
cfckia miH:&riM] na PrAdxc u^ jiiiajdtij^ce, jako lol, aby Di«prtyja- 
Ciel >blUk& fiio Hidiial ni^puri^dku, jnkl vr natitj armii [>afiował, 
Leet nt^ndlijgi) jeaL^ralonii! Herg i Ncidlurdt na Pmg^ pr^ybylL 
I Pr^ihydokl byl z itimi; ^ JHkitti icinz diirakccrze on ttg tu £nnj- 
duwul. w1^i3dj^£ ui«p<H]uljDa. 

B<rg po odbytydi ccicincninch i grwc^noiciach, na któro ti^ 
lera« eadiU, bo cliciiil H^pa^iialcgu i\Yj'ci^'icy i*A^ od^jtyna^ i w moie- 
maniu fapcwac, ie ti;m dobrodu^tnycU Połak6w wiiód oick»cc^^a 
znrŻw kup<tnać b^^ltict o^ntadc^yli ito a picmcm od mar^^alta Pa- 
^Mtwtcia pr^ybjiffa, i chci[Ll jo |«noralowi Malacliowiikiouia ciytaA, 
ZawiaraA ono pO<Jobiio miaJo no^c warunki układów. L«ci jcnonił 
poUki Btnii iia wdr^pj« pr»rM'£t czyianio, oi^wiadctaj^^r '^ ^^ niego 
Jako wodia lylko *|Mnwu miliUrmt nalt-jy, 1«ck ic w>z«iLic ntcty 
poliiyrsne Sojm 1 Rząd aobii^ mr/ymuli, a wi|;c on w ładne uklndy 
itclioddć uie mffte- Lecr jkIkM maitiaihk IWiklewlcs /^du* uźeb/ 
oa jiigo ręcti jaktc proptuycyc do ukbJów podano. niUanism on je 
•wojowu Ks%dovri dor^y. NaH^pnio przcditawit jcDernU Dxioko:t» 
akiego, jako wyznaczonego do uniczicnb nMy«tkicb tfektijw woj" 
•kowycb, w mogatytiach vrar»aw«kick »ig Eoajduj^cychi a ugod) 
2avrajt^ jako wlaanotlf za&Łra&tooyok JoDcral Borg s ^h^y^ok^ uprtcj* 
niD4ci| odvriadezyl, ie nyinaczcny |caerat nie tylko nie doznn tndnOj 
trudno^i v tp^ai^oiu anojoj miByi, i«cs owiscm, £0 j«iiin wu«lka 
potnoc ndrielona b{diie. Kiedy jenerał Mataohowiki juź mint na 
koBiA mdaiS, Borg ]^^^y * ntoDliccnia i nnt^inflowo zafiytul go, eo 
Kainoriao robti^ b^ihie, ety xaw«ee osobno ma ór.hiM'^ dudujt^: 







m 



Mar«ulv)c przeciwko nieinii tri; kor|His/ priwiiincsTł.* ft' 
ki t |ii>ci|iku *ticko odpowitiUuh „Jonerol lUnioriiM) iniol c |o* 
cf^tku ruekuł odc|hrcc^ ht^omnj nwAkicwskif*, kl^bv pod Prag) 
tUUyf eig mla\j, Icius uip««vne inn« prccsnactenie (io«tAiiie.** CM- 
ftowktJi fftkA ilU Bcrgn ctic bjU do^tatoczoft, on eo Innego trlt^iicć 

noral wydk^E mu ro^kai^y, n£>^y «ł^ s jo;;o ftrmif pol^czy^ twccn- 
csn^ TttAreialflk ^Mr^yniii |>neociwko ni«mu wp£elki« iliiftUoir, 
doakfe dobrz« bytoby, nl«by Joneritl Arpr&łd inir«ratkst na iMm 
THifiatlomić o fcm yecliL-iul-*' Pwxtiwy Mjdiiclvo*t.ki ^Jajo sij. 
Dio doAi oceni) ctiyiropió Monkata, nie dontnegl cela prfet lueso 
ier£ou<^'^o, n itr pioputyc^ii c^;o(ina z j^^o pUocm byU, przyjft 
i^C i djiU TiuMtpacgo, D Wnc^ntn, z tfAbloany luptral lut do m 
l'iuikicwic£tt ULwiodaiukj^ go. ic jtnfiratowj Itumonpic p»* 
Dy loiToł rozknz ['rtybycitt i>o<i Modlin^ JodajfiC, U Uk ulw.trt 
«tgpovraaio tom barOiiLj n^arcfJLlka ^kł^ni, ftby uuioirg, pr^^t jca 
»la B«rf-A XV jffgo iuiiciiiu xawbriQ, AcUle dotfijmal. MoekjiU do- 
pięli wite •wojofjłł Ofłlu- Marajiftiłfc odpowicdtiBl nu ruczonf 
icisk [Ioll'^ymn^iŁ' iintowy rnwiu-u*; jedynlo zawi«Ui b^dliŁa 
mych Poinków. jH^Yi oni jc^i nie pr^ekroei;!, lo t dh doŁ 
fi kałr, 

Jaki«i były powody, ic Moitkule E&k aUr&tini« dowicdficA 
cieli, jokie prcecnucKCpic korpu« jcncrftU Uamorinft dostank? 
puj^cc one być s^i^ xdają. Lękati d^i aby korpus lCaitK>nnft ta^ 
^|rttn^ sio nie riuoil nn Litwę, n jcuczc bordiiuj do ziom rubkick 
i Ifuit DoAc^o powAionift oio wywolat Frowincy* ic były Icrni i łmj- 
ekn ogołocono, znj^cńo wł^c iak i irobi«Di« powitania było U(we, 
Zoi poj[ou 711 tym kc>r|iiitcm db Motknli mialn trudności, cnwel ni^ 
b««pioc«ttastwa. Aniaia ich prz«E »iturm W^r^^fl^y bytn snaesnie 
OftłflbjijDi. ininicj^s^oiui, prrHn wuttdkii? itr^r. pljuy i rocby* » kl&* 
rycbby j^ roK^lzielif tr^c^bu było, x niobem p i <^i;j:ci)hiwcm |>o!f cionc i^tc 
Alnwaly. Od)by trzeba było |>DSoń tft korpusem wytUć, aimi^ oa 
ry i^łcAii jKjdaicL^by *lc uiUAinlo: n* korpu^ ktAryby WontAWg 
ftytanl, DA korpu^ coby poti Mc^llin uduć »c miwbł i nn korpti», 
coby Jo pogoni Hamonna był \irti3taaczatty. D]a togo Moskv«, Diuno 
groino^ci Modlina, prKokUdola, nby udu armia poUkn pod Modli* 
001 aic gromadtila, jak toby wcon do inmlyck prowinoyi ctyiM 
iata> W lyra colti Berg riote moMy Mnwint, wvzy«iikio liUtwienla 
ofiarował, uby tylko od inyńti m^unu oJwiti^ i |kk1 M^jl1izi(*ia irnj- 
ko Kkoncontrowa^. Jeuerrd M)ittii^Huv«»kr, ctyni^n d>^m<^Mcaii? jakie 



4 




4 



— 517 — 



nubiKy j«nrrti Rumorino oir;[jmAlr apclnial JtyfTrnie Maikmli i u* 

Dnitt O Wrx«ifotA uraiiu iuit4 *Uncłi pad Modlinem i Az«n>lEO tn 
oboECBi Hc TO>ło£j)ji. l'rc£«9 Kcfdu iar4e wicciorcm raJ^ wojcnn; 
sw(flat, oby iiodano trtcdt bADi1j<Ui6xr, t których an jodncgo wodtem 
miał zftnoroioD^cA- ^wCEirani byli Jcr^rAlo^ie i prouio mźytej puł- 
kownicy i doT^ótcf bft<(rryi nriylorji. W Dg<^k s oenKisńoBi^oia otób 
rada «i{ filcIudalA, Prei«fl Ki^du j^ lagnil. Zaoi<>Eo tabiomć g(o«y 
t oitre wyrzuty, łrciŁ^gulni^j przet jeatrMyr l)<mbtń*kitfgii i Wrt>* 
nicckifgo Kit^miłjonukiiinm crzyniona PttjpJijnn irh było iniiiuiDa- 
iii« |wwa«e<^liDiv panuji^cei ie on Kłaloiul do itAtyaiktch intryg prxi>- 
dnko Skrzy nr c:kieinu i tciii suiiictu fij^jctytiii aic do jego 3iłoiLenift 
m wyuicfticjłia KnikowtcckicgOi kt^ry PprAUf; narodowa zgubił. Uylft 
moŁe vr lycb tlonMh p«wiift cguigcracya, ale i t^kle prawdy po- 
vi]i!(l£Uiii^j loilab. Niernojowafaii pomimo wrodeon^j iywoici a ha- 
w«4 gtt&ltownoiH, tym rniem zAchownI wiob iiimarkowitria i siron^ 
knn \ fi30C9 ińcb UPpoUcit umyfly i rad^ do »kuiku pnyproirikdt)! 

n^rttjzeiii i^Janiem ygroinndiocreb wojukowych było, uby mc 
s inech kfLndyilatów |ioi1itnyr!li \tn*txii Eti^du ^todiu r^narnlfingo no- 
minoml, hIc ^by n«x[ia[?Ay1 nim le^o, kiury r;nj«b'if<jej krrsek tińeiA 
b^liie. Prezett ;>T£y<:tiylil m^ do lego i^dnniu. Przy*l4|ił(iao do 
wotowonia i po cbliczcniu następujący rcxuUa( fic okazali JcDCrnl 
Kybidfki ittUI l^ wotów, Ucm Ib, UcmbiiUki H, Umiński i Lewiń- 
ski po ^t ro9zta byU rozrzucona. Jeoeral Rybiński wigo, jako niAJ^cy 
lujwi^-j kr€«<k, jart^z wu^lacm nglot^ony zo^tah Nic byliiimy yv głx- 
•1« DAti«go ponalnnia w wyborarb Kirdio flzcxc41iwi, l^ci aro wszyal- 
kich mnieyuy był miAt najni^^iCT^ilUfitrym, Jcnemt Kybiuski oio 
bez tftfłijg, nic biix |invriiych mule uFOJikowycbj nio poi^Wiił tych 
w/ftokicb |»rxyiinot^K', klórc dla wodui tą potrzebne \ które wodtńw 
IwoTf^^ Ani nic uiiul iiiEjcy duuty, nni cbaraktcni. j^ki w obooncm 
tnidoe&i potoŁcnJM byt oicodfotfoyui. 

Pmcjdiniy tcifti do jcufrulA Kamonno. Zoeuwili^niy l«n kor- 
ptM, kiedy V sktilCik ronkaia odebranego i dnia S cft 3 WncJoia 
w nocy odarci z pod Tero«poU do Łłiały iicTynil. Chcwiiy pray- 
tootyć lea rotkui, g*^,^ł pod ^^idoma ^'fgt^dami J44i on wolny, 
bo lomiLCin daUic operaeye korpiifU. bo wycbodti t pod pj^nL 
Prfdzjń (kiego, n vfi^ witlc ilviaib nci j«go nntiicgo po^ii^powA- 
Die nucą: 




I 



b ri^i^i 
tntfca r^AS ad> 
CB^j V pocmdaargo osiimId »ijiiir 

moAwM mk wnUrwm 9mĄ apj. Sie p^mnj% mJ pocdc 

kftt^ i kiguc^ Air. fkon i;lk« Rokk PkM «ic «;mkii4l i akom 
•kwkkw it^o |«ś*kft opin^^ tortala ^Tbion, iur«f do T«ratf«U 
1^ sic tylko tkmkjt^aajt ■!• ipnwil. ifal Fas wintaA duto 
«ifd7, kMj mpr^ijkocl roU pny^owmiuA ilo pt tfJ fc U pod 
i, kkdy BjiljgCT, <"<W^ »o« *» WT>le, awte dtflMMaw*f u 
fk\m t}\^. Naldj v>cc Fami, pune jecMfsb* «o>ftM rucli sn rot 
Ujr%, H ŁnkÓT jcai pcakieiB ccolrmlsjUt g^ńc powiao* bj^ć |wd< 

SC awin^rdf. W tib po^y^ Paa b(diie«i mógł <>l>tTwo» Łi>j 
wjrpMlki i tuJcif lic w aUDio fp«ii lUftii M |u«r«0ngo nń-prd^M 
jaó^ kiury m^ «wr^i ku Pmu. ^irtoCB^ rncb peA«ki cm potrj^l 
bQJt być bttrdso ««^t.*>) 






w^Ę 



4 



1^ CoiaiiuadAnl t& ck«f m fAninl Banotiao^ 
V«irD op^tboo ccstre Softon • M Uwt 4 fftit auaqii^ <i €tt siti' 
vmAi arM Atienitlo& v<m nwunroncnU, witfi ^im etos d« r*fio«nii j'iu b^i^uIi 
U conńcitoo, ^■'ATto us p«ii pliu 4*Mtirit£, toiq» *vntf po. Mr, to ^fM^ 
raJ, hslliv«oiDplitl«BBiii RoMfit ^a Ul moda* TniŁunar foitoisaul, pour ob 
|ifttf dire qii« Toa« Łtitz rocUMUA 4* U 4ttnik« oatii^rewMit, ootAttBMwŁ 
4 KrjiikJ. 4 MiQdiE5i:tt« tk k Pbaono o4 voii6 ftmcat ^ lo ^icf rcoir. TtS 
CrtoMtkńfk da* »pH£«t&on4 fts g^o^nl PryUrAnki ąni vl«iu iTarrlTtT. J* 
yvn» oW««rvi)ru, noo eikkćnd. qm*4 Ia gotfro oŁ 4ju» me op^ntioti im 



i 




(>M)Łliw*xjr to roikfii, a choć noN poi^piR JenemU Mabcho- 
Wfkirgo, lcc£ Ico jftk Bejmoca^j mprzcccft leitnii^iTj mzi(nxuA- z dnU 
S i 4 WrEO^id^ d« jeociAla Knmoiina nydaDj-cb, a pr/^vzuijtnmiU 
tfficrdei, ic od ctcgo did pocbo^ulj. Hovk«Ey te j«Ona]i w k«^gncli 
eitabu głównego aig sm^Uuju, i^ wt^cf^j, odpotric^ jcDcrnlA ŁiaoDo^ 
rinn do nich «) mI^csodi^, a więc Uiniciiio tch »prxeccon€ hyi sie 
mole. Albo wifc pnml^ J«A«raia MntivehnYf*ki«go uwiodk, lul^, co 
gon^j, roiffiajr ic wjrdnno i initj^ jrgo podpTtnno b«z jf^go odtiali 
i wicdiy. Uloinlo rr-^kn^. ten wysifćl z pod \%16ta rrqd£yil)ki«go/ 
n K iri«dt^ 1 woI| K ruWuuicf kiego l>yt puohny. Co jroJ do itiint^j 
ITc^i tego roKknm, to od nuu dwio rz€cz;r w lii:u ULlQmij:|: wykk 
filpL^tegit i roilcaj iiaj;ftov. rterwiay aa ]łiinY i dU jenł=rii1»» kt/irj' 
tukę winę pod Międcj^rfcccm i Kn-nkniin popdnil, nie iiAgaDA, tlt 
co najwniłfj odwoUnie nalciaty. Lcc< C9 jc«l MtctCg^liiicj^EC^ ie sio 
ma tu DO o poirrod«, ntnct o tbiiieaiu «ic do Warauwy. Ow5ccnn» 
Luki>w jftko gJtfwny ptinkt ekonccDtro^dimft ul i duLutych operacji 
H-fchniany* a Ho«<n i Krdygcr midi hyi c«lcm oporaoyi, Nti^et rcidcusj 
2 dnia A Wrie^ał** 2 dala, w którym ija»l £ Dannenborgicm muł 
n]icjbC«, w tym*c >»mym dibchu j«t o^niiiy, Oio j<*gc> brj:iiiien>o: 

„Wftratuiim, driin 4 Wnefnin. 
WAdx iiAfTEfflny do jcm^ralft Ramonno, 

Od kilku doi nie tiuimy niadomojci ud Pton i nie niciiiy, eo 
Tmh tMśz od otosu priybycta bwoj«go do Dobccyk. Bardco jeal 



tflotn i) ^ui ^re doa «Kbrt«» nujj atfulouLbnt sur U c3iampt) do butAUte^ 
&»■■> nuoii dAAii Job nftrehoii^ La d^itructi^ii dn corpi do Boflon, q\ U 
piUo do Br^f:^ qm f)Vu senut ^itiTjo, s^^HLenb 1ji«ii (|ao a^b cflb^rt fuŁ fuC* 
i]B« Iw (roapnii oi4iiat«TJt nn» i^ti doiix mirndic-t fcn^^oii. mÓiHA fto ri«qaa 
dc oe pOd fkiru tft «onpi>. Jt< x><j coimaiM pftA surtout aomniltntT lore^ao l'«ii- 
nftni fsit pani d^ M]v^i^yT24^(i, 1ftnquQ d^k toua DctuiplcA Rflgn±nJciiŁ- H 
ĄXt'ii roDu a vu >t« ilińgi^r par t.omaar, vooj> o« Tft^M pui prit-ouu & Pmi 
tsaCf ayant uut roiilo mełiluuTc ci plu-i conrlc. Mjbi uba foiji qii« Roncail 
V««« *«t 4cbB|pp^, •! pur cona^^tt^nt łor«<ji3« VOtre opdrAlaon fat inftc<iii4«^ 
UBO Eoardio T«r* Tfero^pol ćuit ił«n soaltnse&t inutil«> mhU voua fnUul 
p«rdt* bMkncoiap d« t«Dap«, umliB «|n*& pn^aei^t PeTtneml fAir il''^ pr^^mniifi* 
cl« ^Msajtc A Góra at ąjut BudiA«r ąai m lui pont sur U YUuIc pcnr il«- 
booolmr nur Ty?« de^^t4Tel^ U t<<uh vonvi«iuŁ duai^ Mr. lo jc^n^nd d» faJre 
na m6iir«m«st n^lr»sradv. Jo puiao qiic lo poiat do Łuków ott en point 
cMttnIo oA TooB dct«tf-lŁro ktoc I« icroa do ro* forc««, occupani par de 
forta* fivaitgftrd«* Mi^dzyr^ac *t Rack. Dnnn i?ott^ po^tirc vciii« pornos 
ircnir Toir Im i^Wncmoit* et yoos ircuYfrr k inftmo do tomWor riKOiironai 
mant aur le prcnior o&nemi c|tii n^ntuicormit hiłt voti»H Yntro muuYDinai 
rótrogrado tt*a p^a Itoaoia d'AŁra trva pr^cijkiU." 



- m - 



ttdopodobiwim i« icorpu» Kj<J>g«ni pomuicrujo on Pftui 
wtc^lłuj Wuic pod Kaźmicr£<tm albo Gón. WUił^ pi^ki 
mole byi nanloojr, ^cłcU Pditt we trUftciwjm cufio nie prvt<l«ift-] 
«T«iini«»x środków enerpoiA^cłi i ekoi^Mnych, NajpL«rtv9tjin t fti< 
j«itc pobudou-ft^ mo«t »a Bugu, na^dxj Wjpskou^fim I Brokleio, w 
MU, kc6re Pan uiapak » «t6HiWf)f. EUKumtiiJtE Pan lapnwne. 
Jcn«r«1e, «»l) urainokć (ego |>uhkiii i wiffA% te oo IVnu T«|ieui 
Dclwrnl K nił:i«, gdyt>y wWnteyizy korjHia iiiU|iTXffmei«Uki, dcbuuitji 
prt>>ciwVo Panu pr^ei Cńr^, prMukodzll ma prtj^hj^A do Progi, pjl 
do Mudliiia, iti«]Liiii Łtnktcnk. tlbo t«i lui Sum?łuw6w, W 
«ijni •tanio ncczy glowna niU puiokit^o kcr]*u«u iiic pow-inna bj 

Nftkonleo dodan«iii jeu vt lym roskaiie. iie j«QonfeŁ Lodóctto- 
ikt, komondani ^lodlina, olnynal rozkaz wyułuiia 40 taperóoi pod 
ynoyni o6oor«in dla praygoioii-antt ntalorjrahm- do n>oitu na Bagti, 
a jen^Ta] LubfeiUM ma polecone, aby nu Narivl vakfC cUn nk^o iiioH, 
priyApOAotiiL Widiuuy więc, it* nt ly&i roikańi; o powracla tub dbb 
teaiu u^ do Warszawy ani »]owa ai^ nie mówi, oweaeiD, nau »itab 
gt^irny iawuk jc»Ł Uydygurtm z«jcty. 2 tych roftkat&w aoónr maiuy 
doMud, ic jcncrral łUnłonno by\ wysiany, aby wtęcćj do WaroMwy 
nio T7raca>.^ To była k<^i ulo£ooa i t planu naalcpowala. 

Ctckawesy ]>o nad Uj j&a: jOM«o roakaa ■ dniii ti Wr^dn 
aki on JD^: 

^Wanxawa, dnia 6 Wrialnia 1631, 
<jl^wno(lowo^r^cy do jencrula ttiinoHno- 
D^iirmj, Ctgo^ a ilwicw nicpr^yjtdcl uuŁakow«l Da^ tilate. Bi- 
ll trwała prahuc dEicń caty. Sinuy Da«» « luddacb tM r^ nM- 



^) ^Vai«ovHs ^ t Softaabra 
L« OoiniiL&iidaŁiL m uJjvf dU fi^aórŁ) Rouii^ftcu. 
Dopala fluflieori jcon ii«q* n'avoiii anouno »04vaLlu d« rooi^ ot met 
irotia conafjUMwent co qoo Yooa Jnilo* dopnta tou« arririoA DobcaykL 
U <«t Łrd« prof>dlil« qiio la oorps du RAdiger Riaroho contra VT>itH ifo paa- 
ftaiit 1« Viiital« pria do Kaimiorm, ou błon L Ofra. Alor« volTO cor^ pour- 
mit 9« Uouwr conjpcomltt m vi>ua no iin;aie« ^ Łcui|i9 dea aioftiir«a olB- 
oaco« et ^aorip-iaoA, La promi^TO ««t do tjuro conMntiro en poait anr to 
ryvzigw vi UicL commo voiia jugerex k pTopoa> Vo<ui pDnt«o> Ur^ U i;^iii6- 
louto rbnporTjuiGo <I< cd pomf> aAn qua roiui ayoa nao TOtruto ahutAo 
caa qn*im oon^a c&it»nu sup^ri^ur d^boncliant contro vo«i \tar U< 
ifl omp^chiTralŁ irArrirnr k Pm^ ou i Uodlbi ]iar U grYcdc rouin 
c«U« d» 8tuiJttlair6w. l>aM ł'dtai doi cho«oi act««l, U gro* 4o 
ae doit p*Jt 6lrv plan mtnnci ^ua IkettktJ* 



- 321 — 

trxnc^ ale oi«pnyj«cicl itlolat /iloh^-^ \ny timActt wwnfirEiM, n mtg- 
day nimi Wol^ s tlwiiitn»lti diUUmi da watich. Kilka lulftlfoo^w 
Q|iMralo tti^ iMii<k1io- Fad, |i«oUt jenermtc^ ui otkbraii»i;ni niniirjizngo, 
pcviii]cac4 uiUĆ ^^ tło Kalwzjaft i iricktt^ ot^if s^tojcj piocbul^t 
njaiuj%c Siedlce i okolice t«go miulA e«oJ4 ka^ittlcry^. Wyp^Jki 
PMtępsc nog^ imuftić ou do potfc^ccoia a1 «r»y«ikick.*' ') 

KockiLi tcD pod wiględoit) fnilitarayiD jost &ic do vx^'^^^<i^^cse- 
D&i, j«el Dkpojęly. Sxlurw do Worttsawy jni ro<pe«3«lj KO«Ul, Wolil 
i piT) wataitjeitjch niiMw b^ly >dobyio, oily oouo ku obrot^ifl' 
oictsilj lic «ł Diidto nledofiaUctn^, t t^o^tMom kcTpu&owi liciBcma 
pofjla «if rotkju, te ma fwd Siedknmi i Kalun^oem poJrcHtać, c Jo« 
danlrm jrweic ijfS Htariłkłrry*[TCJtnjcli wyrAvó«: „ho poljtTJfrw p! 
iiioJt^ aiu4 Bic fwirKi^bat-in." Kahl/ w>{c ma prawo ttp^iaj ei^, co 
ten nuL>x [Tod wrglęilom mililarnjrm loaccyi moict > xiiwuU& le 
JMI BiepOffif. Util^ilu przypufrcić Dicpodoboa. bo byłby 1% fńclki, 
i iDD*!! akładj jftko odpowitid^ tn^ ftnjtdstowlAJą. 

J«nerai lior^orino s pod Terespolu odwrót kniiro i opicitale 
wykonywał i, iuU;d ai^^ eam nio w)o<ixial, cecgo cticmh g<laift d^ijil 
i iir*fvJ nicpeAnotó »t^ Lli^knl. Ani xb1ii«l aic do Lukoira, Jak 
rmkni <rodiii mn nakai:ywai, aiu tlawiał moMu tul Bugu i i«toin1e 
nir nio robńł. Far^ dni błfkono «>g> ft poltt^n tło md wojennyck »ig 
in rkViooo. 

Dnia A WrzrJnia korimi pod Woaltncniciiini «tun^i el iylan 
atnk£ nad rfccikf Krcu) pLUCsUtA i w tćj pozycyi cały dfk-A epg* 
titona Unia 4 Wric^nU j^irf^n^ knatera do vtti Sycyttjt pneoie- 
^na aoilak, ft dala 5 o gmiatoic 5 rano iroj«ko do Międayrscca 
pnynutftMroirało, w mic^cio i po ca miA«teiit oboicro ei^ rottoiylo 
t luuj dwa dni befCTynoio «p^d£i)o. Zarac dnia d dowódxea kur- 
pu«u radg wojoan% zwoU v celu tumdx«niA «i{, jakie dalaia ope* 
Tarye inajf byd pnedsięwń^?^ NAAl^puj^ce pjtpnia poilano: 



•) rVar«oyie, la € 5«]iUinbT« 1831. 
Lo ConuDondam on chef aa jfiaAral Baiaorlno* 
Aojnanlliai, U €^ an poJnr du jAur, 1>nn6ml notit a aliaąnA rt|[im* 
Ytf^mKDl. 1a batnillo a doH proin^ue toittc la Journio. Kos pttrtos cjl 
1u»uD«ii afl Mjal pa* c.cnAld^ralilfw, maU reiLU«mF a i^iemI Ł B'u(ui)art*r ^le 
trola oiivnig«« c^tMeun, y aompni Wola, avtt0 90 p^6oc« ^^oMillArio d* 
rMipart«, ^acJ^iuM bataUloua oni iIoudA motUmiOoL V«>jt Taudi#t bicn, 
Mr I» g4»4ral, an r«^'a Ju U pr(««ot^ vou« porter A Kalaaayn avcc \% ma- 
JoBTO partie do voUo iBfaat^rlcs occtipaai 8i«dlce «l I«» abonb do cctto 
rin« ar«c vu«re raval«ri«; la« ńr^cmoita aubafrqti«i;ts paixvont n^ofcisicar 
ki Kwnioc. d« tout«6 £;tr«o«^* 



— 3J2 -- 



■lanowieko międRy Siciilcami a Knlu^ij^acm, tby I>j6 blisko Wor^ 
ei«wj? l>iUoko wick0Ka Ikzba ciŁonkdw o4vudo^lft «»( «« iblUc- 
DMoi ałc ku Wun«£Airie, Id obroni Warijcauy IctnU ir*iyatkiin lui 
ru. Fr^clxtni«] clo^ifó<lxc& hor[iui3ii, jogo net n^lnbu i^snioj«lci 
I kilkti iiiiijch uflc«ri^TV xc Mtubii b^ti t& uiunicm «ic w wojewf^li- 
Iwo lubclikic. Sxr£VgL>lmeJ i>jiiVLli]i M^ oni Da (iicrwiutkomSi Sa- 
łtTukciri, Jaka ptij jfJueiGuaiu WireiAAj korpafovri bjU i^jdanOf 
» ktuiA n}ruiuic £^£ciacfii)u, Ła koT|iUd no^nód mn u^ai ei{ vr vro- 
jcw^itn'a podlaftkiCi u |)citi>rii w lubelskie <Jla occyMc^nia otjdvr^h 
t DioprfyJAcielft. O rt^ekniack, jakie ^6iaKj prsos woJje<l na«itlaogo 
ipncofttnne zostały, jOiiKrrabwje obecni nn U'j nulxie |>odnJ2r ie ^iltifi 
w^mmcka uczyniona nio bylu, d^on 2 nieb okftiAny t udfLdonj? nte 
zoAlaK Naradti i ^\'^r hyiy ftywo i u}ior<rfywe. i długo htz łorlnrgo 
rrciultiiUi Uwsl/t gdy uakuoiuu KiLitdu okol ici 110^6, która radę pr^cr- 
wnln. rriybyl niljutnm KtMcna, kopjtnn Bc»tuAcM-| 1 listami od kti(- 
inuj lowickić) do »nojćj luALkL ZUnjii eif» ic b^l I0 potór^ a gl6- 
vvni<9 ubodiilo o {<r£0«2picgownnio koTpucłu polifcicgo. 

Uaicó nii«t^priy, 6 Wrau^iu, fpelił nn nicscoi, dnia mA 7, 
rano, ynów rndę irojennjj t*branu i 7iionu l^ wmc kwetiy^ d;<ka* 
townr^o, Tjł<cx wi^ia prrybyl 3 Wnm^wy jeneml r^aiigcniinn 1 podał 
wkdoitto^ć, ie 6zturiii do Warjffawy roi^iuci^iy, ie Wola julubyia 
■ iaia»Łu euniGinti M^ielkic [ucbc£|iici:zci^»i«(J grotl. To JoniicMiioie 

^iywc nrii^cnic zrobiło i yt»ty%cj chcieli uu obrona Wiir«iavry d|- 

|ij£, iiadg tamkal^to I ualychtiiiii^t rozkaz tnatwcu do Wanuwy 
dany coelei. 

Korput aiiybko opukit Mi^dsynec i dobrym krokidni do Si^r 

^-illec po«pl««>yL Ucxucia pntryctyczpo doJawoly »ybkokrL W Siedl- 
ik vroj>ko miftlo oooowa£, JuJt oboKOitk eriin^lo, ogni« rcdoiono 
i kociołki nastuwiono, kiedy przybyły osoby t Wimsiwy i podały 
nowe ^ticdcL ChociniJt mI^c iotulcrz wy|iocx^ ira), bo naglącym mnr* 
iicm byl Łai%(ZQDyt zrywa ajc }ak jodco, ujmuje la broń i n^ród 

jbuceoogo Apienu; „Jeszcze PoUka nie Egin^lo,*^ w maitz »lf piwccKo, 
Dwie rnilc jcJ9ic£c irobionop Wtem n^ljucani, pr£c« jcueroJa Uarao- 
ńnn posilany do Warecawy, pow-iaea £0 emuto^ wierci), ie War* 
aiawa JuŁ priez nieprtyjaciok opanowana i ło qb««o wojaka ta 
Wiiłif »ii; cofn^ty. To (lonieftleriłe ueielki pcaplech na od«Jecx oiy* 
nilo ju£ nicpoir^ebnyiii. ituinoniiu kuxul iti^c daU^y |K>cb6d Wdiriy- 
ma^r uEiun^ł ai^ z głównego Iraktu i w Opolu jfiStiJtit kwaterę 



— 323 — 



I 



dorooitfci t oAtatnich im parę b^l ir supolD^j oicpcwno^L Sam wi^e 
po»tanowil do aEolic^ ]>oiW, iibj j^syka powtl^ić i o woli ^odca 
nactolACgo r])" i3owi<KlEkA. Trzccb, ila nam wiculoinoi uty\ do tego 
poitów. fMcr«»^f^ra byl nnAJcr Zdlńołlo z ohepoJycj^i w któri^i «)Tnia 
Bi% jenerał iUmoriao w ud epoj<^l>: rU<lJ^Jf ^h ^^ Sio^llcoriK opiera- 
jąc *i{ o Bug, gtlniom pMlnl moKt itatrkó; »k)trujc >if jc^oak n' t^ 
strona, gjxi<iby gt&^na armia mogk mmc poipiłbować." Potom 
SC 2huetyDB$ Oam S Virt^i^n\n, q 3 gnOfiDle « mna n&ptW wlaaoo- 
r^Ginjr lii4 do h-oiJea i xt' nim miWi: ,^Wc:xftfn;, dnk 7 Wr^tiJnin, 
O go^liinbc |>uldo HÓiiiuitj niccsorcu w Mi^dz^rrzccu DtrE^niiilcm vm* 
domoJĆ o uiiiku WnT^£ak1^ imc/ iiti;prcvjiłdula i aut^^climiaiat z ca- 
łym korpiKcm w innr«j: foreowny ruwjlcm. Sunę dmiaj w HLocŁI* 
tocht ■ pc»Uiv«zy nioję jatdj; im priwo i na kirch ^^^ apioacyl do 
SaIu»zyoO| a )»rzcJnio Atraic jl± do 31iń»ka podun^, &io e£okuj^ 
aawot on dovd roiknty." Kiedr j:a4 cinymiino dokU<ie;icj«z(? m±* 
ttomo^H, dnia S Wri^iah, o godiiaie 10 wiociorem dni roskaa ka- 
pi(nnoTvi D^iatyi^yki^mu, n1>y m^ tidnt ilo głównej kA'niery. Mintów 
kapiiao, jak piiikowaik Zamojnlci podnjc-,^) tii^wlndcT.ył' woduntri na- 
Gxelfłei»u, „te dowudjcca kurpuftu, w t-Axiti uieodebraula od uie^o roK* 
kat^p pO(Baaxcrujc prityr. gj^rnfj Wiii!^ vr nojcac^dktirt^ mndaniicr*- 
tpkic, ale Kbrnreai mioil jak iiajuroc£Y«clej ut^^iriii^, io Ica nich 
jcdjikid uciyoiony 1>fd£io vr jiriypuacczcoiu, ie ladea loiLtu z gl4* 
woc£fo a£lnt>u odcttAfiy &ic <o»tapic fi iDacićJ icULo Ea«li>»iije eic do 
ToaikacW wyianycłi," 

Ddn^a rxcoi, wuystkic oiioby, któro Warsuiw^ opuszczały 
i do kotpQ«u jtnonU Karaorina c^cinly si^ doMA^, bea^Ieotaie i afo- 
kojnic 4 dfugę odbywały; Moskal) nigdzie iłu drcdtc nic było, ni- 
g^tio ich niu spotkały. Pn^dwuie, oticeronio i raport^imt i roaka- 
ciiml ani jeden do tniujsca [>rie7nanxeom oiti dojf<ckiil. Majorom 
^jtU^Hr, kliVry tak wymitty mini roxLai do rs^k nUjiEiych wwlia 
raport oddn^, podobało eic v« MtloJuic futijcynmć i tylko \hl uaptaal 
do woda, doDOtfK^c gdiio znajdoje ai^ jenerał UamoriDo i it «i| 



') ITłt^py pr^tocaonc prwi Dimykowuklfij^o md^lo *n k artykułu; 
«24ini^«iM ttla^frhnr O warłU^Jniera iloirM^ry korpnen II., jł;n*rrtJinri Ha- 
morrno. aicdopoZDicuia mikAi-i^w, danych ma prsM iuMaoInciP> wod«a po 
tipAilkti WarHxavjy,'' (l,Ut i^ulli;-wrLlka Kh^oJ^d^^ do n>dakcri d]i[«ciDikA 
^TntM Maj.") Toi Muao oddicUiaia. Paryi, 18U. 



4a| j«c« ikjść BO^/. Kj4^tao DMlyńaki, gdy cbŁiinl «>q ^ Me- 
dfiu, jak WID pod«je« Ukl« o bmIo u« «po<U w i^c« nie|rrc;JteMi; 
•kfył ri^ « j«diivj w« i um niiU t«M i •podobiK^ wynafei^ f»- 
łbńn i prsci nie^ ck»|ł<dyCTf ptiytUi Stmi opgwiftilikli Juk rueij 
«tej). rró«< lego pnjb}^ witk mih, ki^c WnrtuNc opuculj 
i Achroalenift włród wojtlu tnik^j, r»erw»i, ItiAry pn^ŁńclŁ bjt 
10 tanni VTijkmxe klabofn. Ci mjannalnieiiie vi«domo/ci o W*^ 
■uwif, o t«ani« «nnii nasnfj podaWKli. PoJfLig ukit joi ^'f^flt* 
było Hkoilcioiut. Doaiolcnui ic bulesoe i ij« nFftŁcnie ftft V.^fł«i 
wjwflrty. WjKnu^ Irzcba, i* poloitow jcncr&U U«inon»i> ł 
f)gilivo. Sdiii «obie |tOED«i>ivior>^, be* roikaeti od iftaAt^ lyj w*f«> 
popr*t4oiob roikftców nie vr/koDavraiy, oU b^l v Kutuo^tJ*, jil 
nu oMulai roikat polcoi), tle luttilty Optdecn I SfIWmi byl rw- 
łołofty. JoJna ijlko brygad* jenerała ^twa^icgo ku K«lu«r)ikiMi 
wj»uiiI^E« tiMtAlA. Siof 3>(abii koTpunu |i04!>>P, #* fiiewykotni'-' "'■ 
ktuii xi|(l imitlo, iC niiHXB główna armiu mfnyld fri^ tlij ^' 
a Praga Moskalom oibliLnn coi^iatu, a wl^c Jtc nuLcx[>iocxci'-nl«o h- 
|iaJu korputfOAi |[roxi)ix Wir^il lukkgn więc i-łłlolciiia lUuj:" '"- 
fcfjriitiirnk |>oio«ini riic iiio;tika bjlo, trtcba było q »bic tor 
mobcTt|iW-e«ńUwo pttyjM luofflu. frecd ucryfiicnicoi jednAk t4Au»- 
w^wgo kroku t pragd priyj^ioia pUoti dalwyck oiłcnwryj, jefiCfd 
lUwontio poMaootiil radg wojenna zgrooMdiid rtilkonoik Zum^ 
akł tnj powoily podji^^p dla kidrycfa ntik ta prt« Eanorina twn- 
lana toataU: 

W H AtymMMCA hyl cm3cwi«»oen; 

t\ iK ttt* odflbr^ roakaaów od wodra i te ni«txl<:braaie lyok 
nukati^kw byl» fraiyatkim wuuJonat; 

^\ H (ipwMterbMy, |tnvk jedDony^oy młtyakt cak^ kor- 
|hH«M byl M liilaiA««u u^ do M^dbna. 

rMUv«««ft lamoi«ki d^HUjt taruMU lo byty xmby blU^ }»• 
a«vda lUiMiMliha tii^^^ai^-Y^ a podiMaJ^Ct }«go cdanlo co dala|Tb 
rw>k^«, IV ' wa agraMadauli rvij «iiJMka^ a l%4ały, 

abji a|>iv<*( I- - «v^ rMkaay, iadająr, to odezwa do wti^*'^ 
i ^tbUkn t^H^y Vi^ tkMłai«£-aiM do wabodacoia « uda s^pełcic^ 
«aUlUŁ»M t*fiM KWHit l^u»9ffiaa aic tbdttJ 4o t^ga m% pn^diyUfc 
|V^H^.. « j.< .Utflsr. fci )»y wi4xi>taigg i a, a kb aaMOD ako woloo am 
a>vi' '^ 4 a|Utft«^ |<oM*^ i pn^cadaić Polaków faaa kak 

M- ^^ \ a| a kai ą i a Ba<ii i aa> w mwiwmm^u jefoych jal 



— 8S5 — 



ł 



dujące. Choć ma jaat^my pny)ftdulDi1 raj irojeuDj-ołi, jednnito 
«r obecncm |)o[oJtiu;tu :Łii|)cłQEf} słuMRoiif HAinurinl^ \mym».}cmy. 
Witikic wypadki irojcatic tutłji Wara£aMa idub^ljk, ^I^jutuu Armia 
ko BloOBnonrt {joci^icn^a, cale pdoieDie wojeuDo tiig xauedfo, tlo 
t4}g(> 00 »oi cudioziemtoc, nie mOg) decrydowiić. 

Dnift 9 Wno^DiEh o godstnto 5 i nno, ir Opciu «ic lebruiio. 
W korpu^s optto Jonomlft KAmcriAfl bjJo vi«<lmiu intijeU jcacn- 
[|dw. Z ijch &■ radę ly1ki> iricch |)rxjbjrtd, lo j«<t Siomwftki, Bio-* 
Ulicki i LtDg«rcn». <-^ierćj tai |io2o»i«1i? Gawra^iki, KotiAr«klr 
/awadrki i StnMjde %ttymii\u nie odebrali ToJt namo bylti i z du- 
wódmmi |>ułk6w. \\i^k*3n icb pnlr>VTa nic o radcitf nifi wtcdxinł«. 
Xa Atalo »\^ puw<Alem vivlc« uiekou vBla; ^ir dumytriLiw i poKi^d^^i^ 
i n& racbat)ck rwunyolti optuxcxenic w wciAaniacb policEono. Nam 
•1^ t*lajc. U roirtuccnic woj»k Daaiycb, d *ic»g6lR>ćj jti^dj, było 
lego |>oir<fdcm, a t palkottniik iCauKijtiku ucf »atabu, w sirojeni ^i*- 
4nii« tf »«»!{ pTKjeijDC t^dajc, Pomiroa Łcgo prsyciyoa U iii[>ct- 
RN jupokajftjfc^ nig joet. Dy wixy» jaidy jeoerata GairroA»kiogo aio 
l^to Cflk banho wystujJtjf^, nbj doir^tcy we:eu'[^ nie było moJtcn, 
• iryjftkcwotć jicit^it^itJit k^niccinie to nahnzywilH. Prl>^£ tego wc- 
Knnie ivnj«tkiob, co micli prawo toajdowat^ 3]^ oa radile, XDO»lło 
■r*2rlL) ur:|t|d[wrp!Łi^. co Jci H]iiU(>biJ niy»łcnia I pojmoiitania jak ilulf^j 
po«lcpowe£ Dftlt-J.^. Ka^jfby iiiutiut Awoju zdaoio objanić* & wigc 
fVMjr«tkob]r jaane i nladome bjło, boć 1 w (ju kur[)Uuef juk wis* 
donmić nW^e. byty rdine epo^oby cnyllfloia. Byli 1 tu locy, co 
O itkladacb iny4Jcli, ) dla tego pol^cecaia z gli^wn^ arroł^ cbcioli^ 
^poUiiewajjo eif , io ukUdy pręditćj do skutku prcyjdi}. Póiaii^j u^^ 
gdy Wfzyttko nicpic^^jdi^ic pofflo^ mogli <ivroj^ nieobocoo^ć na ra- 
Jsio plA«30cxeiii pairyoty£(Uu okrywam i wyroki poŁ^pieaU aa diujficb 
gloaić. Na doiród Dutzcgo twierdeeMla prtyiuciaroy to, co ptilko- 
irnik KnuzfWffki, ciiorrxny iwiadtrk^ w jiwnjfim piiinip nión'i: 

„Ł'ravfda, Łe »erce poUkie ci^^f^^lo tam, gdzie zDaJdowaU Hi^ 
brada i iirtndxa narodoira, a!e 1 lu uwaia^ moiua byŁo, ic obojętni, 
tuochcliii, zdemoralifoitaoi, których paiui^Uta a nl« «y»jetkiiu», ci 
waaysay takie pragnęli niaucrować ku Modliocwi, bo z UaiŁej alronj 
jut >ly«zcli o jcdoC^ hapituUcyi i drugićj >i$ #pod>icwnli," *) 



') l^mtTntrki Jan- PamłftalU. Wyji^tlsi i uicb pi^lawnl „Ty^r»łnlk 
"WiliiiDki,* a caJoi^ p-^dłn^ podanut ,Rrontki onkijcracyjTibj' vyj&6 roiaia 
vr WibuH IfiBT roku. Paiut-^liiLk-^w tycli iu& Kpatkatićisyi a o wyjiciu Łdi 
w Wilnie wątpuny. (Prjjp, Wydawcy.) 



^^^^^ ^ 

mojdkl podftjOi roftkotal mu odciyuA lu pifmU przygotowaną jeg* 

Na pocx|1ku 3rnTax povi«<dztano o oikbraDym rozkazie z ilota 6*g9 
WraeiDio, w Iti^rym^ jak iri^rof, ffó<5t nftcsoliijr roakau) ibliif^ fcj 
do KuliLłirjuH, dodujiit?, id jedya&e wladofnoAó o tii>idku \Vani»«j 
fliiU Kig pi>n-odrTii, i2 roikiu: ten jEcUIu irykaoanjr air tmtal Na« 
łlfpnie (irzcdfet&niouo. £c kurpita w ii-j poiycyi. jtk^ tcrat ujcoujc, 
pD£o9tać nil! looic, bo niD^a być onpadmcty. olocioity, a więc nowe 
ruchy must^ bjć pr£cd»cwzictCt i to dim ^wne plnay- ko lenui 
Nc na^uwfljf : albo ^bUtyJ *ic ku glótrcó) arn^ii, lub nieiy^ ir idoa 
stronę i (laln| wcfjac na ewój karb |]VDvadzi6. D^iród^cu ko«i!uvo 
DLO taił «woj«go poJzis^icnia nnd kicranbioin jaki gtówoa nrmija p« 
opii«vC7Ciiiu War«ia«y obrała i o£«lftdctyłp la Jtip^łotc w ian^j dy* 
rckuyi dlu niroji^go korpuau vidci motno^A protrad^cfiiu daUztfj wojcy 
ani rnliinrlc «iprawy. Znknńrfonc byl? pintno w (4; flbn&: „NU4ba< 
Ici&t oiepuj^ta, 2 jukj^ od dnia 6-go b. cu. prAe|)Oiiiiitana o korpuae 
liciiiym i Awielo cgrityinitr xnHłii£ot)y:(i, nkUda ua dnnóOzo^ ob> 
tvi^£ck, aby »id o j<'go cciilcoiti u>y|]iLł i uwaluta jfo od dalfttp* 
>vabama. Zdanicrn przeto donódtcy kciq>u«u j<;sl» aby. nio Łfmc^O 
i godjiiny uduA »ic przes woJcw>Jd£tiro lubcliki^ ku Zt&i<iJ«H>wi, jako 
TC jodyna i sa^zc^yEnf drog^, dla nntknicnb 0itttitnyc>i układ/iw i >a- 
obouatłia krajotri Fojeka, kit^io niu «J« tybkr^-lDle 1 tok At^icliua 
zwdulylo, Tif mydl <ł*^dv]t in ricci ficlrrcbn^ komimikons^ radm 
voj«nn(^j, iiby w cbnitncli lak sInnowcTycb sasUgn^ć ^wŁaila wo}* 
Hkuwycli (1o^tviadLvoriycli, ciast w ;iadiii.-j, ie u*yik»«*ty not^y do- 
wód ufDo.ici podkoELicndnycyi, nilmt^j się jmcic pisryni^io do jioinji* 
aIu toialtgo, kióry jcdcu cdpowicdiitA uioie onaiym abuvi^tkc«a 
i potrfobcm polo£<nia.^ 

Tulko^Dik KTUnrGn«ki podaje, £0 po odciylaniu tego fM^ma, 
jenerał Liaiuoriiio joazczo sabral ałowo 1 1 inielkj^ caerpa oii^iadct^i 
ta nigdy broni uia iłoly, ani kufiitulo^m^ nlo b^aie, 

S^ oaoby, któro ulriymuji^i ta iM^olante rady wcjcnodj^ z^lanSa 
lu objanlone, slołłęin, wB»y»tko cu ffobiouem zoatało, było tylko 
udaaiGin, kom«dyc, te jut rnprx6t] cala r3«ci uknrtotrana i nlotooa 
joiEala, a celom )rj itWcnic bront bjŁ tiiiato. Na duwtW] airiigo 
Łincrthcnta podajji uitfnexwaiłio iin radg innyrli jenen^kjw i wyiatytli 
uiojskuMycli, ktćrycb> jak mówi^. ducb ni^cej ^\ojciiny i jNilrytrfy- 
0£oy udd oŁynhi i którzy, co latuu prifiw>dywa6 moiaa bylu^ 
byliby uigdy aa amiaay prfu dowideoc korputu ukjadoaa iii« aa- 



A 



— 3J7 — 



iwolili. Wj^Oftjcmy, ie Up> zJaniii aopcinic pic pcrlńcUmj, Vttf' 
tnajtajt 3tc w iwt^iiDiu rody uchjbionifi popctnicoo, nic jtclv mio 
minio mioÓ ilo ^nmitry, me tikrzym. Gdyby Rarnorino i ]egO ń<t* 
Atlrcj iiiotDie iricli taTuiir broń ^kln^ftć, odziać sif nioprtyjacłfilowt, 
10 [koirinni byli vi«lhim limki^tn ku Modlinowi ipie^zj^ t gli^wn^ 
LDmsif ii^ jtolijrTj-f, bu wwryttUo iitum^d w njijimuini«j«jrrh k<ł1o- 
Mucli poi^uwNnF było. Ott^Krotio, Ar w w^j^kii ro:rpTi(*f«me pnrmjo, 

TDi|iocx^ter <^ '"'U'^ ^^1 inraietzauy byłby do]łt^ty, t tf korzyict^ 
jewcec. ie oa nicli iadnaby odpowiedz UliłOii nic spoczywała, byliby 
znikli ir ogólo myMi i cxyoiSWi Skoro tego nie uciyniU dowod (o 
nioopncc^ony, Ic mu»icli micó inne t^clc i Eiimiary^ i iMctnic je ini 
JeiHTral Knmorino i jr|*o dorndecy, cliocmJt mo£« oio fo«)&<1ali wy£ 
M3rc)i wojtfkonych zdcinoici, jednak od pocjutku, od tryjiicm z Prugi 
lylko o wicłkiorn wojowaniu na swój knrb i nn itwoji; gtow^ myll«1i 
I mar/.yli. i Zomoi^t^ va gtóirnr panki tych op^rncyl naTnacTAli. To- 
rttz^ kirdy tE Opolu rndu wiijtnnn /grtitimd7-<fnu mntulu, tji uiy:!! 
JwacM wi^crj in^ 011;! urbiiiocbuU, jc^ic^o lywlćj do ^cna pr/cmiVwjU. 
By£ moi^, 1« lA uadlo o sobie miano totumicnia. xa cudio ^ «wojs 
zdatDoi^ iritTicno 1 J:Ud błęilj i n)c:'£cii^£ciii tibatapiły; \tcx donodu 
d«^ tamiaru nic ma. UyS moAc, iJt pomyśl byt mylny, Iccf triay 
piD było. 

Po ikor^cionej mdiic, zatfit roTiU^ty Jo ninriau wydano i Lu- 
ków juko punkt potłuczenia ^^ezyptlcieb oddziałów byt namoczony. 
Gdy windumoic do wojitka doazb, te nic do Modlina, ulo w ion 
stronę n>A mni^^Kiwfl^, sroUlo lo nnjgorBro wrośnie. Oficero 
Lrddzialu, kli^rty jn>d jenerałem Gnwrońskini w Siedloich pozołtnwmll 
i lylriE^ timź ilAnnwilif iry^UIi do iłwi^o dosr^dmy PodcTAnkirgui, 
pulkoviDJka 20 p p^ r z przcdMawiciuem polrseby pinltLiiiu ddegLioyi 
do ilont^dicy koq)UPii, nby tnti cpjni^ oddzuitii przeloiyU. Jencml 
(jftvronfki przychyli) n^ do tkania i uponnlnij Icgoi pułkownik 
l'od{'za0kiDgo do udaniu el^ do Opola. Było lo uchybienie «1ttib 
i pabordynocyi wojekow^j, i w tym w)(c jul koTpunc anarchia zo- 

uknu]a£ i]^ itei^łn. 

f Pode»Bki udu) i\^ do kirnt^ry i równia dowódzcy konaniu, j 
I azcfowi MFtdbu pr^cOffawienia wojfkt uczynił- Były one nadar«inn« 
i odebrał odpowiedz, te radn wojenna uchmHU rocb pod Zamo4f, 
i Ic j< j ^^-.ytya wyLunanr^ bji^ powinnii. 

Po odcbranio rozknjciSw do marszu, nieukonientoiranic wick»z« 

JMZcn oktzywid eoc zicz^lo. Sanj pułkownik Zotnojfki mówi, to 



^ 



I 

I 



I 

I 



mtLcua objattil tfiQ iaX j*łQboki» okmŁft ti^ cab boldU, nawet tds- 
paci wiciu. ^'tf£vtikioK abmftl m^Jtaa było iridiic^ Itami nUnj^ch. 

OA^«rT>wie oi3dEifthi \y\n% airat iwon^oego^ nie pn«flt«li na 
0(Ipowk>^i1 u:1iit>ruii^J, 1ec2 jeaaoe rwt uniełU [miibę do jonerala 
OttwroAtfkiTjjo, ul>v Min utkł «i^ do Rftmońfta dUprudwUwicniii mu 
ioh QC>£UĆ, i «tar^ mc <iiłviioJd ga od wykonania rucbu. któr^ s» 
atgubny (]la upraw- nitrotlawij uwftźaj|. Jcncra) OairroiUki wroft. 
z jcitcralcm Senajic u^lid »f do OpoJa i uci^oU >(o«cwnc prt^Hia* ' 
witoiiL Jednakie jenem] Kamortoo nie odat^pU oX awoje^o lauiiaru. 
W)krityl i cdwiadcsyl joDoralotn przybyłym firnyoiynyt dU kii^rych 
nirh pod ZanioAA ^rtet ni^go l*r'j'jc'y 'o*inł^ ł« lada wojrrnci go 
luiwicrdiiU, a tcw ■umvai tmit^&ionytii by4 mo uoŁe;, ale uykuiMtky 
bv£ powirtiorł. Co mi do nicukontonaoia > CcgD powodu w^rud. 
inroj»ku« j^penud, ie saui udi »ic du niego, aby uipukoić uwjsl/ 
i dno potrzebne znpewnknia, Fot^icnio jctłemla Uumcnoo etawiilo 
Eic krytycsnc. Podob&o przc<l«tawienia nlclylko miflly anamif nio* 
MibordToacji, alt) nuwoŁ pneatawaly być prKedeca w Uniami, n przy- 
bierały pwiać nukgnD, d(jntugui't, tneb& wi^ było on pociotku tco* 
tu^ lic Tarfidiit^ lin, o-ltrnki^^ aby rAc ukiiihi nic; nMi^piły. I iKtotniej 
waihdt v(i £ara£ nti kutiiii 1 tidjij ciie ilu |iulkó«, k!Órrr w luirAftl 
pimcm^ «jc Tiiittły. Kj^ddcgo przrgl^d xrubil, do olic«n^w kaldego 
pilUcu po francusku przemiS^il, a potem Uutul odchylać odcavf. i*^^f 
pa poUcu wydul. Przytoczymy z m<^j wyjątki: 

,,Wnr«Knwa i Frago, mówi odezwa, uij^Łc t^ prut niepreyja* 
cielą, Icoc dla tego wojna nie jeet akoi^Ofoua, bo nij broni nie ^o- 
iymy. My, kiórtyŁmy tyle raiy Motkntl priełamywotu nic nuelm 
haniebnie bi^oni pod tiopy ntijcdnikoTii, . . . Kuch na^dki do Mo- 
dlina prowmliilby du nltuLwodni^j kapitolacyi. Ostrwlony o mmm 
ruchLi jcncrul \faUr]iow«kif ulbo ixMpioAy ul nam i, albo pulfOiy a^ 
celeui odzyekauja etolicy^ Ja kapitulować nigdy nic b^^ Unioi^ 
aiemy c&ty honor źdnieTxa« honor oorodu. ... Kioby ebciat nfcU- 
d6w, drogn mu wotoa; ja id^ je prawdirlwymi Pcdakami, tam gdaio 
nadijoja ocalenia ojozysny jaaieie nam ^wiocL...^ 

Odeiwa xa, w dobrem duchu pojęta, pełna j«it ucEuf ailache- 
UtjA t patryutyt^Jinych. PnEyttrni, piintewut tuk Miliinnc w oi^j za* 
r^ocenia dano, jTJtcIo okuaiata na wojaku ofywioncia najlep«io»ii 
intencyami vrra£tiiile uoiynić i pewne Kuubnie wywołać. Mole być;^ 
ic piaana byb t całji iK^roki^, z przekonaniem tpclnicnia ^aoiio* 
r6wi \l<z o iltź emuiiucjajWi bokdmcj^ro natlt|Mlva być mtutaly, 



L 



- 3» — 



ŁCobii^e pr2<g1ai) jccŁ«riLl KAnioiinOt do Siedlce pr^ybjl, ^i\c 
cposycyft Dfl)?ilov«J6sa bytu. KaiaI Mojeku ea iciurio ny*ii|ii^. Lecz 
iali»1vrit fn>Dt pT3cjo:UJiu4 Xjic£jI^ olUn donicMono mu, £o oli^r od 
wodn oocittlDCgo < itainymi ro^kainmi oAdblcgl, Prugl^d wlfo 
otllolony T0«1flł> t Katuoriuo ^obp]<'!isyi do dimIa." 

ilrunnl tUmontin ric byl aięc prxei gł^oy mnł>, pTW« jo- 
Doraln MtUel>au>kiO|jO tak za| tumu inny, juk ma alg uln^nlis owHtem, 
ani DA cbnilc }io kapimlacyi War^ift^ty k ti^viigi g;> uie »puiuu^£onv. 
Dnia ^ Wncinia £ Jflbloony ria&tępi^^cy roikns mu poełaco: 

^.TnhtoiiTiti, li, 8 Wm^nia 1831. 
Da Jeiterhłjk Haiuorlno. 
Mam bonor luwiulcmif, Jtu Wnm^awa pt^diluU lic wc£i>rjij po 
wylTzyuianłu ntaku i1u'ada[unv^i>, Na^^c wojrika opuacily uiuialu 
i luŁaly »i^ ku Modlinowi, aby ram ekoncentrowa^ naiysikie Dt^oatd 
oUy. Pan, ze itrotro horpuBcm udojs: str tl-go lef^u micA^ca do SU- 
Dkdawonra, tUml^d do Kgbylkt i 9- go pr£ybtd^««x do Modlina.-- 
Fotlteroos wraynkic oddziały, jaktc snajduj^ na ćttJOtie od Sicdloc 
Oddrisły fiTTCto pulkovaika Janowicza I majoru So«u^*ki(^o> poxo* 
■lawTODi; nad Biigii>m i w Mtńiku udod?^ lig Eakla do Mcdltna, Ld^ 
wAlfld |«AHki«^ korpuKU. I'nn więc im dasi, poinb jtnernlł-, ri>j!katy. 
nł6aaodowui]rj|i?y (Podiiuwno) M alac b o w« k i." ^) 

I'o podłnniti togo Tozkuro, MaUcbowHki lam opowiodd, te :&• 
sUnoniwF^y s!^ Did kierunkiem horpuA^wi 2-mu iJiiDAczonjiu, aa- 
uwatal, it Alcuowtiie 4I0 roKkaiu z dnia 6-go Wnci^oin, korpus ten 
IV Rału^tynic maJdowM^ «>f niotty, & nnwin w dnlHuym maT«£ii Jibhia 
«i( ku Pnuiu, a wi^e, uutoaiajj^c trriu kiarm^ck tuuJŁu by£ utulti* 



Aq GJia^ml HaaiijTiija. 
JU lliODtfiu d« TOiu p«4voa&r qa« Vanavla *' mL i«aJa liUn npr44 
aa aoMnt d« dmi jooriw Non troi^oe oat ivaoi]6 la villc et cni pm La 
dtrMioa do Uoiilia, afin conctfctror lontH noi foTf!i>«, Voui; vnni por- 
t«toi aroo votr6 CMpa U 9 du c^ m. k SCAiiistawt^w. do U Tk Kobyłka, ot 
la U Jh Modlbi. Vou» Taiiii)Mft'>r«x irniA IA« dAUi^bfrmaEibi qal «• UouvanL 
0Qr U ehaiuaAo d« tfUdlco; \<* d^ttahoiaititta 4ii Lioutacinct-coIobAl Joao' 
vricE «Ł d-3 uMjviir So«iiiALi, pD»t4s itar In Buk ^ » MtA»k «* rcjkdroi^t do 
n>Ain« 4 U<4lH£i. ea taiyuit l« moiiycmeat d* rotr* oot|>« d'annj^ Yooji 
JeiLT donD»r«x. Mr. lo G£ocrat» va» ordrea on conio^ucccd 



vianyiii tv AiTiji}h prtci kor[)D« ro«yjshi> ktAr/, jak cna tłoniruoco. 
01 Ul wtijŁi na, Ir^kt SiciJlechi. Pndo, iega «amc{EO dtiia wtecurtnit 
thi drugi roiknz: 

„jAbtoniu, ń. n Wrx44nU UZi r. 
l)o jcnerob Ramorioo. 
Mam lionor u|rrzcdxi^ puna, ko ntnc wojfkti opiuictty 
flr«iAw^ pci cbroni« dwudniowej. Mott i je^o prt^ci^ttk »& 

«i| w r^kacli nieprryjndek. Naitie iro]*kM uAa\f tl^ w k1«^fik« 
odtina, j^ilrin nuttiiy Kuminr ■koibr4*ntron'h^ mazirutkie nji«re vły. 
hn ic ^iioim korpiiffm »ki«rujc»r tic db KiLiuirncryk, gtlxie xi 
(l£i(ux m^t p(»tavriofiy nu BugtL Priei3«itwe£i»ie»£ Pan w^ull 
rfrodhi, nbjrf niłłgł fr/ybjć I'ł tego nti««]ą» A) Kuwicńciykj^ 
mi pranym brio^u itugii £ac£cka«i na AaUxc ro*kft*y. OJbjwaj 
drogę, zMcrretif Pad mczj^tUic odikJały^ a miftnofrtck po<lj)utkowi 
JnitDwic/a, ilojEtocgfl nud Bugiem i uiąynra SonAikićgO w Miń 
pficer, uM^vcA rmirjtif^, ni& ins(n:kcya iłc»vtiig^ ktdr^ P&iui 
owi SIC annioilla udfi«l)^, Upnedram Paoo, » j«iier&ł Kru- 
ki tifun^ł «if te •inno^rUlift pTC7C«ii Ui^du I obecnie nio z*}- 
iatlcega 

Ql^wnn(l(iiv{»liQ[r/ (|ioilpiitanD) : M ałaolia v« ki.'' ^) 

Z rf>xkju«ni tym po«Uay hj] kAptton kwatencistruMitnA Ko- 
wflhki. Jcntrat MjLlacłioinaki podaje* tc roikaE Uo po d^akru^ byl 
kapilancwi vrydyho<rou odczytuny^ aby na prtypfidok poitzthy loi* 
wcsenb go, mógł u^tpic opo*fficJ»e^ co n' pobk umicrsl. Prócz tcgi\ 




\i JitbloiŁii^ te 8 Sc|itcmbtc 1831. 
An G^nńnil Rtimoriiiy}. 
J*al 1'boiiDOttT do Vovui pr«T«ik]r (^iło nos tr^ap^t oal eroenń U" 
V«x«oirie npr^a vn mMatit dct d(Tux jotira. Lo puui «t k litu du pi:i)t 
o PTAf^ft ttn tTouvAQt PTitm l«« ułoinc do Tobii^mi^ Nm tro^pctf ont 
dir«3ctioii do Mf^dlin. ofi uljua (ivo&4 Tiitlccttuii de couooiitr«r tvuu« 
fr>roAii. Vnna yciis dIHj^r»T ftvAa voira oAfpi d*ArmAa ntr Kwn§«ści^k. oA 
Yoni trourerojt ua ^joot ^Łftbli stir U Baj:;- Voii* prcndrM vc« paosorM) 
qnn vnufl pi^łul#3 fkTTivn In 10 d. c h Kamtr^cryk o4 voim lUieadrni 
1« rivA droito du Huf; du ordr«» cl^SricuTB, Voue ruDM««r09 ckemm faf 
loiui non dolAchnmoniA ol iiol.tuninonr, ccui dii LltmtcaBiit-Offlcii^l Jo&oi 
pottA anr l« Bi:^ » ilu mnjor Soainalci <iui ««ł trmiva i MińJik. U'<tih^v 
porl«iir « dof^ iujttmcU^nił voŁ-bAlc« <iu'il ne raan^uom f«* A vomi cotnatia* 
nic^ncr, Mr, l» 06n6ral. Je vciui4 pr*vi<nH qti» In O^niWl Kmk(łvr1*«kt 
■'tai dAmii do ton |iMte do pr^Idrat db |Eonvcntcaioal^ et n'<tt] o< 
<iunŁ KTionD- 

Lo coŁnmaiidftiit »n Ch^. Si(cc4 3laliiolkovtkk* 





— 33t — 



u«iO]« mu ilino luftiukcyi, ki6t^ mUt ikwM^ey korpusu jfoih^ 
w crciEd nutfpujftc^: 

1) aby Jcnerat Ramorino 9Cflr&l ti{ jnk naJ4{>{euQl^ [>oł)«f7i 
z ^ńorn^ arnii| ]miI Modlitiein; 

2) ahy anikal epolliiaiA z nicpr^jj&ciclcnir a jeiaW iiapmłiilcij 
lub tac«:{'toiiy h^clxic, uhy t\^ br^iml, !»tłiTnł sig pncbii^ nic robiąc 
jcdoak 10 ^i^aji:; strony tA^nćj ntcicpnój (]cmonilracyi ; 

9) c^]yl■J' JAlift cmiAna niŁA^pi^ nninlu, aby ttns Uuf »ic uwie^f 
jbnOo^m podstępnym donłcńcciioni lub ro^knzDmr gOyt rcprtzcntncyi 
nfttoilowa cAffiic prxy głównej aroiii pofiMiajO,* 

Jttoerd) MałacloivEki zftwtxo iro«l<Uv-y i nic«pokojny o korp» 
B^norioA, utfi pntcital n% poflanui kapitatift KotruUkiogo, lccx j^ 
*«3« duia następnego, 10 Wraftink vtysAoX ^tQg\ego oflcent hr. So- 
bol«n«kiego z iluplikuum rutlcn^iw wydnnycli. 

Pii1Lovriiik J^jmKijiłki Iwlerd/i^ Je Jinlrn*go wikajM pnjcst prjLOJt 

kipitou* Ku«iU:iktL'g<] \iTzyt\mitffii Jej^crul Ruiuiiiino nic oilubiaL 

^i«poJ^ft to rtcct kiedy jfik wiadomo vtty$ty inni flaj»pciko]nićj mię* 

Uij glówn) ftnii% u kcrpuaeru S-gim pr^cjcfdiać utogli j cliylji \>rty- 

"piUM^uć pr^dzi^j Ineba, iU: w »tabiu Uamonny mci>crxuilvk panonuL 

PicriTM^ kflpiun Konnltki przybył i vr SiciUcticb to£U» jc- 

LpemJowi dor^csjŁ Rozkaz bjl u-yrniuy, kcrpua S-fii |N>ipvifi)on byl 

E|«n£ w»kD7ttna <lrogii TVi%zai i polecenie iputait^, Tymcfuuem ida- 

Pc^łucbAJmy najiiiud jnh hnpliau KcwnUki tpelmente swojego 
|i<irbiniiicŁun puJujr, bti^ to jrii puiJiiUi^i]^ nnit^pnycli of^maA i a^* 
4lóv. 8| <1vLA CG du Irgo prrodiniotu jcga raponu etyl! pisma, alo 
DA nSc«xciifacIc ule r^ one x miUj zgo^lnc, 

Powróciw«y do giównL^ kiratcry, id*i aowcmu wodłowi jcfto- 
rniowł Kybióekicmu raport uMny i ruporl icn jak «ałii podcijci nio 
byl >ani£ do kein^ sslubo^yoh wci^gniony i dopicrc ^y v'oj«ka na- 
we do Pru* Tro*zly, pułkownik K]omcn»ovrfki, pdoiacy obowijiki 
«£Gfk iitabu w Elbli^^^u, zai^^dal od tii^({u na pidmie r^^c^oncgo ta- 
pcnu Jako Jo aklókv p^trccbncgo- Kapiliin KownUki uczyuil Icniu 
^coduf^. Riipori Ipn był^ jnb wUjtimy^ iiklndmiy po partimicnic- 
Pecnyin t^aaie; Jednalc^e orio<ri- len w UrScJe fwoiiii do pułkownika 
Zmuojtf kiego lapcwruaj te jc«t irgodny t tcm, co tuŁnic v Mudlmis 
iv<jJfowi pudiil. Drugie j>i4(iio jc^t daleko pO*Ariiej«ec, dnts 19 Wnc* 
śnU Itt34 w Autcnll |>od Paryiccu na f^uoio {lutko^iiika Zmoioj- 
«ki«2o napiMinc. Zamio«<c<ainy te luftmft i oU raportu un^vr<^d 
SEicxyDar»y, 



— m — 



,Do titiibu głównego kopitac »EUbu IcwiLtemilflnosIwa Jcnaralnego 

Si^jKJHmc ilo oJcbniucgo roskizu od naci^tr^ego wodui datu 8 
Wrześniu w wifczor, o goil&iiitc dii rii»}tciii nA StaiuiUw^ir Jo 
Kftł««c>iiu, gdzie nu unkdc SiotlJcciiun mmt«ia sn4)cM joocrda 
Rjniiorino i >alioiimniko^n6 mu rokkoz, ulebjr j^octnJ t«o s cftlytn 
korpUMm, nio tracąc nni chwili <'2Ł6u, udił »( i mUjscA, gdzie «c 
intjduje, 0Q Kamicdezyk nad Bugiem, gdzi^ ma mosi pnygorioniin^ 
do przejęciu ku MoiHinnwi tlhi pol^i^rniji n\^ z głtmui^ tirmi^p mn- 
kajj^C wfljŁclkitgu hjHJlkaum £ uitprtyJHcitlL-iii, vi;rj^A)»j(^ ^^h^Y ICnto 
oOiue go aUkoiTo^ uicz^], D»ia d Wneiwu o godiioia l<^ |>o pcK 
idnia CDolotlcni j^^cmla Kanion na w Sicdlcncti 1 iuijrchiiiij>«t mn 
LomUDikowolooL wfl|ii>uiiiia»y ro£kc«i. Jiruerul liniŁionDo, ubokvnij|4 
ia WGJCC^oi^j nic odebidl j«go, oiwiiLdczyl mi, U v tt^j chwiU jiti jest 
^on iriulnym <io wjWornniii, £e oci^kuji^c do d[)ia 9. <]^ gwlcitty lU^j 
10 wiaiJoiuodci t gl^iirof-j kwnići^ bt!Z»kuicciuk, «>df^ «if ff m»- 
gljrb ukuł tez noiSi^iiLob, tiiAyl roil^ wojrnn^ i [KMatiowtł Jniu it-goi 
ttdoć sif] na Lukt^n ku Zu]tiuAi:iu>t> (icei^cwue \>yi pontinno ku Zu- 
iHctu»tovrt) gdxtc min) nucić tngat tiu WiAle i pol^Cfljrć al^ z j<iA* 
BoA>ckiiu. 

W chwili £Akoniumk:>waniA ro^kiuu korpus jcocnJA lEat&oriiio 

■oalazłcm rocłtłłony jak iLoiiępujci cuIjl picchoia i jtdna brjgftdft 

ndy pod ł>ukowem, jediiii bry^^da piechoiy i fcomp^uje Drt5leryi 

EftpAiAbfl Fri>k1ioh pod dowództwem jejK^rulti Zawadzkiej trzyiuaU 

rc nud Kłwirryjiicm na s^ioeie, t.wcr^^c nrjer^gardę korpusu 

i x«»Wii^^ Bi^ ud ytucamyiy; jtfdiitt lirj^gndii ji^dy i ckIj jiztftb 

L. BuDOriea w Siedlcach, Tego/ dnia cały korpiu skoaceaŁrcrva6 

mid pod ńLikowcn) i dalszy miLrei rozpocz^jć. 

Jcnonl Humonno dul mi za powód nicniolso^ci uakutcozni^ji 

[przyniezijncgo rozUnju, £o będ^ lak roihiony mufialby przviifij' 

ini^j daietj jod«n diniciO dla zcbmiim Jii^ ini^dzy Si«dlcnmi u łvalu- 

ejjoem i rcitpoctfcin mir*za ku Bugowi; ie korpu< jencraU RoMita 

pfMii^Tul li^ W['[alt wtdliif lltigii tcii Kamici^ciykovi n 00 u^^tie mrę* 

ds) SłcdlcAim u Zliuf^zyiiuui kurpun kuwaltryj uiefiHyjaiUrlakirj do 

fSOOO mocoy nic apuezczol go z ocsu, *, mnjtc zm^fonych ludzi 

1 koolc, nic jc^t w Ałunie zrobii furrowitfg^ innrczu 1 w ruchu do 

Kocuiei^oiyka mó^lhy wyniiLnlf mc ha Atnk z boku. atbo co Pi«jgor* 

AZA bf^ uprzedzonym |ir>cz picprKyiAcicb- Nia omiotzkaUi& zrobić 

jUHftgi jcoarftlowi iUmo^imo, U gdyby caiy«hmra«l Hyttal ruocoy od* 



— 3M — 



komtiTiikiic}-), tinńgll>y faHonifly ijm M]x>aob«aEi błoTnieia rtckę uiikq. 
tecf&tf inortE waksinn/; do KumMci^-kft na acta nticU tflfri«tt>, 
x«li«cu, fe korpiu litnw^ki jrnf^raU ItoM&a majdounć al^ hm ea 
wysołui^ Siedlce, pcHltu]^ [loplnracuii/cli ubjttAnieT^, J^ncml Rtmo- 
rioo cJiriadcEyL tl ule luiicui tin^cgo pM lnu o nimi a, z cioin trgoi 
dnia o godzinie 0<j vjru»z^łcni DApowrot do Modtiuft- 
ModUn, I* Wracania 1S31 r. 

(f)odpiAino) K c w a 1 a k i," 

,Z S Aft 9 WrT«^Ti]fl, mi^-Uy II n 12 godr, w noojr w htraU- 
no glAwnc^j w J«bloniur* udebmlrm naknt inpkcf^lounnj iło Jeru 
lUmoriiUi pny Łcm instrukcję luId^ nattfpui^-4: 

1) ^by jcDcrał lUmoriuo udnl siy dn Modliiłii; 

9) nby n mun#:rn tjm unika) wfzdkit^j hiiwy i diUlnl t>lko 
odfłortkto, tGC2<pbQjr xa^, aby tiloio broDit ^i^ o ala nlola: kicnii 
mftruKii miol bj^ na Karnieiiu^k, gdrie mo«t by) na Hti^u potli 
nicny, o cjxm minleiu upnwdiió JcDcmlA HnmoTino; 

3) pnnifornj w glóirnój knniorio ni€ wi&d^iaao w momcneia 
wydaniu ti^j ii^.rukcyi, v jakich ukuliccnfi^ticicli znayhtjc ni^ jrneral 
liuuorino, przeto roxku nic byl wydany poiitivcment do wjfAont 
ale tylko aby j«atr«l Kaiiionao cmlósowal mc do mc^i} o ile to MTnif 
ta dc&94itc dla flvroj«^ k^rpuitu. 

Ojtatnony 1^ iDslrukoy^ praybylooa do Stcdkc d. 9 Wrio^aia, 
między 4 a 5 godEica v-ieczoT«iti. Tuiaj ia«u!oni *ztab korpi 
i aryorgardti kc6ra wi«»or«ro mlila opitAcić Stodlco w dyrekcyi 
Łukom^ gdi&e w fyrn i^r/ule ctoTo korputu JtiiF gic inajdoeniłor kióre 
wyru«^t> U^uł dniu pu radnie nojcnut^j. Na tćj nuUic, juk mnie 
aam Itauwnno opowiadał, Hact^la dccyzyu udania «ic ku poluduioMJ, 
a to w braku wA^dkich roikac^w od aiiAbu Równego, na któi 
akooccntrovany korpus pod Siedlcami ocukiwol godxiri dwanoj^io 
jut po odubiuuia ^Ufotf od wyslaucgi^ do Wanrawy awojcf^ ^ju- 
Unia wiadoiuolci, io Waniat^a taj^l^ j««t pnee Hojsko roftyjikie. 

JaiMtral Kamorico 1 jug<» tcef HKlabu |>o D4.lczy!aniu roEluuni, 
wtl^WMy fnnie na iwr^p, of^wiiulrsyli t ruta nicpodobitTńiiCwo ivyko- 
nanta n^kasu t piewMc nłomi jenerała IŁuuioriuo było: 

pWfltt korpua armii jc«t jcdcn.ornliionrany, £1c«ci« broDiK War- 
fiawy i ^UciolUde bród aktodoA, nie chcQ wi^c e Matul ładoćj My-I 
cmoicii Zoatnwdidcio inmo bez rozkncow — m^j taintar jeat po- 
wiifty i kicruntk jaki naam obrać, i>ostnnowioiiy, ruch aaw6t jutttf 



— 334 - 

MBjini. Wr6Ć v]fc pftn i powiedi gtdtfaodonoilx|oemii, ta unit-* 
nony jctt(cr» prtctjeSń Wiidi^, ahy hi^ )tL)lQ(*-£y£ z rectTwatni i dalitj 
pTowodi^ić <«ojrc. ZDr»}d>ic:i« ninio w mojcwódctwic Kiakomkicinr 
ubv Oli koiDUoihoimć rotkuzy glónnodofrodz^cf^." ') 

Po tycli wjriuAch J^dulcm ot\ jcncrnln llnm^rioftaby nanic ob* 
inU o położeniu korputii fik po«UvłCDL{i mnie n* mo£tio^ci xdanift 
►porLu o iyu\ie \ powoilucli nUmoiuodcl wjhonaiiiA ro3kft£j. Wien- 
cxt\M jcnenił Rumonno roilodyl koTlę i llf>mac7)-l swojo pc^otcrtic 
Ł liicpo^lohiicłUtwo wykcmnTiia rorkn^ti^ co JBU wjttiienion* w rapor- 
tic' moim (mljUUcinuiłj'm w pMcmku jeiiemta Molurrliowskie^ lilti* 

W di^u cftłćj rokiAowy, jnk^ luititcm sjcrcrnlcm Kaniorino, tvi- 
dooEDcm bjrlc jogo piuowaiiio tiij^'^ acliujiu eobq, tiacUij njkooaaicm 
r^tkaftu a przekona niom o ^nko^Jliwo^ci i nicpod<>tficiuivic kulawo 
iegcoi Jopfbicoia. Njikoni<^« jccora) Hnmcrinc pr£yv'i%£uj%o 419 do 
mojt^j iimrqlcc-yi nitncj, ha MuŁ^pie^ In wymłani'], nkbinl n aitj łIo- 
EAiectno uiiOVAlmom& do driałanin^ jnkin n tij chwili iiwaW ta naj- 
"Łtir/jrstmeJMt! j jyumjwii iiii poleułtme w^ituumi^zcuiu pr^tJ Ditrii^lnym 
irołJjrcm poyroitów &«vGgo po»1ano»icDiai nic dajnc £atlrq (Ktpov\i<xixl 
aa jiUuiio, giiyt w^tpil nuwct o niolfio^ci bym «ic Oo^col do Mo<]liiui 
i nic wpodl w r^cu muptrzyjacieia. 

Gdynł jccł^nl z jAblonny lio Siodloci mijając brygat]^ jcncntla 
Zaundjtkiego, kiórA «L«l£ tui potyc>k puU BoUmcukcm, AafbntAj^G kor- 
puH ji:n<!ni1a Rnmonna cd Wur»7Awy, niiAłcm «poiobQo4ó przckooa* 
yiia fi^ o nieulno^cŁ, £ jah^ P'^}'^'^^ ^J'^ rozknz dowóiltcj kor|^iua 
111^4 crowiiiiiu do Frfiikowfi. Jenernł ZAWAiUkS tądMt aikmnic mko- 
muTukowunm roi^kozu, jaki ^vil^ciii do dovi<bdrcy kor|iuaii, dodijfC 
ic odcbrut od (cgoi roitkAz udADic 0!^ do Lultowo, jako ArycrgAida 
korpiuu, Icos ±c nio nayili tego wykooAĆ i p-Sjdtie do Modlina t hry- 
;adi^. Widtac podobne u^poftobiorio trgo dawóinry i n>o tlomACs^ 
'idg jomLi bynajmniej i r»EkAxti JAkl wiodłem, zapewniłem go, łe j«* 
ł«U tajdfie j«ka TmiiinA w d|0poxycyacb jcacrata Hamonoa, takow% 



') «Votre cgrps d'AnD4« eat d^oialiJs^ Ycm ATea mai dibodii Tar* 
jiovie, TOtiA vnn]Ar iltV[icuier loi armn*; Je ne TfiiK xvi^'\t Hucim ooatAfil ar«c 
Tom. Vouri m*ftvo4 Uiaei poca ordrcu, mon piuU o«t prin. et U dirćelion 
i|iu* !c pT«iitl» tul art<t60i lo luouwcaaat iii^iue ebl en pleii^u ^ammiUob, 
ICotoittB«B vt ditM AU O^n^rnl en Chtf quo JA atu* forc^ do pAMor la \'utuk) 
ponf rajoiadrff Ica r^orro* tt^ TArm^A ot poar coaticucr Ia KCłbfrc* <.~'vat 

latu 1« palAtmat de Cnmoyii^ ^nis rau.1 mo tradTcitia^ ponr no oneuuAnl* 

{nve loi ordro* du oommjLrtdfutl mi cliof." 



I 



— 335 — 
nie wrrBnjflc ukoniiinikujet Wfknt^k cscrgo, e&p«wmt mnio, £C 4I0 

lem jecerulowi Zu^adikii^mit, i« nie ma Jbdn^j iniłin^- i i« aia on 
wjrkonntf no mu pokconki. Podobna uicufnołłc^ mogin Pgry»iouai! 
i w S;edic4Lcli, ^Ctla J^ilctuI Kuiuonuu ie^uuji^ mnie dul Ou srofii- 
mienin potrzebę przciiulcicuin o tcni (X) uioilu w mojilj £ nim roxmo- 

mloó dobr^ iniut; Ł otljc£dxaj unUchmUM,^ M 

Za pn^bvpviD ilo Moillina i. 13 x miui, lOfiuli^ru nodtcin dh- 
cx«tn^Lii jcitiTruła K^bJ^Aklcgij, klijreinEi Jidalciii ushiy rsport x iA(^ 
podeittwiw nA [x> mnitj odponicdKiał tyllco (c nJawa: ^& to dobnc** 

Ttthie 11^ dn-A jiifniik kAjiiitiita KoiTiil-ikirgrv, W nich hnftfly Ia- 
%wo du«tr«cie róirikę i oduiiuunc^^. W kilku piiuklaclj x uili^ m^ 
nie /gaJinji^ lecz {^Kiwiia i aUDOntcia rdinlcu atchodti w tJ^tnycH 
iMinikcjftc^, JAkic od vod£a mioł oTnymać. W pijmio pierM«Mmi 
Cijli racirj w Toporcie tirt^dowym podaje, i& Blooownio Jo od«bni- 
n«go alccoiiia od wodfA, Eakcmunikowul TOEkftz jenerolo^ti Hamonao 
alobjr 3 cdilym korpuietn, nie Iraoic nni chwili, cia^Łt, tidal (i^ do 
Kamleńcjyka i9la iioł^czeniA si^ x gb^iwD^ »rmi^. TutuJ j€vt roikai 
•Unnwczy i xgmbiy £ iirirj ui> j«nerftt Muloclitintki w iwojcm jtiAmic 
o4vUdcu. W drugitiit pi^iiLie, ktiio molciuy natwAĆ prynatnco!* 
kapitan KovialeLi po upowUdtciiiu luAtrukcyt oUKjmant-^j, OmUJe, 
a iKffkiu len nic bjl w)diLaym p<*H(iz<mcat do wjkoi>anui, ale Ijlko, 
aby jcnorał UfluJoriDO £adio«o^ol eiij do niego ^o He t& utną c« do- 
gcśtu* ilu swojego korpu»u. A wl^c w^bór doHÓdxcy korpiuu byt 
flOflUwioay. 

Uhc)C occDL^i po kŁÓrćj «ironio joat prawOa, irtebaby ai do 
o«obi*toici tchodcLĆ i wi^kojra lub mnEojAoą prawdomówność 04Ób 
OOOKLiaJ, J««t to xiiit«xo niamilo, a tu, ida fii^, ni«|K'Uzobn<'. W na- 
satMa pncbonaniu caU kwe«lya mi tom polega, ciy Lfumonno mógł 
n)aliax poł^c^eni^i ai^ z główna unni^ apelnić, czy nie iiL<^gl? Jtt^ł 
lodgl, natencams inne priiyczyny i rai?ye nic ii^aj^ fndni-j nagi. 

Powody, jakie Joneral Kamonno pod&l kaiMUujwi Kowal^kicuiu, 
dU c»go ku Modlinowi matz^rowo^ aic moie, były noitfpuji^e^: 

a) Ło korpui jrgo lek JG«t rołtotony, i£ pomcbiijo najrontfj 
dojoii ctniciff aby go moiuA micdiy SłedloaDii u KiLluuyueia igro- 
nudtić i oianz ku Hugoivi roipodf^i 



■} al^obcc d'avoIr bobnc coAlcnuKe ot parias sur le cbanips.i'' 



m 



fi Ib on laJMtfr i kosie ■ ■ t ewi C t |)fvMo l bg>qwiwfo ||M^ I 
•M foUi SM nolit i w nAm do K«Mt^c^4A nate iif irjaia«it I 

ttjkA opnadsMijai; I 

c} tm głńwM Krab TffffM>»n1i«gitM lii bfooib Wtr«ttV7 1 

1 c^DB ńotf^ hto^ pmco oo di* Aet «M i nif iadnć] Mjcrmnki, ] 

bo os iWl^ <n3p£ p«««Ja6 witnm i ■C&owM ^ (n^ił jvł mdi I 

tak 9W miwi: i 

.W TU^j Hoaćł powodjr, cserpuie wt wiglgdAch e^«t» vof-| 
ftlMWfch, ale;;aj§ z Hlonr Afrojći ronnńtyHi wdM M Óont i Ołc«koitco*| 
njm rt>ipr«wom, Ws roi«iail<4£ f)4i« fcooSoctaio OiCaje. kMjr *U 
d(Hr«dt- jalc lf, IctAfft flM^ ttft uwftdM «io«Mc«« liDrfktuu IL, kio^ 
po kftpiiulwrji Winiflvj uzful, te tat wjp^ila muf^roMro^ pódl 
MotUtn, ale » kinnicka Bitm prt*rt«nj«i. Kif^nuk pf-c«dviij| 
nb«xpic<xd go oO ^oUilanioka a» do itt ranków, j«lŁiEinitrj go tno*j 
gin k»pituUcj& yfmttzŁwj obarcuf. W prxfpttf2C*eoiu x*fi, J^ po] 
kr^kkm wypoci^cńi pod Modlinem wo^tko uo£e u owro viojQq| 
fooipocifó, ktcranck len w EomcnAtuo do«64cc7 korpuMi po£o«u««Jj 
ikmjfrh^ciwizyttu Korpiu 11. bowiem, gdybj nti u«lal »i^ nojmokH 
HJ OAil nicprryjacielttn ikwnnut, pntjepicuylbj |rrz«c lo iiAJakut«-] 
»oUj » wojaka t*bnn«ni [*oil Modlioem prtjwrdciiue xAeliwiaD<^ 
dttchiu PriefFunle, HkooocntrowmDte pod ^iodKiKtti wryakich sil ba-] 
•rz^rh wikaz-ywnlo ko&ircznic iftk potąetone vojako nt ^^, fift dt<j 
inoroli»cyc, o w o»Utku oa clol^ott brooL* ] 

W^c aacidiiy, EffU*£C£a kleilr aitiMytiik looanii wojo; hleruj^ 
fnoJU; mic^ wiJokł politfCZDo. ntc iFftpioij, ab^ do podkocicndn/cli 
to fltdtfoi^a^ eif niogto, Jdcliby kaldeuu woj^kgwoaa iroloo 
politykofr«ć i podłóg iwolch widot^ó^r opcnicyt wjkoojwo^ do 
golb}^ wtODCJia* prz^iiflo? Z Ećj zaiady wychodc%c, w iMiBseni u 
maniu myloe i€4t odwołanie «ijj pułkownika Zanaoj»kiego do powodó* 
polil^ctnycb, dla kiorjch rmk^sy wodu przez Eamori^jj w}kc»iaai 
aie bj^ły. Dla jmcrała Haniontio jcdytiln i^-lko uniAiA mUirariia ini 
cz«nio rai^ powinna, 

Twierd^cnift to £r«szl) nic lopHiiio k. prawda a^ zgo^lnc. ?d 
anDtft po utTn^oiu \\'tmxavy j:dvmor*)ixowaaH była, na duchu ujn 
dbkt Die moiua temu sntprEcezyć. Ale to wacysiko nio m&alo w 
mc TrtgniinjtiCfgo, nio mifllo eochy jakL«^4 bufitu, Motaa racti 
iKKJaiwiać, Jo w^rćd podobnego taniio#xaaia, jakie cirakuacja Oojioi 



— a37 — 



eUA, kiedy vftE6lkj« prawo nnlcialo ft vl4i]x& w nl^bjcK r^hocli {o- 
ftftr^ Moladiowekicgo opoczjwalur lik mob ni«par£f^ku ni^ oka- 
nlo, ft gdy armia |km1 Modlinem MjlccIa i KaoboBOWoltt w kilku 
dni^h jul purs^ck byt |>r£y wrócony. Tot namo b^lo c ovcnk ilo* 
łe»>eai brooi. NoA^a nx>}«ko nadto minto itcejcia bonoru, aby było , 
sdoJtw do proelój kopittiUcyl Cg do iruklowAnin t uktad^w x Mo*- 
tkw^, 10 »Utc miały miojjicc, leci w nictom nie ii^pra w ied Liniują one 
Qi«poi4iiii3tcr^«tv^B tUnioriaa. Ki^t odbywa] x Moskwa iTakiowanta? , 
Wladia uiijwyU^ nnrodait-ft i onn jcdoa mogła je *pi^^ i uwnnć. 
OJyby lijU )n iuiijni1«, oiytby jenerał itaniorino mógł tycłi tiklatdi^w 
DIO prxyjt6, uie |ło?ĘLiiio«-ii^, wyni^tiy LtjTil i riłkc^w paclritiSi*? Ciy 
mógł sobie poGMcbimf, Jt« uojftko nlnHiA^ go bftiUio i dntrj Mojnę 
ftlowodalć leckcc? Jcąrra) Uanioriiio tl6ruac£yl aic, ie jeat cudso- 
moMtnii i« o aprawic polpkiój decydować dic moic i ZAolnoia mdy^ 
wojenońj t^da, Jak^ciby teru, wMd Łak atanowcccgo T^jpadkOf 
dcnUI «-a2yMkivgo cio luluchać i na awuj kafb wojowihć? Co by- 
łoby luat^pito, giiyby eala na«Ea armia fiOcki tyai^cma jiUc^yla n^ < 
pod Modlinem, tego zgndn^ć ut« moina, mla jeal ptrwnom, le pod' 
Modlioeni nie byb gońca po:cycya, jak pod Siedkami. J«te)i wf^o 
jriwral Ramorino i jrgn ^Trf ■iTta1>ti tnifM ta rtr, 4f gtiWnn nrmia 
do Siedloc uie pnybyla, i&nie si^U i ich spotyka, Ło pod ModtJii 
nk pociągnęli* Lccjt co )c*i pcwncm* it skoro pałccneiuu nnaiycli 
Mti^L nio na^^pj]op olydna kor^iusy bcx walki, bc« krwi priekiniOf 
fauuoboto bron iłoiyłj. 

Kie powiadamy, te Kamorino mi^poAliUJ^ńfllwern ancm zgtibil 
■pmwc PoUk», bo ju£ ona i tak była aiedolgion i ku upadkowi cig 
cbyliU, nic lawtio ot^iatoio cio«y ji^j jon«ra1owio Hybii^nki i Kamo- 
mo sadali. Gdyby Hamorino bj\ pod Modlin prryd^ga^ł, wypaikl 
wojenna nvoie ol« byłyby wzięły lepsiego obrotu, fx> oWdotoy Ky* 
bJiS^i, nie wiedi^ Jni co ma rolić z 30-!y»if<^neiu wojakwan, tem 
bardziójby 50-Łyft toczne n^n kierunku nado^ nic potrafił. Ale z pray-* 
hjtaem UniDiiriiiu mogły 1111^9 uyUiry wcdza Eia«lfpi^» a SO tym^cy^ 
V r^ku sdolocgo człowieka mogły na loo ?pnwy rówoic pod wEgl(-' 
dctti miliiaraym jak i polilycznym znacznie i konyetnie wplynaó. 

Kiody przybył kapitan Kowaliki do korpiuu II., powicdxic- 
lUmy, £c Kamorino odbywał przegląd wojaka i U z azofofn #EEatiU 
WD«z)i do picrwazcgo dL>mg po drodze, aby odabrać ckflpcdyey^ I rot- 
Mt&^iii aic z clieertm przynłitnypu Przelało godzio^ irnab la kunTc* 
mcya, W c^aiio łego ^'iclu bardzo ofieenjw i^roronOzilo hq przed 



— ^38-. 



idm no pliLOUt gdsia DAfnilft ai^ odbywała a aekAvo4S WBSfMkiJ 
lu prowadzitn. Po ikoDCłoo^j tconfereflCyi* jak job«rtt GftwroQ»ki po- 
ilftj«, jnn^rat łŁimorino i j^ri wtt-t tlnhM vyKtW n tlonan nt |>bir 
i w*elu (jfictirów lupylywnło »ig ptitkowiiikn ZniiKtJHkie^, jakii> rcn- 
kaxy «% pr«^inciion«, ery [>ol:^r:c£cnio £ gl/iwD^ Drnii.! ju«t tuik*- 
[UniG? Od pcmI etoffCm honcTu capcwnmt oHc^w. te d(7 woli do* 
nódtjcy korpudu jcet soataifiooo %vxEad^ dyrekcja, juką jta najic|>e£) 
uzna. Mimo tcknlu, ainowa rozkiuu jcdaalc przebijaj «ic amcz^ta. 
Wtoncta* j«a«n1 Gawrońeki po naradzeniu aiff t j^n^rnlnmi BioUń- 
sklm, Konarskim I Scnnydc w Łukowie, udat się du Jea^raU Ha- 
Tn4»riiia dla przedjtawiimi^a ir, korpiJA 7- głównie artni^ pot^czfi^ 
sif poulnłCD* Leci do^^odfCA korpuau oJiHJuicdfial mu, £c fliidtia 
Emiaiia w rciE[>ocic(7<;b ruchach nic mole naat^pić 1 £a wvd£ na- 
czelna o wazyttkicm nkwiodomlonj^ zottaL To tćj odpowiedzi jcnc- 
rałowio uznali tą powinnoiA zapi«fli w protokóle rady wojcnaiSj, 
1!' Opolu odbytej, proteitacyy przeciwko ruchowi wykonanemu. 



ROZDZIAŁ XLVI. 



Sun ftnnŁŁ dmsAJ pod Mrtdlineni f iJer^idiioA^ RybiAnkiF^. — DfeUic irftk- 
l«vuiia i cbytroA^ Mo«k4li — Ccjn&flśoi Hxi|dit i Sojmo. — Po d^wMlsonia 
o wparoin Amuoc^ua do Galicji Fnstkk^wu:^ birswarunkoweK? po^dotu* 
wyiDAipL -^ Fnjjqd« ugo pfft«2 ndq wDJ«aii% — Ifficatu^owckl wt«dy 

1iVod£«ai wjrbrAay UmiibikL 4lv woj«ku prrjjitć gi> uin rJifr i RylilAHki 

nmud do irt^daj ktboi. — ^ Łnt1iftjkjąc« t^doikU, joJdd Uarj[ uit<i^lw iiMsoma 

pnfwoń — Sybtńtłki wktftcift do lVa« i t«ra broó akUdn. 



Fod MoiHjDOm tjcacauenii poniowat W(ura£ava bjtA ilmoonft 
i Ijriko tolnicn poi^tutot, yt^dz wi^c rnioidny powiRkn msjMko sta- 
,1IMri^ i nu nim oeiaiEiii^ rna/c nnHiicjc iKilcgaly. Jetieral Kj-biiiiki 

^Iby liczył i mt byl bc2 loiług, locz £adnych wylsiij^h ^dolnoAct 
pMtftdal. CiHfiuc;^o umysłu, ^bćj voli, poddawał alf luidemu 

OffUtni EfpyklEf midi ntcy^ u nkgo. Pnypnsscsftó bcK wahania mo* 
iMt i« cif co mu kr««ki dawali, nio vrojn{, olo układy i poddanio 
iig mieU w tercu, bo im isaif^j xdoIny był w6di> tom pritfjłcio nUa" 
d6vr ilo akutkit pcwiiii7j»£«[n %\^ kUwuIo. 

Uodlio byl prefT[HilmoDy, »ipcbaiiy Dio tytko vuj»kiGm, ale 
jfMicsse £bi«gi«m ru^ućj U*lnc^cii klóm wrai £ wojakieoi ucLodtjb^ 
Byli vr Ijm lut^pic naroiiowyiii aajJbrLivr» paUjoc), ale lamutn 
i najsittpokoJDioj^i ludciOi l'rtyhjl tu i klub w ewoim kom^ilccit 

lOfu j«^ tobrania, niolinenia nijoly niiejsoo; oooboihoao jenenił^w 

rcsmAttooii propo^jrcynni, jak podaji jtnonlonio Dcnabiiiiki, Umlń* 
«lci I isni. Były uk±e sebriDia lycK co o akUdacb mysIcŁL Mu^tat 

Ą^ paDovać m«p(jnijdek, nlcupokojtiOEif^ Jcni-rnlunie vymogll na 
'llowjm aodiu, 1^ wydaJ roskiki, luoc) klurc^ vnyKy do irojeka nic 




- S40 - 



nftkłf OJ mieli twiorcb^ opndcić. Jenerał WronieclcI, muny te ipr^ 
dtjttoi^, loiuł kocnroilflniem twicnSTjr i daurnl niejako ^npcwniitaie 
4ci*tego wylłonani* rovł<oTii. Wienc^na lakłn S^jm i Rr»*l urn^ty «* 

Wódx ntcicln)-, urajaM do brouit wzi^l bi^ tlo pióra, do trale- 
ilonniAt do ni*soGVftC}'i. B>^ moiCi it poloienic oatsc po cs^^ l« 
itfpmwiedUwiAło, lccx trscbft byto i o i^dooici jaan>dovH&j iii# itA* 
pominąć. 

Mant&łck Pnailciowics wydtil po1(C4nif, mbf negocjacyt byłj 
lak proiroJione, ieby ciUlocioy uklotl do iktiika prz/jść oi« m^^ 
ft ch^tr^ lioig wiernie iiuiralicyo te dopcłnttL W rapomo carowi 
idAnym naiywa on ro wielka poJUjkn. Nicwicmy^ cay roibr*! M#>* 
■kwy c ntiriiiłoni poliikim lirm tiiiafwui nuiraay hyc nmie, 

Jcnerslowio Berg i SciiIhAnŁt wrnz t pT^tliyńnkin) prrjbyti do 
Plug! dla da]£i4gi> tmkfonaniiŁ i jen^r&I MulAobow^ki udii^omit wir^i^l* 
kiego ffdawatiia ni^ w ntgocyncye polityczne, jako do aicgo nic naU- 
t^ce; i^ynie co da rtcczy wojskowych gofowoM o^KMiIcsyl. l'ntt 
Umatfc nii^dty joncmłcm IJergicm o Muludiowctkim r:4iiTirl%, -ItłgiMlcio 
iMtriciono do cinmkuacyi Wurtca^ry, rak dla o»ób, któreby ja opnicfrd 
chciały, jnko tol dim uwieiienU v>i£e1kieK ofoktóvr wojahowych. N4 
Prudj:e nie tylko lo z4Ł«lrKei«oi« ponowiono, ale jc^ieze jotiertl Borg 
uczyrłil iLiijfloliiriiiiojiTti zapewnienie, te indnc utradnicnio nie iyłk> 
tiie lostanlo urobione, ale ow8iem ly^eclkto ułalwienia ccynione b<>d^. 
Jenerał D^jekurjfeki, ze strony poUkUg yry^aacittny do uvixiJFenia efek* 
tóir, czynaia obowii^kiem awyiu fig ^Jkj^l i w»yAtko EM boilioki 
ladovra6 kazał- Alo kiedy jut do Modlina bcrllnki odpływać miały, 
pnye^cdl rozkac od jenerała Witta, gubcrnalora miMta, Ic odpły* 
wad ODO nie mogą. Wiaelkie rekliimacyc były ruMiarcmne i ofekta 
latnymano to^toly. By)a to piorsv«sa próbs, jak Mc«ka]« ałow« do- 
mymiij% I oatrfeieoie na pr^yizłoić, iteby na ieh obieiokc nic bardto 
rachowafi. 

Moal^alc priej, parę dnt z ntczem al^ ma odzywali, ttlajc^ ai{, 
te riiiell iin|^rx^d wy^luiUic^ jiikiu vt^ rMntittry aow^-^o woda. (M 
ruchów nałiych wojik mitdy bj^ zawiałc dalaze negocyacye. świnia 
działaDlo koiicc«yo za aob^ pronadzilo. pTzectwme zai oiectynnoiS 
lub blędao oiicrneye minly tylko przewloką dawo^- Oowifduano «f 
z łalwo^^i^ w główniej kwaterze nio«kŁow«ki<;j co pod Atodlm^ca m^ 
dziojo, id bosczynni joBtcAmy, &a iadne^^o ptuDu daUzjoh opcrftcyt 
nio luanjyj te kctpui jeuŁ-rub liamorina nic udał tl^ pod Motllin, lea 
zupctntc w inna lErotif , ku gurtiij Wiiio po<-i^D^}. ź^raz Le£ jOMfral 



— %i\ - 



I Berg w oboEŚo poldkim pojavil nc* bo <icij-«i«G»o tnrcba b^ło dm 
poiyakft^, ftt>y s tego rotdunla plon iał)nk\ 

S^m Schmidt pod^i^, sU Pa«iki«iriQx w iiutae ulcbd/ nio vtUh 

TtjU ktii Bćrg teh i<»bi« nio jłyci^ł, bsz hy\ to tj-lko Jrodtk Jatwioj- 

fitgo PoUków pokonftDła. Polacy byli pod Modlinem J^uoie nlebM- 

I pjociii), ciDgU WflrMBTrie mgrotii^, mogli na Litu-c lic rEuri^, mogli 

I w KrokowtkiR ń^ ikW. Trrclm hy\<i wi^c; wwyntko JipnraltłoMA^, 

I • Mifocyacyo inkłjr b;^ ku temu ^]xidkieiu. Berg do tago hy\ <lo* 

p bne nybraoj. Schiuidl o oim Uik ttą wyrniAL ^Umilił tok (Polaków) 

, prijkiić do MołiltiiA. Nibj tcŁwuUI na ioh lycx«niik • tytncjcAicm 

mt^t pod r<2k) umiol wynuloi^ trudoo^ci, ca poiór tnakt, l&two do 

L titttpi^ci*, aby ieh nlo odf^rn^iAÓ, al« xawdxo druini^ i cnx« zycku- 

jfOt tak priDt o^m doi ich ulniymywał mi^^dty fuJ^iojŁ ukccticzonU, 

povr%t|u«ii-iLnł«in Ł boJ*lmg lOatftnift oiiulcanyni. Piortriiy krok irak- 

lowuiid prowiulzil Ąa ilrug^ugn o r undiiel i Łycunł tttnuty byt ^vl|- 

I lek tkrc[ww»i;in PolnkciW.** 

I P\etn^y ijuid aa vtetnm%G joucn^a Borga w Nwiyuk Dworko 

\ miał mlejitcc. Jcticnl inoskicwiki prxybyl w groma kiJku awMcb 
I ofic<rói(r, a to bvlo potrEoboo, aby ticct U^iij prowoiUić, Oni 
i jnieli ducH iTo>«k« pobhiogo sbatlAĆ, pnc«ipi<^iva6. Wódc oa- 
i cwloy 10 iŁrony pc-liki^^j wytono^yt jcofiniłi^w; Doinblóekiogo, Lodó* 
' 4:bovv«L:«go, ^lornifUtcgo I LowiiUkirgo. Pói^nii^j Ukto prezo* Rv%dii 
[skarodowdgo ■« oarudy pnybył. B«rg larat oa uriifpio oiwiadciyl, 
1^0 ma npoiTAiGbOoiic lylko X jenerałem ^lukchonikim lraklowaj5, a io 
\^er92 elysJiy o nowym łrociatj, priric niu mole a: mm podług in- 
lAtrukcyt udiicdoudj w Aodno ukUily ncbwIxiAi Jeiierałowio pciUcy 
hocipouitdficli mu X najui^k^) obojginu^dn, t.t iiioic poMfpjć jak mu 
Mg podoba. Ta oWj^tiio^ó bardzo do guMu Ucrguut uto jfrsypadl&. 
f^lyJUL it 1'olacy Ł r^kcmn oŁwaitenu przyjmować go bgd^t o [H^ 
Eicój prooi^ eif j>oepłCez4 i tom «amcin trudaojió wstępna co do o«oby 
Nala mu polii do pncwtoki cia^u. Polrzobuji^c LLOgoi^j^ocyi, Erecba było 
nivsi(i6 cię do nowego wybiegu, aby j« iluUj proi^adxi6 moioa było* 
rpncoŁo wyOcbywA z kiofAcni i podaje rodiaj noty wcibaln^j, w kró- 
frój C^di, aby ttoIco było knpUnnoiJki Wagnerowi pojechat^ dL> jene- 
piituw Doktorona i Pillera e rozkazem opu«ziexenia woj«wriiItlwa 
nlockicgo i oofn]i;<]a łii^ i% mo»i nai Narwi pod OAtroł^ky, «t«Wwiiie 
■do timcnry mird^y dwuDiu Modf^nil ŁawurtL^. Jeueml Berg ne n- 
morcio awoiw mówi, Ic ta nota pt£« nifgo jedynie podana była dU 
pwjrozumioDio, ile Polucy (^ omow^ joacic sn obowi^uj^Cf uwalają* 
UcneraloAic nu) tnkio ai pk^mio odpofficduclii io podobne pOKVO* 



— Mt — 



kojt nią ttkote BUCfpać jtk tytko po nwmrcta nfody i doAifi, b 
fdybj <»«» umows Baw« iuaIa a^«C *^A> ^ J ia<rib*» Dtakintm 
I PUl*r ftU do OttrcA^ Ittt do homżj Oft&if^ il) pewbnŁ, bo 
podhtg oiej «o)c«ódxtwo plockW.JMt dU rrbu poUii^ aMtaaioo** 
s «l»laie obwćd O tt roifl fcl do necsoocgn «ii|««dilitw« tm!htj^ DW 
BcrgA doU tego bjlo. On dirał tjlko tnktowuue da mmio wywc- 
W i atnt tel ro i poc ^ oł Au^ d/tkuaj^. J« obirM oilrdgoki od< 
itfpaooj bj£ oio mol«^ Djr>ku*jA iUwaU »; iyirft i ckrpk», » w4r6d 
si^ Tcłkod>i jciMnl Uti dc ^ ń il ri t pro«to z Wmmtr pnj^bTlj t do* 
AMi le mATBstlek Ficikiewiet «f^i^ mjikov7^e^ ttk Mi«wuo 
B^KonutioiroDTeh, wyd^d iu< ku«Ł To odwitdcnota aa fift«ijeli 
jfcwnUcłi «WU(i« wmoaU wywftrio. Jooent D giab i^fci obfdoil il| 
ijwo km Bergowl l nwoitl: 

„Oto jcat ottjkfwty dow^ wAss^co poit{poir«&u< Tikiem u- 
cliow4aiein ai^ nlndtciu woUU pncz ŁwAUrzjrot i j«j noM^p^w nul 
pnodkovi^ lakkaa diU iktą pouioo pn«ciuf-^cdg w4UDij vUjr, swj* 
tlgluńe. ŻAtujf t Ic ai« nu tH>«m mł^dty ntml t Hotyi, b bMi- 
b^inij iwindkŁ vt»iKJ slćj wkry. I.«eci nio s^di^ jommIc, ^bf 
^WLidku Die b/ło; j«#t 00 tutAJ |>rxytoionv, a tjm jut IlOg, kcdiy 
wsm |>o^ftii^rxe morowe mUl, kltWy wmn cj^ść Btoló^ utofiil, teu 
I Min, klÓfy moA upokorsjł, doxwaląj%c, iby bmU gnntki tianiU Ham 
o|i^ pnc£ 10 otltticoyt pomimo ogrouaycb voj»k wudijcb; icu moi^ 
kl^ijr pTłccivrko wam wtzyttkkh poczciwych Itidzi «»brócih Widsi- 
CbO ff^mpatjc, jAkf oam ]Qd;r okazuj) i wi^rd^, jik^ w^ucmu n%- 
doi>ri pku^. Jeoteedo silnt^jd, agnie^ió nu iDoicct^t Łcci bhańbid «>^ 
nie doEwoIiiay. . . . C£i£ wun, )cat to uiino, oo w kAjUa&jr (Iać 04^ 
ckuć. Oddftj^ K&Di Qio«t nA Prtdto, dulUnijr Bobio jcdcf T^k^ olcu^^ 
pl^koie Bi{ nam wjrplacade. ZatRcjrmu}6de Uk tiTi>«zvlcU pnjn«-- 
czone efekta wojaka nujoego > , . nlioc«ir WPan imi, abyfasy Boblo 
i dnig) rękę okuć dsli? a dojriGro potem trakton^^ b^dzieda? Tnk. 
latwowterm nie j^ie&vay I łł nadto vru znamjr^ Dla it^ ftc^mjr 
■Ubtj, uk i^dj Wi^no, Ic j«4tc«njr w loiKłoćj oieutocy, s^ epo«objr 
ratUDku, kićrc ka£dy c^bwick liccciwy oJdaUć pragnie, Icck n>£pa«z 
na aic zwnioć uie poiflinna. . . . Cierpienia laJjrkoici, nie^inno^i krwi 
prtd&iLvj fijc>ck «p^oio aa tyeli, co pod^icpoio z ounl dzńUnj^ Nieek 
pdioe pokolcaia wnukom waszym lo wyT»iQ^% i i«m lamcm pogar- 
dzie 1 nienawiści wiecznej H-a« podadii^," 

Berg oa to obrOcil vif do liyl»ńaki«£o i z obłudo^ bgodnc^if 
cSobo isopdfl: „Spodsicwitm n^, £e £ jcnurakm jakuiiaci^Iujm wo- 



— M8 — 



il»DD tu&vri%o, to Łylko^ co i ji«go o»Ł pocbodd, u naled^e do OyJ 

Berg by) djplomAt^ lecz dypJoiaat^ n-My motkitweki^; hut 
ooioda godnoki i fforci. Dcmbii5«ki Jo^yaul Ic How& i łyno 
odrMkt: 

.0 Di«l żywo nadwikiD, bo ijtro C2ujf poaifpow*ni« ningodc^e 
t hot^ctcm. Ale ctujf, la nte wyn^kUm ooi słowa, któryby nie było 
EgwJne s priwd), tttn żarnem wiem, te ani iTÓdt nacMlu^, ani Ulj 
Mwtf^y prjEytntiini trioii^h irŁdw ni^ mn Knpr^,^ 1 

Pierircsy jcncrtl Ledi^clufiffeki odciwflt iig, Je »)owa jeueulii 
Dcta1>iń»kiefo llunuet^ my^lt i lojeiicJa vr»j«tkic1u Za tum IoiabdOi 
pont^njli i moi obecni, Berg wtenc^n* Mxóal roignicnancgo i wy- 
nedl d« drugiego pokoju. Zdawdo ai^i £c wszystko skończone, Icck. 
nic c Mo*ka1ccD, On v«2yaiko cni^sie i zrobi, oby tylko zonuaru 
doi>i^£) i jcnoral LtwiiUkir kt6ry dobrze insi Mo«kdi tamzodoKwał 
tfiy do ewoicłi ko1«eów: flI4iA IfkAjoio «)^ on powróci, i wielo pro- 
pozyc>'i jewcie czyni** bcdifcc.** I istotnie b1« dtugo wnScit i w I9| 
flown ^ 0(l<T£vral : 

„PrzycliodKi nil tnjH, klóm molo wojnie koDJcc jmłoiyd n tu 
jad, abycM^ti panonie w o^i>owied£i iia iziujg ciotę werbalna, dofUli 
dt^ kilka, k(ór«by okazywały cli^ć uwnitla uklodÓK i £cbj^cic do- 
l4|cz>'U iwoJG waruakl'' Lecę sarazcEU u»lnio oalcgal. nby w iMJmie 
rreozoDcm ^Inrannic było zamilounem, le la mydl od niego i^^ocboJzi, 
To f^dante nio było bez przye-syny. AIo«kale liai poJdi^nin big przez 
Krukowieckief^o poiJpiaiLDy uwalali za akt ju£ dopełoion^j eubmwyi 
i Aadnój odmianio podpzdftf luc mog^cJj; i dziwpn riocZj ear im^ 
Oiiu ftwojo wyroAii pract lądowania opierać bgdiia. 

Z powotlu proj«ktu Berga kdów dy«kuAya tlę rozpoczęła i po 

Otagim «por7o zgwI^Jinc m^, ir. Mooownio do tycrci\la pHnomccnika 

łiio*kicwakiif^. w^pomnituie \i od niego ^jropiuycya pocbod/t, uie 

ruA by£ ticzynioLo, tylko w odpowiodsi na werbalna uolc oast^pu* 

ii|Co elow* doinicsi(C£onc zostały; ^Co si^ u4 tycey pacyHkac>i 

'^ziiędzy obydwowB narodami, uprzedtaj%c tyczenia Najua^oici^jKgo 

^*c«arza Rotfyi, anczi^lny wódz, porozumiawuy si^ t prtzei^a Ue|dtii 

^4wifldcsAt lo jc«Ł #kłoQnyin do znwieszcnia kroków Diopnyja«id«kMb 

poJoienia koń(^k wojnio między o^dwomn narodiimi, do etego maj) 

\}ifi wyznaczone oioby i mirpcu,' Jenemł Rybid«k) ptKmo Łq 

plsnł. 

Berg po przeczytaniu ui^nyoS MpyŁAtiie, otyhy ole dobrzie było, 

«aby po wyramcli cciar^ Ro^yt iWnticin było: nkróla poUkiogo?^ 



— M4 - 



ftby l4Q nynu miał bjA dodtny. KakoiuM f«Mrftl i»o»l 
pjtBl Ai^ jaki m^ fcyĆ jpon^dok ŁnktoRAoiA t kto ida 
2i)A»a£ OAObj, jiko i«i akt podpiM^ i tAtffMrdiićt 
któiy w^iiJt bjrt oboccym het lupdnlo iDłlci«l, («m 
„O z«viMV«nie broD) vó(lx nsc^dny mA pnwo irakiovBA 
■•wlera^; co do ukoricsenU wojny i pokoju ji goj^ko pi 
wru z Sejmem »iincr<U^*' 

Todlag oaucijo ]}rzekonaaia na t>ai fjeidBO iwft 
£ DAAtój »tToay jłopeloioDo. NiewhJciwA fayU luuj ol 
fi«c»lncgo i prcECfa Itz^du, roiucirat £0 itrocty 
było martiiłka Piuskiewicia, tylko jei»nt wyeoocionyt 
n«]j strony na ddćgoiranym po^nno M( by1> Akoooay^ 
tylko godnoić, ak nairot tnt«r«« wymagał. Lcp^tij bj 
dfilof^o^nnyoh vr Irutłym nuśe do vry£ixiy wUdiy 
gflyby nnjiMyttia wUdtA wimA tam »i^ coajdowtiła I 
mlftta. Tenibirdri^j, tt poaUnmk mo«ki«wekl ak 
vixyi>tko pod nxtwicnlienic nttnonlkm oOnottt Pd^ 
nam, £c ca^i pofiłanojcy ol« dgi£ jmho lf prawda 
•kwn w calem Iraktoira&iu aio iiLlaJy mlala na l^ 
CXMu, (cm NLmcta na £adae pra«irloki doiVkBU 
One były P[rr>«cjfne s DW>ym intMeaoin i poi<- 
DajviQk»Ecgo po^piocbu, nagtoici, koiW doiM 
powinni byli doiwaLa6 na wycRncsaHia d«lfg ' 
al« laroŁ na zjcidiie poirinni byli Nuni »pi 
1MUI0J4 podni^. Tak pontfpuj^ iv«cz b)1n< 

W6di Dflodfiy daia 13 Wt^'-'-'- ■■ 
wskkgo, tmtiiHtrm woiay, jako \ 
w gł(W;ł<fj kwatoric nau^j viedzianoi 
kaiów I ie vr wojewódilwo 
To jego nicpoiluuciWtiro z\^' 
Ona w tłJj pojjcyi poiosiac nk !■ 
prudaicwi^rt^. W naw.i -^ ■■" 
jenerał Homori&o nio p:- 
waKfiikio oddziały iroj«ka i taki>- 

«i^ a korpuf^to 11- *'■ ' 

bitfiii śmiałego nici 
ifodza iuactifj myJh' 
OlrsyB>a£ t ' ' 
opaeraoa 



A.....:. 



- za - 



odlina, to pnejAcJA ■ poł|«uiii« %i^ w Sftndomierakicrm kupiono 
ifdiio i w iiutrukcj^ }OQonitoiri Momwtlciemu wyd«&jj, to anioco- 

Monw«kt TAwiailomil Bergn o uwojcm przoiimra^ntn. Morft- 
•Łicniu £ luu^f^j i»traikv byt jenerał Ledócltow«kt <1adftDy. Skofo 
}ai4 na«<)pl)i po zAuiieuieiiiu pdrijOiuociiIctW: przyai^piomi do ilynkLi- 
owtnU wtrunk^f Itci Berg urjis przy picrwtłym ftri/kiilc ty«i)o 
BÓolftt Irutloo^ci nyntUciis. Fckoicocmk polaki lAproponoirał, ob/ 
kft V0tcpio powicdfiAocm było, te tAvrio«2cn]e broni mu mioJMC w celu 
>olod<Dia Icońcft xroioio i lawnrcia pokcju, a to ato^ownio do tcgOr 
o w odr^owiedEJ riA notę werbaltij iTyrreoioacm EOfitnlo. Lm Bflr;j 
D) ctictał nft to t«ivoli(%, O^^^uin (kimagal bici, aby ani iłowa 

ukladtch, o pokoju nie wspominać. Tclnomocnk; Dui lakomum- 
oKolt Berguwi warunki mu^re. Nie mógł nu i iiicb nie widzifiił, j;iki 
Del tHUlj|p[VDi« ModUnA niiis^ moglo- Kojubicloiic nAmt wojaka dit- 
Dko latffiGJ»£o był/ do pokouaiiiu, (imcecinin^, nuciu w wujew6dx- 
vrie krukowAkictn pot^cjEoiie, jcizcie długo wojti^, prowtiddi^ mogły. 

rieto nu to ic£woU6 dic cbcla). i^rwać M ncgocyacyi nio vrypa* 
IdOt bo dop<»ki Kaiaorino nic byt pointy tub doGalicyi yf^^^zony, 
Aopótj Armii pcd Modtl^etn trKcbn było w Dicczyarok'! Iraynuć, 

«i^ nad kaldym artykułem ttanin^iovv podmiycti Łneli* było 

w« tnidD04d rcbić i tym Bpoeobem Pokk^w )udxiA, durijć i csmm 
ryikiwmf. 

Po dlogiett apreecEkach i dy»kueyi,<) nikooioc projekt do u- 
irieMoau broiii uloiooo podług woti B«rga, Oa go pnvio dykio- 
trol, o ukliidaclt i pokoju cni wspomulema w rtm byto. Oto g\6^ 
*i»e Jego artykuły T 

pArt 1. Kroki rneprzyjuzno Uftlan^ aa iraynkicli pttuktocti 
Król^ifra, pocz%w#ry od 

Arl 2, Wojewdii^two Plockio t Modtiu s obydwoma mofttmi 
bfd) opuucw)ii« pnxi:x wojpka poltkic. 

Art. 3. ArmiaL poUka ujonie rojcw6Jitwn: krukowitkic, ean* 
Iffalernkk i ItibeUklc. 



WiróJ Ł^* dyjfkiwy^ w iLniwiftnIu B«rv to ^t^wa rttki: ..Jakkol^ 
rowilu^ya polikA tr«y łfcinlŁt*i r/i)rjry wohU*: nyiikaU dla -do- 
kmriy w LiRloryJ. p*w(uTO boj[wqt(Qcma UTiiti>wftJ»; fraii^y^ 
Bcf^ip^ nakonke ckmiala iwiaiii ht^ibui^ BiMyL Ij«ca, lunnaa doJat, 
o iJ« oi^ii był wi«tkft o Łyl« i kora TTiclka bf^a> tPt^p< Aatoraj 



^ 3W - 



Arl- 4> Wojcwńdilno jilodiia b^duc Iwonj^ terjlorjiiut i 
IcŁiic od Afoiii pol«ki^j, to jctf, Ic oic tAJraiij^c go miUurtitCt Arak 
poUk* bfdue mo^łft wyzydkinr^f wjrhcioie kot^jrad. i«kk OMOdft^ 

Art. 9. Długink^ EAwimeiiln broni bf<Uic DojmnUj Gdttttilj* 
godniowr* ') 

/ iftk zrodtgonaaym projekiem Be^g powrócił do Wftrsuwy, 
abjr lAtw&erdsenle mnmtlka poiyikuó. Nt dragi Ańeń rnowu pnybj! 
do NovBgo*Dwiini i oiwUrtr^cnirtu, ^ mars^alrk laiwicrdii^ fninin* 
kin Dte ctkco- Lnlwa ti> bjta rceci do pnuwidzcoiA. '/a pnyozyof 
oddDOwieuU podikwaJt Je i&arsailek całego wojcwwIsIiia tubelłkicgo 
odft^pić nie mott, bo v oictu iiiAJJujf «i£ siucine sU; rtM^JAkic 

Żądali, sby prtynftjiuDi^j Wiepn i Bog b)'ty Toignoicicnietn wojo- 
w6dBtwii lul>«[»kit^o, B«rg ztii lapropcaofralr mbf koatcotoirMS li^ 
tylko cit*dci^ iioJ4iiródiiira ŁubcUktcgo prou^df^o lini^ od Jóxofo«rA, 
prt«^ Turobin, Zamoid S Tomuz^w, Todtug iroli wi^-^ Defgft tiotry 
artyktif «pWro a ptml^uinik niofkwwwki niby pnyjncii-liJiim spocobttn 
o4ttiAdc£jL ^ dobneby było, aby jeoer&l Monn«ki Utl do naar- 
ocalko oaptet&ł z pr£tHlaiaviiufl>enf Uti jeM nkepodoboem dla iroj«k« 
pokkiego koaccntovira& ti^ Ijlko ctcóci^ vojowódtt:ta lubclikicgo, 
Tfiicidiit, U podobrty iiet wpłynąć moŁo da zdauM maniAlkA > d> 
odtitepiGfiiu <4ło^ woj««ródtlm ^o skłócić. W biocie xai vr ićj n* 
dik^ niby priyjncielikićj, nic inoogo aio bjlo jak ouwy |HMlrfcp, 
DOwn cbytroić vrylud£«nia od Polaków flo«T9j^ akiu aubtuUyi i p<H 
niieoin. KomI poilnDiiIcy ucierte l%duU poncniuiienb, przoio t u 
lo pncdUAnicrk tc^wolili i MumwA) wtoKtłWtiy li«i c>]»sBt. l'od 
wieciór nadbiegi oRcet od luarsniłka PaMklewicia do B«igu i roiki* 
trin, aby nniychmiMt wrara), ca tf-^i oo tana uciyoiL Dnia 17 \Vrco> 
^a Już Derg oa konfcrcncyo nic pTiybyl, lcc£ tylko Ibtonnio do* 
nióili kti projekt tawioacenia brooi mar^iolkoni prxcd»lAiril, to im 



') .jlrl- Ł. Lofr boatilit^ oomotodŁ aor ioiu Im poIaU da Boiaiutte 
k dator da 

Art< ^ Lc PaktiiiaŁ do Płock at U pk«« d« Uo^Ut^ avcc toa 4aat 
Ute* dcł poat »4'rv'iil et^ACn^ p&r Icm Łroup^r* poIr^kaUM. 

Arl. ^ L'iŁrtii^c po1j>nftuo oo&iip«Ta Lm pidatiiMiŁa do CraeovU, d* 
SandomiiiTr^ cŁ di9 LubliiL 

Art, 4. Lc poUtiaat da Ptocb Jonaom ud (atiŁ(>iF4 dlfWDdAal d« 
TanB^o polooala^ c'«aŁ & dirci quo moa Tijceiiprr militftirttDeiiii r*nxiC« 
polooaUa Aa otiildftcrft ton<c« l«« tontotir^** nx«liMivaaiAat. 

Art. U. lift diir6e de famuoUcc *^r(k aa mjjiiipm die qaatTe 



— 347 — 



I ttwiMlocaii O akutku. Nowy wi^ wybieg, nowy spoińb poiyska- 

B IMft c»wu. 

H Jcaoniowi RjrbiiUkieroii b/lo islotnic MpUeineu i pilncm za* 

■ worcMt ukWu, bo lo nm kłopot wojowa&iA t głowy uI«jmoirało, Jo 
I Csogo t(loloo«€i, td«j« »l{ vr eobie nie poc«uwaL Lfkij^ ńq prulOi 
I aby kw««(ya watcegu o ivojov6dztwo JubcUkio oto $ta\% n^ po- 
I wodcm nowych tnulnofti^i, poleci! jan«nilowt MonwikŁ^mn napuać 
H tla do lisrgik i o£wUdcz}'^, le uby itowleM iutr»£ftlkovi Łle o/ywk 
H go ttattm t}t^i ablifayjtt ii]^ i porotumienia, golów jcil po4ivi^id 
B tak vo2.n| bony4£ mititJLrn^r Jak% zuu przedAt&wm limu neki Wio- 
H ^TiJt I koutnnloirtA m^ leni rtizgraaifiUDiem, jakie pnjti jatwnlii 
H Bcrgn mjiroponowane 3co«Uło. Ze feŁrony poJskirj była to wielka 
H 0iCxcroJ^ lecx iiucet?} było ut etrooy Moskwy, Im o syakoaio ceaait 

■ cbodEilo, prioto wyDaJdywolL tylko dowc pfic^tkody > tmtloo^oi, nby 
I rccci w odtrłokc puncau^. Pooiewti wuds polaki jui na w»ey«iko 
HsdzwolAl 1 o imrtiiiki tawicjitcoia broni ebodiriÓ nie tnoj^o, truba 
H bjlo pnMo wyn«icM inno priycsyny, którcby vf końcu <lo lego u* 

■ iB6go celu (loprowadiily. Dowcip moikiewaki jetl obfity w icb wy- 
K azukiwnniu. ^<^ł ^ tmictim ttiamifilka Faukiewiem n^iriudetyt: „ic 
" ^julnu umowa zawarta był oie inoic, i^opiki w^b poUki ntp Ij^tm 
^cnlej włndiy «^jikow(^j i cywilnej [łoi md al, bo jak tloi^, mogJ^c byfi 
H^rxu Sejm tub Kt^A odwotanynj, nio ilnjc pewności ukUiluWi 
H~ Jeneml Hybańaki pti otkbriiuiu l^j clupćd^cyi Eii« £» %t pit o mc 
B inofd •pdoknU i^ań i lAniicrzyi pn:c«xkody tłaun^^. Ł^o oicibra- 
^wa t^ decytyi od Bergu, r&rac suproeJI 4u fticbic luaraBolka Izby 

fiOMUkii}) i prezesa Hia^u narodowego ^i im apraw^ zakomuniko- 
,^^^ftl< Na TMmdłH odbytej uinówionem to«Miło> io jcfoU mantzate}^ 
^Mskiewics b^dii^ obclut traktowuA na luodeio projektu £awie«ie- 
bitol iBifdiy jenerałem Bergiem a joncraloEn Moirawtkitii uło- 
mego, nataiKafts csłonkowio Sejmu w Zakrociymiu rgromntUcni, 
iko ift otohy Rzi|d nerodowy ftkUdaj^ce, oddali^ eię z gfówui^j 
;wnl4:ry, u nnwoC Sejm laioIWDW.iny lii^d^ic, ii to w zainuiTxi-, aby 
wlad^jł w r^ku nodta tikuiiceiitrowana xa»uli, dla utunic- 
w»elkich irudoii^ci do zawarda pricdMMcpnj^cb umćw, kl^ 
vychby akaikiem pokój (jvk pol^duiy mógł nnttnpi^. 1 noccywi^ 
^ci€ i^raz. etoeownlc do tćj niuowy ^jm i Ki^d piiJcil 9t% w drog^ 
Siu granicy pruikitlj. Wódz naczelny widząc w tOj okolicsno^i now^ 
|iq>0«obno«ć otrzymania ratyfikncyi, polecił joncrabwi Moraiv*kieiiku, 
Vhfay o t«v zawiadomtt Berga i Jt^^dal od mego o»obiM«go włOienia. 



„Nie naleŁitem nigdy do radj t wodzem i naiiraułkl«ni laby po- 
Mlikidj, Dli kićri^J miulo hy^ |TMinnowIoD€m, i« BftJ^ i Sejm mlaly 
oddaHA Nc X gfóuWj ktTfticTjr dU iilntwicntn tikbufów z )oxiera1tiii 
Ber^ien^. — W ci^u układów x Bergiem, idAJe mi «Sq l^go Wise- 
Iciif, nódi uaCKcInj, juproiiirajty mnłc ilo Modlina, xv kokoterse j«i>e* 
nU LcdócliOA^fkicgo oJvriadciyl> źt joMenj przoaikodni joil3m% do 
cilcliul^w I propo&oi^nl moic^ abym vi)«MJt{ tnoję doiyl w jego r^* 
Dsialo »ic to wloinie vr cliwili, ^dy jcncr*) Dcmbiiiiki dott^t foikcu 
iiUMi£«rdwiŁniji ku Plockoui i martulck liby pMelvki4j ia porom* 
mUniem aic i nim tnmi^rtył vras i cstonkiimt S«jau pod n»)oii| 
t^j kointtidy. prf*pmwió &]c pnreac Wiilc, laoi jcucce zojdottiil «Łf 
w Zukrgcj^utiu, Nu (lUMyi^j uipomnicii; pr^poijcyc irodxa o^wiad* 
c>3Płei;»i to mam po to wlnd^c oddanj^, abym jg wykomyw^t, ale abym 
DA jDtiycU łWaI i tt U^o me ucfymi^;. c^ybn pnrcii>ocy okgn^ lub 
teŁ gdy mnio Scjtn odwotu, o co m^ do manKołka adn^ r«d»lcxa. 
Ctyii w^ onc2<)ny inŚM jakio póiniój t man£alki«i& n&rtdy? — o tcm 
nie wi€m/ 

Jcticr&ł Uoravriki t upowfliaicnm wodfA n&piMl pod da&eca 19 
Wr»ed&i« liet do jeoerak Berga, iv którym c« elew* a^ wyn«ctoA«: 
„Władia Sejmu i KTudii uii^ala i oio ma«x nbdjiy lantj. jak la, 
kióra unajdujo łic w r^kacb naczelnego wodm."*) Na mojy lego ż%- 
did nowago iju/du, aby porozundeme i uktudy do hkulku do|iroviftdat^. 

Berg dnia 20 Writ^iuu (id|ionivd;()a1 ide w zupt^liiiti innym 
duclju. Moakalc jui dopięli «w€Jfgo cda pricto toa inny priybmlL 
Znmi&fccfoiuy z tćj odpowledti wyj^iki; 

fJcgo l^kiiccllcncya pan Miir«iaJck nio upoiviiini) nni^ jc<u£i4 
do priyicGJ& epotknnia, jakio Pan proponujcie ponionai wklo csotu 
ujdynclo uu uUadocb bestkuiecanych. 

Mdr«taluk oUr^bruł rapori nri^dowy, t którego »i^ dowiaduje* 
io korpua arinii poUkb-j, do^rodxony przes jcnŁ^raŁa Kamonno, b^dfc 
pobity prEe£ pol^cfotio uojt^ka joneralijw Uotha; Hoicna i Krato- 
iftkiogo,,. niikunieo vs liozbiu «ikolo 10,000 ludzi z \*twxi^ i b«|ju> 



1) Wy^ pnyi*>cz'>nt* pcdaaio ji>t), RybińakicftO vryj'fU liM t bro- 

try: ^Hifłi^iisKi Mv<ił}.* ObJaSoiotua na uragdowycih dowodach opftrio. 

i<c ei<; pra^wtawcMuJa frUiliry pTA^u^aa lt«ąda Narodzi «r«go. Paryt 

IWh — O IruaiKinec txkh O, Niconojowskicso jui uóiriliiiny, { Pr&yp, Wyd»] 

<) «L«« ponvolr« il« U DI^Ia ni dn <łfliivnn)fiinMir oat usa^ at U 

a'«ai«ŁeDt d'Aulrcfl autoiiUfl ^uu collo qui 94 ŁivBr« oolr^ Icft raaiat dn Di- 

u^al CD €het* 



Ipnw/cn bncgu \Vi»ty... Tca yttdjty ivy[Hwltk lapeatitk ajtokój 

I MoekiLU vl{0 dopięli swojego ccii i dopięli |;o |>rgdivj jak «tg 

[ «po(]zicvnć mogli. BntankucUi, łoiJdll du lnLkŁo«:KDi«ru, tikltdfttaoł, 

I aUy KawoiIho m^gt b^ć otue-zoiij', |>oUij, lub ilo G:tJicyi wi^^Jj^otiy, 
I Wa vrcuixiuu trgo korfiuHU iJo Gttlic^i, bjiti <l]ii Miwkalt wielka 
I i iUuiowoŁt k<irxW£. VtŁct lo Hapiońno pmwLi^iit Rj'biA«ki(rgr> kt) 
I Pnuomt u gTAikicci naitępAiiro piAwiu koiiiJcc^niCi Tcrajt Mo«kvta jui 
I Aiu etatu >T»kiwai oio poindbowAlo, ani traktowania ukUdów dio 
I chddo. OflA tylko aabmiayj, docenia broni, podcUoia «i{ citkaift. 
I S^Dfttorowie, poeloni^ cx)'li rooKĆ) S^jnii opuAoll Warasaw^ 

I i do Mo^Jlioa z wojftkUm wędro^ruł. Stajnia lOiloly jego nueaiko* 
I pJMii i micjnccm obrnfl, Z MuOlina udit »ic Sfijrii do ZnkrocsyiEUi 
I i klasztor tttt itticsikAnle, n ko^iól na mtejtcc obrad awycłi zaj^t. 
I Obeco»c, kinly Jul lylko w^ulró^kn wojcmna p(l^xl■flaM'atJ^ Sejm, 

I ninio domoilÓH" poAfticceob, musiał tracić oa awo)oi(i tnacMmu. 
I KaidccDU ioatyiihl iA«kaEjrvraf« Je tcrac kiedy obót jc^t kmjCDi, w6(bt 
I wo^yotkicm być powinlcA, W Modtinio* v- Zakroc^yiniu Już Sejm 
I 4c fileto nic byt najvy£ftJ^ wIoJk^. Na nicazczcAdc pokłuła to^ 
r nio widfial. I w Moilimo t n j^u krocza luiu ohcid \ty^ tom eaineoii 
Imttjii byl w WttTfSiiwic. Znmicut tryjiić z woj^kioni i dziolii^ jego 
I lo^y, wojować on cliciol j^a^oie obindosiaf. 

I Pierwszo ptkdieiłl« ^tg<i nimto miejtce w Zukroczyaitu dnia 

131 WncKniiu MumuLtck jr rngniŁ t^o inarAKiLlkti, Moruwiikt, tnlai- 
kier apraw ^Agriiikir/^E^ych rubrnt gtua i zdut spraw- z IrzklonraA 
nakia z nieprjiyJAcicIcm ra rt^du KLukouicrckłt^go były pro«adzoac< 
B*o fkoóc^Obcm odcjiyianiu kilku rcpioicnianlÓM' £aJt^Jft1o aby jco^ 
^■1 Krukowiccki pod ei^d oddany £0±Ul t caoccDiC nawet wyrok oa 
^licgo byl ferowany. Wniosek icn byt odciluny pod opinię cuiuslra 



flfl. H Mr, Id MAfAnkAl n« n'a paa ^nttoTa htiioritA ft iunnpt»r ]'fl!ii> 
ID* mo prcpoaoiit boaocoap dc temp* n^Ćlact d^j^ Óocnli tfk 

fh&l 4 ro^a tJn rnppotl cJłicid c^tii finrtroit qu* U corpa 
L'n<iu^ poluAUM oijULii^iŁud^ |»aT lo K^ut^rfil rUiUdiidci, byaut 4t^ b&Łtu par 
wt troopM TAiuii«a 4«a gt<n<^»iiT Roihf RoKoi ot KTa«owvld... otqii*oitSii 
t,TC« cftvirob 11X000 bomm<4, Amicn 4.I bajcOffO*- H *'«<*t ToAiftiA M Oatiicto, 
lans uTCitr po Jiflt«r iin «*ul homme Hitr la rtvc droiu d<f In Vtv|iila . . . 
JoŁ ćv4ii«»cłI iinporliLtil doił AHLL4vr Lo rujion lu ii»Ji dc 1* Pok>ga«. . .,'' 



epT&viiG(łliwo^d. NiLgMĆ irjpadk6« aprawtti, U wnioehi te «kuUni 
OM nii^y* i aąil vtyutwczony mc toiXt.lt i^cc Eaw9xc pt{tni> na p«- 
tlępoiraoia K.nikonic^icgQ potoćoottm coMId. Sejn wydal jtttut 
oótzvr^ do wojaka a jióiiiitjj lamitnil d^ ir irydsiat t^jny i pr»i 
parg <]iu prxy drzwiocb Kflmknictycb obf^oiral. Ważnego jOiSnak 
aa tjx.<h obr»d£Gb dIc cio u^zła 

Poalewat wybór Kicmojorftkiego oft prmecft Bi%dtJ odbył iif 
boK ^ilnyrłL fottnalnoAd i był rac^j mlmprairiiowa^yrn, fnda loł 
było £ łój noiDinacyi nietadowolonych^ Jeclni byli prEeciwui oAobio 
obrAoćji drudiy foring Ri^dn, w cibccacm poloicnEn id iiti*odpDinc< 
dni-) uwaiali. t'icr«» jadali, aby kti^fcf CzarŁoTyfki bjido ponrotu 
£4W0iwAny i oby jenau wluda powierzona lOAtala: drudsy ui aby 
całn itbdzA na wociu przcUoJj K<i«1ala. W Zakrociymiu en jedo6j 
Z a^yt Sejmu ten preodmiot pnta po«lów ftwidńdłbifgo ! Wiolopol- 
»ki«go podoi^tiony fOfitol. Żytii'A dyekn^ya MEi^piłi. Nteno}o«^l nta 
cbciiLl whidiy fl^£}^ a kiroacicy jego utr/ymywoli, i« wyb^ j«go 
jc*i prawny i dU sprawy pulilirxrnj dobry, \V if kmoaić .Spjmu byU sa 
jfigo ulnyiiiankfTi. Kajwi^ci^j ku tetim prayczjolla się nieobeonoM 
k«, CxarloTj«kic^ i windoiDW^t ^€ Hatnonno zuptilaie vr ian^ iilroac 
pfici))gn)ł, jako Ui £ di u^itij Dlrouy coraz bardziej okaniJ%ca eic nie* 
Edoloo^ jenerała Kybińtkicgo, bo zaledwie ta&oiuitiowaDy £0elaJ joi 
o jego tmianio myflJnno. No poncdicoiu pubłiczoccn dnia IV Wncdnia 
ffapivdła uaina uchwala sejmowa. Sojia nowy or^icf ufciaoowtł, pod 
DazwQ Vma:ttct >tvjfraxJ9ici* Kcpublikamn Lcleu^ol do oiejj;o myil 
podał i w orderach cndi publicsnych chdał aiuka^ Dcia SO ^Vra- 
Ania Sejm udał ai^ do l*locks. 

Jedli naalo mamy do powiedtenU o Sejmie, to mru^j jeat^e 
O R^duR. Jiii K MmiTgo poloflcnSa rtccty publicx4irj nic by)o dłai^ 
obeieni^j thny ilu działania Nie wiele było kraju, Diq)odległogo 
a do Ł^Of co JC4Z0IC zottawolo do robiema, do tego Niemojowaki byt 
oajmnWj odponicdni. W łMocic* dciałaaiami n&|dovccai jul tylko 
być ntogły: oporaoyo wojenno i irokiowoaia dyplonatycam^. O w<^- 
jowaaiu nic mówimy a dyplonmtjs BoDawcoturn Nientojowtki Pio 
umiał być i nia byt Nio miał wysokirj potycyi, iraicaia, a nawei 
ataoowcicgo wsi^cia, aby na jenerałów, -Ą^t^zjcit wojskowych 1 wo}- 
ako mo^l wj>ływ nynicra<^. Wyroki urij^d aie m^ tego za4l|fń^. 
Nicinojow«ki bt^ddc inu«iał wladrę iloJy^ a bolnncm wyraaiufni, 
U go wojsko ełucbui uiti cbc^. Śuriduiiski i Wiulujiulflki ntioli >Eu- 
aznoi^, dobrze rtjccr.y widzidi, gdy ten frruduiot na Sejm wnodili 
i zmiany oiob; Uzq4lu domagali ai^ j!ai«tOi jodcu kai^if Cwtoiy- 



-Mi- 



lki moAc l/lko V <ilHicn}* 



ku 



temu hyi odfwn-Mn' 



■ógl 



wmfiion, n^ocjacyora pe%D% viag^ nadać. Jego imig |«)tci« urok 
tachorywalo. 

Moffiifc o ciynnoiciach Uc^dp, mo'cnoź«iii> uruilccy^, ia j«- 

Idso K ifilaiojasjcli hyl^ obmyśleni I^htdoJci dU wojelu. UHoć 

V Mcdtinie były tnaczco ziijiuy agroaiadccnt ttArmnicra jcnonitA 

Lubtei&»kiego, łcci oddać Erseba i iUfdom epraiHedliiTotó, te pod 

'01 WIgiem iBnc2iif oiyBOoJi rozwiódł i trojiko we w«>yetko 

I patrzył. WrfnWl czynności fiz^diif mulimy laklc itYpomnicd 

o ok^loiku minMiro «prew mgranii^ofcb do niiayl. W Zakrociy- 

ftoiu o» io«uł nydunyr opo^riudal Rii^dy Knjknniccl^i^gu t wtuenic 

^yp&dki i pod lym wfgicdocn lon wielo vhagl bo jcM ftktcin ur«cdo- 

\rym* W X«lirociyRuu takio Lcleurcl ikd dyc»i»y(^ jako mmister 

^jrsnai^ i Of-KiDcenio. Ptrę doi tylko jalc lec untąd |>nytiił a jiii 

Ę^ xlo£y}i Uia cicgo? — odgadofć tnidiło. Od pocs|tku ai do końca 

Artua, wftjdko było Uthi nio tylko v>i)^tkieTD, ule o«Utairo 
ciassym nnunkic-n, oco mioJo jcficie jftk|i ^^AgC) ^oUkg ropm^en- 
ftowiio I ra loi J^J vrp4ynad »og]o. Leci Dkazc2^do i pod tym 
^»vgl(d«ii] nii: tylkfl air pnrJr-uaj^ncgK nic ma dc) pcidaniii, fccx 
O^Yfticin, Łia^nmlniejsiy otns prziM3«tavia^ inu«i. Woj«ko najeża* 
^cl<-'j yttl tern, ciem jeal jtgo w6dxt i^ |>riytia]iiiaiej tem ocem je ifódi 
urobić timic, Rybiński był ocUtni wj brany, ale i nnjgorniy. Wkrótce 
Jenerał Lcwii^flki, ezcf eitabu* po picrwaećj c pim pracy rtoki do 
DcmbiiUkiego: „Podobny iiybór wodia je«t gorasy Jak prtc^maie 
fcftlolji.^ 7^viAyvnao rady n^jonno co do dalazycb operacyi i było 

I kilka projektó^r j>cdavfanycb. Walniejiie e oich i^r 
1) Uderty^ na Doktorowa, który kob OAtrol^ki i3q inajdowal; 
S) Prwjii^ NnTCw i Biig pod S^ockicm i |iul)(;xyć »j^* x kor- 
^UACDi jenerała Kainorioo; 
8) Dobiwzować prte2 KvxnA ku SocWuitowi; 
4) PnejM Wial$ pod Płockiem I do wojCHÓd^tna Ermko* 
nrokiego aif puścif* 
■ Kaidy z lyck projcktóiv miał erroich «tronnikóv i dy»ku«ya była 

'*^tcnk< tfvtŁ a e»be na akacm tiplynal Kucb aa Uoktorovfa byl naj* 
ftjUwktjtty i mdigt ei^ odąć. Zawjtc bjloby ooi Erobiontgo lila pod- 
■lidMenift ducha w Wojaku, Jenerał D«mbn^#ki vi«Ico go popicn^ 
bo molenol, to niob ten na Liivc naprowadzić moio a oa LUw^ 
tniftl anr«xo im my^lL Prócs icgo był pfzckonanj, io i>ncct sam 



4 



— S;»2 — 



ruck vr lamtc tir^^ Icpftie itftruoki w uklodtflli oi{ wjjćilitm. Lecz 
iiipi vrojalcovi o Eiitwio mu fluchftć nio ^icidi i dlft icgi> icmu |Ua- 
iMHi pri«ciwm bjli. 

1'oł^ciEcnio Mt^ z RAnaorin^ ley^kiwnlo aprobata, kU obocnie 016 
wi^dmno, giiiio ten korpus p(tci^g&a], g^iie «>( inajdowić mi>t«^ 

Tticci plan, Ucbiiuowanic pnex Kor.uri, «icxog61nijj Kybi^«ki 
poiitcraL Bjl lo ulouiek z dnwtir^ \Atiti\x Skrcj Dockiego ; Locc lylko 
pod Jiuptioio i»n«ini warucktiui prsjjirtowjinY. Ttrat debsa^wAnte 
pr£CE Kaituń Icu SooWzcwrowi iicvftJtnno tm wklco nicbcipi^f ne, bo 
uietylko ie eo byt Tucb btKzuj, cLte d^cicj^łnitjj imuj^ dotykał 
O bramy \VAnixavy, gdxi« cak iir<łJ4ko ro^yjikic >»{ znAJJowuli). 
U^iAitno, td Irzebaby nnd2W)^jiajnie zdoinffgo i «norgicxEMigo worUa, 
aby iiodobni^ crynnojtf nykond^ n w Rybińskim Tti« minno nmftniju 

OswAiiy proj«kr |>nej£«ia Wi^łc u rł<icka w wojoiAÓilzliflo km- 
konakie poci^gni^l nidu zwolenników. Sfczc^liilćj jci3«fml KoUgk- 
ko>«frki iy^o go popicrnt. hect lukAo iiiccriAdomo^ć gdnc nic U«- 
morino tnujiiuje, od ołtattoniy decyiyi v»iriT;nyłrnlńi 

Zapnlrujac »i{ bciHroDnic na owo plnay, w ttlocic dw* tylk«^ 
8 nkłi po pon rocie kapitana Konnlskiego były podobno. To jcsl: 
na Dokloro\r& udcTiyi 1 pottiD na Litwę poct^gn^ć; lub pr»j£0 WW 
Mf u Płocku i VI kmkow^klc ri^ pnidf. Tu jukat pntycrioit^ bylt. 

\Viir<jd (]y8ku4yi jenerał ]4<^m k piątym pbinem u-ysijpiL To- 
dbg niego ponycyu potl Modlincn> była dobro, najterioKu jnktij 
w ubcciicm położenia życzyf. eubie lUoAnu byle, Mnj^c nio«t ra 
Nanti i ua Wi^le, (cm tłAiitcm mocli^niy knM^j <:hvtiU dcbutcoirBi 
na loiry hneg obyd^ócb rtck. i maftimi dmiaó, gdy Dtoprt)^j4CM!| 
dla «iLEiLrgo trzymania du nA «iTsdy muei«l »«ojo «ily roidiicU^ 
n Ł&m Bam«iti i nu pcbicio bI^ wyauviai Zt^d iriilcMek czynił, f^ pt>d 
Alodltticm poroHfo'^ poErsebo, Wprawdzie byli woJHkowi, itu kiuryfh 
ta iny^l Die irafiata i ci odpowieilziDli, ie pozoManic Inkio jot Die- 
czynnością a la oajgorzi^J aa ducb wojaku ivpłyqoć będtto i OftM^ 
polo pod Modliacm miut mcdoatatck iywnoAci 1 glćd aprowftdiiif. 
Lgci pomimo tycli uwfig, my^l Ucma ^ick^ioiÓr cho<^ Tmmnkowf, 
poKyitlmła. FrfyjiuoAiLno, io dopóty pod ModUscfn poio«lAi± trzeba, 
dopóki dokłada* wUdonto46 od korpusu Knmorina nio Dad«jdn«; 
jako ici dopóki koden oegocyncyi roipociclj*eh si^ nio doctcko- 
W Hioficr m ■mutkicin powiediic^ trxcbu, tt dru^ji pon-ód prjeiua- 
gal. Sraritytna naaza & priynAJmoićJ jćj ci^6 j«it do46 wojny 
Uiuiłdt juj^ «' or^u prjiyMlońd nic widxiah. pn«to ukUdów t^dtU, 






4 



' <«. t<>g, 



o Bie 



*7C»j'l. 



iM 



» «*«rfi. •"'•'•'"' ««".». ov!?'"" '**'"-"'''". T«?^ '^"^"""■o 



^ Ł *'^p tt-ji- ^ 




t 



— 354 — 

posbj€ifl «i{ jcDcr>)p Dembińikiego, kl^cgo mJM)co odnu bairdii^j 
nit w4}diA j^tnolyHa^ arsKj^iuilo. Utuwiil nicc r^ntU i n3L*icpu>|C« 
pułki i;ii wy|>niv'^ prxcxnuiCX3r1 : 

lłiv intik jjticly Krokov»kieJ; ««riu]n)ny Fozat^kie; pułk 13ly 
ulanóiTt ptilk Lubdaki; Ot^ p. L; etntlcy MninHonricia i Słonim- 
skiego fod kom^nJik Bronicirt«ldego I <pim ółM ari>Iftvi kMini^i. 

Zctraicm rczifac n^tlflfto, aby c^ljebminit bcrlinki |(oJ i't 
do poit&wicma roo»td &pu»zccoDO X04tały. 

Unia 18go Wriiiinin rtiMj:! korpu« Dembióikifgo w mar^i 
rtocka; wU^f rai w oblcfc pu^iciono, te jetl pnomiCKtay tido^ u^ 
w Krnkonskic, it gli^wro nrmif^ ma popn^EKÓ I ji^j mam ti1&l«-U^. 

Sinm nnM iTT>jtkchi CoraT harilitiig lu jrTii?TTkJ;i Ry hi u tk irgn 
nulcgnli, ^hy i\a.jysyttti^ kIuJki* r^irnit^Jt wojskuKj^ jal< cjniloj olij^K 
doitodij^c. Je Ifgo i Oobro sprawy ]>ublioiBi.^. t inolŁliwoJ^ uklAtłów 
koDiccEric nyuia^aj^. M6vvJ1i doi, ifi cesarz z !cjiTic«ii. który dctro* 
Qitacy[£ wjT»kł. w iuduc |>ori>mmictiu i umowy wrdtodil^ nio roo- 
Ł^ lo on pocipi* Nicmojowtkicgo, którego i on i brat jego KoA«uaiy 
jui dttWDO la btiDtO(Taik6vr oj^łositi. na ^dtKfj Uiaot^k nicpotiroUi 
a tri^C fr% pn^xUody, kiorc luuaąi naiHj, Jooorałowi EybiAuLie- 
KDiŁ di^ci ku umu mo brakoniilo, ale diiiialo^ i «ii«rąu potrzebniej 
mc mini i tyWcn odwa2}t al; nt. Jak już w»pomDic1iJ<liy» pouicnltlcć 
Nieniojawjtkicmu, aby ubitx^ x!otył, bo je»t |>rx&txkod% w negofrya- 
cyacli 1 diialnniach. PomcnAt ten cx)iii^wit — na tcia at^ iri^ 
skoiWylo. 

iSejra Jul JawDo ir^ród owycli iraJLnyeli ehwil frilki na błonucli 
Groabowa po«unovviL łc w rario g<lyby Moltcc tcnuuony byt opu- 
4cićt antcnctae woj«w^dxtiro Krakoir^kic prtdcuACta na mkjeco awego 
pobylu i dali»xagoobrndovrunia. Tcnz więc kkdy wyprana jenerała 
DombiankKgo miała mkć iui«Jaee, % v\^i podata, £e do wojowMi- 
twfl Krakowskiego iila on mnriiz odbywać i aiforobooJ^ ku »p«lo&e^ 
nm tego lamieTti «if zdarzała; po«[anov^ioDO, to S^m i Kv^ naio- 
iJowy I nim larazem Zakroetym opuucr^ i do Placka ti^ uiladui. 
Dniu 20 WrzcE^nm KpHnionrm to mulnlo. ^ tr^j okolif^tnociei korjcj* 
»lal Rybiiitki i pulcctl donieść Bcrgoui, le {irty arniii ani Sejm, 
ani lizj^d narodowy nie inajduja si^, i la okołiczitoAf wluJnie *yji»* 
£nia t; flpr':c^aoić, jalt^ fonyt^J priytonylii^iny iniędty rclacyattti 
jen, K>b)t^tki(£0, a prcu^a Keędu NicnioJoH^kicgo. 

Wla^mo kicfdy jencrd D«mbiruki midi al^ w nam pułcetać 
i roiknzy do ^puetcunia bcrlin«k t^rdano, Umii\fki wtócit t de- 
nionidraeyi, kii>r% t korpueein ewcim ku Puliuikoui i O«lrol^«o 



^ 35& — 



2Tobał. Tca od pocc^tlcii jak onjue^lntuj aalcgnł mk irgdai, nky opc^ 
raojN) prtcdAiffWtii^ć; lent wiccgd^ dowriodcuLt eif o wypniric Dcm- 
bi&tkic^, lAHU (to niog« Uq tideił, it>y ai^ nani4si^ cxfb}- cala 
Armia ia diiti p6Jić nie mogła, Dcmbiiwki ch^Uuc da i{ my^t jttty- 
atAł» bo JBt proij«kc ndaniti >i( na Litir; a powodu irimoaDi&D^a 
i wipar^u, Jaki« Doktorów \ Piller oclclniU, »Imi»1 tl^ jeteli iucku- 
|wlnir mrpiMlobayi to pr/^yiiAjmnU-j Łnjdnjf i ko«xiowrk,v. Po narfr' 
due jeficia) UmlAeki eilui« na auiljta mcirlucgo nnlegn^ o to złcz^ 
Mu»i«U bj6 itttiŁ nojcnna twotann i da nićj {lO^Utiowbno. Jtc ruch 
w Krakowekw mn byt^ vi^koiiftD)r i ifit<ttDio urat ua drugi diicń 
armia Uk Demhiń&kM i3o Płocka pociągania. Nicprsrjfto tylko oay^Ii 
JJenbiA^kkgo, nbj dla poniv'k«2cnia liocby woj«ka, Modlin w po- 
*vrktne w}««dxoay loiuli ov'«£«m, postano w iocom b>łor i« iftio^a 
3klod1ina ma bji i)o witAdu tytJ^cy iolotcrza podaititona i jcocrfi- 
łowi Lcdóchotf«k)omti tlol^^a komentift i obrgcia powiti^toiie. 

Footenit od opu^fcieiiia Wsniawy cic o wojaku nteprcyjtciel- 
«lciom fiio mńwitijfmy, teraz ui^ kilku elowy c tera wspomnimy. 

O godiiaie d nno wujfka tiji>aki«vfBki« wesoły <lo Warttawyt 
m MTiolLa ra<Wó ^ńród mcii byfm, boć to ich lionor i *\svt^ ivoJcii[l|, 
IttAte tak nidcc udcipi^ły, podnosiło i raiuHjdix W' Waraianie 
'W^goil/ zoakili, t w^S^cic }ćj bouicc uojnjt pokój rokowało. Ka* 
^pori pncz Ł^aaikicnic^ta caro\si iduny, prawitjcy o wcirciu War^Kairy 
i zipoeoch Urn 2naka>onych JD»t dckawy, a £iira£om joat najlcpaicyiii 
dowodem, ile Ht^d narodowy odpofftedtial ftttmni obowiątkonii jak% 
caynoofć rozwieść nmiaL Pa«Eki«nic:r w nim taóm, io vt War- 
mxMvh timlatl > iibrnł 60 tyticcy iiowa iroblonych i wykodcMonych 
Itaribin^w, a 12 ly«i^ey na Tykoncicniu będgcycb; SOOO pAlat^ów; 
132 diiulj dwa miliony liduDki^w; liczne toaoby munJuriStT i ubra-* 
nią. jako Uii aidkiu viar»xtaty i fubrykt do wymblauja br»ni i antu* 
iiic^L WidiicliJmy na pocrjiku powetania, £c oict^lko (to tego 
jtednych waotiatóff i fubryk ule mieliśmy, ale D&iret iAdayeli gma.' 
chów i iadoycK nanifdft, iadnycb mojatrow I riumicślaihów ale 
poetodaliitiky : a Icmi Lak wielkie zapaf^y tnekejono. Owoc lo ift" 
biegów lU^du narodowej^. 

Po wit^eiu WarAiany wozyiŁkie wojtka niepr^jocicUkie w tith 
licy i kolo niej igromadione coeiraly; 'ylko Oiilkow s dworm piil- 
Itami uUdói^ i dwoma kotaków był uy*luny do otiterurotranU nojsk 
poUkif^h poil .Modlinem agrotnatlzonyfb, Jcncnił Pulv<k£lca i bry- 
^Bx1) pi^rWy i (rii-TMA |ta1k0tm liujinii^w przejloacjtODy byi ostiduĆ 
Pfftg^ i sUĆ na ftlriAy Vk!xjMkii:b driV^ ku Siotlcoin proHHds^jch. 

23* 



4 



4 



— 35G — 



P^ioi^j kierly n kokitiene m<i«kiaiv«ki^j odebrano wiadonaoJd, fte 1 
pn« KAmorlnji ku Wicprzoni iKicI^gui^, uAtenujtiu jcaienił O^roŁcnke 
nu CŁth (IwulL pułkonr pitcHoiy i tncdi jazly, iryelftay wutai do 
o^jir!xct]la Kałuszyna i Siedlec i ko Modliooni takio wojaka po^ao. 

Wojftkn motkienftkic [>wiiWA!y nlc t vklh^ oitrotoo^f. ura- 
nio noinftby iJow)cdxiuć z obaw^. Uparcie uojcłi polekidi o Modlin* 
pcwkilanio jtfKGf. nic dwócli itiQ«t^w BjjrHuiftlr ai«|»n&yjiictclovrt nic" 
»|>okojnod^, ltVaiic» «i; ^>4(!l« >° »irony poUki^j n]o«po<1tiflnych a^- 
pftOów 1 tuk być r/«aywiioie powmno, Marsittek Punklewlce dla 
TA))r3t|4(?c3rrTiiii Kojnk ku Mcł'l)iii<mi jinvljinyi'łi, knTal tttietit Dowy 
uttnt fla Wi^Uj luigdjiy Cc^Atkowom a SucLocineai, o Etilp powyi^ 
MoJlian, niut^]>nic korpiu k.«i^A S/ncbawAkic^ podlał pnó Sucho* 
aD, A n& jego ^^piLKic jcncrHl Krcuu pr^eoacrony coatuL Udy 
saA mo»t na WUle eiuni^l ) jeacmt Fulduo ku Ctiietkowowi posu* 
ni^y loitat, w tkuiek t;;n^li rachuw ucjłka jtolukie, pod MwlliiHm 
obcnttj^ccir iticjnko E Tnoch etron otccrone 1 ^amkaigte by^ n^ cd«- 
woly. Doklorou- mi^dity Wkr^ a Nar^*)). Sjiucliowakl mi^dfy Bu* 
girtn^ Nnrwi^ i ^M>tij, naknnUo PilUIfii tin g^irK^ ^Modlina po ttjid 
SVh\^ oiucŁ<£iiii: 10 iitorx,\lK Pouiimo tego niby Uk air.<zdnt;go u»la- 
wicnia wojaka tnoAkicwakicgo^ w Utwitc nieprzyjaciel poJftwal alobc 
atrony* gdyi woj«ka jego byty roirtucuuc. Kai^^e Si4tcUoir<kt by] 
tanulto wy«uni^y i mugt t>y^ napadciicty i pobicy; artiua poUka 
była nlaiojsEiL od airgOi cofaii^cio ei^ lai^ jago odwrót byl trudny. 
Nanet ca Ppblena pod Oi^atkowem muiaa byb uderzyć, boć oa 
Hin jeden (>o drugi-) atronio Wi»ly pozoRlavTah Lffci kti Bpotniadia 
podobnych operacyi ir^obh było wodra pennycjh idoluoAcl, ciyu> 
ntrgOj ttivTg^\i:itup*gi\ a Bybiunki nio tjlko nim nie był^ a1«< wi^^ na 
acrcu mifti układy jak wojacakg, więcej pairijrl co n Nunyoi Diro- 
nt jak w aruDii moaliiewakićj aig dzieje i dla lego Pattkiewiat Rii'jgl 
irnKyatko apciaiai i woiyitko udać ma alf musiało, 

WUioie po Łych ruchaoh nieprzyjaciela projtkt D«nbińakie|^ 
pTZtz Eybińttkitigo (^rsyj^ty toatał i mdu wojaonn marai calij arnii 
w KriŁkoi^ikłc ncbnnlila. JcnctnI Demblńtki larat udał etg Jo Płocka 
dla poslaM icTtia nio^lu, z wielka energii^, jemu wluictH-jj, to wyko- 
nał i jego korpu* jat w noi^y nu^ł Wiorl^ przckrnntyć. l*rx)byl nad 
Wielf tukłc S^jui, aby raeein t )oacr7ilctii Dtimbińflkiui w nursi »ig 
puóci^^ Wbinie gdy jui weiyetko gotovfe było, nidbicgł adjutont 
od wodta nacEcloego z TrctwaDicm, aby jeacral DoiublMki na rad^ 
wojenna do Kei^^iiia, dwi« miło ud Płocka odl^legOi pnybyL Ucca- 
bmtki vt lój cbnih, kiedy przeprawa iiiluU m^ rotpocifi, kiedy 



4 



4 
n 



- 857 — 



f)4crw>Ef m«H mc^jaal »ff , nio tridriiil moinolni nni n> chtti^ twdjl 
Itor^iiu opudci^, [fficlo |>o«łał ilo ^luun^j k^raier/ twojego BilJutAtira, 
BffnwrOA Ffjlockie^D, £ <tJwiiuIr7('iiLem, fc }iTxjhyt alt mohtf kle }i<xŁi 
pricdmiol nariKlj orojctini^j M^gn aig do kwcjtji, cx)r ci^ ^rmu ma 
za uim po«t^-povra6i Dateiiou jeii idaniji, Jb4 be» iinj:iłni«j^^j cwłoki 
CEMV Un ruch wjkonnny bjf powinien. Uofkni Un dAwal jcncrnl 
lletiibiiiski fldjulAo(o^vi głośnik i w obLicia mamatka Sejmu i kilku 
poftóir. To EtlADie duło przokonanio mar^eałkoiri i obecnym podiom, 
le hoBifCini^uiłuohano b^diU i być poirinno i Ł* cala armia w Kra- 
kowskie fli( uda i pod wptynrern tego prfckonania uEnaneni to«tato, 
dtt ic«t wlaAdnitg Sfjmom pr^y gł^wtiój armii poioUawut?, mftoli 
firty lekktm korpiLtie, kióij mla! pnednt^ fitrai (wor£v^, iTnnlio- 
tiać i JEaiiliDijiL.\ porbuil cut^j nrmii. To była pon'[Hlrm, ic Si^jrn du 
Ptocka wróoiL 

Jciłcm) Utmbiibki laras w marHi; ciif piL^cil, wy«łary jego pod- 
jazd I* Gonibinic zabrn) do nicwali pUckomcndnnU i kilku dragonów 
i od nieb pckwti^t iDpc^Tmcoic. ic o a1a^«iarlyEn przct uaa nio^do na 
Wi^bs i prxc)teiu njietycb nojdk na lewy hTzcj^ tadm-j wiaJoiuoJci 
Ikloeksk nio mieli. DcmbińEki pofi]>ie»xyl potW to wod^oni, wny- 
wajae, oby z tej^ kor^yeltl i snii^j marit priyspieAsy). ZakoAcaył 
avroj» piasto w te «?ow&: T,TornK nie ma cm«u radii^, alcr trieba tyvo 
ma4£4rrovra^." 

W dflUiym murs^^u pnyliyt do jenurtła Dcmbit^akit^go major 
Ce]lner» t ułinyni rrcrliaf^ni oi! wod/n przywUny, flo DeMibiiWki ma 
nttyckminict na^ad utr^eu^ i vh ptuu^ hItuui^ Wlnly pnej^r. Nio< 
<11u^o utudbiegl i drugi poelanicc j^i e ro^ka^eni na ptiintc danym, 
a który byt poni^rzeDiem pierw«£e£[0, z Jul^ctccem utitnem nalega- 
iiiem, aby naiychmiaal wykonany coalaL Jcncinl Dcmbiiuki* miEuo 
ancgo pnekonanin^ toioio iyeacnia korpusu, który ^o^ao doonacal 
ą\%, aby w Krokon«kie niuierowa^, dwom tak wyrainym roikBEom 
ttledi nsiud ita potrzebna i odwrót uciynib 

Opoaifdimy prtycxyDfi lĄ nagtój zmiany, lYia^omodć prł« 
B#rga podann, łe korpua Kamorina w Gali^^yi bród ttot>-t, była oita* 
inłw eiOMrn dt^monilizAryi dU tins-tcgo vodza i dla iia»x<fj slamyiny; 
hyin kog^eom v»ielkich mcbtib, kombłnacyi i nudzid wojepnyeb. Do< 
pdkt vidc!aoo mołaoAć pol^cienia si^ ijcncrnUni lUmorino, dopięły 
praypu4xcEaiio jeacoce potrcebg dale^eico wojonaoia [ aadik^g ttriy- 
Dłania kpasycb tkuików; lecz po odebrania donicMcnia, to tca kor* 
pu» jnl nie irtowje. ic brod doiyU irualkie rackuby i nadticje sni* 
kiy, prawie wazyaŁkioi i^Ofl opadły I tylko wyi#ie umy«)y chciały 



— ws — 

da nft dadm^ my»\ wojów aaU inikłA i ir ukUtUch j«dynie widxiftEM> 
oautecjiay ko di cc. 

Powiedli? litra j, it Berg da CMtatni xjiu<l nie priEybjli tjrUco 
piflinicBoic £awj&domil, 2c tii»r«t«1konJ Pftukicwiciowi irftr&aki z«- 
ttk^ianift bioai p riedeift^rit s Jotj^oci^ieii] >rjnotACjt, ie ci«»tt » 
itkle «Łncono. PodićwoI w ajui<^ ^ówodj kwoAcrto tylko o ukU- 
daok mydlgno, & K Mo«kivGi jul ladntgo kroku Dii osj-niU, pn«lo 
znucoma z Mrcn o«uitnic skrupuły i z buKĆj ctronj i^oAioaio wuj* 
nionO' Joaor*! Momw«ki otlcbril od ywJ^a pol«c«ai«^ ftby w dniu 
20 WrteiniA rtowy li^l do JeneruU Berga napijał, ZftCijAA go od 
zifijumA, c:zy (wtMŁiu li«t jego ma uwoiań ta odpowi^dsE na dwu |«- 
piMtluio puma, do niogo odrOBow^iiie; D^M^puia zmA uk »lc wyni^; 

„Annia nic i^da mc tUa «icbic t, maj^c oa wrcu jtdyitie dn-gW 
iatdre» awoj<5j ojc^ycny, goto^^a ie»i oa nMjrAtko, co bgdiM igodno 
z bonorem oarodowym u jak atwicniuj^ azciegijjy t1oiue«>0M pnics 
Jtgd Ekccclcncy^ o korpuno KamoriDAt pójduo raczej na zi«niif 
ob<4t aby <robt6 wcewaDiodo pra^ra aorodów, anl^iby nofiU |>Tiy'- 
j^ jakakolwiek rzti^, któro pnyaicfto imoaif temu booorot^ir któ- 
TCf^o CD& jeel prscdAtawkidJk^ ... Zq Hootkiom roxpocinioaay 114 
noviiv wulkę Dier^woi, ale nie raursie licib« decyduje o lo*i« woJccł, 
ilonor narodowy obratgny i rtwtpaa rnogf onm da^ w rc«o t^"/ 
or^Jt, Głi^wnodowodr^oy^ cle cboj^c bra^ oa iwo}^ udiM^ItfdzUlaaid 
kr<ri, jakn mo;^c by^ rraUrn. DpoBCnfnił (hoTr dnwmlr-ie^ kj^, Jjtkj 
t^ ur4iaifu£iie poeuuonicuia Jego KW-deucji [noresalka bmU 
Pantkiewicia." ') 

F[U7kiewic3 chctnt tylko lynkoć na ciiuac 1 gi^y o lo^io lU 
lina vi^ dowjediUd, o układach nie t&ydtal Lecz otrzymano wi 



tj ,L*annÓP no d«marL<la rioa fcm ollor et n'flyant k eo«ttr i^ob 
plu* di«TD ]uU^r«t» d« M potrits «llo ««Ł pr^Łc & Łoiit 00 <in] nera oocai 
tiible AVPi' nii>rtJi<^ur iiAilfmj;!. rt comiDa pn>TiT«Dt Jo* dMAiU <|i)o fL 
ft bifD rotilu aouM oomiBuułq(i>>r »ur U eorp» tle UuD^r.no* oll« ira pli 
BUT uu nu) ćlnuiKor Ulii^ un niJpol ftax kin dc lutioii i^oe de >ui 
Ł qiielqaio ebotte ^ui piuMe i>ort«r aiteinte Ł oet hi>iiDeur dcai «Ue e«1 
pO[iiŁłur«- P - > 7fo»j4 no n^cnminonGCnona i|U'& retrct a&ft licU« ioiiiialeit 

ne^u- nOiliuiibl cffemiA et lo d^Mji|ioir ponrrki«st i>oaa iDfUf^ 00 
Gan-Di UDTłTullcH- Le lE^n^rol 09 cLcf uv vuuUnŁ psa preBdra aor 
rMpeaiLikbiliifl ^u ^Ang^ ąni lert rJtponda, tao «liU|;o d'bp|ir«adTo iM 
nitrco uiUutioan d« 8^ £, Ur^ Id coml« PaMkiewioc." 




— 359 — 



\Mt it ffojftkft polskie iJioet na WUlt i^ucilj', m\ lewy lirieg |>no- 
•iłj i marti odbjnąjf, Jedca Mn JniUłjr ruch zmicail i^vcv£yc j nic 
tylko ic rakkooffi potkuio rotkAsy, aby t i-nwm korpusora ku Ulo- 
tiftovi «pi4«iyl, u pfsedoie iogioMniU ioby Soehicsdn- caj^lf. kor|»u« 
ui W. Kt, Miciita aby mn w odwcdik ilui)); olo i^rai do ^ogooya- 
eyi prtyat^piono, (tby poirtór^y rur ^'olsików cłiytrodcl^ i prj«bi«f{Mc4 
URillidf OHKuk*^, I drogi tiouuru tfpruwndzi^ i [lit; duzv>'«>łic'\ aby 7 ijri^ 
iem w r^U wiojrgn tic (l^tniagaU. Borg iri olrzymujo mmi rojrkai, 
thjr iKFgocjtcye n>2]iOGA|l. Piasc ni^c lUt di> jciiŁ-riŁtiL Muiuwdktcgo 
s lalffitdoiiiieAtcint te jcAt upowainrony do iii3xcnm tlę i nim i inUc* 
towAdfik daUtych porcKumici^. JcnorAl Mi>ravrftki udał «g do mego 
do Notic;^ Pworu. Juoorul Dcrf* oi^ttdcijl t>^ vfli^pi«, i« po I0- 
ojCi J«kL UftmoMun Ppoikał, jui tuowy o lAwiciJWciiu broni by£ nio 
nioź«, kcz io Je*l priy^łany Jo p^dinin wnninków, pod Jakimi wojnii 
tnoto by£ akoncxonn 1 Ło lo j(-»i ultinialum, vr którćm ma mc moie 
byi^ latiefiionem. Worunki Uyly Djul^poj^co: 

1) Wojaku pjUkio uaeyni akt aubiniiy! uwojcmu królowi koit< 
ilylucyJDcmUi 

i) Wyabca b^dfic pr£0« armię dcpulacya z proAb^ o amno- 
•lyf ogólna i rapcinc zapomnicaio pnscczlo^ci, 

3) Wo)»l(0 poUkio tylko ir wojovóditwio ptockkm ma obo- 

4) Twierdia Modlin naiycliEuUu noj«Voin roeyjikjm oddana 

J'nJci l^go j^nonl Berg i ircli Tnftrt^atka tlownio dodnł, 3te 
trnytcy jcncml^irlc 1 dowńdzcji ktdnyUy na Iciry brct-g lYjirly prxe- 
liali i Jakickolniok kioki uicprzyjaciclttkio rocpoci^lit uwaiaoi b^d) 
jako Jc pod [irawa wyjęci. 

Wunmki precz Ucrgn potUoc joi nvc były iadnym uk1a<lcm, 
aniDwfi looE proM^ tubiuity^ . idaaicn) etę £vp&tnie na ttk»kf i oio- 
laakf cara, boi oajiiłrkicjiJtćj gwata&cji i lapcwmcnijL Otldftoic ml 
Modlina miato być oaiatni«n^ »itmionioin spodlenia i odebraniem 
tiiotciuJci wuzŁ^kit^j Oabftuj obrony- 

l-o jcJiE jRdnnk dirkawc iv <iiŁit^ifldc3(CcUch R<frgii, tn owe (>niro 
H0Uie±tfU)i^ przeć muTOJudku rNsAłUnici* przaciwku UHzy^lkiiii noj- 
•kowycn, Któr/yby wojac na lewy brj:cg WUly pncnieóĆ cltcidi, 
Don^d (D najlcppr.j, jak kai<iy rticb śmiały, b^djc aa Litwf, b^dć 
19 Krakowskie iiiug) poataó układów xmicnia£ i dakko Up«o wa* 
maki wyjodnywać. Było jotacca miaJM« bolo«n« dla Moekiry, trjtoba 
było w Di« udcr^y^, a inne tkatki oaaŁ^iMfby musiały. Klaaia&ta u^ 



4 



— MO — 



i prośby na irojnie oio nie óaj%; tvirda pi«if, or^i WBijilko r«- 
fltnsjcr L««i n& oiD»exQAde ntet j«ncfftl Hjbij^iki ftiu lego nie ctol* 
ani widział, w<rtaDift ijki joncroln DcmbBtkicgo były ftadftrcmiio. 

Ł'o ponrociA j«ti^a)a Morawikiego rud* n-ojecio« »ru svrol«i4 
»>«iAb w Słupnie, HyU vttfnt,a\ jectraloiric i wtij-ioy doiródKy put* 
ków i xo 40 czlookbw cosl fi^ tklndałs. Warunki prt«s Mor4vr«kkgo 
prty«ri^£ioae oilcsyiaoo, w«ic7^1a a\^ dya|.<uu a Jeitol mnymywati, 
to ilabiJia iiojiiA jii£ jnrt iiiemaJlliwa t tu gUway p(tv<^ (cgo» pistla- 
wftij uAposobicaic £olmcrxftt brsk cb^ do dftltt^ wojtkj, Ziq<[ czy- 
nili woiotcki ie mirunkt podane pr^yj^i tneba i tubiPMy^ ui^zyai^. 
SiC£«gólDic » tcm gaTdło«'ali: ZidiiiAki, 6v vi\cc-prttc9 Kt^du, 
pulkonrmk KIcmcaaowaki i iani, Iccł byli Ukto tocy, w ktńrjch 
picrAJAch icne uczui^iu lkvriły. SicicgóJoićj odtDOCtyti się wHcnoi 
Yiyału^ Dbrodowycb: pocaciwy MaUcbowaki i Wojcayń»kti jako icl 
iJUiiiii^Aki, Bem i inn\. Oui byli ił odr3ue«ai«ui naruoków. Nuko^ 
u«c wóiIk rnciciny lak kwoilyc potftAwil: ^cxy prtojii WUI^, ftib 
neninki podano prcyj^ć?" Z 40 glcMuj^cycti 34 oiwIjuJciyło ii^ xt 
'llkońcifimcm wojny i cubmUy^, tsc^uJu tylko la pntijicicm Witały, 
[miona ich, godne priojsif du polomnoAci, f| njiU^paji^M: jenitnila* 
wic Puc, Mulaclłowfik], Wciji^jey^iHkt, Unuńiiki. Zitrinl^cki i Hein. 
Gdy ink 2n&c£nQ niykfzo^i^ rayil «ubiai«yi (irzyj^Ei tuai, 
nattijcztifr Ai>d£ iijLct^lny wmóel, ie obecni n>s»|t lAtaitm tW »woJ 
głosy na otlooków dcputacyi, któm ma by£ do cara poalina. Zro* 
iŁona byU uwaga, it do ncctoo^j dcpulacyl d tylko j«ncm1o«tie vy 
li być tno^, klony \ta otopicii pricd powatentem x oorainacyi 
carów poaadaJi. Zgodzono 01^ »a to i <ycb triydxi»^a »t«rfc^ woj- 
rkowycb, którzy byli xa iłoi^ntem aubmityi, igoOnic na Jeoci 
[onwflkicgo, Milbcrgn i DiEii-koi^ikirgo gloiowab. Na tam sal 
ciyła »ic owa smuina mdn wojennft. W »ktiidk i^j rndy roikai J«neni- 
loui Dt^mlńńikirmu puitnmi, uby riietwlooioie nu prawy hnę^ Wi- 
ały jK>ivr<Jcił, bez oi:Et^kiwBniiL pawct, ety MoikaU jakkh nowych 
tTudnoiici ctytilŁ mu nie będ^. Jcaer^l Moravr»ki laA udał li^ do 
fow^O DiToru, aby zawiadomić Berga, ie fT«zy«tko podług j«gxi 
di ai^ Btalo. 

Pre««« Kt^fdu narodowego^ sawiadcmioiaj o tom prcca wojo^ 
Otorowrtkifigo, który priy gtównrj kwaUnc «if iDajdowal, po- 
layl aarai do Słupna i pnytzlo do iywycli eprzeosok między 
[prazcicm Rzi^u a wodzem. Prawo było lupełoid po atroDfo Nio- 
moj<iw»ki«go, Wótli naczelny, podiug ntrybttcyi pnDepiaanyeł^ ai4gt 
tylko o lawieizenie broni traktonać, ule tadoydi umńir poliiycznyoh 



— 961 — 



I 
I 



» 



to 
to 



awiorftć nio in!^! praifii, ł tembardslćj uiem^gl losu kniju routnjgn^ 
aubmiayc cirowi w imkniu narodu «k)aJa^. Ale co pr«ivo fakaijr- 
vtt\o, to p<iłoi«mc r^etuy pubUciftćj modytikowata Woj«łto bylojui 
t^TAt w»yMkwm, A wica wU^ijta woUza o v»j-ttkiem MaiioirUa. 

Niemojowiki, wid£|a co i^; Ozkjo, poepioesył narad Jo Fhcko, 
ftby w jnkibijcli A|>o«ót> rftdHć. Płock bjl vi«iic»u przcpcInioDj- 
iHeguwiikiem nViiiego rodzaJLi Itulzi. Było tu pctno oficerów tlutbo- 
vr)-ob i bcs •luŁb)'. I fcdiii i drudry mundur nu«tU> imln^^iit aici^- 
klltj, lect bjrll bes ^tzeiAiic^ttm i jiulTUttiiiunin t dti hnjii Dicskcrt* 
pliwi i nU gotoni. BjU m Jltrnoratkft n oiiomi kum^lccic i wielo 
iitnych oi^^b, jcdfii w MijEcpflsycb tftmiAriŁch \o9j p*>^oittaiA dzielili, 
drudzy b«K c«lii i uimiaru wlekli li^, iby licirb^ i iiic|x]rvi|tlGk po- 
ik-ifk(L£a6. WtiTitko to po kawiarnlttdi, ulicucU, placach publicaaycb 
•i^ ibiertki^ grooiadzilo i n\hy to o loftAch ojciyzny nddlu. WU- 
domo^ o rmbi« «nji.mn^j w Slu[>mo piorunem ui )>rry^U i v^Rjy- 
■ikifl umjrłly, aerca i ufiuda Ijno ptJTusKone^ zapHl-me 7o«la)y. 
Sejm inklc dnia 2.1 Wnrinia ^gromndsu^ny lOMAt. WicdxI»iio o curm 
ntt radlić. Uczulę vv!^t' a^n publiku z^mnmdKjU hic eiu (dicu pvicd 
giDAGltcał. Była w tym tlumtc f^r/ano. baW, gtiwy uiblerano, 
A eu^golaićj priGCtwko jenerałowi U>'bió«hiotnu dcklmno^^atio. tia- 
wot pr£ohlcii«ŁiTA i iłoriccieaJA nnc^ rcucono. 

Sejm dnu 33 Wru^nU o ll^j godiimo s rAiiii rojipoc^f) swojo 
obndy. Je«t to oHalme jego pu^iecUeoie. Maresakk odc^yUt pU 
•mo pn«s prozca Rfudu do Si^jmu i>oditnc nuMirpujac^j ircjioi: 

„Z nporiu mmiłua f^pniw EagTnrWnych wiadome ») Izbom 
pot^^UMiym kn>ki nodui pricdai^wn^Itr, pclvm wyjcdnunin xiiwii<>£ii* 
tiiu broai i ^o)i|€icdj& »)^ bTOJii z odd/iułumi w ton^cli wojcn^dc-* 
twadi lOsUwionyniE. Zunv&nLc tych układów j^oirodowulo do rucbu 
ku Płockowi, lecz gdy przejecie Wbiy minio by£ tukutcczaiooc. 
przybycie jcticrnla Morawdiiogo z o»Utcc£ucni o^wUdc^Goicm jenc- 
laliA ro«yj«kicgo w iinicniu marf^anłka E^afzkienicza, i« oio b^dzia 
wcbodzii w itdoe ukindy tylko beswarunkowf^j l^da submi^yi, oa 
ndzio WfOJGUD^j objflMion^, miało icii łkut«k, ii gdy |ic>d:Liłit byU 
do nocowania kwetiya., cij prujAci^ WUly mr>?c dU kraju pomyJilue 
skdtki rokować, 34 glo*y oiwiodccylo aic te ule tiiote, u »£e«^ i« moie. 
Gdy lytn tpo^oŁcm w pololcnio obecnenn wojaka, prczc« Hfadu oa- 
rodowego widzi je na Rieuchybaj| wyetawlonc zgubę I nicmn jpowbu 
rBlowanin boooni woj«ka, jok i\txcx zloienie urzędu i oddaDia napo- 
wrót w tf^ Sejmu wkdiy. hlótu trlajo mc boukuic^ma, upreAza pruto 
O uwoloi^Dto od obowiuzku prezesa lU^du oarodowfgo i i^dft, nby 




-=" —~=^ 



■±^ 



— 3*53 — 



4 



Sejm on^gl beEpo^rctlnio obmy^rć ĆroJki ralowftnia, jcloli oio « 
v^r '^ pTijnajnłDk-j bonoru oarodon^ego, 

Plocie dnia 23 WncIniiL l^3]. 

(|kh]|>.) Kienojo« ak i," 

NtcpoJolnn nic pnyaaaf^ Łe pcłoicuie Sejmu było nftiliw)cxaj 

cm^jt kicd; jui fnnra snrodo^a ku roiliciu Uicgtn I portu oculonia 
prAwie dla oi^j cio było. Sejm miał jf raiOH«ó| a jeicli jul dis 
flpran^ nurodonif, jak prete« Ki^du nurodowef^o npowkdsul, to 
przynajmnir^j łiorior. 

Vr»tyAtkti?go l^kn^ się motiM bylo» nawet fCfiii krwawych 
prcKCA Aigr Hj^ilu nutiKlu^ni-go nie podiiM&l i«iln)TK Jrui3ków land 
C2yełi, nie Aiaual jiavLC( dk pjcrvh«iyni wyłomie, «kin(UI ulko wtocUg 
I ninicmiił, Ao w^^yMko (1o|ietail. B)£mo£cŁe Sejm eh długo prej 
iterie cbci>l p^^Eoetaf, ah liudno n^u nit oiidaf ^pmwicdliwoAci, £e 
w tniilnych clL>«ilaab cio odbiegał »<[irAwy publie^nój. ift upaiikl 
I «icbic prtyktftd poAnicccDia dAvr«& 

Pinoo prOfCea Ki^du odczyiane «tanmlo jtsoo pdoJtonio rzo- 
cty publicznej. Wiifód ttamyttiy wojikowt^ inr^ip^oiw o motaciei 
dU^f^j irojny i submi^y^ oirowi pr^chtadano. WUłn ttlo miała byA 
DOtK^ym UubikQn«m. l^ii^rMi^ym więc ^nycdtnicfUsm Dorady miału 
być co iej9z robili, )akic 'rodki pnedfti^wn}^? 

Sejm nie podiicUł li!j myJli puddunm ai^, ku Divrxet» t naj*, 
wifkffccm obur»mciii oduracol jg i odpychał. Oofi^tn yfgo ua 
aobień miało by<^ Ktoteaic jtuDrala HybidaUicgo £ rrodrutiiiTA i lo 
tyclimiaeil fgcdnio wyrxccxcno. Jako i'olac^, jako poirilaiiey mufiimy 
la to ci«ść S«jmowi oddać; priy najmnitj boi^^km honor oarodotry 
cbciano uraiomć* Zioleiu« Rybińskiego było r7«<7f łatnij, leci oifci 

dalMO nfltt^pstwa, o dnUio poticpoh^onk. Było lo inidno tad 

1 Sejm niciiK^gE oie nidiirif, te jud koA^a dobiegamy, le jui ralticiek 
tiiGpodobi)y, vf<xclki<; imLb.Icjc do cud6vr licjyó tricba było, ale 
toctairal jc^icze dU fcrc BfUkcbetnydj jcdeti kuj^, j«diw ccyti 
do epctaicoia: wikiyf, r. Uonofcm, do grobu witapć, i sdjij* «ic. 
)Ł w tych oelatoich ebi;vita':b tę loy^l picr& Sejmu pocmta. Jul 
tvladx, ati łejmuWf ani i'u^d6iv cyxviliiych nio było polneobn, tylko . 
m^ wricłkiŁ^go MTCH i otUcgo pałAtia^ nby ciił.i Mlndtacynilna i mi-fl 
litaroa w j^dii^j rgce, w rgco m^^dia aloAun by( mogła. Ta myJl^ 
|WwticU eosEciId, inrhifti6*owny projekt uchira)y ak)iono i po bArdfO 
lirólkł^ dy«kuiiyi go pnyj^o. Szio ur» o lo komu, w cxy}o r(ce 
&AJHy£ex4 OAlaUciOJi władza oddać, komu j^ poivienyć? Z tych woj- 



laiu 
uaj*fl 



- 6CJ - 



fkoiryth, Mny «rotow»1i la submiiy^, eam& nalura rceoty wyboru 
ajni^ Dir |tozw»]iLUj m yii^i". irybńr Toauwnl tylko Fni^dey lut^u 
vryniEnnt4tnym DKtkh ich ta^aegiAtiiKJ ha ituraHri? itoJchhl'] nttj- 
giraltonAi^] njjlępumilo: jeneml Umicuiki i Bced i mii^ct^y nlend 
i]«oin«, ^ejm >vdj i^ybór uczymA cBxiiicrxy1, Lecz npncóJ DilcU da) 
vyboni prey«i(pilt cłicttł oWdwócłi ffidiicf. i nimi aic roionónif 
i DftrsdGi^i ahy wyboru »v-ego rwLgł sinŁ «>c pcnnitjtfzym, Obyd«^ik 
v»co IM po«icdEcnic Sejmu uprosicni sMtoli, jcntml Umińe)ii pioT- 
wny Ytnyhyl I w t^n *po«ói> do Scjmti prEOniówtl: 

^Nikt »obio zai&ii nło potrafi, Jto \tny dyapoiyojrocłłi jnkic vi^- 
k*u ca^iA jenerałów i dowóds«j>v obj^wtłci, oiwiiuloAJ^c^ to dali 
vojowa4 1^0 chc«, i cbć|C nytbć d^*puiacyg t prodb^ o priebaoieale, 
pQlol4;ni# ob«cn« jr?«t nadvr kryiycrn^. Iiecx pornn^c jnk^ by było 
baAb% mikjj^ 90 diiuł t 24 lyiń^t^e wojaka, |łoddawa£ ai^ bex wniki, 
poifitinoŁcif j«»< prawego Polaka ocalić od tvj łiromoly nar^d. Abjr 
tcgu dokonuj tjrlko ^fudki n^waio spiesKuo jak encrglcsuc luogi^ ja^'' 
k%i rękojmii akutka rckoffai. Dla tego it»yetkłcb J0QCra16nr i 4o- 
w6dicóiVi klony ukhdy za koniccEnc uwaiali, oddalić potrzebo. 
Powt^ro ruch na taiDt^ tetrou^ Wivly po tylu Da pruino atramon^U] 

tifti^ poinićj jalc dcii w nocy wykonanym być iu« uioie, je£ 

niłgo konydci odai«^ć cbcorny/ 

P^i^j vr«xcdt ra Scjta Bdiił* T«D» CD do operocyl uilliEar- 
oych był Itgo ranicgo oo i jon«ral UmiiUkt sJania, lakżc oddiile- 
aio ii«irybtkic1i wojikowycb co woto^nll fa poddaiił^in aly za poiri«- 
bni; ii»aJIii1; lakjte LWiFfd/ilt Se nnma w dwiinnulu ^id^iimoh na 
lewy bneg Wiiily prwjAć powiD&a t £o tak dxiłi1ig^c, wyc^Łerpai^io 
If n«iyilk>c irndk), jnkic nain p(i20*liLj^> A jcit^li po tch «pe)akO«j 
da ulcgaicwy, dodał, to prryuaj mniej lo^nr^ye^yf nam b^dik uciu^ 
CM wyp«Inioaydi poniniioM:i wxglgderu ojosymy. Co tni do rady 

[tjcniićj w Słupnie odbyićj, db uaprAwifidliwicuia anoich lonraray-g 
m brooi oAwiadc^yl, ie mjM wjełanta depuraeyi do eara niatyl 
nsbla na eelti wojtko, jak bordiiij tov SojniUj aby go saHootć od 
tity Mikołaju- Na to oświadczenia 12«mfl, deputowany Olryel 
iid««ki w imieniu f^jmu lawolal: ^Rncz wojska ojczyzny bi 
w#i, uiłłib $i^ o Sejm łiŁc trowoiy ; Spjłn nici prryjinie dobrodiurjMw*, 
ktdfeby |>T7ei «ikod^ ojcfyany iiiiulo b)i oktipione.^ 

Oddniiii n^ jcarr^Kinu: n Snjm pnyaii^pil do wotouania na 
Hod£a ] jetierid Uiuidłki wtgkMu^ci) glo«ów to»ia1 obrany. Miiic> 
mamy, alf "ilko mmcm;uny. ic iw wybór Uiuiń-lŁii-go ^ic^lf|ju«fi! 
i k^lcrya kaluka niclc wpłynęli, boJ ooi wlc^ic^zot vif ^<jniii* ^**r^ 



— 3G4 — 



midi. Wybór Uiuliisktego on wckIta nie iy\ iter^Mtry. Nikt intt 
odinćwit^ mn mnie vryiłnkirłi ucsuA |KŁtryat]roojcb, (Ul idi bo* 
Mtwm Wi^tue duMu<l/, ule Uimi^shi nic b)l jcBoriłcai nyl^f./ch i^lol- 
noki no] aIc owych, ji escitf^t^lnic wojuko mc mMo do niego Łaufuni** 
siemiało w nim niarj jok tMaz witki b^ózktay. A )c±di kicdj, 
lo vUat« terna, Ig u-nruiiki dla wodza koniecsnyini ei^ M^irały. 

Po ogłoizcniu wyboru vr Scjrnio tnnz jenenił Umid«kl capro* 
moaj to$laX. W ływych wyrajach podziękował fa If nagrodę, jak 
miwil, k(6ni go w ojtulnii^h dińncti iycTa •potyka; na»lf pnie oiwiad- 
ciyl, ie lylko wUiIt:^ uikI^:!! prryjmiij*', Ur^j: f.«i iirtatUy crywiln^j 
jipruwimuf nie nioie i u|jiuh£u], atiy kucuu innemu ;^ poviici£ODo> 
F-S^ui przychylił «i^ do ^^danin noircgo wodia i rc1i>Tala ilaviiłcj»u, 
Kirybucyo it^tlu uAraJowe<^ j woilia Manowi^ca pnyivrócDn% to* 
slAła, a na prujecsa K^j^du tnów Bonaironturo Niecndjowł^i byl i»- 
wttwany, MnrfijaUk wyjmnos^) I pofiłón*: Cbdinickiego , Zwitrko* 
wflkii>go i Wtnilyaliiwa riiii«ra jako di^Iej^v(an)<ch do dor^cxeniA 
dymi«yi jcncnił&wt RybiiiłkleiDU i tio ogli^icula przeJ anni| jene* 
rałii Umiński^gii jako wod/n, l'o odbyciu If^j rnjwftJnifijiJt^j rtyf\- 
ao4(U, f^rjru du r-aatnEiuuifiiia »i^ nad iirojcm wtami^m premaczt^nicm 
i poJoteuiein pizyM^iiit i ir^y k^cMye do rouflrij gai^ia pofllowiono: 

1, Cxy pij AkotłccatmitikiiLU wnolkićj wbidiy vt jcdu^j osobie 
Sfijm powinlcu dtoMj trwai^ lub też rotwi^a^ aic? 

S. Czy członkowie Scjn>u powinni vciąi przy wojsku poco* 
MiiwaA, lub iłiogą ei^ pojodyi^czu rosjochać i tylko w cu«ie i niojaca 
Oxnuczonyni na«1^fiDlu atc icbrat^? 

3. Cvy ma być wybrany komitet A^jmowy, kióry, gdyby wo^ 
tka nnwfi nWgły prwriocy I ^muezcnl ljytlt>ydiny w obcych krajach 
Hiuka^ iirbroui«niu, wm;£i trudniłby nt^ fprnwa niin>d»w:| i wuyv(kl« 
intcrrwi polnkic w «obLa konc-enUowal? 

Dtu^ nad rtecioneini knealyauii dyakntonanot bo£ ouo bylj 
wnioo i glfb«zćj ogl^dno^ci wymagały, Nakontco postanów ioncn 
loet^o; 

Co do leseji;)): Sejm moct awojcgo po^tanowioniA rozwiązania 
vyrvclco(ć nio powinien, jedynio okoliceno^ i wypadki roswi%ta& 
go majl 1 nioga. 

Co dn >gi>^g": ruiirjixalkowJ poUroiicm zoslslo znicA'^ się z pro- 
zcacm R^^du w^gl^dcltl jrudkuiv znbi-xjiif.vzi.<nia Ssjinu i ułatwienia 
mu możności przciiicłiciiiu «i^ w Krnkow#kto. 

Co do rWgo: poatancwioricm było, it ładna dcputacya moin& 
być wyinacEona- 



J«n«t&t UiulAbkl anm louiUl u-iedzM^ fe nic potiailftl lupel- 
iwgo taufflniih i wkry u woj«ka, gd/J> impr^ótl poaUl do armii »wi>- 

bicnin i flucta lolnicrtji. Huiu iic^^l oiJ jn£(lj> t^ jtdt od bfOfti, 
t której njrchod^ił, AtljuUntón Mii pCftlftl do pkcboty. NajbUfcj 
Plócka «<aliL dy^izya j<<i^Drd)u Ambr<;źf^o ::Śli«r;£jiUk)Cf^» do niiJj 
vi^ iiii|>T>ód >ic udnl. W lOj dj^i^ji juA wiaikiua była je j^ oo- 
ttinacyn i |>i«rwau brjptda kr£j'kDfla, i)i«cli iy)0 oiuc wodr, co iiAt 
do bojo ptjfronsdf). Lcca w drugiej brygadiic feDurula W^bowIcw 
powns Ikjba oGccrow uykriykocla: „iiiecli tyj(ł jcnuruł HyblAski," 
Po4eni iidłl al^ do dywUyi jenerała KmimierEn Skariyńnkwgo. Tjun 
jmrcic g<^r»j li) bi» tkk<kli'jrr łj(iwl<tm jiiitlii dniy ni^ «t)»i^f^, iu j^u itiecbc^ 
i ijcc) »obke uby bic odilalit, jvlofi |ir/jlr£jriŁjjknyiJi hy^^ nbrlicc Po 
tikiem |>rj:T;^t]p jui jeocnil UiDinEłki a jittfchoty nio cbciftl >tm 
próbować lo«ilf wrócił tlo Płocka iocK^kii>^t Jakie w^pbni cdjuunoi 
nponA tdadc|. AdjuUnci |iovrrucili i jc4xcxo eui utai oj pic donionio- 
nia |>rayue^Jt, pkeltota bowiem tupctnk pr^rc^tnni mu tńg ckaiala 
i pulko^aik Pr6'J:)ńł-ki v priytoiimo»>Gi jen. U^nibińakiergo rr^kt do 
jtDarala Uinińikiego: „Mój jeiicrulo^ wojako nie clico paiift. Jodocoi 
•loiremf oAni&dcu Af aio<^Eio prieciw pn-i^Kkićj oominncjL" ') 

n«l9ga«i MJJMU] do obom posUol, ogla^inj^c nominat^^ jene* 
rata Dmi4itk>ego, Up«£ego lo«u nic donmli. UMt hi^ tihprz^ do 
jencmU UybiiLikicgo i dyiiiir^yc niti wr^jfli. Odczytał j% > dopiero 
po pe^nayiD iiuinjalt uekEt ^D^dc sejmowi puvlu«zny.'' licc£ kiedy 
ttoAonn^ njihnz onnl do itoj^ka piAaf, ircbodii priciiiło 50 o1iccr6<r 
t piechoty do kwatery wodta i o^wiadcca ikle^wanym sejmu, ia 
irojako jeocrołn Ctiim»kicjp> xii wod^A przyj^^ ole cbcc, dodaj|C, ia 
Jełetiby iatiai pntcd front prtyjocliuć, mo£c Aycicni cwojf liroialoi^ 
przyplocii. Delegowani dla przekonania hI^ o j^rairdaiwoioi tycU 
O^Aiadcieih tidali %i^ tt^mi na mtujici?, gdxic piecboEa obozowała 
I pracjeiditjfc, te «ame oknyki słyszeli- Duch wojika, «xciegdlt^^J 
lak był pn^eluny Jeiieriil tJniiAikiemu, t« jeUea barilion piechoty 
be£ rołkajtu pt^c^gnf) do micgiira, gdiir kn>n banku T^unjdowaU 
•i; dU rabctpiccccfiia jćj> jak twieid^ili, aby jirze^ jcuciala Uinid* 
tkicgo tubrnoa ule bjla, Pieru-oxy luf od ^jgn^tku jmwatnuia I woj- 
ny okaulo 31^ irojfko Dicpo^lusinc v/o\l tcyiui^ ńie u^lu^haJo jcgo 
poiaiaaoyi, Lqc£ ponicwai po i^icrrftzy ras la aicflubordynacya w^ 



1} hMoc OAoinJ, la troi^rpe a« raab paa da Tona En na ttiot olla 
w [<ivE>oacp fortemaur. ooatra iraini BUrnluJiibiL' 



— 8G8 - 



ut|»OJ^obicnic nplywflb poce^aci oh^ ukońcicaiA wojnj, clięć ukb- 

jdocnl UmiuAki fiiJ porndul w wujiIeu opinii i weatj. 

Tfkk »xntilno wbiloirmct mtlikij DtekoTfyjttae wmlenie uczynią 
tu Sejmie, nu K/^diiie, na U(nii^»kim Ertinytn 1 ns ir»ijrjitL:cb, którym 
«jc<cric ojc£Vf.iin da lercLi leJtoU, bci£ waeystkc iftpmviAdjiti>, to jaŁ 
eig EMU 0|iTiiwa kcćcxj'. JciktaI Umiński zgiru podat wt (^ ^^y* 
mAfi I to urxynU, o^niJidcKujfc; „Ł< ote chcc w£rvd ftrmii »iftć bio- 
tgoily i nicpon([£(Ikii, i d\% it^^ awoję i^lfidi^ ttkU-lo-* Nitt kr6c4j 
HaI niego wlAiUy nio pinfilował, l^ntryotyam wy»oki i|irov'ad3iil t^o 
jen«rjilA iv nu»« arcrcgi, z niebB^piscfer^t^wem Jyćtft uchotltil on 
I wi^iicnin |inukicgo, »b^- iinlcfjć i giD{£ u DJ',r£ym^ i zo lo ctd^ 
mu Je&Ł nairłna. Objr kalOj z rd\ak6« tak iwoj^ iioitiiiiioAA «ry> 
pcŁain!. Lccc gwio^dn tDilttanm nicnicloc tiiu pr^yćwiecA^A. WiróJ 
oateych krwanTcb wojconycli eap«»dif i wulk kilka my nuul pole 
i iiig<Iiio YiyUtjch fdclnoóci me oktunt, C«j ient bylbj, nie p^vHc- 
Biy, urAtowal ojciyzac, bo jćj jiii ujatovfaf sic byŁo moioofcif aIc 
cxyby boitor or^U polrkicgo ocalił, trudno x p4<VB0iQ<| tt&nAC2&A. 
WyiaAmy ;«<1ruik, tć prsycifljniiiić} co do nat pow^lpiewAmy o l«m, bo 
Jtk D«inbiu«ki « fin'oi&li pa(^i^tn]knch podajo, pnojkJt Wiiłj cheial 
UnitA^ki do dwóch dni udloiyi^, n inUic cxa« byłby nlepowciowEinifl 
siiitrnov'&ny. Uwa doi były lulaj nickiem; po dwóoli doMcłi wszystko 
b>to jti£ mpÓ£iieiii; fucpnyjactel muai^t oadd^guą^ |imj^:ift Wltły 
nsbroitii^ i taki ^nm lo« jak Ujbiiiakjcgo ftpolkaiby go niiifiiL 

W tych trudnych • w&£aycb cbwilacb CKłft wladtA cywilna 
ietoimo sn dwócb OMbaob ^pooiyKuIiL: oa BoriAiTCUlurt^ Nicmojo* 
nykim, juko preieiić Uk^u i da Wl&dy«!Awia Otftrofrtkim, J4ko 
mAr»ta1ku S^jnLii, Oni v>£yvt1iiani byli i H8vyitkicfn kieroiraU. i'o 
o«]ebrunia uludonto^cl od dt1egtt\%huycb Sejmu do obotu wydanych, 
konicfjEtŁgaf nAkBxyw:LlA myi\c6 o iunilj dccyiyt. O iW tiiLiD itiAdo- 
m«, po naradzie cdbytój, do t^jj smutnej konkla^yi pnysdi oni, te 
i ich « bidcA jak eprawa ELorodowa Jui końca dobicia i wojoa jui JaJi^ 
pcowodtona łtio bgdiio i ów wielki dramat luirodowy ^koattyt #ic 
musi* Vr^ród tak iK^U^^ae^o poji^ciu Aprowy publicinćj, tjinalit te ui^ 
[>cwinm być £iviac!kartLi otlninich accji, iłiopowinni mWĆ tr nick udmtu, 
lecz t& j^ai diiL nirb iil;i>^iw«7«in Ł godnirj^zeiu cpu^cii uO]iko i t^ 
granSoc itjecbad i tym iipo0ob«m uwlodć 1 unie^ nicdkiEiicłootf vUdi; 
kl6m pLMtdwikiL, Tukic bjlo u^tulnic daiulo prinf^a Hi^dii 1 luar* 
BMlku Scjma- Ze nav^tfpftLiiiA pr^c-z nicli bjly dobrze pricAntiiano 



** 367 — 



cUft^ jirJŁ irnlJcA mr b^Uio miob miejsca, tyllco tloJenit! or^ta &«- 

•i)fi, Ij^jc mirao tego, c^t K<«1no Kło pr^ędoiri Kz^4o i mar* 

«a[«]lŁOni f^jołu a\mitczai uujaku i ca gniiiic^ unchu^? WpiftardiEfl 

B iijvldljj^c^ »icJnko uwo^ili gmłi;(u£ urz^lón piaMowaaj'nk nic lA- 

Ujccbonic hj\ io tylko |kOKÓr, cicA urarow^nia lionorn i godno^ 
boć lamo £l(4<DiG brom było ifitatj} rtecjtj. ct>DCiii. alttCEn i ten ]x»- 
sodtnL U' nckffrifrii pnclcouoniLi nacsrclnikoa' i>fl tafiom poEOAlunie 
po«itłno4cU it«xclliBO loiy twoich poil\tb<lnjch poJzicUĆ, tonnbarOtitJj, 

łchnili ki«ninek I Mer nóg) n^ i D»ót) doirnga^. \V«rócl rorbidu otcr^Iti 
kn|ńtAn jc«: oitntni^ kl^rrmii o miunkn Jyri.i wlnnnrgo mj-^li?^ vit>]DQ> 
Po nanidiie alliyt^j \ |>nyj{>cm tego poMaiumiefiia proteft Kz^u, 
niDEit m polncbnu napUa^ do jcnrniU Urbiń^kirgo, t dontcsicnioni, 
Ic Ofi jca giantcif yryj«£d£a i n»clki^ nUiz^ w Jcgtj rifcc ^kUiLi. Oto 

IbrKtPMDk tego jHema: 
nPrczc* H^odu niLrodoMre^ do nacscincgo itodta. 
Kccolt^l duMcJFi2i^j rady nojcuni^j b)) cni poirodcm do x)oi«&itŁ 
w r^ce Scjitiu vkUd£y» kior^ piAfiowuIwni. Sejm wybrał J, W. je* 
i>flrttA Ui&tiukiogo lułcsclnym wodtcin, a gdy lunie nrładfy cywilnej 
pr>yj%4 nio cbcbl, powołał tnnic powEÓrnia iia pr«xcBa Kf^du. Jo* 
neral Umiritfki, unikBJije roYd^ojuiiin w ii-«]j«kii i oie i^hcijc nonycfa 
lil^pk wojny domouri^j nn ojri^jEtir noju^ '■'^■^g'^^1 zujndal iiwolnieniii 
«td obuwi^i^kón woduŁ nuca-liiego, kl6fi^ £ moc;- praua mnie ^ui)-* 
<«go poutormc w ręce J. W, pana oddnJt< Pragną tym t^iMobeai 
poloiyi lamę dnUsynk ńiziti^^iclom. Gdy jcdnnk vrirod fych oko* 
lidnoici VkUiJta cywilna uio j«al pr^y wojsku putrccbna^ mam itt' 
miUr nrat t Sejmem CKJcEii]i6 i^if jta gmnic^. LpnMjrani pn«1o J. W, 
pana, ab)-d do graDJcy prutkił^j raciyl oAobuin do «klada Ui^a na- 
Jet^ytn napólfiic 2 Sejmem dodftć tlioi dk ich bczpi^ztiutira. 

IW riocku, dnh n Wmdnm :d31, 
( podpisuDo) N i e m o j o ir H k i.** 
W*poi«inirliilmy, K? Płock tjyl n«p<diiitiny tnnt^iwinn n>£muitych 
^uób. G<lj ]>otTiiQdiy ntedii vrie^ »iq roioio»»Li, ża woj«ko jcncnhi 
UmińAicjfo na ^ind^a prtyj^i nie chce t ie jciicra! UybU^ski we 
^Łćia poxo»u]cj vt'ii£>etko od nuu było w ruGliu, ilumnic iia piftcacb 
^romad^ilo aic. było wiole wtUk^rj > halatu, pow^EccUno nicukoa- 
icalonAaic «1y»£oć tfif ilawalo, JcncmU Uen^biiukiogo luicbodtocLo, 
»ro4soi>0| bUganOf oby eam woJ^m oi^ ^'^IohU ^^'^^ oQ ^ic ohclat 




I 



I 

I 



Ąai ]>»ykłfti!la podobnego igomenk i da domowa niczgocł^j Bpnfiy 
pubtifTio^ |:iii0»rttó Nc nto twAŁyt- OinUdcc)! [łrijrbjw«j|cyiD, ,io 
jfiicU jccitiiu) Rjbiafki vUds{ dobrowolnie Kloty, n4lcnc£W od jf 
|>ri]rjini« i nto w^|tpi, to prtjDujmni^j w\t4.y pow^Unt? i wojna 
B honorem tateoi^czonc boOą," WidAĆ wi^, U ten rycoriki jcncnd 
w *crcii Hwojcm JesKX9 przeciunitl drcdki »taakn. Li-m HybiiWIci 
sio ińe rubil, byt befcx)-ii[iy, wdród burty spokojnie t^oe lalcłjl, 
alo nlnJiy sikWiii^ nic [iiy>iU1. 

iMÓMioDO uawel, le kluU laciyna Mfj igromaddć i vr PWka 
soc 15 Sierpnia po>«lÓTxyć lamicruk. To UApooobitojo uai)«Ióir «po<- 
wcdoitalc jcncrain Kjbińikit^go* £e M rockai palkuwiiikowi Droiń* 
•kicmu, Aty z fluoim {łulklcm L » p> odol ^9 do flocka <ŁU utny- 
oiaoiA spokojiioici i był upowainiooy ćo nŁjaa w^Klkicli ^rodk4v, 
jftkio ku (ttmi uann la poiriebco. Cij w K-j ciynno^i niUt Uy- 
biibki iia c«h^ ulnyiuim[« upokojnoJci, lub ««y Ukfo cIkuJ Dcm- 
bUBki«;mti przyjicio do wtmUy utnidTiić, x powao4i!i^ nic wi&my. 
Lecz (o jicMnn, i« ^AJijcJe r»rtjlarDU Płocka nic tylko tulo »ię błf 
iipoxiaiui€iiiu Uf^du, ule niiwct Iie^a rairiiuloEnictitn go, a aIj^ t cbli*' 
i«niem jc^o t^łd<;Uy i pouadze- Uc^O pruto jul 1 ^ /acfo byt ninen 
i jego oddalenie ^g Lym uaglej*u b»c 0tnwulf>. Prj:ybyJ i pułk kr«- 
kuaów, który Hząd i Sejm miał do granicy pri^iej opniwsdii^ 
i eskortować. DniA 3!ó \Vr£cJni(k rano Kcad. iuar»ułck i ci^U p> 
iłów opuściło l'łock, A dnia :^<^ jut nn mmi pru«kkg fttę snttjdow^aU. 
i'rz«d wkroi^iocii-m na obcf liomig ptetf Kc^du rodeaj nuitiifefta 
wydd. W mEinirmlo tym podaje priyctyny, tłU kidrych rmii- — -i* 
urony xoHia1 \rcJBko ojtuActó I •cbrMiSeniii na obcć) si«<ni uukftŁ^^^- 
Mówi tuiij; „(.\}kohvSc:k MfttAz nnnidny, wy^Tcdłfry e granic iKoji^j 
błodzy pricdAicwoiiiiic aui honord, aoi apruwy ojcfy*tiJj dotrctoć to 
aic iDolc'^ 

zhitaiu ^Udty prMc prcfc^a lUfdu, jettera) UybtAjikt 
itn) ir«AyMkiciu, m^l rB^ai6 i goapodoruwo^, jak niu vg podobdi 
i a£yu-nl tycb praw po an-ojcmu. Skoro jcncral L>«mb«i^»ki pom^ilft 
aa prany brii;g Wi*ly, kuiAl niktychimaat moJt rofcbrać, upewtie««^»^ 
aby dottWi^ £0 nio ma dolnej chgci wojowauło. Z powodu tcfOC:v3^ 
roKkam o mało w nuAitm wojaku do krwawych ooeo nio priytiŁo-^^^ 
Pułkowi piechoty, prr.y«l[ui?mŁi do roz^bratiin, korpU4 DcmbliUkit 
me cltcial pozwolić 1«^ dojłetui^^. Friy«zło do tva»4J4Wo b«U<u^b 
i ledwo tdolauo be£ rozlewu krwi uniy*ty uspokoili. 

Noatępuie pooldl U>'bi(uki ad^utanU d<i jcn«Tnlft MonLv«kk^. 
kt^y po CKjbyLĆj radcic iiV;ijCbUŁJ w Slupuic caraz do Now^o Dwom 




H 




— Xfi^ — 



^Hn^^M^Hpi, w k:ór«m tr.u (l'>noti, U wypadki, jalri« w Dociec 
^^^H^^^Bc Mtoij n^zy nie imicDilj'^ £e on supdtij wl^dtc 
po«1ftida [ poleca o (eui JcnenJa Berga zftTdtuJoinif i ntgocjrocjo ror- 
pDcx|te do *)iutkii <1ci{iroi^n(l£]V. ArIjtLUni wyshny me mógł toi- 
kuc« wypełnij, Ło jut jeiieraia Moraiiitktego rr Nowym Dh-otec ni« 
^Iul Gil/ lIowiciUIeiI idę on, te jcnorat ITiuiiltkt w miojtcc Rybtd- 
■Łlcgo woJ^en Domiuoitftajr zoeuł, opu^Ł Nowy Uu^ ! do Wyno- 
grodu »ic uijał, SitAmt^ napml do ivod» nacz«lnegOi oivrjAdc£i^Ct 
Cc tat^ju jnhft mu powicrioBa zortaU, «polni^ nic moid bo pnjpo- 
mouŁ »oł>iD, i« jui do d^miej) eig podaK pruŁo i»pnkwij Q»odowQ 
mu Uudmd »i<£ nio wolno t udiiclono umocowanie inr&ca, dodając 
w końcu, 12 o t(in wai jetkiem jenerała rcfiyjahitff^o Bergm ;iavi*dojnil> 
Nie popnsoiCal Moiuwtki na Uiti, j«d«a krok bowiem mylojr dnigi tft 
tol}f prowadsi. Nio poBoslat v WyMogrodzitf, 1«cx po«pic4sył do 
ITariuwy, oddul ał^ «am w r^ce ni«prxyjflcl«Ukic, rtrca inoHift, pne- 
Mceill w (ihna mo«kimv«kL Co go do tcgiy kroku dnprowiul;?!^ m[>głoT 
City myci, ie x tioininjiay^ Uiniriakiego warelki© układy ^| jujl nw- 
podoboe, ccy, co bardcićj tdijc »ig prawdopodobne, bojaiii, aby pod 
uowyio wodictii klubi&ci oio wzięli g6ry i jego iycit jako negooyn-* 
torą na aic^tpiecjre^Alwo nie było naniont? BozMraygn^^S ccj w^l- 
pliwoki do umiemy, aJc to jKwna, Ic jikickotwitk powody być 
mogtyi krok jego jeM megoday^ troinoUiy. >igdy tiio woIdo woj* 
■kottotnti swotcU »iereg*Sw opu^cosif, a tfrm bardtidj lak «y#oko 
postawionemu |mern1owi i joaiCJie jenorafowij któr^nm n«gooyacyo po* 
wknoae Boatały. 

Po^f p«k MorawfikK-go jo*i wyraiaym dowodotn, jnki jui o!fi* 
porządek w^nU naszego wojska ponowni KloJy jeneial poJoboego 
rcyon ditiutł »t^ dopUM-if^ c<iJt dojiii^rf) po niJtsJEyub, pu |todkoiiieud<iycłi 
tpudłicwa^ «tc uioioa tjjlo? 

Jecitral Uybiiiski po odebraniu tćj wiodomoeci od MoTflw«kiego» 
coów nidt wojenna zwoUł dla poro^umicoin »Jfi co datćj robić, Xic^ 
poincb&a ona b}U, Ghciivno negocyacyi i pod wdsclkicmi waiunlcau)! 
ukJadón ladiino, więc umn t^ccx wAkaEynmta, oo dak-j uctytiić wy- 
pada. Koda zwoUna oie odwalyl4 tig uiwoi kroka Morawskiego 
lugain^, ]i>:£ lylko r uiiejico jego jcoeratów Milberga i l^óclio* 
wfkirgo prKCicac^yta n ukbdy tak były poii^dAiu; i ptlne, tt no* 
mym poalannikom oawet in^^rukcyi nie wjdaoo. 

Nowi uy>1anQ]f/ ji^nitmlu Iterga jui w Nowym Dworce mu 
nalali, |iO odebraniu brtwicm piinia j^iicraU Moruwnkic^ do War* 
B£avry powrócił, zOfEiLwił tylko ojwtadczeiuet ie krok) wojouao ros- 



— 370 — 



I 



I 



la^to 1>9d|. Jenerał Mtlbcrg d«aió«t o t«in irodxowi i ntodfel io* 

ikoyi, wakAsuJ^j ha Jabich M4«iliioh nc;£c/c>-acj e koioiyć idoAda; 

incnt Lr^iUchowftki jat iftw»<loinit jcnen^A ^^^g^K ^^ c"^ > j^n^rot 

klilberg B% priemncz^i <lo dfthfpgo imkio«Ania, dod«j%c mniriu: 

^nii jrumulddi |irxpx nitgu pudcm^cK'' Triulno wiglcKe^j tlobitnlu* 

Hxtia^, jotctł lak r«cc£ |3odotio^ nni^mć motoa. Uloiiue w tjm 

ct^ait wojAa niosktCTTAkie po obydwód) t>fxcjr^i \Vh]j cftprc^ 

rooli iicł]rnity< Z powodu lego rucha jcncrAt Milbcrg Dnpionl <lo j«- 

ncrftU KKuUa, klc^rj ku ModJinoi^i «ic cblilol, io jo«Ł pr»c mAr- 

^talktt Pa-H£kicnicm fJl^vi^flomiunym o pnjbyclu jciłcrttttt Borisa dU 

ukonci^uiA Lkliduw, pnc^to prcwi go, aby zechciał «vimymftć «vrojc 

poHuw&nIe b!c> bo lo mole i^ywota^ oovj roilew Icriri I wsjcelkle dnl- 

•te ukbdjr mrpodcibnc^nii iic^ynL Wtijiikn motlciimjkii: nm irU«il^ 

Batriymat/ «i^-, Jenenl UyUtitki. po odd^ilcniu tlę prc»«H iUfda 

i oiara^nłka, Ukia^ifoj^ głunn^ kw&terf do Tłocka prarnii^l, Duim 

27 Wru^niA pri^c^łil instrukcję jenerałom do ncgocyowAdia pnc* 

tiuiCfOoym. Trtia^ j<!;j by^A muli^pujacA: 

1) Armia poUkm i"fc1iodzi w |ios1uaKCu«lvo kr^oiti •wojcnatl 
kOD £ty tu cyj n ^m u. 

2) Wj^U d«ptitiicyc do c»cirxA i króla. 

A) Modlin ma być kroJHkom ro^yj^kim odilnny. 

Zu itrony poUkiŁ^j innlco, nby kon(?e*ya jut djili^j pomni^ta by^ 
mo^A. O WAJiystkicn), nawet o «Dinasti/i przemilczano i iftoinlc na* 
ranJci prxe«Uuc jit£ uantt :rnaaiiif ukUduw Iradlj, a tylko dubinieyi 
Dftturę iŁiinły, DU Moikwy b^d^ one jednak jcucic nic(lo>tnicczii«. 
Oda za ujmę i tizwaok wojenny, jAkl doznała, w odnct upodlcriA 
DArodo^rcgo i:aŁądA. 

Joncnl Uybi[3«ki me przOAEał na ti5j inatnikcyi, aU jc«z<3« t^- 
pt*at lifet di> jcncfAU Milbergn, Ciekawy t«n Iht uk brxini:^k 

„l^ctccBui Tanu arobiÓ włiyBtko, co jc»t motUwcm, a(^^ 
sawnei^ jak nujiin^iliej ^>oroi7uni>uii)e oifAtectne. W k^iM 
pracjniij piQ Tan myAI^, ia oom wiele da lem Eoldy, atm 
ojo £av-arLo eoaijdy »piestQia. Skutkiem t«go, nic uLi»tAjf 
DA korzyści, któro byłyby niAbioacx(cc vr nnszcm poło-i^r 
«ę Pac o tyło, o ile to bgdzia sgodi» s tiroji^ aytu«cy:}> ^i 
Kiarcio OAtatocAiie układt^^r," ^} 



li 



l^tfit AU Ainuiettinoiłi d^flniliL T>>utfi>ia |iea»ŁTei vi>u9 d^i 
tf>a» inportA aisitoat ^uo t«« nłjpmatioo* aoUnt t«nnuić«t AQp._ 



^ STl - 



I 



* 



W kci^tt cbdłuicm było, i« układ uworty nsirel di« ma pO* 
trtebowo^ nijrSkacyi ani mATtiiblk^ Paszlelemcii, ani fvcj£ft pol* 
tlii^o; t^nat podpUy jeiiomló.t ukUil juffiernj^jtb mflj^ byd awfl* 
ittoe tft oboiflj^suj^cc i dc^otccinf, ów list irigc jasno pobaXTiJ«, jak 
jc^Deral Rj-biiliki o wojiu« nl« my^UI ) lylko j^k ugoJa, etyl! nci^j 
podilftfiic mc, flubminym nn ecrcu <nu IcJŁdly- O utEyMklciii zapomniał, 
ite«>-«Uco po^uiycał, aby tylko oaa do »kalku piiyieć [uo^ Joicli 
pndo dopclfiiocia nic będrlc, {kc^no ma wina jeti^mla ttybu^aklcgo, 
Ou Treiy44ko zrobi- Davrct wj^ct^, jak na i'claka i TTOdxa przyetolo. 

Locz kicJj Hybit^frki luk otlnio uk|3bdi;&;i byj sajęly, |»od bo- 
kitta jego inoo wypadki lij^ golutrtły' Nieiikoatdut<WAmo pnociwko 
niemu corai bardxł4<j w^ranulo, RuclioJioao Ucinie jororak Deiu- 
bi^kic^ aby Trodaoui «i^ ogłoaił, aU on >Tci|]t odpowiadał, ,±c 
*prawa do nmEowaala jetl uitpodobna, ale imj«h4gini^j bić iic bjdiio 
do oftBlulego i dowodcŁwo wciiiLic!, jcżitIj je jt^ncTn) R^1>iiUk! c]obro- 
Wf^ie aUiiy, bii rofdflojeuia maynlów ccyiiić nio clice." Wojewuda 
OaUow»ki, im człowiek pr^iny, c/ychaj^cy »% popularno^^t inajdo- 
wał BŁ( wci|i prcy glówoćj kualGr^e i do wafy«tkic|^ wUfcal «{» 
o wtxyBlkicin wicdxiaL Do niego więc udali ai^ ci, co byli cickon- 
Unci £ poetcpcwania jenerała Kybinikic^ x proib), aby oamowił go 
do iloicnia dow<kUtwa i o(50unia go w i^oo jenerata Uembińakiogc- 
0»łroi?tki podjął »i^ tego sadaoia x ta gotowością, jak^ zairu^ dla vy* 
tluf; iłublicjEnycU okaiyuo). Scena u, kt^r| tu zaimefi^^taniy podług 
Pamiftruków jcncrida Dtmbliukiego, miuła iui«JiiCO w kvTatcrio irodzn, 
w ofaccnoAci jenernldw LcwiiiakiogD i Borna, Wojewoiln O^trowflu, 
po długiem kołowaniu, |it]icdHi»wil jcii«m1uwi Uybi liskiem u obnu nic* 
ukoalfiFitowanin, jnkio iitnicjc iiJ^ruil woj«ka i potiodu jego nicc/ynoo* 
id i £wruoił uwag^ , ie 10 nicukooteDtowaiiie frioJe byA do wytsugo 
•tDpDia potUDictc i nicb»plccinc skutki wywol^^^; Łe jodyny prodck 
ku Earadicoiu Ekoiu jcel, aby cm tvodxoatwo «v rfC€ jcocndft Dena- 
biiukicgo oddał. ŁV pewnycb namysłach, prfcdatawicaiacb i nanao* 
wach jenerał Kybiński praycbyltł s'i^ do propoaycyi. Joncmt Dcm- 
bińtki wialnio icajdowoł ei^ w gtówoćj kwatetrro, pnye^cdl taca dla 
odeayŁaoia mporlu, który od komi^yi wcjowódttwa auguttowakiogo 
oadealnno, o w kiórym proucno aby voj»ko narodowo ]jo opunzcłe- 
ntu Warwawy do tego województwa prtybyło, bo obywatele prsy- 



conseąnont «a iackta^t moina anr doa Krtatuj^ d«veoitu iniigiuliaau daiu 
notr« pcmiUon ftalutHe. TOus UcWet auuut l^uo oela »«ra d'««<id av40 
^otTO «ii««tiou, At facilU«r la ooiidiution d6fltiiŁivo daa nigOcUiioiui.* 

W 



— Iff J ^ 



nękają pntt din Uta jo i/irić, n doehody s di)«łjiw d^br oirodo- 
wych w^nijirof na loM i lnn« potn^by f^ublirso*. Pificny, cUabnr 
10 pomntlc <IU oircgo vroJ9vMzlvri. Jencnł Kjbińiki w prfyiotnna* 
^i Irzcnłi ntób oiwiadcr^l, Ae feklmU lii;Uiry, jtricti j;| jeiwniJ Dcm* 
bińklci {iTT^jj}^ sechr«. Jenerał DembiAfkioifwiaiW)'l, mtc insjjwjo, 
Iccj: kt z i>^łQ»£cnietii Ugo vttnjtutL^ al^ wy^n^A ai do pofiroti 
jcncrftU Mtlbcrgn* ^Bo cbridi^iu, ułc mówi, sb/ tnktowmnic byk 
Ecrntoe, ucecm dowóditno cbejtn^. Mo chcę, §hj ni aarud I po* 
10iniK»i6 wyrELicaly, ^m zerwał uklndy', kl^nH^ birJgby «c iQłowaix 
jak «frc swykle ^l-.ijo tos<>, cicgo «i$ nio oiTsyms. Wicdiiulotn, U 
bior%e dowddiiwo, Kwj-ciciy^ nio |>otr«fiQ n T-alki pr£OC(^;^ć nie 
cbt^itlom, tti^c aby tm nic robiona irynruiów, ttfa przei K*f«'ti]itt 
uUłmMw naród aa klatkę iwnutl, Tgodzi*^ fl^ lu lo dI* rRogfero. Zgo^f 
lai podi^iitywAf dU; cbHideiu, w ttftniu bowiem tok o|il«l^nTinf prt»- 
konnny b\liTiii, zimjir c:hj Iroi^^ rrraftt i rT^dii roMJ^kjrgo, im agtidft 
poJpiffUtiDi me iHjdjeiif, me i^lió&tEin ahjr nuiód rniul prattu lu maU 
Kloa«CEy( iem dal hc rludiió pwlpimj^o poJ«ic]>n) tig^rd^, Giiif£ 
chwaicbmc i garstki^ va1ocfMycli bjłem golów i było to raojeni go* 
r^ccin iycrynicm, lL^c£ focmg^nąć naród za tfoba, byłbym uwmial a* 
tbrodfiic w podabccm potofcniiL'' 

Ijock i ii»pofobicme jonerxU Rybi^»ki«tgo roiManm aif A tibidi^ 
nifidlugc trnato- Ciy lo okuikitm wluflsdj ambicji^ ciy. co bNidiiJj 
pTftirdopcdobDC, ehu^kicm wpłyną i namów inoych otób, które dal' 
M^j n-^ijoy ai{ bały, do^ć jKc KyUrifrhi o<l swojego prtyncc^aiA od< 
H^pit, oofogł tfi^ t zn6vł whdri; wodm utrtymAt 

NirprzyjiicicI dW, Jak rickll^^my, na cbwU^ swoje po»air«nL 
ir«tn:ymat, tcr&c cnów napriód ruchy ciiynió t^ct^t C^fgnfly ki 
lumoy \tTzcx Hcńak ku FJoc1cowi<, W Plońaku iwm nwudrtin 
*U\ nnpoilnicty i prawic 'EitpciTik tniofliony, Jcncml Kyb]Q«ki 
UT^tEul HC w FłocJcu xu bc£pit'Ctoogo, opuAoil wt^c dolft 3'J AYriHni] 
lo rTua>:o i ku Włocławkowi, tr;i3' tniU od i^miuk'}' pni«k;i^J. >l^ cofnąć 
Dawnk-j j«>xc20 jednak, nim t#n ruch wykonnl, kutt\ pod WlocU- 
irkicm na "Wi^lo niofd ttucić, jnkby Jj przekrony^ ranfiierzat. 
pewne *e puIoiL-ide niKfł! było krytycrtw^ wiclki^b nadrict Jui In. 
iiyó 0obic nic było trolno, jodiinkte Icby w^^tdz poUki Euomsl lyr' 
urujonycli ukłudÓA' cbu<! im clirtił|^ miuł byt uiyśŁ na,«iiti^, to jeiici?^^' 
pewno korzyli by\y podobne i koniec laógl byĆ pclcn hofloi 
Mar^jEftlek ro^^ktcwlci ne wftjcyetkicli oponcyicłi ati do wujcia Wa^ 
ainwy nie oktusal wklc wyMkicb tdoJnokit wyi«z^-^ (ftkmówi tyil&tf 



-^ 873 — 



nyki i zviycii;iXva daitałj. Po wtlfclu War#xuwy takLo wyJ^i niu 
nJAiauil, Eti« doiniódl jiDaiuUoUjcli ^dolaoiści niiliminich, vci^tt\\y 
rotnucftt, wciai «Ubo Airony poJłiwttł i tnógt tnac^iaj-ch [)craiclc Uo- 
ta^ i wlaJnie oIkchiOp cxy 2o ti( Ifkal uby vk'OJakQ poUkic nn Lttwg 
alf ni« tfttcik, cxj 2o |io«t]vraJ%c tiif ku Pkickoni clKioł not zmu«i& 
do |)Tf<3siych ukUd^jic, Aoii, 24 tt«x)«tkiD «Uy on prawy i>ne(( Wl- 
*lj: pnrcfiiouiaclfil I anin udn) «i^ do G<Sr>% aby UU^j nlcU ai^ tti%y 
i!uva£. Po Inwrj łtroDic Wulj lylko korpui jentrrak Palilcnn po- 
tOfttn^il i k*ial iiin poi Topohio 4iq pot<iin%A. P&Uleo mi^c byl 
ilaby i ^tuu aobie suMAWiony t gdyby tćiu oa^z wódi, tkoro ode- 
bniL donicticcia, Je nojnkib alcpr/yjftcidnkic pricz Plońtk ku Tio- 
ckoirl df^^i uiaimH ku Włodit^k^awi a]^ coiVS złtui pwl Ptockiuin 
Witf^ prsOMciJI i ^ido nii FaMcati udcr^ył^ fn6gt g^ pobić i iPtcM, 
i itioncfAs ii)ial dr<'gc otvrdiriq w Krakow»kio i laógł poflUid luijny 
tujteni^, Li>0£ jeftomt K;rbt[Wki nic poiloboef^o nni ^^Łdaiol, ani pn^ 
ciuwnl, jemu tylko układy w głowie, icrcu iwitnly i »& i«m c^t^ 

Kiciiy tukGze uhoj^ko Płock oputr«^zaty, joncral Borg iflniiiiic do 

loTTCgo Uvroru prsybyl i )c«zccv Ki^hnalioym alg okoznl. Ziurni na 

Ifpw odwUdoifł po^Uoiiikom noeiyoi, Id tonz o ładnych uklA- 

icfa jui sio^y być ni« moU, ket tylko proute I beiwuTunkowc pod* 

jd^oU «ic po^oitAJc^ Pnygotowany iiki ku temu doręczył Chcetny 

[O pnylocjy^, bi>J««t on dowodom ludmAlofH mo^iciTftkii^J ai drii* 

'i^j larDiiy Ay uido^y, dn juku'; 4urntrc^m>!in, do Jnkitfgu njHjdlenia na- 

[ wojsko poitłkio pcbn^ć u^ilowitno. Było icIl dwa. 

Picrwajiy jCst lego brcmi«uia: 

„Z T^stkazu Jego Rk«ccT<!neyi paiifl maraialka, nit^j podpitany 

nm liot:or lEAtnijidoTn]^ Jenornl-tw Miłhrrga i [*cdkjrboWAhirgo, 3v pTO- 

.1 dtklumcyi, 2akomuiiiko\: uiiy hu dxi*mj, fawl4<f:k jedynie warunki, 

mocy któorjrb Jrgti Kkarckncya prxypu»£C£a x»prjc<;jlamc knł- 

huir Dicpr^yja^riclaliicb. Wypadki upiecduic ka^ w^ipió o »C£cra<icI 

.untów, iawi<:moycb priec wod^^n i^cłsk^b* prccto pan manutck 

nierzy w «czcry povtr6t armii pobkićj do j<ij oboiivifxków WJgł^- 

Icm Jego Cc«ftnko-Kró1«w8ki^j .M-)4ci jak tylko wtodyi kiedy iwicr- 

Motłlin irydaAA b(d£i« Aoj&kum CMAukim. KotłcsE^e^ aiićj pod- 

inj zDsydi^c •if w koniccxau»ci zwr^U uwagf panów MLltergft 

I>tdoohowbkiego do skulki, jakicby jtfjiix)ivndjtl ibrodni'7«y opór 

lUuoy dowi^ców i oticcrów poUkich. Gluwcodowodi^c}^ arałii| 



— 374 — 

roM^jnlc^ rohJ ic^ <wobi£rie orlpo^iediialnyinl f« dłaisij opór i u 
wjzjTHtk^ kreir, ktAra b^ilzte Jtfiocu prseUou- 

(podjiisAno) Jofi«TaT Berg."') 
Dnigi ftki jeit taki: 

^Niićj podpmny. gUwcoddwodf^y Armi% pobku ma Looor a- 
wiadotnić Jego Ek«celoDcyig p&nft nknr»załka, kńccia vArsuir»ki«go, 
hrabirgo Puikioitk^a erfivań»kie^, gl4!kVDodovrodf^(c«^ tront^ co- 
aarako-rceyjaUu, £c artnia poUka bC2 iftJcycb warunków i jmki^* 
gokulniek oponi poddają ^% NajjndniejsiGtnu CeKir^oni I Królowi 
Mikolajoirl I. 

Jnko ptcrwftEj dowód logo poddflDia niiuj podpiuo}- tobowl^* 
xujo e)Q udttaĆ T^ojukom cc^Arskim vr 24 godtinocłi tvrienlt^ Modlia 

Ponional aitnia poUka pragoio ffpotctić bezwarunkowo obo- 
wi%iki wiględeoi J«go Ce«areko-Kr6Uneki^] Mo^ci, prxo(0 Dit«j pod- 
pitany oiJwiadc^ra, itr j^j do^udicy, oCcerowu i ŁuJniom •! ido* 
Cedowani wykcnsd prsy^ięg^, króra 7nTijdiijo eig YAkomunikownnft 
i xal^'2cma pr/y ntuiejtuti^iii, 

Fosiawat Jogo Kkicckcoja pan mortznłek obJanon^tn joaŁ 
priei Jego CcAur«k^ McdO wiselL^ nład^q cyiwilai^ i wojakow|, pmto 
Armia polikn przechodzi poił j^rgo roJtkazy. 

Foniowat Jego EUeccIcncja naiQaoz>] aroait polBki«j tniojvca 
pob}'tu w wcjewidztwie pbokiem, micJzy Wuł^ i Narwie, pntoto 
armia polskiL 3Eo«tnnlo tam uZ do nowego roikanj. 

Niićj podpUAt>;r Dbomj^eujc eig Łakic wjr«UĆ pucz oSccnL pol- 



■) „Pu- ordrn d« B. E. Mi. \c Maróehnl, b ■oiua»RQ& a Hioniucir dt 
pr£T«mr la gi^u^nl Kilbor^ Hi Leili^clinu^ki. i|iio h proJM dd U dAcUra- 
tion, qtt'U k^ir a coinntaiurtu6 aqjouiTl'bvii, contioiit Łoi »«iil^ condiiioo* 

d«ntii t-jnnr m^ma ntriciHiA A dnurnr ^44 imgag*™'^"''* contrii^C^ p^r Im 
okefa poloj^aist Hr. le Mari<chiil &« croira au nncAra reloi^r ^« l'anii^po- 
lonntjiA A Hiu dnvnlr)t onri^m S. M. fmp. ni FU>1, 4^itif lonąiw hk ploctt do 
Uodlin &ara 6U r«niUo niuc Łroiipo« impAriuJo*. Kn UrraioRi^Ł, 1« «o<uttign^ 
tt Łrou\e dauM ToljUjcatioD d'a|i|H>Ur k Viitcntiou de Mn, MDbors et lio- 
dódkc^wtki «ur Io« fiiit«i qa*eEit3rainej<*it luie nnnpahl* ołitllnndon dA Ia 
pOTl i1<j" <^£j<]IJi ot offlcicn poloMi^- Mt, k Commiadimt en chof de romÓe 
impt^rlAle l«ft rend p«rdonnelIfimemŁ rotiponsftblc- Jet inalljoun qa'aEnAaaraiŁ 
uie plae Josgae r^aiatanoa oŁ de toot \c anag qm ^eroit auaore v«ni, 

^ig^t: Oiairol do Borfc" 




— a75 — 

alcicgo, vr lowarijAtwU oficera rosyjskiego, rockas do koućndanU 
ZAf&oJd& i gUTTiitoisu t^j foriecj wydanU jdj wojekom c««ar0kini> 
Dad w Nowym Difont^ Zft jcf^cdDO^ 

(podpisano) da Borg/ 

jNiżi^j pod|>iiutni »iŁvTi:u1riBJi} srnpt^ni^ «w^ ^g^Jij na poFtano- 
wienU prj!jjc(e przeje {j)ównodii]io<ixi^ce)^o uTnłH piilaklł^j i o^ciojmioae 
PT1C& niego dnia , .. \Vrseinift Jtgo Vlk*ceUnt:yi panu m^r<xn1koiri. 
łłtłćj pc^pi»ni £dccydovjram ■% wifC potitódx o tyU, o ib to od 
kaidtgD z nich x«!<ijr, 3o flprowtdjEciiia w wjkooanie irdcystkicti 
aobowi|uń pnyJE^cy^h, jak rówDicJt do wypdni&flia priy^i^ vTicr- 
Włdci Nttjijadniejejictnu Cofanoni i Królowi, podług roty »l^C3onój| 
j«k r6w^]tź do pri«jdoiu poil toika^y Jego Ekirc. priuft nuurtulka, 

Dłu V Nowym Dn-orze. Zn rgodnojć 

(podpiAnno) dc Borg,^^) 



K 



') tL« ftoussif^uA comiuAOilaut «d obof do r^rm^ polojuia^ ft 1'hoin- 
d'uuiciiicor Jl 3l E> Kir le MsrScłiid. Prinoo c!e Tamono, codto Fa- 
fwloB d'Eirivika, ooKnmandant nu t^htrf da TArm^^ uzip^rLiLU RniuiOt i^n^ 
1'ftnEiće pulojuipo M aouiOFt aaupi aucuuu con-liUai] ui ruaiiiŁuLOC qu«lcoiiqUO 
Jl a U. I*Ecftp«r«V At Bci NlOOlu L 

Pour premUfe premro do <t\t<t BoimuAAicŁi. le aonMigiit «'«Dfi&go 
k Tiilro r«inniłm ntnc tiviTipu impArltdoi, dana len 24 h«nr«A Ia plftco-tbri4 

Iłftnn^A poliłTuiUift il^HJrftnL abAoIruncnŁ dum toun ha d«Tnirii fi U> 
rEtapcr^ur ot LŁ^i, 1& lonsiign^ d^ot^re qq» Ha ob«&, ox'ficJcrH ut ^tth 
dnu fiCiii iiU^lit* 4 pri(» »ertQOut i|ai a óti c0DuaimŁi|u6 «l iiui ta [tn>Qv« 
cj- joint 

& C, Mr; lo HatccIiaI Aymnt W ij3Vi«iŁi p^t 8a Ui^oMi do toua Im 
pmiTCiin civi]t4 tft luiliUii^H, t'ŁnJ:Ao polonftijie «e pla.o» Boua Ira ordnM do 
>Oft Ak6M«. 

8. Altona syiuil tm% comulli^ qu'«Uv &fttti^iuti h Ynna^^ pulr>mUAD 
dM oa&touioiiioaU don* 1« p«]otiiiiit do tlock, onti-^ ta S iatuU ot in Taktów, 
r^KoA^ polcuuM y r««l«n jiuqu'A iioavol ordrt. 

Lo BODJtfignA »^j^gfi da mAoio 4 foiro 4xpMiar p^r nu oHldor po- 
tontisi AceompAffiDi por oo oi^Adcr t\i>i*o oa eoiaiiiuiJAut <^« &itDt>4A ot 
& Ift guniaou il« cotlo (ilftoo-forU, l'ordro do la nTmottrn nux troupi^ Ic^- 
pMa)o«- 

Fkit 4 Kuw^ Dwór. Pour formu]* oxftctd 

Sigu^: do Borg-* 

J[#«a »ou^BtffD4« d^lftro&l teuTplvmc4 ftdbMona ma diUmuuaLionii 
Ł TT f* J <» pftr in Anamondaut on nhof Jpl i'ftmiAo poknAUo AtAnnAnc^eopAr 
lui lo ..> S^ptciobre A 8. A. Mr. lo Mar^<ilial- Loa aotueign^ otit riooln 
«ii ćoniiąuciłco A coutouIt auUiiI i;ii'i1 dvp«ud de cIihcuii il*da3i, jkroi^ozi- 



— »7B — 

t* N>i(|i£DiiejiKCQiu Ceiunowt W»3eecłi Botyi. Królom Polskiemu, Panu 

MikolnjewiczonI uiemie ilutyć i w pokoju lab wojtuc tak cię >prŁ- 
vo«a6 Ij^iI^T j^^ "^' iro}vS;owy liooor n«kar^[i)o i jak mi |>njr»io1, 
Obitcuj^ ]juwmiioic!om uimm wujrAlkim vAdoJ6 ticiyui6 ! vrBi:dkie 

O im^fllkicm cobj ku »kodi>c <l. C K. Moici iua«crv»£ miało pru^ 
atnog^ kc2 o&clto o w»>ir»Łli«m douoaić obcmi^tuj^ di^. T^k tui 
PkDie Bo£o d<ip{>mdi ** 

Takio ukiA b^ty pn^s jeaerala Berga cMiyia daJicowanjai 
«k>ri^cxoae, lakio waruuki podaof, utftelbt vri^o sutouft if«dU i tn- 
doo, tthy wymog&Di^, 3MichviBUtv;t> cUU^ po«una^ ei^ naoglo. Nietylko 
te Da.jffinieJ6?ego rcipuwuiecia i gwumucyi d[« dam>» mctylko >lowf m 
Cl pn<ib(U'j'4-t]ia uh w^potnnwno, nioijlko o prty»xŁ«m prMJoncicnlu 
krąju nie nuUmteuioDu, u\^ godtkoJci Uonuni, LK:xuctii, iiicpoKSADa' 
YriłDO. I to inimło h}'6 pojcdnauic, £gcda c]ivódi DJirMldir? 

JcncrEkl Milbcrg prtjbyl <]o k*-at«ry x wirunkaou |iric2 Dcrga 
dorf ccoD> UL). KuJa wojcuda w Sipe^alu ng zebrała a HKiain^ bjb 
p04ii^ R^tńńakicgo t jego dor&tlr.cóff-, bo okamto 019 jdc^ wArtoM 
iDialy układy, Mo<jk\ra kt pole wyprowatliiJo łatwowicraycb. Sikoro 
Jonem) Millerg itnruriki oJ^^yiAl^ wiJtyilhicU £nAri« w plcimuniach 
ccan^lj^ obiirtfiCłio było pow«>fchn«, gnidir i nuj^acs wesyolkicb opft- 
nowutyj okrzjŁi natręt powitały „tneb« ho«iof raiówin?,'* rrx}'»i5- 
płoiKt do wolowuiiiu, |}ryytoii]iiydi da rnJuu było kilkudtici^^lu tiur* 
njth Hojstio^t) cU a jń^ciu n'4róil iiicli ziulailo fti^ Ijlko tukicb 00 duli 
giiHiy ta. przyj^critni. AYn^yAi^y moi byli za CKlr^iio.crtieiDH Imion ijck 
pł^iu nic podfljcmy. Niccb o dcb potomDc^^ aic Aie; EtiobunUk^ 
prrykroby nam było icb w^micoio^ te tu^ras w bojocb dotjLI oni 
dowody inQxtiva i nu!t<zoo^ci. Pokazuje ^c, io moina byf dfielnyiB 
iotniflTKGPi n je«xcic nic znwcizc dobrytn obywalcleŁO. Po ukodrzoncm 
wotovaiuu jenerał Kjbmtki rzeki; ^Uczyodi^Biy ir^zyfiko 00 lylk^ 
ku sgodzio było moilŁire, lemz irz«ba umieć unrzoć* aby bonoroca* 



tioEt d4 t»va Ifla tTiffagAmanCB t^f^ aiiui qii'& pHccr *«naoDt dc fl4iUU 
i 8- M' )'Btaper«ur rt Roj, d'>pT£« U fornido ^ui a łitń ooiuiDiuuqii4e, uŁ 
A •« placor 4Dim I«4 4ir<tr«a 4l» S^ A. Mr. lo Uir^at. 

Fait Ji Xowy Dw6r. Posr ranim]« Macic 

Slgne: de Berg,- 



■^ 




— 377 — 



SlotTB to hy\j tibcHcinot piękne, lcc> cflcmól r^lu jego tm 

W Sit|iv(ii|u xnnvŁ kiikti jetkrr>Iuf» i nictti uJicurów podało tfif 
do iljniuji i Ukow^ otrKymali, Krok to zavKo naganny. Judnak 
<|]a prawdy powitdriei iniuimy, It w lujni^WćJ tt^ici hylo lu «ku- 
tkioTU przekonania, ia cIoIma vrojii& pni^uŁtrona nic bfibic, fl lem 
■omom i« jul f) nicf^ołrfGbDi, W iolm^ini) proitytn mało jednak 
bvłi> ubjiku, irijmali d^ ii«TOg*^w, a nw^i pod AVloclA«rki«sn nybko 
by) tULRiuDy. Dnia 2£^ Wrzćftfiiji, jeoeral Uybiiiilti pOAUnoftil tro- 
bi^ pr»g1%d wojska, a wyat^pHo odo flcbłndnid 1 pon^dnio. Wóds 
prz«d kaidjrm pulktma pi^ejtftdlal i jcupjl/Aal al^, ct,y cbco pnu^j^i 
&a drug^ Aironc Wi»ly, £ orcictn w r^kn dfo^ sobio w Krakowsku 
tortijio? Pownccbity oki? jk b>l; „napri^. oapn^d. prcdz<]] 1^1196 
jak Mojknlont aif poddać." Jc9xcce ir totolerzu vs\^t hy\ tlucli do* 
htf, ci-raiui nic bjlo voden, który by go popiowodzil? 

Po prT^lądiie dano ro^rkaz, nby modt pniMliodaid. Moj^la by& 
6 godsiua nl«3or«ni, kiody ru3« pier>rf3^ kcitumDy nich rozjiocęty. 
Korpiia iknibiriakkgo ir^^ymal oiclu. Lccx lałcdnio JEi7xIa pncjdi^ 
idolalo, aliJri pnyHirudł pruti^iwny ni£ku:rr xaiiij'iiiaaU ni^. Ttiwo* 
dem Ot) tego [tyU wiadomo^^ piM2 tioJza oirzyinann, ia Motknle 
jtii w BruJciu 91% ^najduj^ W iioj»kti, z porodu i^j zmiuny urajc 
ok;iuło s*g uicakoDlcnlowauiCr ivj«buo nawet oficerów do gli^wnćj 
kwatery JU donicdićnia alc x jakicb powodów to naat^ptlo. Jeno*- 
ralowic Kybit^aki, Ucm i l«cniiuki udnli się na drugi bricg Wiaty 
dU roiposnania lun Oj-ai cboiowyeb nioprzyjacicUkicb. Trzy t lueh 
l^lo widocinych: jcdcfi w kierunku Bni^cU^ droga Kaktitona, 
irjfciA wi^Cł^j kn gmnicy pniflkirj Z nirli wniosek n^r,ynio<iOr ** 
Irzy koq>u*y nitpriijjiu-ielHkio w lycli punkiacli się £a:ijJuj-j. Pod- 
Jazd nsfi wyi^Ucy ku nTTcJi;ioAvi JuŁ iipoEknł kolumny nicprzyjacicl- 
»kic ku Wi^tc cij^gu^cc Jcacral U>biA«ki wrócił do Włocławka 
i oarudKal lic k obecnymi jcncraUmi co czynić. Jenerał Bcttt byl 
idatiia. aby rucb rotpoct^ty kcDiynuowaĆ, lylko ucsynift dcmonMni- 
ej% ku Unsc^iowi, a t amii^ na Kowal «if r^ucaja^. Lecs inoi 
uvafaLi (o 1* iłicleipiecina. • nawit niepodobne. Tw:crd>Ui, to 
oddział ku Iłri^tfciowl poilnny bgdzie przez Fald^nA zuieiiony anifC 
ikrzydla zoilnhn odkryte i antiin doiinć i^^ miiti mindzy ilv-a ogoi«, 
między ra>d4;im 1 korpua, kióry w Konidii zo«Eaj^, i 7ami pi<T* 
w»£cgo dnia b^d^o koniec n«^kitu nidioiri i sloictilo btoni iia*i^pi, 



- 478 — 



Uownkic. Opirral on tv6} pnj\4Łt ttn pr2vpuiac?^iiiu, it t ngnUk 
wiihłftnjch ndOAii uj^pada, U marsuikk i^tOeLo «i^kftc% ce^M wojak 
•wciicb ttft \c^v br^e^ Wi«lv idu»ii1 prfDaieJ^i ftbj dbiu vril>rvD>£ 
pr£6j£cm w Ktakowekic> Tcm aamem □& prAKCm bnt^ «Ube łilj* 
jego ffic Enajdujc. Zeiose^c most na WUtc, c&bezpioczyinj di^ d4 
aiojakś czo,^ prKColivki> wojskom :ia low^m brtcgu p